Supreme Court dismisses appeal against multi-member court decision on easement denial due to res judicata.

Απόφαση 1197 / 2015 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1197/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Νικόλαο Μπιχάκη Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, (κωλυομένου του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Ιωάννη Σίδερη), Ελένη Διονυσοπούλου, Ευγενία Προγάκη, Μαρία Βαρελά και Ασπασία Μαγιάκου, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 22 Απριλίου 2015, με την παρουσία και της γραμματέως Αγγελικής Ανυφαντή, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Δ. Δ. του Β., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Βασίλειο Βάθη.

Των αναιρεσιβλήτων: 1)Α. συζ. Σ. Ν., το γένος Κ. Γ., 2)Μ. Χ. του Ι., και 3)Μ. συζύγου Ν. Σ., το γένος Π. Σ., κατοίκων .... Η 1η εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Ροϊνιώτη, με δήλωση κατ’ άρθρο 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ., η 2η δεν παραστάθηκε διότι όπως δήλωσε ο πληρεξούσιος δικηγόρος Ιωάννης Κάστανος απεβίωσε και κληρονομήθηκε από τον Ν. Κ., ο οποίος συνεχίζει τη βιαίως διακοπείσα δίκη και παραστάθηκε με τον ίδιο και η 3η εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Πατρινό.

Κατά την εκφώνηση των ονομάτων των διαδίκων, που παραστάθηκαν όπως σημειώνεται παραπάνω, ο πληρεξούσιος του αναιρεσειόντος ζήτησε την αναβολή της συζήτησης της υπόθεσης για τους λόγους που ανέπτυξε. Το Δικαστήριο διασκέφθηκε επί της έδρας και δια του Προέδρου του απέρριψε το αίτημα.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 14/7/2008 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Πρασιών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 5/2009 του ιδίου Δικαστηρίου, 158/2014 οριστική του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ναυπλίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 9/10/2014 αίτησή του. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Μαρία Βαρελά ανέγνωσε την από 26/3/2015 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, οι πληρεξούσιοι των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη του.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, κατά το άρθρο 1012 ΑΚ, αν ακίνητο στερείται την αναγκαία δίοδο προς το δρόμο, έχει δικαίωμα ο κύριος του να απαιτήσει δίοδο από τους γείτονες έναντι ανάλογης αποζημίωσης. Κατά δε το άρθρο 1013 ΑΚ, η κατεύθυνση της διόδου και η έκταση του δικαιώματος για χρήση καθώς και η αποζημίωση που πρέπει να καταβληθεί καθορίζονται με δικαστική απόφαση.

Από τις διατάξεις αυτές εκτός των άλλων συνάγονται και τα εξής: α) ως ακίνητο στερούμενο την αναγκαία δίοδο προς την οδό θεωρείται εκείνο που στερείται κάθε επικοινωνία με δημόσια, δημοτική ή κοινοτική οδό, αναγκαία για την εκμετάλλευση ή χρησιμοποίηση του, σύμφωνα με τον προορισμό του, καθώς και εκείνο που έχει μεν δίοδο, πλην όμως, αυτή εξυπηρετεί ατελώς τις ανάγκες του, β) η έκταση του δικαιώματος προς χρήση διόδου, η οποία πρέπει να ανταποκρίνεται προς την οικονομική χρησιμότητα του, καθώς και η επάρκεια της διόδου κρίνονται αντικειμενικά με βάση τις συγκεκριμένες συνθήκες κατά το χρόνο έγερσης της αγωγής ήτοι τις ενεστώσες ανάγκες του ακινήτου, τον ενεστώτα προορισμό του, τη θέση ή περιοχή του, και γ) στο δικαστήριο της ουσίας παρέχεται η εξουσία κατά την έρευνα της σχετικής αγωγής να καθορίζει τις διαστάσεις της διόδου και την κατεύθυνση που πρέπει να ακολουθεί αυτή, με την αναιρετικώς ανέλεγκτη περί των πραγμάτων κρίση του, η οποία θα έχει ως κριτήριο την όσο το δυνατό μικρότερη ζημία του γειτονικού ακινήτου.

Επειδή, κατά τη διάταξη του άρθρου 560 αρ. 1 εδ. α’ ΚΠολΔ, κατά των αποφάσεων των Πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά αποφάσεων των Ειρηνοδικείων αναίρεση επιτρέπεται και αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου. Ο λόγος αυτός αναίρεσης για ευθεία παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου ιδρύεται αν αυτός δεν εφαρμόσθηκε ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή εάν εφαρμόσθηκε ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν το δικαστήριο προσέδωσε στον εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου έννοια διαφορετική από την αληθινή.

Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ’ ουσίαν την υπόθεση, η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν φανερή την παραβίαση.

Τούτο συμβαίνει όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του ή δεν εφάρμοσε το νόμο παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε αρκούσαν για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε διάταξη, στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την επισκόπηση της προσβαλλομένης απόφασης, το Πολυμελές Πρωτοδικείο Ναυπλίου που δίκασε ως Εφετείο κατά αποφάσεως Ειρηνοδικείου δέχθηκε τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: Ο ενάγων είχε ασκήσει την από 10-3-2004 και με αριθμό κατάθεσης 3/24-3-2004 αγωγή ενώπιον του Ειρηνοδικείου Πρασιών, με την οποία ζητούσε, υπέρ περίκλειστου ακινήτου του, που βρίσκεται στη θέση "..." Λεωνιδίου Κυνουρίας, την παροχή διόδου προς την επαρχιακή οδό ..., αυτοτελώς και κατά συνδυασμούς, εις βάρος των ομόρων ακινήτων των εδώ πρώτης και της τρίτης των εναγομένων αλλά και εναντίον άλλων επτά εναγομένων, μεταξύ των οποίων και ο Π.

Χ. του Ι., ως αναγκαίος ομόδικος της εδώ τρίτης των εναγομένων σε σχέση με την αιτούμενη δίοδο, με τους τρόπους που ειδικότερα περιέγραφε σε αυτή. Το Ειρηνοδικείο Πρασιών, αφού διενήργησε αυτοψία, εξέδωσε κατ’ αντιμωλία των διαδίκων τη με αριθμό 5/2005 οριστική απόφαση του, με την οποία απέρριψε την αγωγή ως προς τον Π.

Χ. ως απαράδεκτη λόγω έλλειψης παθητικής νομιμοποίησης, διότι αποδείχθηκε ότι κυρία του ακινήτου, του οποίου φερόταν κύριος, ήταν η εδώ δεύτερη εναγομένη Μ. Χ. και ως προς τις εδώ πρώτη και τρίτη των εναγομένων ως κατ’ ουσίαν αβάσιμη, με την κρίση ότι η παροχή διόδου τόσο μέσω των ακινήτων τους, όσο και μέσω των λοιπών ακινήτων που αναφέρονταν στην αγωγή, δεν ήταν πρόσφορη αλλά αντιθέτως βλαπτική γι αυτά, δεδομένου ότι υφίστατο δυνατότητα προσφορότερης διόδου μέσω των ομόρων ακινήτων των Α.

Χ., Ι. Χ., Ν. Π. και Ν. Κ., εναντίον των οποίων όμως δε στρεφόταν η αγωγή. Ο ενάγων άσκησε έφεση κατά της απόφασης αυτής ενώπιον αυτού του Δικαστηρίου (Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ναυπλίου), εναντίον μερικών μόνο από τους εναγομένους της αγωγής αυτής, ανάμεσα στους οποίους και οι εδώ πρώτη και τρίτη των εναγομένων.

Επί της έφεσης, το Δικαστήριο αυτό εξέδωσε, κατ’ αντιμωλία των διαδίκων, τη με αριθμό 5/2007 οριστική και συνεπώς τελεσίδικη απόφαση του, με την οποία απέρριψε την έφεση ως απαράδεκτη, διότι δεν στρεφόταν κατά όλων των αναγκαίων ομοδίκων. Κατ’ ακολουθία, η απόφαση αυτή παρήγαγε δεδικασμένο, σύμφωνα με όσα εκτίθενται στη νομική σκέψη, ως προς την κρίση επί του δικαιώματος, το οποίο είχε προβληθεί με την αγωγή με βάση τη συγκεκριμένη ιστορική αιτία και τη συνακόλουθη νομική αιτία.

Ακολούθως, ο ενάγων, με την υπό κρίση αγωγή, επί της οποίας εξεδόθη η εδώ εκκαλουμένη απόφαση, ήγαγέ εκ νέου προς κρίση ενώπιον του Δικαστηρίου το ίδιο δικαίωμα, με την ίδια ιστορική και νομική αιτία, με συνέπεια, η αιτούμενη παροχή έννομης προστασίας να προσκρούει στο δεδικασμένο που παρήχθη από την άνω με αριθμό 5/2007 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ναυπλίου ως προς την πρώτη και την τρίτη των εναγομένων, που ήταν διάδικοι στη δίκη αυτή, με συνέπεια η αγωγή να είναι απορριπτέα ως απαράδεκτη ως προς αυτές.

Ως προς την εδώ δεύτερη εναγομένη Μ. Χ., η αγωγή είναι ομοίως απορριπτέα ως απαράδεκτη λόγω έλλειψης εννόμου συμφέροντος του ενάγοντος για την άσκηση της, αφού, όπως ιστορείται σε αυτή αλλά και στην πρώτη αγωγή που στρεφόταν κατά του Π. X. και αφορά στο ίδιο ακίνητο, δεν είναι δυνατή η παροχή διόδου αυτοτελώς διαμέσου του ακινήτου της, αλλά μόνο σε συνδυασμό με προέκταση αυτής διαμέσου του ακινήτου της τρίτης εναγομένης, ως προς την οποία, όπως εξετέθη, η αγωγή είναι απορριπτέα ως απαράδεκτη λόγω της ύπαρξης της αρνητικής διαδικαστικής προϋπόθεσης του δεδικασμένου.

Με βάση τις παραδοχές αυτές, το ως Εφετείο δίκασαν Πολυμελές Πρωτοδικείο Ναυπλίου απέρριψε την αγωγή του αναιρεσείοντος ως απαράδεκτη λόγω του ότι η αιτουμένη παροχή έννομης προστασίας προσέκρουε στο δεδικασμένο που απορρέει από την υπ’ αριθμ. 5/2007 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ναυπλίου ως προς την πρώτη και τρίτη των εναγομένων - αναιρεσιβλήτων, ενώ προς τη δεύτερη τούτων Μ. Χ. επίσης την απέρριψε ως απαράδεκτη, ελλείψει εννόμου συμφέροντος για την άσκηση της αφού δεν είναι δυνατή η παροχή διόδου αυτοτελώς δια μέσου του ακινήτου της αλλά μόνο σε συνδυασμό με προέκταση αυτής δια μέσου του ακινήτου της τρίτης αναιρεσίβλητης, ως προς την οποία όμως η αγωγή είναι απορριπτέα ως απαράδεκτη λόγω της ύπαρξης της αρνητικής διαδικαστικής προϋπόθεσης του δεδικασμένου. Με αυτά που δέχθηκε και έτσι όπως έκρινε το ως Εφετείο δίκασαν Πολυμελές Πρωτοδικείο δεν παραβίασε ευθέως τις διατάξεις των άρθρων 1012, 1013, 1017 ΑΚ αλλά ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε αυτές και όσα αντίθετα υποστηρίζει ο αναιρεσείων με τον πρώτο λόγο αναίρεσης κατά το πρώτο σκέλος του είναι απορριπτέα ως αβάσιμα.

Επειδή, κατά το άρθρο 560 παρ. 1 ΚΠολΔ, κατά των αποφάσεων των Πρωτοδικείων εκδιδομένων επί εφέσεων κατά αποφάσεων Ειρηνοδικείων συγχωρείται αναίρεση μόνο αν 1ον) παραβιάσθηκαν κανόνες του ουσιαστικού δικαίου στους οποίους περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, 2ον) αν το δικαστήριο δεν συγκροτήθηκε όπως ο νόμος ορίζει ή δίκασε Ειρηνοδίκης του οποίου είχε γίνει δεκτή αίτηση εξαίρεσης, 3ον) αν το δικαστήριο έχει υπερβεί τη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων ή δεν έχει καθ’ ύλην αρμοδιότητα, 4ον) αν παράνομα αποκλείστηκε η δημοσιότητα της διαδικασίας. Οι λόγοι αναίρεσης ορίζονται περιοριστικούς στο άνω άρθρο και συνεπώς δεν συγχωρείται αναίρεση κατά των παραπάνω αποφάσεων αν το δικαστήριο κατά παράβαση του νόμου δέχθηκε ότι υπάρχει δεδικασμένο ή ότι δεν υπάρχει δεδικασμένο ή ότι υπάρχει δεδικασμένο με βάση απόφαση που εμφανίστηκε ύστερα από ένδικο μέσο ή αναγνωρίστηκε ως ανύπαρκτη.

Συνεπώς, ο πρώτος λόγος αναίρεσης, κατά το μέρος που με αυτό ο αναιρεσείων αποδίδει πλημμέλεια στην προσβαλλομένη απόφαση ότι παρά το νόμο το ως Εφετείο δίκασαν Πολυμελές Πρωτοδικείο Ναυπλίου απέρριψε την ένδικη αγωγή του ως προς την πρώτη και τρίτη των αναιρεσιβλήτων ως απαράδεκτη λόγω απόρροιας δεδικασμένου από την υπ’ αριθμ. 5/2007 απόφαση του ίδιου δικαστηρίου, είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος λόγω της μη δυνατότητας προβολής του κατά αποφάσεως Πρωτοδικείου που δίκασε ως Εφετείο. Κατ’ ακολουθίαν, πρέπει να απορριφθεί η από 4-10-2014 αίτηση για αναίρεση της υπ’ αριθμ.158/2014 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ναυπλίου που δίκασε ως Εφετείο.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 9-10-2014 αίτηση για αναίρεση της υπ’ αριθμ. 158/2014 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ναυπλίου.

Διατάσσει την εισαγωγή του καταβληθέντος παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, την 15 Σεπτεμβρίου 2015.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, την 16 Σεπτεμβρίου 2015.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ