1202/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1202 / 2017 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1202/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελένη Διονυσοπούλου, Σοφία Ντάντου, Γεώργιο Χοϊμέ και Κωστούλα Φλουρή - Χαλεβίδου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 17 Φεβρουαρίου 2017, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Ι. Π. του Σ., κατοίκου ..., 2) Ι. Κ. του Δ., κατοίκου ..., 3) Μ. Π. του Ι., κατοίκου ... και 4) Α. συζ. Δ. Κ., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ανάργυρο Δήμιζα με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης ελληνικής εταιρείας γενικών ασφαλειών με την επωνυμία "ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΙΣΤΗ", που εδρεύει στο Χαλάνδρι Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Παντελίδη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 3-12-2012 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 317/2014 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2923/2015 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 3-11-2015 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Κωστούλα Φλουρή - Χαλεβίδου διάβασε την από 27-1-2017 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη των λόγων της από 3-11-2015 και με αρ. εκθ. καταθ. 977/2015 αιτήσεως για αναίρεση της υπ' αριθμ. 2923/2015 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 335, 338, 339 και 340 του Κ.Πολ.Δικ. προκύπτει ότι το δικαστήριο της ουσίας, προκειμένου να σχηματίσει την κρίση του για το αποδεικτικό του πόρισμα, αναφορικά με τους πραγματικούς ισχυρισμούς των διαδίκων που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, όπως είναι και εκείνοι που στηρίζουν την έμμεση απόδειξη με δικαστικά τεκμήρια, υποχρεούται να λαμβάνει υπόψη του όλα τα αποδεικτικά μέσα, τα οποία νόμιμα επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι.

Η παράβαση της υποχρεώσεως αυτής ιδρύει τον λόγο αναιρέσεως από το άρθρο 559 αρ. 11 περ. γ' του Κ.Πολ.Δικ., ο οποίος θεμελιώνεται όχι μόνο όταν το δικαστήριο της ουσίας δεν βεβαιώνει ότι έλαβε υπόψη του και τα αποδεικτικά μέσα, τα οποία επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, αλλά και όταν, παρά την βεβαίωση αυτή, από το περιεχόμενο της αποφάσεως δεν καθίσταται απόλυτα βέβαιο ότι λήφθηκαν υπόψη όλα ή ορισμένα από τα αποδεικτικά αυτά μέσα.

Στην προκειμένη περίπτωση με τον δεύτερο λόγο της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως, οι αναιρεσείοντες προβάλλουν και αιτιάσεις από το άρθρο 559 αριθμ. 11 περ. γ' του Κ.Πολ.Δικ., ισχυριζόμενοι, εκτός των άλλων, ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη την έκθεση πραγματογνωμοσύνης που διενήργησαν οι μηχανολόγοι - μηχανικοί Δ.

Λ. και Ε. Ά., κατόπιν σχετικής παραγγελίας του Διοικητή του Τμήματος Τροχαίας …, από την οποία αποδεικνυόταν ότι η σύγκρουση των εμπλακέντων στο ένδικο τροχαίο ατύχημα οχημάτων ήταν πλαγιομετωπική και τις περιεχόμενες σ' αυτήν φωτογραφίες που απεικονίζουν τα βλαβέντα μέρη του εμπλακέντος στο ένδικο τροχαίο ατύχημα με αριθμό κυκλοφορίας ΑΡΗ - ...

Ι.Χ.Φ. αυτοκινήτου, τα οποία εντοπίζονται αποκλειστικά και μόνον στην εμπρόσθια αριστερή γωνία του, το αποδεικτικό δε αυτό στοιχείο είχαν νόμιμα επικαλεσθεί και προσκομίσει με τις προτάσεις τους στο Εφετείο, που εξέδωσε την προσβαλλομένη απόφαση, για να αποδείξουν τον ισχυρισμό τους ότι η σύγκρουση δεν ήταν μετωπική και δεν έλαβε χώρα στο προς Πόρτο Χέλι ρεύμα κυκλοφορίας της επαρχιακής οδού Κρανιδίου - Πόρτο Χελίου, αλλά αντίθετα ήταν πλαγιομετωπική και έλαβε χώρα εντός του προς Κρανίδι ρεύματος πορείας της ως άνω οδού, καθ' ην στιγμή το ασφαλισμένο στην αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρία Ι.Χ.

φορτηγό αυτοκίνητο, που εκινείτο στο προς Κρανίδι ρεύμα κυκλοφορίας της οδού αυτής, αλλά με κατεύθυνση προς Πόρτο Χέλι, προκειμένου να εισέλθει στο κανονικό για την κατεύθυνσή του ρεύμα πορείας, έχοντας δεξιά κλίση ως προς τον άξονα της οδού, είχε εισέλθει με την εμπρόσθια δεξιά πλευρά του στο προς Πόρτο Χέλι ρεύμα κυκλοφορίας της επαρχιακής οδού, ενώ το υπόλοιπο μέρος του βρισκόταν ακόμη εντός του αντίθετου ως προς την κατεύθυνσή του ρεύματος κυκλοφορίας, δηλαδή προς Κρανίδι, όπου εκινείτο η οδηγούμενη από τον θανασίμως τραυματισθέντα οικείο τους δίκυκλη μοτοσυκλέτα, με συνέπεια να παρακωλυθεί η πορεία της και τα δύο οχήματα να συγκρουστούν πλαγιομετωπικά.

Όπως προκύπτει από την παραδεκτή επισκόπηση της προσβαλλομένης αποφάσεως το Εφετείο δέχθηκε ως αποδειχθέντα τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά, σχετικά με τις συνθήκες που έλαβε χώρα το ένδικο αυτοκινητικό ατύχημα: "...στις ...08.2011 και ώρα 20:10 περίπου ο Ν. Λ. του Δ., οδηγώντας το υπ' αριθ. κυκλ. ΑΡΗ ... Ι.Χ.Φ.

αυτοκίνητο της κυριότητάς του, το οποίο κατά τον άνω χρόνο ήταν ασφαλισμένο για την προς τρίτους αστική του ευθύνη από την κυκλοφορία του στην εναγομένη, εκινείτο σε χωματόδρομο που συμβάλλεται με την επαρχιακή οδό Κρανιδίου - Πόρτο Χελίου, οδό διπλής κατεύθυνσης κυκλοφορίας με μία λωρίδα ανά κατεύθυνση, στο ύψος του 4ου km αυτής και από αριστερά ως προς την προς Πόρτο Χέλι φορά της.

Όταν αυτός έφθασε στη συμβολή των άνω οδών, διέκοψε την πορεία του οχήματός του, έλεγξε την κίνηση στην επαρχιακή οδό και αφού βεβαιώθηκε ότι δεν θα παρεμπόδιζε ή προκαλούσε κίνδυνο στην κυκλοφορία οχημάτων σ' αυτή, εισήλθε με αριστερή αλλαγή κατεύθυνσης στο προορισμένο προς Πόρτο Χέλι τμήμα του οδοστρώματος.

Αφού αυτός είχε διανύσει περί τα πλέον των 40,00 m. στην οδό αυτή και είχε ευθυγραμμίσει το όχημά του παράλληλα προς τον κατά μήκος άξονα του οδοστρώματος, ο Σ. Π., γιος των πρώτου και δεύτερης εναγόντων, αδελφός της τρίτης και εγγονός της τέταρτης ενάγουσας, οδηγώντας την υπ' αριθ. κυκλ. OAK ... δίκυκλη μοτοσυκλέττα της κυριότητάς του, μάρκας Kawasaki ...

και κυβισμού 1.000 cc, και κινούμενος στην ίδια επαρχιακή οδό, στο ίδιο ύψος αυτής αλλά με φορά αντίθετη απ' αυτήν του Ν. Λ., εισήλθε κατά 1,00 m. περίπου στο αντίθετο από την κατεύθυνσή του τμήμα του οδοστρώματος (βλ. ιδίως φωτογραφία με θραύσματα από την σύγκρουση στο ρεύμα του αυτοκινήτου) και επέπεσε με σφοδρότητα στο μπροστινό και από τη μέση προς τα αριστερά τμήμα του αυτοκινήτου.

Λόγω της σφοδρότητας της σύγκρουσης, ο μοτοσυκλεττιστής εκτινάχθηκε στο αριστερό (δίπλα στην αριστερή μπροστινή κολώνα) μέρος του ανεμοθώρακα (παρμπρίζ) του αυτοκινήτου και στη συνέχεια στο έδαφος, με αποτέλεσμα να τραυματιστεί θανάσιμα και να αποβιώσει στο Γ.Ν. …, όπου διακομίστηκε, να τραυματιστεί ο οδηγός του Ι.Χ.Φ.

αυτοκινήτου και να καταστραφούν τα συγκρουσθέντα οχήματα, από τα οποία η μοτοσυκλέττα κόπηκε σε δύο κομμάτια. Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι ο θανών εκινείτο με ταχύτητα περίπου 130 km/h, όπως τούτο ασφαλώς συνάγεται από την ολική καταστροφή των οχημάτων και την αποκοπή της μοτοσυκλέττας σε δύο κομμάτια, λόγω της ορμής με την οποία επέπεσε στο αυτοκίνητο.

Επίσης αποδείχθηκε ότι ο θανών δεν κατείχε την απαιτούμενη για τον κυβισμό της μοτοσυκλέττας άδεια ικανότητας οδήγησης, αλλ' είχε άδεια για οδήγηση μοτοποδηλάτων μέχρι 50 cc, ενώ επιπλέον είχε καταναλώσει μικρή ποσότητα οινοπνευματώδους ποτού (0,19 mg/lt αίματος). Τέλος αποδείχθηκε ότι τα ελαστικά της μοτοσυκλέττας του ήταν φθαρμένα με μη επαρκές βάθος πέλματος και είχαν υποστεί ξήρανση λόγω παλαιότητας και δεν παρείχαν την απαραίτητη για τον έλεγχο της μοτοσυκλέττας πρόσφυση στο οδόστρωμα.

Αντίθετα, οι μαρτυρίες των προανακριτικώς εξετασθέντων αυτοπτών μαρτύρων, που κατέθεσαν ότι το Ι.Χ.Φ. αυτοκίνητο εισήλθε στην επαρχιακή οδό χωρίς ο οδηγός της να ελέγξει την κυκλοφορία σ' αυτή, ότι αυτός εκινείτο στο προς Κρανίδι ρεύμα της οδού αλλά με κατεύθυνση προς Πόρτο Χέλι και ότι η μοτοσυκλέττα εκινείτο με μικρή ταχύτητα, έως 70 km/h, ελέγχονται ως ανακριβείς, γιατί δεν είναι συμβατές με τα προαναφερθέντα ευρήματα στον τόπο του ατυχήματος.

Ειδικότερα, α) εάν ο θανών εκινείτο με την ελαττωμένη αυτή ταχύτητα, και με το δεδομένο ότι η σύγκρουση έλαβε χώρα πλέον των 40,00 m. από το χωματόδρομο, προλάβαινε να τροχοπεδήσει πριν συγκρουσθεί, ή έστω να πραγματοποιήσει επιτυχή αποφευκτικό της σύγκρουσης ελιγμό, β) οι βλάβες της μοτοσυκλέττας, που κόπηκε στα δύο, ήταν δυσανάλογα μεγάλες σε σχέση με την αναφερόμενη ταχύτητα τόσο της μοτοσυκλέττας (70 km/h), όσο και του αυτοκινήτου (20km/h), γ) αντιβαίνει στα διδάγματα της κοινής πείρας να έχει εισέλθει οδηγός στο οδόστρωμα μιας οδού από άλλη κάθετη οδό και να καταλαμβάνει το αντίθετο από την κατεύθυνσή του τμήμα του οδοστρώματος επί 40 m., και μάλιστα κινούμενος με ταχύτητα 20 km/h, δ) αν ο οδηγός του αυτοκινήτου, οδηγώντας στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας, επιχειρούσε μόλις πριν τη σύγκρουση να επαναφέρει το όχημά του στο προορισμένο για την κατεύθυνσή του τμήμα του οδοστρώματος, η φορά της σύγκρουσης δεν θα ήταν μετωπική, όπως συμβαίνει εδώ (βλ.

ιδίως φωτογραφίες του αυτοκινήτου που εμφαίνουν ότι η φορά της σύγκρουσης ήταν γι' αυτό από εμπρός προς τα πίσω), αλλά η μοτοσυκλέττα θα είχε επιπέσει στο αυτοκίνητο με φορά από εμπρός αριστερά προς τα πίσω και δεξιά, δηλ. λοξά σε σχέση με τον κατά μήκος άξονα του αυτοκινήτου, και ε) το ατύχημα θα είχε συμβεί πολύ πλησιέστερα στον κόμβο της επαρχιακής οδού με το χωματόδρομο, και όχι πλέον των 40,00 m.

απ' αυτόν. Με βάση τα παραπάνω αποδειχθέντα, αποκλειστικός υπαίτιος της σύγκρουσης κρίνεται ο θανών μοτοσυκλεττιστής, γιατί από αμέλεια, που συνίσταται στην έλλειψη της επιμέλειας που όφειλε και μπορούσε υπό τις περιστάσεις να επιδείξει ως μέσος συνετός οδηγός, υπέπεσε σε όλες τις προπεριγραφόμενες πλημμέλειες περί την οδήγηση της μοτοσυκλέττας, οι οποίες αιτιωδώς οδήγησαν στη σύγκρουση και τον συνεπεία αυτής θάνατό του.

Αντίθετα κρίνεται, για τους προαναφερόμενους στην παρούσα λόγους, ότι ο οδηγός του ασφαλισμένου στην εναγομένη αυτοκινήτου δεν επέδειξε οποιασδήποτε μορφής και βαθμού αμέλεια στην πρόκληση της σύγκρουσης.

Συνεπώς το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, που έκρινε συνυπαίτιους τον θανόντα μοτοσυκλεττιστή σε ποσοστό 30% και τον οδηγό του αυτοκινήτου σε ποσοστό 70%, εσφαλμένα εκτίμησε τις αποδείξεις, κατά το βάσιμο περί τούτου πρώτο λόγο της δεύτερης έφεσης". Από την προσβαλλομένη όμως απόφαση, παρά την σ' αυτήν διαβεβαίωση ότι ελήφθησαν υπόψη όλα τα ενώπιον του δευτέρου βαθμού δικαιοδοσίας προσκομισθέντα και επικληθέντα από τους διαδίκους προς άμεση ή έμμεση απόδειξη έγγραφα, στην οποία μάλιστα και ειδικότερα στο προοίμιο αυτής που γίνεται η κατ' είδος αναφορά των αποδεικτικών μέσων γίνεται ειδική μνεία της προαναφερόμενης από 11-9-2011 εκθέσεως πραγματογνωμοσύνης, την οποία διενήργησαν οι μηχανολόγοι μηχανικοί Δ.

Λ. και Ε. Ά., δεν καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε το ανωτέρω αποδεικτικό μέσο κατά την μόρφωση του αποδεικτικού του πορίσματος ότι η σύγκρουση ήταν μετωπική και έλαβε χώρα εντός του προς Πόρτο Χέλι ρεύματος κυκλοφορίας της ως άνω επαρχιακής οδού, όπου εκινείτο κανονικά το Ι.Χ.Φ αυτοκίνητο και όπου εισήλθε κατά 1.00 μέτρο περίπου η οδηγούμενη από τον οικείο των αναιρεσειόντων δίκυκλη μοτοσυκλέτα.

Επομένως, το Εφετείο, με το να μην λάβει υπόψη του το ανωτέρω αποδεικτικό στοιχείο - το οποίο, σημειωτέον, μπορούσε να επηρεάσει αποφασιστικά το συμπέρασμα του δικανικού συλλογισμού, αν είχε ληφθεί υπόψη - και να μην το συνεκτιμήσει (μαζί με τα άλλα αποδεικτικά μέσα) για την συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, υπέπεσε στην επικαλούμενη με τον ως άνω λόγο αναιρέσεως πλημμέλεια από τον αριθμό 11 περ.

γ' του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δικ., ήτοι της μη λήψεως υπόψη αποδεικτικού μέσου νομίμως προσκομισθέντος και επικληθέντος.

Συνεπώς, είναι βάσιμος ο λόγος αυτός αναιρέσεως, η αναιρετική εμβέλεια του οποίου στο σύνολο της προσβαλλομένης αποφάσεως καθιστά αλυσιτελή την εξέταση των λοιπών διατυπουμένων με την ένδικη αίτηση λόγων αναιρέσεως.

Κατ' ακολουθίαν, πρέπει, κατά παραδοχή του ανωτέρω λόγου αναιρέσεως, να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Δικαστήριο, συγκροτούμενο όμως από άλλο Δικαστή, εκτός από εκείνον που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση (άρθρο 580 παρ. 3 του Κ.Πολ.Δικ.). Η αναιρεσίβλητη, ως ηττωμένη διάδικος, πρέπει να καταδικαστεί στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσειόντων, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημα των τελευταίων (άρθρα 176, 183, 189 παρ. 1, 191 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δικ.), οι οποίοι κατέθεσαν προτάσεις, όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό. Τέλος, πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή στους αναιρεσείοντες του καταβληθέντος εκ μέρους τους παραβόλου, ενόψει της νίκης τους (άρθρο 495 παρ. 4 εδ. ε' του Κ.Πολ.Δικ., όπως ίσχυε και εφαρμόζεται στην παρούσα υπόθεση πριν αντικατασταθεί με το άρθρο 1 άρθρο τρίτο του ν. 4335/2015, που ισχύει, κατ' άρθρο 1 άρθρο ένατο παρ. 2 αυτού, για τα κατατιθέμενα, από 1.1.2016, ένδικα μέσα).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 2923/2015 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκασή της στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλον Δικαστή, εκτός εκείνου που δίκασε προηγουμένως.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσειόντων, το ύψος των οποίων καθορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ. Και Διατάσσει την επιστροφή του παραβόλου στους καταθέσαντες τούτο αναιρεσείοντες.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 9 Ιουνίου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 29 Ιουνίου 2017.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ