Supreme Court allows appeal against expropriation compensation ruling due to contradictory court findings on land characteristics.

Απόφαση 1203 / 2018 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1203/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δημητρούλα Υφαντή, Χαράλαμπο Καλαματιανό, Ειρήνη Καλού και Σοφία Ντάντου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 17 Νοεμβρίου 2017, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ. Γ. του Θ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αντώνιο Αρκούδη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "... ΑΕ" και το διακριτικό τίτλο "... ΑΕ", που ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κωνσταντίνο Χριστοδούλου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 10-7-2009 αίτηση προσδιορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης του ήδη αναιρεσείοντος και άλλων φυσικών προσώπων, μη διαδίκων στην παρούσα δίκη (μετά την έκδοση της 25/2009 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κιλκίς που καθόρισε προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης), που κατατέθηκε στο Εφετείο Θεσσαλονίκης και συνεκδικάστηκε με αυτοτελείς αιτήσεις άλλων προσώπων, μη διαδίκων στην παρούσα δίκη, με την από 5-11-2010 (διά των προτάσεων) ανταίτηση της ήδη αναιρεσίβλητης, καθώς και με τις παρεμβάσεις των εκεί διαδίκων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 183/2011 μη οριστική και 253/2016 οριστική, όπως αυτή διορθώθηκε με την 733/2016, του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 27-1-2017 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Ειρήνη Καλού, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης ζήτησε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη από 27-11-2017 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η υπ' αριθμ. 253/2016 οριστική απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης, που εκδόθηκε κατά την ειδική διαδικασία του Ν. 2882/2001, η οποία δέχθηκε το αίτημα για τον προσδιορισμό της οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης λόγω αναγκαστικής απαλλοτρίωσης (άρθρα 18 και 20 του Ν. 2882/2001) και απέρριψε το αίτημα του αναιρεσείοντος για καθορισμό ιδιαίτερης αποζημίωσης, λόγω μείωσης της αξίας της εδαφικής έκτασης της ιδιοκτησίας του που απέμεινε μετά την απαλλοτρίωση και των επικείμενων σ' αυτήν οικίας και κλημάτων.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 13 § 4 του Ν. 2882/2001 (Κ.Α.Α.Α.), όπως η παρ. αυτή ισχύει μετά την αντικατάστασή της με το άρθρο 128 § 2 του Ν. 4070/2012 (ΦΕΚ 82 τ. Α'/10.4.2012) και εφαρμόζεται, σύμφωνα με το άρθρο 146 § 9 του εν λόγω νόμου και στην προκειμένη απαλλοτρίωση, η οποία ήταν εκκρεμής κατά την έναρξη της ισχύος του, "εάν απαλλοτριωθεί τμήμα ακινήτου, με αποτέλεσμα η αξία του τμήματος που απομένει στον ιδιοκτήτη να μειωθεί σημαντικά σε σχέση με την κύρια ή αποδεδειγμένως υφιστάμενη δευτερεύουσα κατά προορισμό χρήση, μπορεί να προσδιορίζεται με την απόφαση καθορισμού της αποζημίωσης και ιδιαίτερη αποζημίωση για το τμήμα που απομένει στον ιδιοκτήτη και η οποία καταβάλλεται μαζί με την αποζημίωση για το απαλλοτριούμενο.

Για τον προσδιορισμό της ιδιαίτερης αποζημίωσης λαμβάνονται υπόψη από το δικαστήριο, ιδίως η κατάσταση του ακινήτου πριν και μετά την απαλλοτρίωση, η σημαντική επιδείνωση των γεωμετρικών στοιχείων και της οικονομικής και εμπορικής εκμεταλλεύσεως αυτού, όπως επίσης ότι η ζημία του απομένοντος θα επέλθει μετά βεβαιότητας μετά την απότμηση του απαλλοτριουμένου τμήματος".

Από τη διάταξη αυτή, συνδυαζόμενη με τις διατάξεις του άρθρου 17 § 2 του Συντάγματος και 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Ε.Σ.Δ.Α., συνάγεται ότι, για να είναι πλήρης η αποζημίωση, η οποία οφείλεται ως αντάλλαγμα για τη στέρηση της ιδιοκτησίας, πρέπει να περιλαμβάνει όχι μόνο την αξία του απαλλοτριουμένου τμήματος του ακινήτου, αλλά και τη ζημία, την οποία υφίσταται ο ιδιοκτήτης, επειδή το τμήμα που του απομένει, μετά την απαλλοτρίωση, γίνεται άχρηστο ή μειώνεται σημαντικά η αξία του.

Στην περίπτωση αυτή, κατά την οποία το απομένον τμήμα υφίσταται σημαντική μείωση της αξίας του ή καθίσταται άχρηστο, ο ιδιοκτήτης του δικαιούται να ζητήσει τον καθορισμό και την παροχή ιδιαίτερης αποζημίωσης, είτε κατά τη δίκη του προσωρινού καθορισμού, είτε κατ' αυτήν του οριστικού προσδιορισμού της αποζημίωσης, για το τμήμα που απαλλοτριώθηκε.

Η αιτιολογία της δικαστικής απόφασης για την επιδίκαση ιδιαίτερης αποζημίωσης θεωρείται ανεπαρκής αν: α) δεν ενέχει προσδιορισμό των εναπομεινάντων τμημάτων, ήτοι αναφορά περί του εμβαδού τους και λοιπών προσδιοριστικών στοιχείων και β) δεν αναφέρει την κατά προορισμό χρήση των απομενόντων τμημάτων και περαιτέρω την μετά την αναγκαστική απαλλοτρίωση δυνατότητα ή μη της πραγματοποίησης της χρήσης αυτής και με ποιες προϋποθέσεις (ΑΠ 1004/2012, ΑΠ 1619/2010, ΑΠ 1290/ 2009).

Ακόμη, για τον καθορισμό ιδιαίτερης αποζημίωσης, κατά την ανωτέρω διάταξη, αν το ακίνητο, τμήμα του οποίου απαλλοτριώθηκε, είχε πριν την απαλλοτρίωση, έστω και δευτερευόντως, ως προορισμό την ανοικοδόμηση, πρέπει, για την ευδοκίμηση του σχετικού αιτήματος, περί καθορισμού ιδιαίτερης αποζημίωσης, λόγω μείωσης της αξίας του απομένοντος τμήματος αυτού, να αποδεικνύεται σωρευτικώς, ότι το εν λόγω ακίνητο πληρούσε, κατά τις ισχύουσες διατάξεις, τους όρους δόμησης και ότι το απομένον, μετά την απαλλοτρίωση, τμήμα αυτού δεν είναι πλέον άρτιο ούτε κατά παρέκκλιση ή είναι μεν άρτιο αλλά όχι οικοδομήσιμο (ΑΠ 1290/2009).

Εξάλλου κατά το άρθρο 559 αριθ. 8 περ. β' του ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναίρεσης κατά της απόφασης και αν το δικαστήριο παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Πράγματα, κατά την έννοια της διάταξης αυτής, είναι οι αυτοτελείς ισχυρισμοί των διαδίκων που συγκροτούν την ιστορική βάση και επομένως θεμελιώνουν το αίτημα της αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης και όχι οι ισχυρισμοί που αποτελούν άρνηση της αγωγής ή επιχειρήματα νομικά ή πραγματικά, τα οποία αντλούνται από το νόμο ή από την εκτίμηση των αποδείξεων.

Πράγμα συνεπώς, υπό την έννοια αυτή, αποτελεί και ο λόγος της έφεσης που περιέχει παράπονο κατά της κρίσης του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, με την οποία απορρίφθηκε ισχυρισμός του εκκαλούντος ή έγινε δεκτός ισχυρισμός του εφεσιβλήτου. Δεν στοιχειοθετείται όμως ο λόγο αυτός αν ο ισχυρισμός που δεν λήφθηκε υπόψη είναι μη νόμιμος και συνεπώς δε θεωρείται ουσιώδης, αφού δεν ασκεί επίδραση στην έκβαση της δίκης (Ολ.ΑΠ 2/1989, ΑΠ 356/2013).

Επίσης δεν στοιχειοθετείται ο λόγος αυτός αναίρεσης αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη τον ισχυρισμό που προτάθηκε και τον απέρριψε για οποιοδήποτε λόγο, τυπικό ή ουσιαστικό (Ολ.ΑΠ 11/1996, 12/1991, ΑΠ 356/2013).

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη με την αίτηση αναίρεσης απόφασή του, συνεκδίκασε με άλλες αυτοτελείς αιτήσεις, ανταιτήσεις και παρεμβάσεις καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημιώσεως, λόγω απαλλοτριώσεως, την ενώπιον αυτού απευθυνθείσα από 10-7-2009 και με αριθμό κατάθεσης ..80/2009 αίτηση καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημιώσεως, λόγω απαλλοτριώσεως εκατόν τριάντα δύο (132) ιδιοκτητών απαλλοτριούμενων ακινήτων, μεταξύ των οποίων και ο 40ος αιτών και ήδη αναιρεσείων Χ.

Γ., κατά της αναιρεσίβλητης με την επωνυμία ".... Α.Ε.", με την οποία ο ως άνω αιτών και ήδη αναιρεσείων ζήτησε: α) τον καθορισμό οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης του ακινήτου του με τα επικείμενα σ' αυτό, το οποίο αποτελεί τμήμα εδαφικής έκτασης, συνολικού εμβαδού 764.835,49 τ.μ., που βρίσκεται στην περιοχή των Δήμων ..., η οποία απαλλοτριώθηκε αναγκαστικά με την υπ' αριθμ. 1108311/8184/0010/4-1-2007 κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και Μεταφορών και Επικοινωνιών που δημοσιεύθηκε στο υπ' αριθμό 19/26-1-2007 Φ.Ε.Κ. (τεύχος αναγκαστικών απαλλοτριώσεων και πολεοδομικών θεμάτων) για λόγους δημόσιας ωφέλειας υπέρ του αναιρεσίβλητου ΟΣΕ και ειδικότερα για την κατασκευή της νέας διπλής σιδηροδρομικής γραμμής ...

από χ.θ. 53 + 000 έως 73 + 627 (52 + 285 έως 73 + 400), και β) τον καθορισμό ιδιαίτερης αποζημίωσης, λόγω μείωσης της αξίας της εδαφικής έκτασης της ιδιοκτησίας του που απέμεινε μετά την απαλλοτρίωση και των επικείμενων σ' αυτήν οικίας και κλημάτων κατά ποσοστό 90%, 90% και 100%, αντίστοιχα, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του.

Με το δεύτερο λόγο αναίρεσης, αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, διότι το Εφετείο, αναφορικά με το κεφάλαιο της αίτησής του που αφορά μείωση της αξίας της εναπομείνασας εκτός απαλλοτρίωσης εδαφικής έκτασης της ιδιοκτησίας του (Κ.Π. 137), εμβαδού 7.219,29 τ.μ.

και των εναπομεινάντων σ' αυτή επικειμένων, δεν έλαβε υπόψη πράγματα που παραδεκτά προτάθηκαν και που ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης και ειδικότερα τους περιεχόμενους στην από 10-7-2009 κοινή με άλλους αιτούντες αίτηση καθορισμού οριστικής τιμής μονάδας αποζημίωσης, στις από 22-11-2010 κοινές προτάσεις του και στις από 28-9-2015 ατομικές προτάσεις του προς το Εφετείο ισχυρισμούς του, που αφορούν στην κατάσταση του ακινήτου του πριν από την απαλλοτρίωση, τους οποίους προέβαλε για τη θεμελίωση του αιτήματός του για επιδίκαση ιδιαίτερης αποζημίωσης, για το τμήμα της ιδιοκτησίας του (Κ.Π. 137) εμβαδού 7.219,29 τ.μ., που απέμεινε μετά την απαλλοτρίωση τμήματος εμβαδού 2.173,40 τ.μ., καθώς και για τα επικείμενα (κατοικία και πολυετείς καλλιέργειες), και τους οποίους, εάν είχε λάβει υπόψη θα είχε δεχθεί το αίτημά του για επιδίκαση ιδιαίτερης αποζημίωσης, ώστε να καλυφθεί η ζημία του στο σύνολό της και να μπορεί η ιδιοκτησία του, δηλαδή ο αγρός με οικοπεδική αξία, η κατοικία του πολυτελούς κατασκευής και οι πολυετείς καλλιέργειές του (δένδρα, ελιές και κλήματα) με τις υποδομές, να αντικατασταθούν με άλλες ίσης αξίας και χρησιμότητας.

Ειδικότερα, αναφορικά με την κατάσταση του ως άνω ακινήτου του πριν και μετά την απαλλοτρίωση, την επιδείνωση των γεωμετρικών του στοιχείων και της οικονομικής εκμετάλλευσής του και την επελθούσα ζημία του στο εναπομένον εκτός της απαλλοτρίωσης τμήμα αυτού, και στα επικείμενα σ' αυτό ο αιτών αναφέρει στην ένδικη από 10-7-2009 αίτησή του τα εξής: "ΑΚΙΝΗΤΟ ΜΕ Κ.Π. 137 (Δ.Δ. ...) Α) ΑΞΙΑ ΓΗΣ Το εν λόγω ακίνητο ευρίσκεται στο Δ.Δ. ..., αποτελεί ανεξάρτητη ιδιοκτησία και εμφαίνεται στο τοπογραφικό διάγραμμα του Δρ.

αγρονόμου - τοπογράφου - μηχανικού Α. Μ., με στοιχεία Α-Β-Γ-Δ-Ε-Ζ-Α. Ο οικοπεδαγρός (βλ. 540/2004 ΕφΛαρ) με κωδικό ΚΠ 137 έχει έκταση 9.375,00 τ.μ. Από το σύνολο αυτού απαλλοτριώνονται 2.173,40 τ.μ. Και απομένει ένα τμήμα Ε = 7.201,60 τ.μ. Το ακίνητο είναι άρτιο και οικοδομήσιμο, σύμφωνα με τις ισχύουσες πολεοδομικές διατάξεις (Π.Δ. 24/1985 Φ.Ε.Κ 270Δ).

Είναι, ως εκ τούτου, το εν λόγω ακίνητο αγροτεμάχιο με οικοπεδική αξία. Από την ως άνω απόφαση του Εφετείου Λαρίσης, είναι προδήλως φανερό, ότι τα άρτια και οικοδομήσιμα αγροτεμάχια, στα οποία έχει γίνει εκμετάλλευση της δυνατότητας ανοικοδόμησης, έχουν ΟΙΚΟΠΕΔΙΚΗ ΑΞΙΑ και ως εκ τούτου υψηλότερη τιμή μονάδος αποζημίωσης ανά τετραγωνικό μέτρο.

Εντός του ακινήτου βάσει των ισχυουσών μέχρι την κήρυξη της απαλλοτρίωσης πολεοδομικών διατάξεων ήταν δυνατόν να οικοδομηθούν: Οικία 282,75 τ.μ. Κατάστημα 600 τ.μ. Βιοτεχνικός Χώρος 1.875,00 τ.μ. Εντός του ακινήτου έχει ήδη οικοδομηθεί κύρια οικία εμβαδού 237,10 τ.μ. Ο ιδιοκτήτης αξιοποιώντας τη δυνατότητα ανοικοδόμησης του ακινήτου εφάρμοσε τις ισχύουσες πολεοδομικές διατάξεις, αποδίδοντας και καταδεικνύοντας την οικοπεδική αξία του ακινήτου.

Το ακίνητο έχει πρόσωπο επί αγροτικής οδού, ευρίσκεται σε απόσταση 1.050 μέτρων από το Π. και όπως περιγράφηκε παραπάνω (Συγκριτικό Στοιχείο 3 - ΣΣ3, ΑΚΙΝΗΤΑ ΜΕ ΟΙΚΟΠΕΔΙΚΗ ΑΞΙΑ), η αξία γης αυτού είναι 170€/τ.μ. Β) ΑΠΟΜΕΙΩΣΗ ΑΞΙΑΣ ΕΝΑΠΟΜΕΙΝΑΣΑΣ ΕΔΑΦΙΚΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ Η εναπομένουσα εδαφική έκταση απομένει με "πρόσωπο" στον αγροτικό δρόμο, μόλις 2,3 μέτρων, με συνέπεια να μην δύναται να αξιοποιηθεί οικιστικά περαιτέρω της ήδη υπάρχουσας οικίας, καθώς καθίσταται μη άρτια και μη οικοδομήσιμη, παρόλο που η έκτασή της είναι παραπάνω των 4.000 τ.μ., επειδή δεν έχει πλέον πρόσωπο 25 μ.

σε κοινόχρηστο δρόμο σύμφωνα με το άρθρο 1 του Π.Δ. 24/1985, ούτε εμπίπτει στις παρεκκλίσεις του ιδίου άρθρου, και καθίσταται "τυφλή". Πλέον των παραπάνω, η νέα σιδηροδρομική γραμμή θα κατασκευασθεί σε ύψος 5 μέτρων επάνω από την επιφάνεια του εδάφους αποκόπτοντας όχι μόνο την πρόσβαση αλλά και την ορατότητα στην βορειοδυτική πλευρά του οικοπέδου.

Επίσης, την ορατότητα προς την νοτιοδυτική πλευρά εμποδίζει ήδη η παλαιά Β. σιδηροδρομική γραμμή που λειτουργεί ως υπερυψωμένη οδός. Έτσι μετά την απαλλοτρίωση, αφ' ενός μεν αποκόπτεται η πρόσβαση προς την ιδιοκτησία (και την κατοικία) και αφ' ετέρου καταβιβάζεται ουσιαστικά το επίπεδο του ακινήτου από τον περιβάλλοντα χώρο.

Επομένως, η αξία της εναπομείνασας εδαφικής έκτασης υφίσταται απομείωση σε ποσοστό 90%. Γ) ΑΞΙΑ ΕΠΙΚΕΙΜΕΝΩΝ Εντός του ακινήτου υφίστανται: 63 μεγάλες ελιές αξίας 700€/τεμ., 325 μέτρια κλήματα προς 150€/τεμ., 2 μέτριες καρυδιές προς 650€/τεμ., 1 μανόλια προς 150 €, αντλιοστάσιο με κεραμοσκεπή από τούβλα εμβαδού 6 τ.μ.

προς 10.000,00 € κατ' αποκοπή, 1 σιδερένια πόρτα προς 1.000,00 €, περίφραξη ύψους 1,5 μέτρου μήκους 214 μέτρων σε καλή κατάσταση προς 50,00€/τ.μ. Τα ως άνω αναφερόμενα απαλλοτριώνονται, όπως προκύπτει και από τον κτηματολογικό πίνακα της αντιδίκου. Δ) ΑΠΟΜΕΙΩΣΗ ΑΞΙΑΣ ΕΝΑΠΟΜΕΙΝΑΝΤΩΝ ΕΠΙΚΕΙΜΕΝΩΝ Όπως προαναφέρθηκε, στην εναπομένουσα έκταση που καθίσταται παντελώς άχρηστη, βρίσκονται κατοικία πολυτελούς κατασκευής εμβαδού Ε = 237,10 τ.μ.

με πλήρως διαμορφωμένο περιβάλλοντα χώρο, καθώς και το υπόλοιπο αμπέλι από 750 κλήματα. Τα κλήματα, δεδομένου ότι απαλλοτριώνεται το αντλιοστάσιο καθίστανται μη αρδεύσιμα και καταστρέφονται. Έτσι πρέπει να αποζημιωθούν πλήρως προς 150€/τεμ., καθώς η αξία τους υφίσταται απομείωση σε ποσοστό 100% Η κατοικία, επειδή όπως περιγράφηκε, θα βρίσκεται πλέον σε ακίνητο μη άρτιο και μη οικοδομήσιμο, χάνει κάθε δυνατότητα βελτίωσης, επέκτασης ή συντήρησης με εργασίες που απαιτούν έκδοση οικοδομικής αδείας (όπως λ.χ.

αντικατάσταση στέγης, αλλαγή υλικών και διαστάσεων ανοιγμάτων, κατασκευή σκιάστρων, πέργκολας και διαμόρφωση περιβάλλοντος χώρου σε ύψος μεγαλύτερο των 30 εκατοστών κ.λπ.). Πρακτικά, αυτό σημαίνει, ότι εγκαταλείπεται στη μοίρα της, χωρίς να επιτρέπεται βάσει της κείμενης πολεοδομικής νομοθεσίας οποιαδήποτε ουσιαστική βελτίωση και συντήρησή της.

Επίσης, χάνει το πλέον ουσιαστικό χαρακτηριστικό κάθε κατοικίας, την θέα αυτής στον ορίζοντα και τον περιβάλλοντα χώρο, διότι μπροστά από αυτή θα υψωθεί η σιδηροδρομική γραμμή σε ύψος 5 μέτρων (πέραν των λοιπών δυσμενών συνεπειών λόγω της γειτνίασης με τη σιδηροδρομική γραμμή λ.χ. θόρυβος, ρύποι, επικινδυνότητα).

Επομένως, καθίσταται παντελώς άχρηστη. Η αξία της κατοικίας πρέπει να αποζημιωθεί με βάση το κόστος αντικατάστασης αυτής με ακίνητο ομοειδές. Το κόστος αντικατάστασης περιλαμβάνει το σύνολο των: α) της αξίας της γης επάνω στην οποία θα κτισθεί το ακίνητο και β) το κόστος κατασκευής του νέου ακινήτου (υλικά, εργασίες και εργολαβικό κόστος).

Επειδή, στην προκειμένη περίπτωση το κόστος της γης ζητείται προς αποζημίωση και έχει υπολογισθεί ξεχωριστά, θα γίνει εκτίμηση του κόστους κατασκευής ενός παρόμοιου ακινήτου με βάση τις τιμές ανά τ.μ. κατοικίας. Το κόστος των υλικών και των εργασιών κατασκευής φθάνει στο ποσό των 1.200€/τ.μ.. Επιπρόσθετο κόστος είναι το εργολαβικό κόστος που είναι 30% επί του κόστους κατασκευής.

Έτσι καταλήγουμε σε ένα βασικό κόστος αντικατάστασης ίσο με 1.200 € χ 1,30 = 1.560€/τ.μ. Το παραπάνω αφορά το κέλυφος της κατοικίας χωρίς το κόστος του απαραίτητου εξοπλισμού (επίπλωση, διακόσηση κ.λπ.). Το συγκεκριμένο κόστος είναι εντελώς σχετικό υπό την έννοια ότι μπορεί κάποιος να το ανεβάσει επιλέγοντας εξεζητημένα υλικά και μπορεί να κυμανθεί μεταξύ 500€/τ.μ. - 2000€/τ.μ.

Στην συγκεκριμένη κατοικία εκτιμάται ότι το κόστος αυτό είναι της τάξης των 550€/τ.μ. Έτσι έχουμε συνολικό κόστος και αξία κατοικίας ίση με: 237,10 τ.μ. χ (1.560,00 € + 550,00 €)= 500.281,00 €. Σύμφωνα δε με τα ανωτέρω, η ανωτέρω αξία της οικίας υφίσταται απομείωση σε ποσοστό 90%". Το Εφετείο, αναφορικά με το αίτημα του αναιρεσείοντος περί καθορισμού ιδιαίτερης αποζημίωσης για την εναπομείνασα εκτός απαλλοτρίωσης εδαφική έκταση της ιδιοκτησίας του (Κ.Π. 137), εμβαδού 7.219,29 τ.μ., και των εναπομεινάντων σ' αυτή επικειμένων, λόγω μειώσεως της αξίας τους από την απότμηση του απαλλοτριωθέντος τμήματος αυτής και από την εκτέλεση του έργου για το οποίο κηρύχθηκε η επίδικη απαλλοτρίωση, δέχτηκε τα ακόλουθα: "Πρόκειται για αγρό μονοετούς καλλιέργειας, με αριθμό των κτηματολογικών πινάκων Υπουργείου Γεωργίας 784 αγροκτήματος ...

και έκταση, κατά τον τίτλο κτήσης του 9.375 τ.μ., σχήμα ορθογώνιο παραλληλόγραμμο και πρόσωπο σε αγροτική οδό. Πριν από την απαλλοτρίωση το ακίνητο αυτό είχε εμβαδόν 9.392,69 τ.μ. και ήταν άρτιο και οικοδομήσιμο. Απαλλοτριώθηκε τμήμα εμβαδού 2.173,40 τ.μ. Μετά την απότμηση του τμήματος αυτού απέμεινε τμήμα εμβαδού 7.219,29 τ.μ., με σχήμα πολυγωνικό και μερικό πρόσωπο σε αγροτική οδό, συνεχίζει δε να είναι άρτιο και οικοδομήσιμο.

Η χρήση του, που συνεχίζει να είναι αγροτική, δυσχεραίνεται λόγω του ακανόνιστου σχήματός του. Ο εικαζόμενος ιδιοκτήτης ισχυρίζεται ότι η μείωση ανήλθε σε ποσοστό 90%. Η ... ΑΕ ισχυρίζεται ότι δεν υπέστη μείωση. Οι ορισθέντες από το Δικαστήριο πραγματογνώμονες πρότειναν μείωση της αξίας του εναπομείναντος κατά ποσοστό 40%.

Βάσει των ανωτέρω, το παρόν Δικαστήριο κρίνει ότι μετά την απαλλοτρίωση το εναπομείναν τμήμα της ιδιοκτησίας ΚΠ 137, δεν υπέστη μείωση της αξίας του και πρέπει να απορριφθεί το σχετικό αίτημα ως αβάσιμο". Όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο έκρινε ότι το εναπομείναν εκτός απαλλοτρίωσης τμήμα της ιδιοκτησίας του αναιρεσείοντος δεν υπέστη μείωση και ως εκ τούτου ο αναιρεσείων δεν δικαιούται αποζημίωση για την αιτία αυτή, χωρίς να λάβει υπόψη του και να απαντήσει στους παραπάνω ισχυρισμούς του αναιρεσείοντος, στους οποίους θεμελιώνεται η ιστορική βάση της αίτησής του ως προς το αίτημα αυτής για καθορισμό ιδιαίτερης αποζημίωσης και αφορούν α) απομειωτικές επιπτώσεις επί του εναπομένοντος εκτός απαλλοτρίωσης τμήματος της απαλλοτριωθείσας ιδιοκτησίας του αναιρεσείοντος από την απότμηση της ιδιοκτησίας του και ειδικότερα ως προς τους όρους δόμησης, τα ποσοστά κάλυψης, και την οικονομική εκμετάλλευση τούτου, καθώς και από τη φύση, εγκατάσταση και λειτουργία του έργου της απαλλοτρίωσης, σύμφωνα με τους οποίους, ενώ βάσει των ισχυουσών μέχρι την κήρυξη της απαλλοτρίωσης πολεοδομικών διατάξεων ήταν δυνατόν να οικοδομηθούν στην απαλλοτριωθείσα έκταση Οικία 282,75 τ.μ.

Κατάστημα 600 τ.μ. και Βιοτεχνικός Χώρος 1.875,00 τ.μ., μετά την απότμηση, η εναπομείνασα εδαφική έκταση, λόγω του ότι απέμεινε με πρόσωπο, μόλις 2,3 μέτρων στον αγροτικό δρόμο, δεν μπορούσε να αξιοποιηθεί οικιστικά πέραν της ήδη υπάρχουσας οικίας, ακόμη δε, ενόψει του ότι η νέα σιδηροδρομική γραμμή θα κατασκευαστεί σε ύψος 5 μέτρων επάνω από την επιφάνεια του εδάφους, αποκόπτεται η πρόσβαση στη βορειοδυτική πλευρά του εναπομένοντος ακινήτου και καταβιβάζεται ουσιαστικά το επίπεδο του ακινήτου από τον περιβάλλοντα χώρο και β) απομειωτικές επιπτώσεις επί της αξίας των επικειμένων στο εναπομένον εκτός απαλλοτρίωσης τμήμα της απαλλοτριωθείσας ιδιοκτησίας του αναιρεσείοντος (οικίας και κλήματος) από τη φύση, εγκατάσταση και λειτουργία του έργου της απαλλοτρίωσης, σύμφωνα με τους οποίους, η υπάρχουσα στο εναπομένον, εκτός απαλλοτρίωσης, τμήμα της ιδιοκτησίας του, κατοικία, ενόψει του ότι μπροστά απ' αυτή θα υψωθεί η σιδηροδρομική γραμμή, σε ύψος 5 μέτρων, χάνει το πλέον ουσιαστικό χαρακτηριστικό κάθε κατοικίας, την θέα αυτής στον ορίζοντα και τον περιβάλλοντα χώρο, ενώ επί πλέον, λόγω της γειτνίασής της με τη σιδηροδρομική γραμμή, επηρεάζεται δυσμενώς (πέραν των λοιπών δυσμενών συνεπειών λόγω της γειτνίασης με τη σιδηροδρομική γραμμή λ.χ.

θόρυβος, ρύποι, επικινδυνότητα).

Συνεπώς το Εφετείο, που, έκρινε ότι το εναπομείναν εκτός απαλλοτρίωσης τμήμα της ιδιοκτησίας του αναιρεσείοντος δεν υπέστη μείωση και ως εκ τούτου ο αναιρεσείων δεν δικαιούται αποζημίωση για μείωση χωρίς να λάβει υπόψη του και να απαντήσει στους παραπάνω ουσιώδεις για την έκβαση της δίκης ισχυρισμούς του που προέβαλε με την ένδικη αίτησή του και θεμελιώνουν το αίτημα αυτής για καθορισμό ιδιαίτερης αποζημίωσης, λόγω μείωσης της αξίας της εδαφικής έκτασης της ιδιοκτησίας του που απέμεινε μετά την απαλλοτρίωση και των επικείμενων σ' αυτήν οικίας και κλημάτων, υπέπεσε στην προβλεπόμενη από τον αριθμό 8 περ.

β' του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια. Ενόψει τούτων, ο σχετικός δεύτερος λόγος αναίρεσης, είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός. Περαιτέρω, με τις παραπάνω παραδοχές, το Εφετείο, διέλαβε στην απόφασή του ελλιπείς και ασαφείς αιτιολογίες που καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο της ορθής ή μη υπαγωγής των αποδειχθέντων πραγματικών περιστατικών στις διατάξεις των άρθρων που προαναφέρθηκαν, αναφορικά με την επιδείνωση των γεωμετρικών στοιχείων του εναπομείναντος εκτός της απαλλοτρίωσης τμήματος της ιδιοκτησίας του αναιρεσείοντος (μείωση της πρόσοψης του εναπομένοντος τμήματος στον αγροτικό δρόμο και τη μεταβολή του σχήματός του από ορθογώνιο παραλληλόγραμμο σε πολυγωνικό και ακανόνιστο, που σύμφωνα με τις παραδοχές της προσβαλλόμενης υπέστη αυτό), και την επίδραση που είχε η επιδείνωση αυτή επί της αξίας του, αφού, αφ' ενός μεν δεν προσδιορίζει, πόσο μήκος είχε η πρόσοψη της ιδιοκτησίας του αναιρεσείοντος στον αγροτικό δρόμο πριν από την απαλλοτρίωση και πόση απέμεινε μετά από την απότμηση του απαλλοτριωθέντος τμήματος, καθώς και αν η μείωση αυτή είχε επίδραση στους όρους δόμησης και το ποσοστό κάλυψης του απομένοντος εκτός απαλλοτρίωσης τμήματος, αφ' ετέρου δε δεν διευκρινίζει κατά ποίο τρόπο η μεταβολή του σχήματος του εναπομένοντος τμήματος, δυσχεραίνει, όπως δέχεται, τη χρήση του, αρκούμενος στην αναφορά ότι "Η χρήση του, που συνεχίζει να είναι αγροτική, δυσχεραίνεται λόγω του ακανόνιστου σχήματός του", ώστε να μπορεί να διαπιστωθεί, αν το Εφετείο χρησιμοποίησε και εφάρμοσε την αόριστη νομική έννοια της "σημαντικής" ζημίας κατά τον προσδιορισμό της ιδιαίτερης αποζημίωσης για τα τμήματα του απαλλοτριωθέντος που παρέμειναν εκτός των ορίων της απαλλοτρίωσης.

Πέραν τούτων, το Εφετείο, στις παραπάνω αιτιολογίες της απόφασής του, που αφορούν την απόρριψη του αιτήματος του αναιρεσείοντος για επιδίκαση ιδιαίτερης αποζημίωσης λόγω μείωσης της αξίας του εναπομένοντος εκτός απαλλοτρίωσης τμήματος της ιδιοκτησίας του, χαρακτηρίζει την καλλιέργεια του εν λόγω κτήματος ως μονοετή, πλην, όμως σε άλλο προηγούμενο σημείο της προσβαλλόμενης απόφασής του περιγράφει την ιδιοκτησία του αναιρεσείοντος ως αρδευόμενο αγροτεμάχιο με πρόσοψη σε αγροτική οδό και πολυετή καλλιέργεια (ελιές, κλήματα), περιπίπτοντας έτσι και σε αντιφάσεις αναφορικά με τα χαρακτηριστικά του εν λόγω ακινήτου.

Επομένως, και τα όσα συναφώς υποστηρίζει ο αναιρεσείων με τον πρώτο λόγο του αναιρετηρίου, με τον οποίο αποδίδονται στην προσβαλλόμενη απόφαση οι πλημμέλειες από τους αριθμούς 1 και 19 του άρθρ. 559 του Κ.Πολ.Δ. και κατ' ορθή εκτίμηση μόνο από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ. κρίνονται βάσιμα και συνεπώς και ο πρώτος λόγος αναίρεσης είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός.

Μετά την παραδοχή των παραπάνω λόγων αναίρεσης, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, κατά το κεφάλαιο που αναφέρεται στο σκεπτικό της παρούσας και ως προς τους διαδίκους της δίκης αυτής, παρελκούσης της έρευνας των διατυπουμένων με αυτή λοιπών λόγων αναίρεσης, οι οποίοι αφορούν στο ίδιο κεφάλαιο, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές (άρθρ. 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ.), και να καταδικασθεί η αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος (άρθρ. 183 Κ.Πολ.Δ.), ο οποίος κατέθεσε έγγραφες προτάσεις, όπως στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 253/2016 οριστική απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης, όπως αυτή διορθώθηκε με την υπ' αριθμ. 733/2016 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, ως προς το κεφάλαιο που αναφέρεται στο σκεπτικό και ως προς τους διαδίκους της προκείμενης δίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση κατά το αναιρούμενο μέρος της για νέα εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως. Διατάσσει την επιστροφή στον αναιρεσείοντα του παραβόλου που κατατέθηκε από αυτόν για την άσκηση της αναίρεσης. Και

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ. ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 6 Ιουνίου 2018.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 27 Ιουνίου 2018.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ