Supreme Court dismisses appeal against first instance judgment but refers substantive appeal to plenary session.

Απόφαση 1198 / 2008 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1198/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου), Μίμη Γραμματικούδη, Λεωνίδα Ζερβομπεάκο, Χαράλαμπο Παπαηλιού και Μιχαήλ Θεοχαρίδη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 16 Απριλίου 2008, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ...... , ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Μιχαηλίδη.

Των αναιρεσίβλητων: 1. ......κατοίκου ....., 2. .....,κατοίκου ....., 3. ......,κατοίκου ....., 4. .....,κατοίκου .....και 5. .....κατοίκου ......, οι οποίοι δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 17-7-2003 αγωγή της ήδη 1ης αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Πειραιά. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 5269/2004 του ίδιου Δικαστηρίου και 1164/2005 του Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση των δύο αποφάσεων ζητεί ο αναιρεσείων με την από 6-3-2007 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο ο αναιρεσείων όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Μίμης Γραμματικούδης ανέγνωσε την από 2-4-2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθεί η αίτηση του Παντελεήμονα Μπαφαλούκα για αναίρεση της 1164/2004 απόφασης του Εφετείου Πειραιώς και της 5269/2004 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, από τις με επίκληση νομίμως προσκομιζόμενες εκθέσεις επίδοσης, .....,....., ....., .....,..... του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Πειραιά, ...., αποδεικνύεται ότι ακριβές αντίγραφο της αίτησης αναίρεσης με τις πράξεις κατάθεσης και ορισμού δικασίμου και με κλήση προς συζήτηση κατ' αυτήν, που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας απόφασης, επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα, με επιμέλεια του αναιρεσείοντος, στους αναιρεσιβλήτους, οι οποίοι δεν εμφανίστηκαν κατά την εκφώνηση της υπόθεσης και κατά την επακολουθήσασα συζήτηση ούτε προέβησαν στην κατά τα άρθρα 573 παρ.1 και 242 παρ.2 ΚΠολΔ δήλωση. Επομένως, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση σαν να ήταν οι διάδικοι αυτοί παρόντες (άρθρο 576 § 2 ΚΠολΔ).

Επειδή, κατά το μέρος που η αίτηση αναίρεσης απευθύνεται κατά της πρωτόδικης απόφασης 5269/2005 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πειραιά είναι απορριπτέα ως απαράδεκτη, διότι από την συμπροσβαλλόμενη 1164/2004 απόφαση του Εφετείου Πειραιά, προκύπτει ότι η έφεση που ασκήθηκε κατά της πρώτης απορρίφθηκε κατ' ουσία και συνεπώς υπόκειται σε αναίρεση μόνο η εφετειακή απόφαση, στην οποία ενσωματώνεται η εκκληθείσα πρωτόδικη Eπειδή, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 556, 558 ΚΠολΔ, συνάγεται ότι η αίτηση αναίρεσης απευθύνεται κατά του αντιδίκου του αναιρεσείοντος που νίκησε, όχι δε και κατά του ομοδίκου του αναιρεσείοντος, ως προς τον οποίο είναι απαράδεκτη για έλλειψη εννόμου συμφέροντος, εφόσον η απόφαση δεν περιέλαβε διάταξη υπέρ αυτού που βλάπτει τον αναιρεσείοντα.

Συνακόλουθα, είναι απορριπτέα, ως απαράδεκτη, η αίτηση αναίρεσης κατά το μέρος που απευθύνεται κατά των συνεναγομένων του αναιρεσείοντος, δεύτερου, τρίτης, τετάρτης και πέμπτης των αναιρεσιβλήτων, ως προς τους οποίους έγινε επίσης δεκτή η αγωγή της πρώτης αναιρεσίβλητης, με την πληττόμενη απόφαση, η οποία δεν περιέχει διάταξη υπέρ αυτών που βλάπτει τον αναιρεσείοντα.

Επειδή, κατά μεν το άρθρ. 175 εδάφ. α ΑΚ, η διάθεση ενός αντικειμένου είναι άκυρη, αν ο νόμος την απαγορεύει, κατά δε το επόμενο άρθρ. 176, αν την απαγόρευση του προηγούμενου άρθρου έχει τάξει δικαστική απόφαση, ισχύει ότι και στην απαγόρευση από το νόμο. Εξάλλου, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 691 παρ. 2 και 700 παρ. 3 ΚΠολΔ, προκύπτει ότι η προσωρινή διαταγή που εκδίδεται από το δικαστήριο στα πλαίσια της διαδικασίας των ασφαλιστικών μέτρων και καθορίζει τα ασφαλιστικά μέτρα που πρέπει να ληφθούν αμέσως , μέχρι να εκδοθεί η απόφαση, για την εξασφάλιση του δικαιώματος η την προσωρινή ρύθμιση της κατάστασης, δεν είναι δικαστική απόφαση, αφού δεν περιέχει καμιά αυθεντική διάγνωση της έννομης σχέσης που ρυθμίζει, στερείται των κατά το άρθρο 93 παρ.3 του Συντάγματος και 305 του ΚΠολΔ στοιχείων της δικαστικής απόφασης, που ανάγονται από το νόμο σε προϋποθέσεις του κύρους αυτής και επίσης δεν υποβάλλεται σε δημοσίευση, η οποία αποτελεί, κατά το άρθρο 313 παρ.1ΚΠολΔ, προϋπόθεση του υπαρκτού της δικαστικής απόφασης.

Είναι όμως τίτλος εκτελεστός(ΟλΑΠ 4/2004) , από αυτούς που αναφέρονται στο άρθρο 904 παρ. 2 περ. ζ` ΚΠολΔ. Περαιτέρω, τα ανωτέρω άρθρα 691 παρ.2 και 700 παρ. 3 ΚΠολΔ ορίζουν, ότι οι προσωρινές διαταγές διαλαμβάνουν "τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν αμέσως έως την έκδοση της απόφασης του δικαστηρίου για την εξασφάλιση ή τη διατήρηση του δικαιώματος ή τη ρύθμιση της κατάστασης" και ότι "εκτελούνται μόλις καταχωριστούν, κάτω από την αίτηση ή στα πρακτικά, με βάση σημείωση του δικαστή που τις εξέδωσε".

Οι διατάξεις αυτές καθιερώνουν τη δεσμευτικότητα των προσωρινών διαταγών, με την έννοια ότι αρνούνται να προσδώσουν έννομες συνέπειες σε πράξεις που αντίκεινται στο περιεχόμενό τους και επιβάλλουν σιωπηρώς την ακυρότητα, ως κύρωση της παράβασής τους. Από αυτά παρέπεται, ότι αν το μέτρο που ορίστηκε με την προσωρινή διαταγή και παραβιάστηκε, συνίσταται στην απαγόρευση διάθεσης του πράγματος (μεταβολής της νομικής του κατάστασης), η μεταγενέστερη της προσωρινής διαταγή διάθεση(εκποίηση) πλήττεται με ακυρότητα, η οποία θεμελιώνεται όχι στο άρθρο 175ΑΚ,αφού ο νόμος (άρθρ.691 παρ. 2 και 700 παρ.3ΚΠολΔ) δεν προβλέπει ακυρότητα της απαγορευμένης με προσωρινή διαταγή διάθεσης, αλλά στο άρθρο 176ΑΚ,σε συνδυασμό με το άρθρο 691 παρ2 ΚΠολΔ, κατ' αναλογία με τα ισχύοντα επί δικαστικής απόφασης, με την οποία προσμοιάζει, χωρίς να είναι, η προσωρινή διαταγή (ΑΠ866/2004,133/2004), ή κατ' άλλη, αποκλίνουσα της ανωτέρω, άποψη (ΑΠ 561/1999 και μειοψ.

στην ΑΠ133/2004), η ακυρότητα αυτή διάθεσης θεμελιώνεται όχι στη διάταξη του άρθρου 176 AΚ, αφού η προσωρινή διαταγή δεν είναι δικαστική απόφαση, αλλά στις διατάξεις των άρθρων 175 AΚ και 691 παρ. 2 ΚΠολΔ.Η ακυρότητα αυτή αποτελεί έννομη συνέπεια της παράβασης της απαγόρευσης, χωρίς να επιβάλλεται προηγούμενη μεταγραφή της προσωρινής διαταγής από τις διατάξεις των άρθρων 1192-1198ΑΚ ή από άλλη διάταξη, άρα η ακυρότητα ισχύει και παρά τη μη μεταγραφή της προσωρινής διαταγής και την επικαλούμενη καλή πίστη εκείνου προς τον οποίο έγινε η διάθεση (ΑΠ866/2004, 133/2004, 561/1999).Όμως, κατ' άλλη άποψη (ΑΠ1306/2006), κατά μεν την παρ.1 του άρθρου 715 ΚΠολΔ "απαγορεύεται και είναι άκυρη υπέρ εκείνου που επέβαλε την κατάσχεση η διάθεση των πραγμάτων που κατασχέθηκαν από εκείνον σε βάρος του οποίου έγινε η κατάσχεση", κατά δε την παρ. 3 του ίδιου άρθρου, "Στη συντηρητική κατάσχεση ακινήτου, πλοίου, αεροσκάφους ή εμπράγματου δικαιώματος, επάνω σ' αυτά, η ακυρότητα που αναφέρεται στην παρ.1 ισχύει ως προς τους τρίτους, μόνο αν κατά το χρόνο της διάθεσης είχε γίνει εγγραφή της κατάσχεσης στο βιβλίο κατασχέσεων, στο νηολόγιο ή στο μητρώο αεροσκαφών".

Από τις διατάξεις, αυτές, οι οποίες κατά ρητή παραπομπή του νομοθέτη (άρθρ 727ΚΠολΔ), τυγχάνουν εφαρμογής και επί δικαστικής μεσεγγύησης, που αντικατέστησε "τη συντηρητική κατάσχεση επί σκοπώ διεκδικήσεως" του προϊσχύσαντος δικαίου, συνάγεται ότι με αυτές τίθεται, χάριν της ασφάλειας των συναλλαγών , ως προϋπόθεση ισχύος, ως προς του τρίτους, της ακυρότητας διάθεσης(η οποία είναι έννοια ευρύτερη της απαλλοτρίωσης και περιλαμβάνει οποιαδήποτε μεταβίβαση, σύσταση, επιβάρυνση και γενικώς νομική μεταβολή) των πραγμάτων που τέθηκαν υπό δικαστική μεσεγγύηση, η εγγραφή της απόφασης με την οποία διατάχθηκε η θέση του πράγματος υπό δικαστική μεσεγγύηση στα βιβλία κατασχέσεων της περιφέρειας του τόπου, όπου βρίσκεται το ακίνητο, κατά τον χρόνο της διάθεσης (ΑΠ 1306/2006).Επομένως, η προσωρινή διαταγή, που εκδίδεται στα πλαίσια της δίκης των ασφαλιστικών μέτρων για τη θέση του πράγματος υπό δικαστική μεσεγγύηση, ως συνάρτηση της αίτησης ασφαλιστικών μέτρων και τελολογικό παρεπόμενο της αντίστοιχης απόφασης, αποτελεί το πρόσφορο μέσο προς πραγμάτωση του με το ασφαλιστικό μέτρο επιδιωκόμενου σκοπού και ως εκ τούτου δε μπορεί να είναι περισσότερο εξασφαλιστική από την ίδια την απόφαση των ασφαλιστικών μέτρων.

Έτσι η απαγόρευση, με προσωρινή διαταγή, της νομικής μεταβολής ακινήτου ή εμπράγματου δικαιώματος σ' αυτό, ισχύει έναντι των τρίτων με την προϋπόθεση ότι σημειώθηκε προηγουμένως η προσωρινή διαταγή στα αντίστοιχα δημόσια βιβλία κατασχέσεων, σύμφωνα με την ως άνω διάταξη του άρθρου 715 παρ.3 ΚΠολΔ, η οποία εφαρμόζεται αναλόγως (Γ.Μητσόπουλος,ΕλλΔνη24,1135επ (1141),Κεραμέα-Κονδύλη-Νίκα, Πολ.Δικ, άρθρ.727 και715 αριθ.2, Δ.Κράνης,ΕλλΔνη,40,1005επ.).

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφασή του, το Εφετείο, επικύρωσε την εκκληθείσα 5269/2004 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου, η οποία, αφού δέχθηκε σχετική αγωγή της πρώτης των αναιρεσιβλήτων, προέβη σε ακύρωση των .....και ...... συμβολαίων της συμβολαιογράφου Πειραιά Πελαγίας Λεοντιάδου, που μεταγράφηκαν στα οικεία βιβλία μεταγραφών στις 28-11-2002, με τα οποία συνομολογήθηκε, κατάργηση της σύστασης οριζόντιας ιδιοκτησίας της περιγραφόμενης στην απόφαση οικοδομής και μεταβίβαση προς τον εναγόμενο και ήδη αναιρεσείοντα του ποσοστού των 333,30/1000 εξ αδιαιρέτου επί του οικοπέδου, που αντιστοιχεί στην οριζόντια ιδιοκτησία του επίσης στην απόφαση αναφερόμενου ορόφου της οικοδομής αυτής, κυριότητας της πρώτης εναγομένης και ήδη πέμπτης των αναιρεσιβλήτων.

Διότι, δέχθηκε το Εφετείο, η ακυρότητα προήλθε από το γεγονός ότι οι δικαιοπραξίες, που περιέχονται στα ως άνω .......και ........ συμβόλαια, έλαβαν χώρα την 28-11-2002, ενώ ίσχυε ακόμα η από 6-11-2002 προσωρινή διαταγή του Δικαστή του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιά, η οποία χορηγήθηκε κατά τη συζήτηση της με αριθ. εκθ.

κατ. 6237/2002 αίτησης ασφαλιστικών μέτρων της ήδη πρώτης αναιρεσίβλητης κατά της πέμπτης των ήδη αναιρεσιβλήτων, και με την οποία η τελευταία, που έλαβε γνώση της προσωρινής αυτής διαταγής όταν χορηγήθηκε, στις 6-11-2002, αποστερήθηκε προσωρινά, μέχρι τη δικάσιμο της 28-11-2002 και μετέπειτα μέχρι την έκδοση της 822/3-2-2003 απόφασης των ασφαλιστικών μέτρων, της εξουσίας να μεταβάλει τη νομική κατάσταση του ανωτέρω επίδικου ακινήτου και να διαθέτει αυτό.

Επίσης, δέχθηκε το Εφετείο, ότι το γεγονός ότι η παραπάνω προσωρινή διαταγή δεν σημειώθηκε στα βιβλία μεταγραφών δεν θεραπεύει την ακυρότητα των δικαιοπραξιών που προαναφέρθηκαν, οι οποίες ισχύουν και έναντι του τρίτου, σε σχέση με την ενάγουσα και την πρώτη των εναγομένων, αγοράστρια του διαμερίσματος και ήδη αναιρεσείοντος.

Με τους λόγους αναίρεσης, δεύτερο, πρώτο, δεύτερο μέρος, έβδομο, κατ' ορθή εκτίμηση του περιεχομένου τους, από το άρθρ.559 αριθ.1 και 19 ΚΠολΔ, και πέμπτο, από τον αριθ. 1 του άρθρ.559 του ίδιου Κώδικα , αποδίδονται στην προσβαλλομένη απόφαση οι πλημμέλειες της ευθείας και εκ πλαγίου, με ανεπαρκείς αιτιολογίες, παραβίασης των προαναφερόμενων ουσιαστικού δικαίου διατάξεων των άρθρων 175,176 ΑΚ και 715 παρ.1,3ΚΠολΔ, διότι με αυτήν έγινε δεκτό ότι ίσχυε και ως προς τον αναιρεσείοντα, ο οποίος ήταν καλόπιστος τρίτος, η ανωτέρω απαγόρευση της διάθεση του επίδικου ακινήτου, χωρίς την εγγραφή της ως άνω προσωρινής διαταγής στα βιβλία κατασχέσεων.

Ενόψει των ανωτέρω διαλαμβανομένων ανακύπτει το ζήτημα, ότι αν το μέτρο που ορίστηκε με την προσωρινή διαταγή συνίσταται στην απαγόρευση διάθεσης του πράγματος (μεταβολής της νομικής του κατάστασης), η μεταγενέστερη της προσωρινής διαταγή διάθεση(εκποίηση) πλήττεται με ακυρότητα, η οποία θεμελιώνεται, στο άρθρο 175 ή στο άρθρο 176ΑΚ καθώς και αν η ακυρότητα αυτή ισχύει και παρά τη μη μεταγραφή της προσωρινής διαταγής στο οικείο βιβλίο κατασχέσεων, κατά το χρόνο της διάθεσης, και την επικαλούμενη καλή πίστη εκείνου προς τον οποίο έγινε η διάθεση.

Το ζήτημα αυτό κρίνεται ότι είναι γενικότερου ενδιαφέροντος, αφού από την επίλυσή του εξαρτάται η ακυρότητα ή μη των μεταβιβάσεων ακινήτων ή εμπραγμάτων δικαιωμάτων επ' αυτών, προς τρίτους, οι οποίες έγιναν παρά την απαγόρευση της διάθεσής τους (μεταβολής της νομικής τους κατάστασης) με προσωρινή διαταγή και της μη μεταγραφής αυτής στο βιβλίο κατασχέσεων της τοποθεσίας του ακινήτου, κατά τον χρόνο της διάθεσης, και την επικαλούμενη καλή πίστη εκείνου προς τον οποίο έγινε η διάθεση.

Επομένως, οι ανωτέρω λόγοι αναίρεσης, πρέπει να παραπεμφθούν στην τακτική Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, σύμφωνα με το άρθρο 563 παρ. 2 περ. β ΚΠολΔ.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 6-3-2007 αίτηση αναίρεσης του ...... κατά το μέρος που απευθύνεται κατά της 5269/2004 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πειραιά, καθώς και κατά των δεύτερου, τρίτης, τετάρτης και πέμπτης των αναιρεσιβλήτων.

Παραπέμπει στην τακτική Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, τους δεύτερο, πρώτο, δεύτερο μέρος, πέμπτο και έβδομο, λόγους αναίρεσης της κρινόμενης ως άνω από 6-3-2007 αίτησης για αναίρεση της 1164/2005 απόφασης του Εφετείου Πειραιά.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 20 Μαΐου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 4 Ιουνίου 2008.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ