1197/2016 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1197 / 2016 (Ε, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)Αριθμός 1197/2016

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

E' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ (Σε συμβούλιο)

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Γεώργιο Γεωργέλλη (κωλυομένης της Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Βιολέττας Κυτέα), Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αγγελική Αλειφεροπούλου, Δημήτριο Χονδρογιάννη, Δημήτριο Τζιούβα και Διονυσία Μπιτζούνη - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

Με την παρουσία και του Αντεισαγγελέως του Αρείου Πάγου του Αντεισαγγελέως του Αρείου Πάγου Εμμανουήλ Ρασιδάκη (γιατί κωλύεται η Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου) και του Γραμματέως Γεράσιμου Βαλσάμου.

Συνήλθε σε Συμβούλιο στο Κατάστημά του στις 13.11.2015, προκειμένου να αποφανθεί για την αίτηση της αναιρεσείουσας - πολιτικώς ενάγουσας, Ζ. (Η.) Δ. του Ν., κατοίκου ..., που παραστάθηκε στο Συμβούλιο δια του πληρεξουσίου δικηγόρου της, Ιωάννη Αλαφοστέργιου, περί αναιρέσεως της υπ' αριθμ. 9329/2014 αποφάσεως του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Θεσσαλονίκης. Με κατηγορουμένη την Β. - Ν. Χ. του Ι., κάτοικο ... και με έτερο πολιτικώς ενάγοντα τον Ε. Γ. του Ν., κάτοικο ..., που αμφότεροι δεν παρέστησαν στο συμβούλιο.

Το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Θεσσαλονίκης, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και η αναιρεσείουσα - πολιτικώς ενάγουσα ζητεί τώρα την αναίρεση της απόφασης αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην υπ' αριθμ. πρωτ. 19/4.06.2015 αίτησή της αναιρέσεως, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 678/2015.

Έπειτα ο Αντεισαγγελέας του Αρείου Πάγου Εμμανουήλ Ρασιδάκης εισήγαγε για κρίση στο Συμβούλιο τη σχετική δικογραφία με την πρόταση της Αντεισαγγελέως του Αρείου Πάγου Ξένης Δημητρίου - Βασιλιπούλου, με αριθμό πρωτ. 131/17.09.2015, στην οποία αναφέρονται τα ακόλουθα: "Εισάγω, κατ' άρθρ. 513 § 1 εδ. α' σε συνδ. προς αρθρ. 476 § 1 εδ.

α' του Κ.Π.Δ, την από 4.6.2015 αίτηση αναίρεσης, την οποία άσκησε εμπροθέσμως (καταχώρηση στο Ειδικό Βιβλίο την 26.5.2015), η Ζ. Δ. του Ν., κάτοικος ..., κατά της υπ' αριθμ. 9329/2014 απόφασης του Α' Τριμελούς Πλημ/κείου Θεσσαλονίκης και της ταυτάριθμης απόφασης του ίδιου Δικαστηρίου (παρασκευαστικής κατά την αναιρεσείουσα), με την οποία απερρίφθη η υπ' αρ. 2462/2013 έφεσή της κατά της υπ' αρ. 13.682/2013 απόφασης του Δ' Μονομελούς Πλημ/κείου Θεσσαλονίκης, με την οποία απεβλήθη από τη δίκη, διότι η πολιτική αγωγή της δε στηριζόταν στο νόμο (άρθρ. 66 Κ.Π.Δ.) και με την οποία δεν της επετράπη να παραστεί για να υποστηρίξει την κατηγορία και εκθέτω τα εξής:

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 513 § 1 α και 476 § 1 α' Κ.Ποιν.Δ., προκύπτει ότι, όταν υπάρχει περίπτωση απαραδέκτου, το δικαστήριο του Αρείου Πάγου απορρίπτει την αίτηση αναίρεσης ως απαράδεκτη. Είναι δε απαράδεκτη (μεταξύ των άλλων) η αίτηση αναίρεσης, όταν ασκηθεί από πρόσωπο που δεν έχει το δικαίωμα, όταν δεν τηρηθούν οι διατυπώσεις που ορίζονται στον νόμο ή ασκείται κατά αποφάσεων που δεν επιτρέπεται από το νόμο.

Οπότε το Δικαστήριο του Αρείου Πάγου (σε Συμβούλιο ), ύστερα από πρόταση του Εισαγγελέα και αφού ακούσει τους διαδίκους, απορρίπτει την αναίρεση ως απαράδεκτη, καταδικάζοντας στα έξοδα εκείνον που την άσκησε. Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 505 παρ. 1 περίπτ. Γ' Κ.Ποιν.Δ., ο πολιτικώς ενάγων μπορεί να ζητήσει την αναίρεση καταδικαστικής απόφασης δευτεροβάθμιου δικαστηρίου, μόνο όμως για το τμήμα της που επιδικάζει σ' αυτόν αποζημίωση ή ικανοποίηση ή απορρίπτει την αγωγή του, επειδή δεν στηρίζεται στο νόμο.

Ο μηνυτής ή ο εγκαλών ή ο πολιτικώς ενάγων γενικά δεν έχει δικαίωμα άσκησης αναίρεσης κατά της αθωωτικής απόφασης, παρά μόνο κατά της διάταξης της αθωωτικής απόφασης, που καταδικάστηκε σε αποζημίωση του κατηγορούμενου και στα έξοδα απορριφθείσας αγωγής αποζημίωσής του (άρθρο 506 περ. γ' Κ.Ποιν.Δ. σε συνδ.

με άρθρ. 71 Κ.Ποιν.Δ.). Στην τελευταία αυτή περίπτωση η αναίρεση του μηνυτή - εγκαλούντος πολιτικώς ενάγοντος θα αφορά μόνο τα άνω δυσμενή γι' αυτόν κεφάλαια της απόφασης, που τον αφορούν, δηλαδή, της αποζημίωσης του κατηγορούμενου και των εξόδων και όχι την αθώωση του κατηγορούμενου. Στην προκείμενη περίπτωση το Α' Τριμελές Πλημ/κείο Θεσσαλονίκης, απέρριψε την έφεση της πολιτικώς ενάγουσας και νυν αναιρεσείουσας κατά της υπ' αριθμ. 13.682/2013 απόφασης του Δ' Μον.

Πλημ/κείου Θεσσαλονίκης, με την οποία μεταξύ άλλων απεβλήθη από τη δίκη, διότι η πολιτική αγωγή της δε στηριζόταν στο νόμο (άρθρ. 66 Κ.Ποιν.Δ.) και δεν έγινε δεκτό το επικουρικό αίτημά της να παραστεί για την υποστήριξη της κατηγορίας. Ειδικότερα, με την υπ' αριθμ. 9329/2014 απόφαση του ως άνω Δικαστηρίου έγινε δεκτή έφεση της κατηγορούμενης Β. - Ν.

Χ. του Ι., κατοίκου ... και αθωώθηκε αυτή για την πράξη της συκοφαντικής δυσφήμησης, φερόμενης ως διαπραχθείσας κατά της αναιρεσείουσας. Η ταυτάριθμη απόφαση του ως άνω Δικαστηρίου, που απέρριψε την έφεση της πολιτικώς ενάγουσας - αναιρεσείουσας έχει ως ακολούθως:

"Κατά τη διάταξη του άρθρου 548 του Κ.Ποιν.Δ., "η προπαρασκευαστική απόφαση εκτελείται μόλις απαγγελθεί. Το δικαστήριο μπορεί πάντοτε να ανακαλεί αυτές τις αποφάσεις του". Κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, ανακλητές είναι οι προπαρασκευαστικές αποφάσεις που δεν λύνουν οριστικά το θέμα που σχετίζεται με την κατηγορία.

Το δικαστήριο μπορεί πάντοτε να ανακαλεί όχι όλες τις προπαρασκευαστικές αποφάσεις, αλλά μόνον αυτές που δεν λύνουν οριστικά αναφυέν ζήτημα που σχετίζεται με την κατηγορία, οι οποίες προπαρασκευάζουν απλώς την τελειωτική κρίση και απόφανση, όπως αυτές που διατάσσουν κρείσσονες αποδείξεις, αυτές με τις οποίες αναβάλλεται η δίκη ή απορρίπτεται αίτημα αναβολής, αυτές με τις οποίες απορρίπτεται ένσταση παραγραφής, δεδικασμένου, κ.

λ π. Δεν είναι, όμως, προπαρασκευαστική απόφαση και, επομένως, δεν είναι ανακλητή εκείνη με την οποία το δικαστήριο απέβαλε την πολιτική αγωγή (Α.Π. 566/2014 δημοσ. ΝΟΜΟΣ). Εξάλλου, κατά τις διατάξεις του άρθρου 64 Κ.Ποιν.Δ., ορίζεται ότι: "1. Η πολιτική αγωγή ασκείται εναντίον του κατηγορουμένου και, αν υπάρχει περίπτωση, εναντίον και του αστικώς υπευθύνου ή εναντίον των νόμιμων αντιπροσώπων τους. 2.

Με την επιφύλαξη της διάταξης του άρθρου 89 παρ. 1, όταν από διάταξη νόμου η υποχρέωση για την αποκατάσταση της ζημιάς ή την ικανοποίηση της ηθικής βλάβης ή της ψυχικής οδύνης, περιορίζεται αποκλειστικά σε τρίτο αστικώς υπεύθυνο, ο, κατά το άρθρο 63, νομιμοποιούμενος σε άσκηση πολιτικής αγωγής μπορεί να παραστεί ως πολιτικώς ενάγων κατά του κατηγορούμενου προς υποστήριξη της κατηγορίας και μόνο.

Η σχετική δήλωση μπορεί να γίνει τόσο κατά την προδικασία όσο και στο ακροατήριο, σύμφωνα με το άρθρο 84". Κατ' εξαίρεση προβλέπεται παράσταση πολιτικής αγωγής για υποστήριξη της κατηγορίας στο άρθρο 64 παρ. 2 Κ.Ποιν.Δ., όταν στρέφεται κατά κατηγορουμένων, κυρίως δημοσίων υπαλλήλων, μη υπόχρεων αστικά, γιατί αστικώς υπεύθυνος είναι τρίτο πρόσωπο (Δημόσιο, ΟΤΑ, ν.π.δ.δ.) (βλ.

ΑΠ 2378/2008, 1445/2007) και επίσης προβλέπεται και ρητά τέτοια παράσταση ορισμένων καθοριζομένων προσώπων, κατ' εξαίρεση μόνο προς υποστήριξη της κατηγορίας, σε ορισμένους ειδικούς νόμους, όπως : 1. Στο άρθρο 18 του ν.δ. 72/1973 σε παραβάσεις φορολογικής, δασμολογικής ή τελωνειακής ποινικής διάταξης, για το Δημόσιο, ανεξάρτητα πάσης άλλης αστικής αξιώσεως του, 2.

Στο άρθρο 28 παρ. 7 του ν. 1650/1986, επί περιβαλλοντολογιών εγκλημάτων, 3. Στο άρθρο 55 του ν. 2121/1983 σε εγκλήματα κατά της πνευματικής ιδιοκτησίας, 4. Στα άρθρα 30 ν. 1806/1988 και 72 ν. 1699/1991 επί παραβάσεων χρηματιστηριακής νομοθεσίας. 5. Στο άρθρο 171 του ισχύοντος Πτωχευτικού Κώδικα (ν. 3588/2007) στα εγκλήματα χρεοκοπίας. 6. Στον Κώδικα περί Δικηγόρων που μπορούν να παρασταθούν οι Δικηγορικοί Σύλλογοι κατά κατηγορουμένων, για αντιποίηση δικηγορικού επαγγέλματος. 7.

Επίσης ερμηνευτικά, από τις διατάξεις των άρθρων 500, 502 παρ. 2 και 486 παρ. 1 εδ. γ' του Κ.Ποιν.Δ., συνάγεται ότι ο παθών που παραστάθηκε στον πρώτο βαθμό ως πολιτικώς ενάγων, μπορεί να παρασταθεί στο δεύτερο βαθμό, όταν εκδικάζεται έφεση του εισαγγελέα κατά αθωωτικής απόφασης του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, μόνο για υποστήριξη της κατηγορίας, γιατί η εισαγγελική έφεση δεν αφορά και στο κεφάλαιο των αστικών απαιτήσεων κατά του κατηγορουμένου (ΑΠ 174/2009).

Από την παραπάνω αριθμητική παράθεση των περιπτώσεων που ρητά και κατ' εξαίρεση επιτρέπει ο νομοθέτης την παράσταση του παθόντος πολιτικώς ενάγοντος για υποστήριξη της κατηγορίας, συνάγεται ερμηνευτικά περιορισμός και αποκλεισμός κάθε προσπάθειας διεύρυνσης των περιπτώσεων επιτρεπτής παράστασης του παθόντος στην ποινική δίκη προς υποστήριξη της κατηγορίας.

Από τις παραπάνω διατάξεις συνάγεται ότι η πολιτική αγωγή, που ασκείται ενώπιον του ποινικού δικαστηρίου, έχει μικτό χαρακτήρα, ήτοι αστικό, αλλά και ποινικό χαρακτήρα, αλλά : α) ο νομιμοποιούμενος να παραστεί στο ποινικό δικαστήριο ως πολιτικώς ενάγων για επιδίωξη αποζημιώσεως ή χρηματικής ικανοποιήσεως, δεν μπορεί να δηλώσει στο ακροατήριο του ποινικού δικαστηρίου παράσταση πολιτικής αγωγής, μόνο προς υποστήριξη της κατηγορίας, χωρίς συγχρόνως να ζητήσει αποζημίωση από το έγκλημα ή χρηματική ικανοποίηση, λόγω ψυχικής οδύνης ή ηθικής βλάβης, β) σε περίπτωση που ο παθών δεν έχει ενεργή αξίωση αποζημιώσεως ή χρηματικής ικανοποιήσεως κατά του κατηγορουμένου, λ.χ.

σε περίπτωση ολοσχερούς εξόφλησης ή σε περίπτωση που η σχετική αξίωση του έχει υποπέσει σε παραγραφή, ο παθών από το αδίκημα, μη έχων πλέον ενεργό αστική αξίωση, δεν μπορεί και πάλι να παραστεί, μόνο προς υποστήριξη της κατηγορίας, και τυχόν τέτοια παράσταση πολιτικής αγωγής επιφέρει, μετά το άρθρο 34 παρ.2, 3 του ν. 2172/1993, απόλυτη ακυρότητα της διαδικασίας και όχι σχετική ακυρότητα, για έλλειψη ενεργητικής νομιμοποίησης (Α.Π. 1049/2014 δημοσ.

ΝΟΜΟΣ).

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την επισκόπηση του φακέλου της δικογραφίας, κατά την πρωτοβάθμια δίκη και κατά τη δικάσιμο της 16.1.2013 η εγκαλούσα, Ζ. Δ., δήλωσε διά των πληρεξουσίων δικηγόρων της παράσταση πολιτικής αγωγής αιτούμενη να υποχρεωθεί η κατηγορουμένη να της καταβάλει το ποσό των 40 ευρώ με επιφύλαξη ως χρηματική ικανοποίηση για την αποκατάσταση της ηθικής βλάβης που υπέστη από την σε βάρος της τελεσθείσα αξιόποινη πράξη.

Κατά της παραστάσεως αυτής η κατηγορουμένη προέβαλε αντιρρήσεις διά του συνηγόρου υπερασπίσεώς της ζητώντας την αποβολή της πολιτικής αγωγής για το λόγο ότι η εγκαλούσα είχε ήδη εισάγει την αξίωσή της στα αστικά δικαστήρια με την άσκηση σχετικής αγωγής εναντίον της, χωρίς να έχει διατυπώσει στο δικόγραφο της επιφύλαξη για την εισαγωγή του ανωτέρω μέρους της αξιώσεώς της ενώπιον των ποινικών δικαστηρίων, επί της οποίας είχε ήδη τότε εκδοθεί η υπ' αριθμ. 14499/2012 οριστική απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης που είχε απορρίψει την αγωγή ως ουσία αβάσιμη.

Το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο (Δ' Μονομελές Πλημμελειοδικείο Θεσσαλονίκης) με την υπ' αριθμ. 1364/2013 απόφασή του έκανε δεκτή την ένσταση της κατηγορουμένης και απέβαλε την πολιτική αγωγή με το ανωτέρω σκεπτικό, περαιτέρω δε προχώρησε στην εκδίκαση της υποθέσεως αναβάλλοντας τη συζήτηση για τη δικάσιμο της 22.4.2013 και για κρείσσονες αποδείξεις.

Στη μετ' αναβολή δικάσιμο, επανεμφανίσθηκε ο πληρεξούσιος δικηγόρος της εγκαλούσας, ο οποίος αιτούμενος την ανάκληση της ανωτέρω προπαρασκευαστικής αποφάσεως κατά το σκέλος της που απέβαλε την πολιτική αγωγή, επανέλαβε την σχετική παράσταση για το ποσό πλέον των 50 ευρώ, επικαλούμενος ότι κατά της παραπάνω οριστικής αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης η εγκαλούσα είχε ασκήσει έφεση, καθώς επίσης και ότι με την από 18.4.2013 εξώδικη δήλωσή της που είχε επιδώσει στην κατηγορουμένη είχε περιορίσει το αίτημα της αγωγής της κατά το ποσό των 50 ευρώ με την επιφύλαξη να εισάγει το μέρος αυτό ενώπιον των ποινικών δικαστηρίων.

Κατά της παραστάσεως αυτής η κατηγορουμένη προέβαλε διά του συνηγόρου της αντιρρήσεις, κατόπιν των οποίων ο πληρεξούσιος δικηγόρος της εγκαλούσας συμπλήρωσε τη δήλωση παραστάσεως της πολιτικής αγωγής ζητώντας να γίνει δεκτή για την υποστήριξη της κατηγορίας. Το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο με την υπ' αριθμ. 13682/2013 οριστική του απόφαση έκανε δεκτή την ένσταση της κατηγορουμένης και απέβαλε την πολιτική αγωγή με το σκεπτικό ότι η ανωτέρω υπ' αριθμ. 1364/2013 απόφασή του ήταν μεν προπαρασκευαστική, όχι όμως καθ' ολοκληρίαν αλλά κατά το υπόλοιπο περιεχόμενο της πλην του μέρους της, με το οποίο είχε αποβληθεί η πολιτική αγωγή, ως προς το οποίο είχε το χαρακτήρα παρεμπίπτουσας οριστικής αποφάσεως, η οποία δεν υπόκειτο σε αναστολή, ως προς δε το σκέλος της που αφορούσε την υποστήριξη της κατηγορίας και μόνον διότι η συγκεκριμένη περίπτωση δεν εμπίπτει στις περιοριστικά αναφερόμενες στο νόμο περιπτώσεις, όπου επιτρέπεται τέτοια παράσταση.

Κατά των ανωτέρω αποφάσεων του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου η εγκαλούσα άσκησε την υπό κρίση έφεσή της, με την οποία ζητά την εξαφάνιση τους, επικαλούμενη ότι αυτό υπερέβη την εξουσία του με το να μην ανακαλέσει την παραπάνω προπαρασκευαστική, ως ισχυρίζεται, απόφασή του και με το να την αποβάλει από την διαδικασία, ενώ θα έπρεπε κατά την μετ' αναβολή δικάσιμο η υπ' αριθμ. 1364/2013 απόφαση να ανακληθεί και να γίνει δεκτή η παράστασή της ενόψει του στο μεταξύ κατά τα άνω περιορισμού του αιτήματος της αγωγής της στα αστικά δικαστήρια, σε κάθε δε περίπτωση για την υποστήριξη της κατηγορίας και μόνον.

Η έφεση αυτή, ασκηθείσα νομοτύπως και εμπροθέσμως, παρίσταται μη νόμιμη, καθώς, σύμφωνα με όσα εκτίθενται στην προηγηθείσα μείζονα σκέψη, αφενός μεν η απόφαση με την οποία αποβάλλεται η πολιτική αγωγή έχει οριστικό χαρακτήρα και δεν ανακαλείται, συνεπώς ορθώς εν προκειμένω το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο με την υπ' αριθμ. 13682/2013 οριστική του απόφαση, με την οποία απεφάνθη επί της ενοχής της κατηγορουμένης δεν προέβη σε ανάκληση της υπ' αριθμ. 1364/2013 προηγουμένης αποφάσεώς του με την οποία είχε αποβληθεί η πολιτική αγωγή, καθώς κατά το μέρος της αυτό η εν λόγω απόφαση είχε οριστικό χαρακτήρα, μη επιδεχόμενη ανακλήσεως, ούσα προπαρασκευαστική μόνον κατά το λοιπό μέρος της και δη το αναβλητικό σκέλος της κατά το οποίο και μόνον ήταν ελευθέρως ανακλητή, αφετέρου και καθόσον αφορά την παράσταση της πολιτικής αγωγής για την υποστήριξη της κατηγορίας διότι η παράσταση αυτή επιτρέπεται στις εξαιρετικές και περιοριστικά προβλεπόμενες στο νόμο ή ερμηνευτικά συναγόμενες περιπτώσεις, που παρατίθενται στην πιο πάνω μείζονα σκέψη και στις οποίες δεν περιλαμβάνεται η προκειμένη περίπτωση, ακολούθως ορθώς το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο προέβη στην αποβολή της πολιτικής αγωγής με το ίδιο σκεπτικό.

Συνεπώς πρέπει η έφεση της εγκαλούσας, Ζ. Δ., να απορριφθεί...

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Α.

Απορρίπτει την έφεση της πρώτης εκκαλούσας πολιτικώς ενάγουσας Ζ. Δ. του Ν., κατοίκου ...." Η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως απαραδέκτως ασκήθηκε κατά της ως άνω αθωωτικής απόφασης και με τους ανωτέρω συγκεκριμένους λόγους με βάση τα ανωτέρω εκτεθέντα στη μείζονα πρόταση και πρέπει να απορριφθεί και να .επιβληθούν τα δικαστικά έξοδα στην ανωτέρω αναιρεσείουσα.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Προτείνω: 1) Να απορριφθεί ως απαράδεκτη η από 4.6.2015 (υπ' αρ. 19/4.6.2015 Έκθεση) αίτηση αναίρεσης της πολιτικώς ενάγουσας Ζ. Δ. του Ν., κατοίκου ..., κατά της υπ' αρ. 9329/2014 απόφασης του Α' Τριμελούς Πλημ/κείου Θεσσαλονίκης και όσον αφορά την απόρριψη της υπ' αρ. 2462/16.5.2013 έφεσης αυτής κατά της υπ' αρ. 13.682/2013 απόφασης του Δ' Μον. Πλημ/κείου Θεσσαλονίκης, δια της οποίας αποβλήθηκε από τη δίκη και δεν της επετράπη να παραστεί προς υποστήριξη της κατηγορίας. 2) Να επιβληθούν τα δικαστικά έξοδα σε βάρος της ως άνω αναιρεσείουσας."

Η Αντεισαγγελέας του Αρείου Πάγου Ξένη Δημητρίου - Βασιλοπούλου.

Αφού άκουσε τον ως άνω Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου, που αναφέρθηκε στην παραπάνω εισαγγελική πρόταση και τον πληρεξούσιο δικηγόρο της αναιρεσείουσας, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και έπειτα αποχώρησαν,

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατ' εφαρμογή του άρθρου 468 παρ. 1 περ. β' Κ.Ποιν.Δ., που συμπληρώνει το άρθρο 506 περ. γ'του Κ.Ποιν.Δ. και του 505 του ίδιου κώδικα προκύπτει, ότι ο πολιτικώς ενάγων στην περίπτωση που απορρίφθηκε η (πολιτική) αγωγή του, ως μη στηριζόμενη στο νόμο, έχει δικαίωμα ασκήσεως αναιρέσεως, όχι μόνον κατά της καταδικαστικής, αλλά και κατά της αθωωτικής απόφασης (βλ.

Αννα Ψαρούδα - Μπενάκη "Η Πολιτική Αγωγή στην ποινική δίκη, αναίρεση κατ' αθωωτικής αποφάσεως, σελ. 407, 408) Χ.Καλατζή, Γρ.Καλφέλη, Λ.Καράμπελα, Ν.Κουράκη, Λ.Μαργαρίτη (Κωδ.Ποιν.Δικονομίας, υπό το αρθρ.468, σελ.544). Εξάλλου, στην περίπτωση που ο πολιτικώς ενάγων αποβλήθηκε κατά τη διαδικασία στο ακροατήριο, γιατί η (πολιτική) αγωγή του δεν στηριζόταν στο νόμο, ενώ στην πραγματικότητα, κατά τα εκτιθέμενα στη δήλωση παραστάσεως πολιτικής αγωγής, σε σχέση και με την κατηγορία αυτή στηριζόταν, το Δικαστήριο που τον απέβαλε υπερβαίνει θετικά την εξουσία του και ιδρύεται εκ τούτου λόγος αναιρέσεως, εκ του άρθρου 510 παρ. 1 περ.

Η' του Κ.Ποιν.Δ., για υπέρβαση εξουσίας. (ΑΠ 887/2015, 820/2006, 219/2005) Περαιτέρω, κατά το αρθρ. 32 παρ.1 Κ.Ποιν.Δ., καμία απόφαση του ποινικού δικαστηρίου σε δημόσια συνεδρίαση ή σε συμβούλιο και καμία διάταξη του ανακριτή δεν έχουν κύρος, αν δεν ακουστεί προηγουμένως ο εισαγγελέας. Κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, στην περίπτωση, κατά την οποία ο εισαγγελέας δεν υπέβαλε αιτιολογημένη πρόταση για τους λόγους αναιρέσεως, αλλά εισήγαγε την υπόθεση στο δικαστήριο (ως συμβούλιο) και πρότεινε μόνο να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως, ως απαράδεκτη, λόγω του ότι ο πολιτικώς ενάγων δεν έχει δικαίωμα άσκησης αναίρεσης κατά της αθωωτικής απόφασης, παρά μόνο κατά της διάταξης της αθωωτικής απόφασης, που καταδικάστηκε σε αποζημίωση του κατηγορούμενου και στα έξοδα απορριφθείσας αγωγής αποζημίωσής του (άρθρο 506 περ.

γ' Κ.Ποιν.Δ. σε συνδ. με άρθρ. 71 Κ.Ποιν.Δ.), το δικαστήριο δεν υπεισέρχεται στην περαιτέρω ουσιαστική έρευνα της, εωσότου υποβληθεί τέτοια πρόταση. Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την επισκόπηση του φακέλου της δικογραφίας και συγκεκριμένα τα πρακτικά συνεδριάσεως της δίκης, κατά την οποία εκδόθηκε η πρωτόδικη με αριθμό 1364/16.1.2013 απόφαση του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου Θεσσαλονίκης, εμφανίσθηκε η πρώτη μάρτυρας του κατηγορητηρίου Ζ.

Δ. και δήλωσε δια των πληρεξουσίων δικηγόρων της ότι παρίσταται ως πολιτικώς ενάγουσα ζητώντας να της επιδικασθεί ποσό σαράντα (40,00) Ευρώ με επιφύλαξη ως χρηματική ικανοποίηση για την αποκατάσταση της ηθικής βλάβης που υπέστη από την αξιόποινη πράξη (συκοφαντική δυσφήμηση) της κατηγορουμένης σε βάρος της.

Η παραπάνω απαίτηση, δεκτών γενομένων των προβληθεισών δια του συνηγόρου της υπερασπίσεως της κατηγορουμένων αντιρρήσεων, απερρίφθη με παρεμπίπτουσα απόφαση, για το λόγο ότι η εγκαλούσα είχε ήδη εισάγει την αξίωσή της στα αστικά δικαστήρια με την άσκηση σχετικής αγωγής εναντίον της, χωρίς να έχει διατυπώσει στο δικόγραφό της επιφύλαξη για την εισαγωγή του ανωτέρω μέρους της αξιώσεώς της ενώπιον των ποινικών δικαστηρίων, επί της οποίας είχε ήδη τότε εκδοθεί η με αριθμό 14499/2012 οριστική απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης που είχε απορρίψει την αγωγή ως ουσία αβάσιμη, και διατάχθηκε η αποβολή της πολιτικώς ενάγουσας, ενώ στη συνέχεια το πρωτόδικο Δικαστήριο προχώρησε στην εκδίκαση της υποθέσεως αναβάλλοντας τη συζήτηση για κρείσσονες αποδείξεις για τη δικάσιμο της 22.4.2013.

Στη μετ' αναβολή δικάσιμο, επανεμφανίσθηκε ο πληρεξούσιος δικηγόρος της εγκαλούσας, ο οποίος αιτούμενος την ανάκληση της ανωτέρω προπαρασκευαστικής αποφάσεως κατά το σκέλος της που απέβαλε την πολιτική αγωγή, επανέλαβε την σχετική παράσταση για το ποσό πλέον των πενήντα (50,00) ευρώ, επικαλούμενος ότι κατά της παραπάνω οριστικής αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης η εγκαλούσα είχε ασκήσει έφεση, καθώς επίσης και ότι με την από 18.4.2013 εξώδικη δήλωσή της που είχε επιδώσει στην κατηγορουμένη είχε περιορίσει το αίτημα της αγωγής της κατά το ποσό των 50,00 ευρώ με την επιφύλαξη να εισάγει το μέρος αυτό ενώπιον των ποινικών δικαστηρίων.

Κατά της παραστάσεως αυτής η κατηγορουμένη προέβαλε διά του συνηγόρου της αντιρρήσεις, κατόπιν των οποίων ο πληρεξούσιος δικηγόρος της εγκαλούσας συμπλήρωσε τη δήλωση παραστάσεως της πολιτικής αγωγής ζητώντας να γίνει δεκτή για την υποστήριξη της κατηγορίας. Το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο με την με αριθμό 13682/2013 οριστική του απόφαση έκανε δεκτή την ένσταση της κατηγορουμένης και απέβαλε την πολιτική αγωγή με το σκεπτικό ότι : "...

το ως άνω αίτημα της Ζ. Δ., όπως υποβλήθηκε από τους συνηγόρους της, με το οποίο διώκεται η ανάκληση της υπ' αριθμ. 1364/2013 απόφασης αυτού του Δικαστηρίου κατά το σκέλος της που διατάχθηκε η αποβολή της εν λόγω πολιτικώς ενάγουσας (γενομένης δεκτής σχετικής ενστάσεως της κατηγορουμένης), είναι ..... απορριπτέο ως μη νόμιμο.

Και τούτο διότι, παρόλο που παραδεκτά, ......, η ως άνω προέβη σε μερική παραίτηση της αξιώσεώς της έναντι της κατηγορουμένης για επιδίκαση υπέρ αυτής χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης, αφού η ασκηθείσα από έφεση κατά της υπ' αριθμ. 14499/2012 οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης είχε σαν αποτέλεσμα την αναβίωση της εκκρεμοδικίας, πλην όμως, η υπ' αριθμ. 1364/2013 απόφαση αυτού του Δικαστηρίου κατά το σκέλος της που διατάσσει την αποβολή της πολιτικής αγωγής, είναι οριστική και δεν υπόκειται σε ανάκληση, αλλά αντιθέτως υπόκειται αυτοτελώς σε ένδικο μέσο.

Εξ ετέρου, και το επικουρικό αίτημα της άνω δηλώσασας παράσταση πολιτικής αγωγής είναι απορριπτέο ως μη νόμιμο διότι παράσταση πολιτικής αγωγής για την υποστήριξη της κατηγορίας μπορεί να λάβει χώρα μόνο σε συγκεκριμένες περιοριστικά αναφερόμενες στο νόμο περιπτώσεις και στις οποίες δεν περιλαμβάνεται η προκείμενη περίπτωση (ΠλημΑθ 30295/2012 Αρμ. 2012, 1452).", και στη συνέχεια κήρυξε ένοχη την κατηγορουμένη κατ' επιτρεπτή μεταβολή του κατηγορητηρίου για το αδίκημα της απλής δυσφήμησης.

Κατά της αποφάσεως αυτής (13682/2013) του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου Θεσσαλονίκης (συμπροσβαλλομένης και της πρώτης 1364/2013 αποφάσεως του ιδίου Δικαστηρίου) άσκησαν έφεση τόσον η αναιρεσείουσα - εκκαλούσα - εγκαλούσα όσον και η καταδικασθείσα στο πρώτο βαθμό κατηγορουμένη. Η αναιρεσείουσα δια του πληρεξουσίου της με την έφεσή της ζήτησε την εξαφάνισή τους μόνο ως προς τη διάταξη, με την οποία έχουν απορριφθεί τα αιτήματά της, επικαλούμενη ότι αυτό εσφαλμένα απέβαλε αυτήν (πολιτικώς ενάγουσα) τόσο κατά την δικάσιμο της 16.1.2013 όσο και κατά τη δικάσιμο της 22.4.2013.

Η δε κατηγορουμένη την εξαφάνιση της πρωτοδίκου αποφάσεως με σκοπό την απαλλαγή της. Το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Θεσσαλονίκης που δίκασε ως δευτεροβάθμιο δικαστήριο πρώτον απέρριψε την έφεση της πολιτικώς ενάγουσας επικυρώνοντας την υπ' αριθμ. 13682/2013 απόφαση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, με την οποία απεφάνθη επί της ενοχής της κατηγορουμένης και αφενός δεν προέβη σε ανάκληση της υπ' αριθμ. 1364/2013 προηγουμένης αποφάσεώς του, με την οποία είχε αποβληθεί η πολιτική αγωγή, καθώς κατά το μέρος της αυτό η εν λόγω απόφαση είχε οριστικό χαρακτήρα, μη επιδεχομένη ανακλήσεως, ούσα προπαρασκευαστική μόνον κατά το λοιπό μέρος της και δη το αναβλητικό σκέλος της κατά το οποίο και μόνον ήταν ελευθέρως ανακλητή, και αφετέρου και καθόσον αφορά την παράσταση της πολιτικής αγωγής για την υποστήριξη της κατηγορίας, διότι η παράσταση αυτή επιτρέπεται στις εξαιρετικές και περιοριστικά προβλεπόμενες στο νόμο ή ερμηνευτικά συναγόμενες περιπτώσεις και στις οποίες δεν περιλαμβάνεται η προκειμένη περίπτωση και δεύτερον δεχόμενο τυπικά την έφεση της κατηγορουμένης, κατέληξε στην αθώωση αυτής.

Κατά της τελευταίας αυτής υπ' αριθμό 9329/2014 αποφάσεως του Τριμελούς Πλημ/κείου Θεσσαλονίκης, με την οποία, ως προελέχθη, απερρίφθη η υπ' αριθμ. 2462/2013 έφεση της πολιτικώς ενάγουσας - εκκαλούσας - αναιρεσείουσας Ζ. Δ., κατά της υπ' αριθμ. 13682/2013 αποφάσεως του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου Θεσσαλονίκης, που την απέβαλε από τη δίκη διότι η πολιτική αγωγή της δεν στηριζόταν στο νόμο, η αναιρεσείουσα άσκησε νομότυπα και εμπρόθεσμα την κρινόμενη αναίρεση.

Όπως προκύπτει από την κρινόμενη αίτηση η αναιρεσείουσα ζητεί την αναίρεση της εν λόγω αποφάσεως επικαλούμενη με τους λόγους αυτής ότι το δικάσαν σε δεύτερο βαθμό δικαστήριο παραβίασε τις διατάξεις του Κ.Ποιν.Δ. και υπερέβη την εξουσία του (άρθρο 510 παρ. 1 περ. Η' του Κ.Ποιν.Δ.). Οι επικαλούμενοι λόγοι είναι ορισμένοι και, συνεπώς, παραδεκτοί, γιατί αποδίδεται, κατ' εκτίμηση, στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια, ότι αυτή (πολιτικώς ενάγουσα) αποβλήθηκε κατά τη διαδικασία στο ακροατήριο, γιατί η (πολιτική) αγωγή της δεν στηριζόταν στο νόμο, ενώ στην πραγματικότητα, κατά τα εκτιθέμενα στη δήλωση παραστάσεως πολιτικής αγωγής, σε σχέση και με την κατηγορία αυτή στηριζόταν.

Όμως, η Εισαγγελέας, θεωρώντας ότι η πολιτικώς ενάγουσα δεν έχει δικαίωμα άσκησης αναίρεσης κατά της αθωωτικής απόφασης, παρά μόνο για τα δυσμενή για αυτήν κεφάλαια της απόφασης που την αφορούν δηλ. μόνο της αποζημίωσης του κατηγορουμένου και των εξόδων και όχι για την περίπτωση που η αγωγή της απορρίφθηκε επειδή δεν στηρίζεται στο νόμο, δεν υπέβαλε πρόταση επί της ουσίας της αιτήσεως αναιρέσεως, αλλά εισήγαγε την υπόθεση στο παρόν Δικαστήριο (ως συμβούλιο) με πρόταση να απορριφθεί η αίτηση, ως απαράδεκτη.

Επομένως, με βάση τα εκτεθέντα στην προηγηθείσα νομική σκέψη, το Δικαστήριο πρέπει να απόσχει από την περαιτέρω ουσιαστική έρευνα της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, προκειμένου αυτή να εισαχθεί στο ακροατήριο του με την τήρηση της νόμιμης προδικασίας, κατά τα άρθρα 513 επ. Κ.Ποιν.Δ.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απέχει από την ουσιαστική έρευνα της από 04.06.2015 αιτήσεως της Ζ. Δ. του Ν., κατοίκου ..., περί αναιρέσεως της υπ' αριθ. 9329/2014 αποφάσεως του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Θεσσαλονίκης.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 13 Ιανουαρίου 2016.

Εκδόθηκε στην Αθήνα στις 3 Ιουνίου 2016.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ