Supreme Court allows appeal against bankruptcy ruling due to insufficient reasoning on insolvency grounds.

Απόφαση 1208 / 2017 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1208/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελένη Διονυσοπούλου, Σοφία Ντάντου, Γεώργιο Χοϊμέ και Αλεξάνδρα Κακκαβά, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 19 Μαΐου 2017, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Γ. Σ. του Γ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Μαριώρα, που δεν κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "... ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΙΜΙΤΕΔ", που εδρεύει στη …, είναι εγκατεστημένη στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, 2) τελούσας υπό εκκαθάριση ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "... ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, 3) ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "...

BANK PUBLIC CO LTD", που εδρεύει στη ..., έχει υποκατάστημα στην Ελλάδα με την επωνυμία "... BANK" και εκπροσωπείται νόμιμα, 4) ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "... ΑΕ", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, 5) ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "... ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, 6) ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "...

PLC", που εδρεύει στο …, είναι νόμιμα εγκατεστημένη στην Ελλάδα και εκπροσωπείται νόμιμα, 7) ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "... ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΕ", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, 8) ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "... ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", που εδρεύει στο ... και εκπροσωπείται νόμιμα, 9) ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΤΡΑΠΕΖΑ ...

ΑΕ", που εδρεύει στην …και εκπροσωπείται νόμιμα, ως ειδικής διαδόχου των εταιρειών με την επωνυμία α) "... ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΙΜΙΤΕΔ", β) "... BANK PUBLIC CO LTD", όπως μετονομάστηκε η "... CO LTD", ως καθολικής διαδόχου της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας "... ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" και γ) "... ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ" και 10) ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "...

ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" και το διακριτικό τίτλο "... BANK", ενεργούσας για τις απαιτήσεις της πρώην "... ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΡΟΧΗΣ ΠΙΣΤΩΣΕΩΝ" ("..."), λόγω συγχώνευσης με απορρόφηση, ως καθολικής διαδόχου αυτής, που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, εκ των οποίων οι 1η, 2η, 3η και 9η εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Μαρία Δημοπούλου με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, η 5η εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Χατζηαντωνίου και οι 7η και 10η από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Χρήστο Ανδρουτσόπουλο με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, ενώ οι λοιπές δεν παραστάθηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 12-2-2013 αίτηση του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Νάουσας.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 51/2014 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 100/ΕΜ/2016 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Βέροιας.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 4-7-2016 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγητή τον Αρεοπαγίτη Γεώργιο Χοϊμέ, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης, ο πληρεξούσιος της 5ης των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις ...13-1-2017 και ...16-1-2017 εκθέσεις επίδοσης του δικαστικού επιμελητή της περιφέρειας του Εφετείου Πειραιά Ι. Α., που προσκομίζει ο αναιρεσείων, ο οποίος επισπεύδει τη συζήτηση της υπόθεσης, προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της υπό κρίση, από 4-7-2016 και με αύξοντα αριθμό κατάθεσης .../4-7-2016, αίτησης αναιρέσεως, με την κάτω από αυτή πράξη ορισμού δικασίμου για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας (19-5-2017), επιδόθηκε, νόμιμα και εμπρόθεσμα, αντίστοιχα, κατ’ άρθρ. 769 εδάφ. β’ και 762 ΚΠολΔ, στις τέταρτη ("... ΑΕ") και όγδοη ("... ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ") των αναιρεσιβλήτων.

Κατά συνέπεια, αφού οι αναιρεσίβλητες αυτές δεν εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο κατά την παρούσα δικάσιμο, κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε με τη σειρά της από το σχετικό πινάκιο, ούτε κατέθεσαν έγγραφη δήλωση, σύμφωνα με τα άρθρα 242 παρ. 2 και 573 παρ. 1 ΚΠολΔ, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία τους (άρθρα 576 παρ. 2 του ίδιου Κώδικα).

Να σημειωθεί ότι η ένατη ("ΤΡΑΠΕΖΑ ... Α.Ε.") και η έβδομη - δέκατη ("... ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΕ") από τις αναιρεσίβλητες είναι, η μεν ένατη, ειδική διάδοχος των πρώτης ("... ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΙΜΙΤΕΔ"), δεύτερης ("... ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε.") και τρίτης ("... BANK PUBLIC CO LTD"), η δε έβδομη - δέκατη, ειδική διάδοχος της έκτης ("... PLC") απ’ αυτές και καθολική διάδοχος της "...

Α.Ε.", όπως προκύπτει και από την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση και τα προσκομιζόμενα σχετικά νομιμοποιητικά έγγραφα (βλ. και τα σχετικά ...16-1-2017, ..., από 13-1-2017 και .../16-1-2017 επιδοτήρια του πιο πάνω δικαστικού επιμελητή), και παραστάθηκαν στη δίκη με τις ιδιότητές τους αυτές και, επιπλέον, η έβδομη και αυτοτελώς για τις δικές της απαιτήσεις.

Με το άρθρο 1 παρ. 1 του ν. 3869/2010, όπως ίσχυε πριν αντικατασταθεί με την παρ. 1 του άρθρου 1 της ΥΠΟΠΑΡ. Α4 του άρθρου 2 του ν.4336/2015 και εφαρμόζεται στην επίδικη περίπτωση (άρθρ. 2 ΥΠΟΠΑΡ. Α4 άρθρ. 2 παρ. 5 του ίδιου νόμου 4336/2015), φυσικά πρόσωπα, που δεν έχουν πτωχευτική ικανότητα και έχουν περιέλθει, χωρίς δόλο, σε μόνιμη αδυναμία πληρωμής ληξιπρόθεσμων χρηματικών οφειλών τους, δικαιούνται να υποβάλουν στο αρμόδιο δικαστήριο την αίτηση που προβλέπεται στην παράγραφο 1 του άρθρου 4 για τη ρύθμιση των οφειλών τους και απαλλαγή τους.

Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, για να δικαιούται ο οφειλέτης να υπαχθεί στις διατάξεις του νόμου για τη ρύθμιση των οφειλών του και απαλλαγή από το υπόλοιπο αυτών, πρέπει να βρίσκεται σε μόνιμη (και γενική) αδυναμία πληρωμών, που πρέπει να την περιγράψει στην αίτησή του και, ακολούθως, να αποδείξει και που δεν πρέπει να οφείλεται σε δόλο του, του οποίου (δόλου), πάντως, η ύπαρξη προτείνεται από πιστωτή (ΑΠ 65/2017, ΑΠ 1299/2015, ΑΠ 1226/2014).

Αδυναμία πληρωμών σημαίνει ανικανότητα του οφειλέτη να εξοφλήσει τους πιστωτές του, εξαιτίας έλλειψης ρευστότητας, δηλαδή έλλειψης όσων χρημάτων απαιτούνται για να μπορεί ο οφειλέτης να ανταποκρίνεται στα ληξιπρόθεσμα χρέη του, έστω και αν έχει ακίνητη ή άλλη περιουσία, η οποία, όμως, δεν μπορεί να ρευστοποιηθεί αμέσως.

Για τον προσδιορισμό της ρευστότητας λαμβάνεται υπόψη το εισόδημα του οφειλέτη. Ειδικότερα, η αδυναμία του οφειλέτη να αντεπεξέλθει στις οφειλές του κρίνεται συνολικά με βάση τη σχέση ρευστότητάς του προς τις ληξιπρόθεσμες οφειλές του και αφού ληφθούν υπόψη, εφόσον το ορίζει ο νόμος, οι απαιτούμενες δαπάνες για την κάλυψη των βιοτικών αναγκών του ίδιου και των προστατευόμενων μελών της οικογένειάς του.

Αν η σχέση αυτή είναι αρνητική, με την έννοια ότι η ρευστότητά του δεν του επιτρέπει να ανταποκριθεί στον όγκο των οφειλών του και στην κάλυψη των βιοτικών αναγκών του, υπάρχει μόνιμη αδυναμία πληρωμής. Για την αξιολόγηση της σχέσης ρευστότητας, ληξιπρόθεσμων οφειλών και βιοτικών αναγκών λαμβάνεται υπόψη τόσο η παρούσα κατάσταση ρευστότητας του οφειλέτη όσο και αυτή που διαμορφώνεται κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων.

Επισημαίνεται ότι η επίμαχη αδυναμία πληρωμών πρέπει να εξετάζεται υπό το πρίσμα της αξιοπρεπούς διαβίωσης του οφειλέτη και της οικογένειάς του, δηλαδή η μεγαλύτερη δυνατή ικανοποίηση των πιστωτών πρέπει να συνδυάζεται με τη βασική προστασία της προσωπικής αξιοπρέπειας και, συνακόλουθα, τη διατήρηση - εξασφάλιση ενός στοιχειώδους επιπέδου διαβίωσης του οφειλέτη και των προστατευόμενων μελών της οικογένειάς του (πρβλ.

ΑΠ 1226/2014). Περαιτέρω, η μόνιμη αδυναμία πληρωμής του οφειλέτη, που πρέπει να υπάρχει κατά το χρονικό σημείο της κατάθεσης της αίτησης και η κατάσταση αυτή να διατηρείται μέχρι και τη συζήτηση στο ακροατήριο, μπορεί να οφείλεται σε διάφορα αίτια. Η αδυναμία πληρωμής, κατά κανόνα, είναι πραγματικό ζήτημα, το οποίο δύναται να κριθεί από τη συνολική κατάσταση του οφειλέτη, από τη συνολική συμπεριφορά των πιστωτών του στο κρίσιμο χρονικό σημείο και την αναμενόμενη εξέλιξη στο μέλλον.

Πράξεις που φανερώνουν μόνιμη αδυναμία του οφειλέτη για την αντιμετώπιση ληξιπρόθεσμων χρηματικών οφειλών του μπορούν ενδεικτικά να αποτελέσουν διαμαρτυρικά συναλλαγματικών για τη μη πληρωμή, επιταγές που δεν πληρώθηκαν κατά την εμπρόθεσμη εμφάνισή τους προς πληρωμή, διαταγές πληρωμής πιστωτικών τίτλων, τελεσίδικες καταψηφιστικές δικαστικές αποφάσεις, αιτήματα του οφειλέτη που διατυπώνονται σε επιστολές προς δανειστές για φιλικό διακανονισμό κ.λπ. (ΑΠ 951/2015).

Να σημειωθεί ακόμη ότι οι μικρέμποροι, όπως είναι και οι πωλητές λαϊκών αγορών, δεν έχουν την ιδιότητα του εμπόρου, ούτε πτωχευτική ικανότητα (πρβλ. ΑΠ 947/1995, ΑΠ 463/1991) και, συνεπώς, υπάγονται στο καθεστώς του παραπάνω ν. 3869/2010. Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 560 αριθμ. 6 του ΚΠολΔ, όπως το άρθρο αυτό αντικαταστάθηκε με το άρθρο 1 άρθρο τρίτο του ν. 4335/2015, ο οποίος άρχισε να ισχύει από 1-1-2016, μεταξύ των άλλων, και για τα ένδικα μέσα που κατατίθενται από την ημερομηνία αυτή (άρθρο 1 άρθρο ένατο παρ. 2 και 4 αυτού), κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, αναίρεση επιτρέπεται και αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Ο λόγος αυτός δεν προβλεπόταν μεταξύ των περιοριστικά αναφερόμενων στο πιο πάνω άρθρο λόγων, όπως τούτο ίσχυε πριν αντικατασταθεί με το ν. 4335/2015. Τέλος, κατά το άρθρο 14 του ν. 3869/2010 "Ρύθμιση των οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων...", οι αποφάσεις του δικαστηρίου υπόκεινται σε έφεση και σε αναίρεση σύμφωνα με το άρθρο 560 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας.

Στην προκείμενη περίπτωση, το Μονομελές Πρωτοδικείο Βέροιας, που δίκασε ως Εφετείο, με την προσβαλλόμενη 100/ΕΜ/2016 απόφασή του, που εκδόθηκε κατά τη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας (άρθρ. 3 εδάφ. β’ ν. 3869/2010, 739 επ. ΚΠολΔ), δέχθηκε, ανέλεγκτα, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Ο εκκαλών, ηλικίας 48 ετών, εργάζεται ως αγρότης και πωλητής σε λαϊκές αγορές, είναι έγγαμος και έχει αποκτήσει δύο τέκνα, ηλικίας 15 και 13 ετών, αντίστοιχα.

Είναι κύριος α) σε ποσοστό 50% εξ αδιαιρέτου ενός οικοπέδου, εκτάσεως 1.182 τ.μ., κειμένου στο Ο.Τ στη ... Ημαθίας, μετά του επ’ αυτού κτίσματος, εμβαδού 120 τ.μ., που αποτελεί την κύρια κατοικία του, β) ενός αγρού, εμβαδού 8.161 τ.μ., στη θέση ... στη ... Ημαθίας, γ) ενός αγρού, εμβαδού 14.540 τ.μ., στη θέση ... στη ... Ημαθίας. Σε χρόνο προγενέστερο του έτους από την κατάθεση της ένδικης αίτησης, και μάλιστα για διευθέτηση χρεών, που υπήρχαν πριν από το έτος 2012, ο εκκαλών ανέλαβε τα παρακάτω χρέη, τα οποία, τόσο αυτά προς τους ανέγγυους όσο και αυτά προς τους ενέγγυους πιστωτές κατά πλάσμα του νόμου, θεωρούνται με την κοινοποίηση της υπό κρίση αίτησης ληξιπρόθεσμα: 1) από την Τράπεζα ...

α) με σύμβαση στεγαστικού δανείου του χορηγήθηκε δάνειο, από το οποίο οφείλει το ποσό των 36.664,61 ευρώ, β) με σύμβαση στεγαστικού δανείου, δάνειο από το οποίο οφείλει το ποσό των 32.008,86 ευρώ, γ) με την .../2011 σύμβαση καταναλωτικού δανείου, από την οποία οφείλει το ποσό των 2.513,39 ευρώ. Οι απαιτήσεις της άνω τράπεζας είναι εξασφαλισμένες με εμπράγματη ασφάλεια και συγκεκριμένα με προσημείωση υποθήκης επί διακεκριμένου τμήματος οικοπέδου, εμβαδού 591 τ.μ., στη ...

Ημαθίας μετά της ισόγειας οικίας, εμβαδού 94,65 τ.μ. και αποθήκης, εμβαδού 60 τ.μ., ιδιοκτησίας του πατέρα του εκκαλούντος, 2) από την Αγροτική Τράπεζα του χορηγήθηκαν δύο δάνεια, για τα οποία οφείλει το ποσό των 8.667,74 και 22.052.69 ευρώ, αντίστοιχα. Οι απαιτήσεις της άνω τράπεζας είναι εξασφαλισμένες με εμπράγματη ασφάλεια και συγκεκριμένα με υποθήκες επί των προαναφερθέντων αγρών, κειμένων στη θέση ...

στη ... Ημαθίας, εμβαδού 14.450 και 8.161 τ.μ., αντίστοιχα, 3) από την Τράπεζα "... BANK" με σύμβαση του χορηγήθηκε δάνειο, από την οποία οφείλει το ποσό των 13.898,41 ευρώ, 4) από την Τράπεζα "..." α) το έτος 2005 του χορηγήθηκε πιστωτική κάρτα, για την οποία οφείλει το ποσό των 480,20 ευρώ, 5) από την Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος του χορηγήθηκε δάνειο, εκ του οποίου οφείλει το ποσό των 17.342,05 ευρώ, 6) από την "...

PLC" του χορηγήθηκε με σύμβαση πιστωτική κάρτα, για την οποία οφείλει το ποσό των 6.521,50 ευρώ, 7) από την ανώνυμη εταιρία "... ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ Α.Ε." αγόρασε ένα αγροτικό αυτοκίνητο με παρακράτηση κυριότητας, από το τίμημα του οποίου οφείλει το ποσό των 10.700 ευρώ. Όπως προαναφέρθηκε, ο εκκαλών μαζί με τη σύζυγό του είναι αγρότες, καλλιεργούν εκτάσεις στην ...

Ημαθίας με ροδακινιές, κερασιές, μηλιές και δαμασκηνιές και ο εκκαλών πωλεί την παραγωγή τους σε λαϊκές αγορές. Μέχρι το έτος 2010 ήταν συνεπής στις συμβατικές του υποχρεώσεις απέναντι στις εφεσίβλητες, αλλά έκτοτε έχει σταματήσει να πληρώνει τις οφειλές του, επικαλούμενος μόνιμη οικονομική αδυναμία, λόγω των κακών καιρικών συνθηκών, αλλά και την ανανέωση των δένδρων σε τμήματα των καλλιεργούμενων εκτάσεων, που περιόρισαν την παραγωγή από τα 40 στρέμματα στα 22.

Ωστόσο, τα ανωτέρω γεγονότα, λόγω της παροδικότητάς τους, δεν προσδίδουν μονιμότητα και διάρκεια στην επικαλούμενη οικονομική αδυναμία του, αφενός μεν διότι οι κακές καιρικές συνθήκες αποτελούν απρόβλεπτο και πρόσκαιρο παράγοντα για τη μείωση της παραγωγής, ενώ η ανανέωση των καλλιεργειών παροδικά επιφέρει τη μείωση της παραγωγής, αφού αποσκοπεί κατ’ εξοχήν στη μελλοντική αποδοτικότερη παραγωγή και κατ’ επέκταση στην αύξηση του εισοδήματος του εκκαλούντος.

Εξάλλου, η αναφορά με το δικόγραφο της έφεσης στην εκτεταμένη κακοκαιρία του έτους 2014, η οποία παραδεκτά προβάλλεται για πρώτη φορά στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο κατ’ άρθρ. 765 ΚΠολΔ, δεν ενισχύει τον ισχυρισμό του εκκαλούντος περί μόνιμης οικονομικής αδυναμίας, αφενός λόγω της παροδικότητας του γεγονότος, ως προαναφέρθηκε και ανεξαρτήτως της μερικής αποζημίωσης του εκκαλούντος από τον ΕΛΓΑ, αφετέρου κυρίως διότι δεν δικαιολογεί την παύση πληρωμών στις εφεσίβλητες από το έτος 2010 ως την κατάθεση της αίτησης τον Φεβρουάριο του έτους 2013.

Ακόμα και η επιβολή "εμπάργκο" στις εξαγωγές ροδακίνων από τη Ρωσία το έτος 2014, που αναμφίβολα περιόρισε το εισόδημα των παραγωγών, έλαβε χώρα πολύ μεταγενέστερα από τον προαναφερθέντα χρόνο παύσης πληρωμών. Από τις προσκομιζόμενες φορολογικές δηλώσεις των οικονομικών ετών 2011, 2012, 2013 και 2014 προκύπτουν τα εξής:

Για το οικονομικό έτος 2011, δηλώθηκε από τον εκκαλούντα καλλιέργεια οπωροφόρων δένδρων (ροδακινιές, νεκταρινιές, κερασιές) σε συνολική έκταση 35 στρεμμάτων στην ... Ημαθίας, η οποία του απέφερε καθαρό γεωργικό εισόδημα 6.438,46 ευρώ και καθαρά κέρδη από την εμπορική επιχείρηση (πώληση των προϊόντων στη λαϊκή αγορά) 165,98 ευρώ.

Για το οικονομικό έτος 2012, επί καλλιεργούμενης συνολικά έκτασης 22 στρεμμάτων λόγω της φερόμενης ανανέωσης των δένδρων σε μέρος της καλλιεργούμενης έκτασης, δήλωσε καθαρό γεωργικό εισόδημα 4.562,89 ευρώ και καθαρά κέρδη από εμπορική επιχείρηση 653,01 ευρώ. Για το οικονομικό έτος 2013, επί καλλιεργούμενης συνολικά έκτασης 38 στρεμμάτων με οπωροφόρα δένδρα, δήλωσε καθαρό γεωργικό εισόδημα 6.044,69 ευρώ και μηδενικά κέρδη από την εμπορική επιχείρηση.

Για το οικονομικό έτος 2014, δήλωσε καθαρό εισόδημα από γεωργική επιχείρηση 6.232,94 ευρώ. Σημειωτέον ότι τα εκκαθαριστικά σημειώματα, που συντάσσονται με βάση την ανέλεγκτη δήλωση φόρου εισοδήματος, δεν αποτελούν πλήρη απόδειξη ως προς τα αναφερόμενα στα εν λόγω δημόσια έγγραφα πραγματικά περιστατικά ως προς το ύψος των δηλωθέντων εισοδημάτων, σε περίπτωση δε που ελεγχθεί η αλήθεια τους, αποτελούν, κατά το άρθρο 440 ΚΠολΔ, πλήρη απόδειξη, κατά της οποίας όμως επιτρεπτώς χωρεί ανταπόδειξη, χωρίς ανάγκη προσβολής τους ως πλαστά...

Εν προκειμένω, ο εκκαλών μαζί με τα αντίγραφα φορολογικών δηλώσεων προσκομίζει και τα εκδοθέντα εκκαθαριστικά σημειώματα, που στηρίζονται στην υποβληθείσα μέσω διαδικτύου φορολογική δήλωση, ήτοι βάσει ανέλεγκτης δήλωσης φόρου εισοδήματος και κατά συνέπεια δεν αποτελούν πλήρη απόδειξή ως προς τα αναφερόμενα στα εν λόγω δημόσια έγγραφα πραγματικά περιστατικά αναφορικά με το ύψος των δηλωθέντων εισοδημάτων και επομένως τα αντιθέτως υποστηριζόμενα με τον δεύτερο λόγο έφεσης είναι απορριπτέα ως μη νόμιμα.

Αντιθέτως, από τη συνεκτίμηση των λοιπών εγγράφων και την κατάθεση του μάρτυρα απόδειξης ενώπιον του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, προκύπτει ότι, ενώ ο εκκαλών καλλιεργεί έκταση 40 στρεμμάτων... εντούτοις διαφοροποιεί αδικαιολόγητα το μέγεθος καλλιεργηθείσας έκτασης κάθε έτος στις δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος, σύμφωνα με τα προαναφερθέντα.

Συνεπεία αυτού μειώνεται απότομα η καλλιεργηθείσα έκταση από τα 40 στρέμματα στα 22 το 2011 λόγω της ανανέωσης των δένδρων υπό συνθήκες, όμως, που αναιρούν τη συνήθη πρακτική των αγροτών περί τμηματικής και σταδιακής ανανέωσης της καλλιεργούμενης έκτασης, ώστε να μην επηρεαστεί σε μεγάλο βαθμό η παραγωγή και το εισόδημά τους.

Ωστόσο, την επόμενη χρονιά, το έτος 2012 δηλώνεται ξανά καλλιεργηθείσα έκταση 38 στρεμμάτων, όπερ σημαίνει ότι συμπεριελήφθη έκταση με νεαρά δένδρα, που δεν θα μπορούσαν να βρίσκονται σε διαδικασία παραγωγής. Εντούτοις, στις δηλώσεις ασφάλισης φυτικής παραγωγής των 2011, 2012 και 2013 γίνεται αναφορά σε καλλιέργεια νεαρών δένδρων μόλις σε έκταση 8 στρεμμάτων.

Εξάλλου, ο εκκαλών συνομολογεί στην έφεσή του ότι στις φορολογικές δηλώσεις του ανέγραψε τον αριθμό στρεμμάτων, από τα οποία προέκυψε παραγωγή, επί των οποίων υπολογίστηκε και το φορολογητέο εισόδημα και όχι το σύνολο των καλλιεργούμενων εκτάσεων.

Συνεπώς, οι συνολικά καλλιεργούμενες εκτάσεις υπερβαίνουν τα 40 στρέμματα. Είναι αξιοπρόσεκτο όμως ότι, παρά τη σημαντική διαφοροποίηση στη δηλωθείσα καλλιεργηθείσα έκταση, δεν υπήρξε αντίστοιχη σοβαρή μείωση των εισοδημάτων του εκκαλούντος και της συζύγου του, καθώς το έτος 2010 είχαν εισόδημα 7.354,44 ευρώ, το έτος 2011 7.005,26 ευρώ πλέον ποσού 1.500 ευρώ, που έλαβαν ως εξισωτική αποζημίωση και το έτος 2012 8.609,69 ευρώ, με συνέπεια να μη δικαιολογείται η μη εκπλήρωση των συμβατικών του υποχρεώσεων απέναντι στις εφεσίβλητες.

Επομένως, δεν προέκυψε σταθερή και μόνιμη οικονομική αδυναμία του εκκαλούντος...". Με βάση τις παραδοχές αυτές, το παραπάνω δευτεροβάθμιο δικαστήριο απέρριψε, ως ουσιαστικά αβάσιμη, την 25/2014 έφεση του αναιρεσείοντος κατά της πρωτόδικης 51/2014 απόφασης του Ειρηνοδικείου Νάουσας που είχε κρίνει ομοίως, απορρίπτοντας, ως κατ’ ουσίαν αβάσιμη, την ένδικη, από 12-2-2013 (με αύξοντα αριθμό κατάθεσης ...-2-2013), αίτησή του.

Κρίνοντας, όμως, έτσι, το εν λόγω δικαστήριο, διέλαβε στην απόφασή του, αναφορικά με το κρίσιμο ζήτημα της μόνιμης (και γενικής) αδυναμίας πληρωμών του αναιρεσείοντος, ανεπαρκείς αιτιολογίες με συνέπεια να καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος για την ορθή ή όχι εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 1 παρ. 1 ν. 3869/2010 που προπαρατέθηκε, την οποία, εκ πλαγίου, παραβίασε, στερώντας, με τον τρόπο αυτόν, την απόφασή του από νόμιμη βάση.

Ειδικότερα, στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση αναφέρονται μεν τα ετήσια εισοδήματα του αναιρεσείοντος, όχι όμως και οι βασικές, τουλάχιστον, βιοτικές ανάγκες του ίδιου και της οικογένειάς του (συζύγου του και των δύο ανήλικων τέκνων τους), προκειμένου να καταστεί δυνατός ο έλεγχος, από την αντιπαραβολή των εισοδημάτων του (ρευστότητα) με τις (μηνιαίες) δαπάνες του για την κάλυψη των βιοτικών αναγκών, παράλληλα με την ικανοποίηση των απαιτήσεων των δανειστών, αν ο αναιρεσείων - οφειλέτης μπορεί να ικανοποιήσει όλα αυτά, ώστε να μην περιέλθει σε μόνιμη (και γενική) αδυναμία πληρωμών και, επομένως, να μην υπαχθεί στο ρυθμιστικό πεδίο εφαρμογής του ν. 3869/2010, σύμφωνα και με όσα αναπτύχθηκαν στην αρχή της παρούσας σκέψης.

Κατά συνέπεια, ο σχετικός, από τον αριθμό 6 του άρθρου 560 ΚΠολΔ, τέταρτος λόγος αναίρεσης είναι βάσιμος.

Μετά από αυτά, η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης πρέπει να γίνει δεκτή, κατά παραδοχή του προαναφερόμενου λόγου της, ενώ παρέλκει η έρευνα των υπόλοιπων, από το άρθρο 560 αριθμ. 1, 5 και 6 ΚΠολΔ, λόγων (πρώτου, δεύτερου και τρίτου, αντίστοιχα), καθόσον η αναιρετική εμβέλεια του λόγου που έγινε δεκτός στο σύνολο της πληττόμενης απόφασης καθιστά αλυσιτελή την εξέτασή τους, και να αναιρεθεί η απόφαση αυτή. Ακολούθως, η υπόθεση πρέπει να παραπεμφθεί για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλο δικαστή, εκτός από εκείνον που δίκασε προηγουμένως (άρθρ. 580 παρ. 3 ΚΠολΔ). Περαιτέρω, πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του παραβόλου, που έχει καταθέσει ο αναιρεσείων, σε αυτόν (άρθρο 495 παρ. 3 εδάφ. ε’ του ΚΠολΔ). Στην παρούσα απόφαση δεν περιλαμβάνεται διάταξη για δικαστικά έξοδα κατά το άρθρο 746 ΚΠολΔ, έστω και αν πρόκειται για υπόθεση που κρίνεται κατά τους κανόνες της εκούσιας δικαιοδοσίας (άρθρ. 3 εδάφ. β’ του ν. 3869/ 2010), γιατί η δικαστική διαδικασία του εν λόγω νόμου δεν επιτρέπει την εφαρμογή του άρθρου αυτού, καθώς επικρατεί η ειδικότερη ρύθμιση που προβλέπει το άρθρο 8 παρ. 6 εδάφ. β’ του πιο πάνω ν. 3869/2010, κατά το οποίο "...Δικαστική δαπάνη δεν επιδικάζεται", που εφαρμόζεται και στην αναιρετική δίκη (ΑΠ 636/2017, ΑΠ 951/2015).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 100/ΕΜ/2016 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Βέροιας που δίκασε ως Εφετείο.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο παραπάνω δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλον δικαστή, πλην αυτού που εξέδωσε την εν λόγω απόφαση.

Και

Διατάζει την επιστροφή στον αναιρεσείοντα του παραβόλου που έχει καταθέσει. ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 19 Ιουνίου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 29 Ιουνίου 2017.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ