Supreme Court allows appeal against defamation judgment due to insufficient reasoning on personality rights.

Απόφαση 1197 / 2010 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1197/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Δαλιάνη, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Χαράλαμπο Ζώη και Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 14 Δεκεμβρίου 2009, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Χ1 και 2. Χ2, κατοίκου .... Ο πρώτος δεν παραστάθηκε, ο δεύτερος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ηλία Βασιλόπουλο, ο οποίος δήλωσε ότι ο πρώτος απεβίωσε και κληρονομήθηκε από την Φ , κατοίκου ..., που συνεχίζει την βιαίως διακοπείσα δίκη και εκπροσωπείται από αυτόν τον ίδιο.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Ανώνυμης Εταιρίας με την επωνυμία "ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΑΕ ALTER CHANNEL", που εδρεύει στο ... και εκπροσωπείται νόμιμα, 2. Ψ2, κατοίκου ..., 3. Ψ3, κατοίκου ..., 4. Ψ4, κατοίκου ... και 5. Ψ5, κατοίκου .... Εκπροσωπήθηκαν η 1η, 2ος, 5ος, από τους πληρεξούσιους δικηγόρους Δημήτριο Τσικρικά και Γεώργιο Γεραρή, ο 4ος παραστάθηκε με τους ίδιους ως άνω πληρεξούσιους δικηγόρους του, ενώ η 3η εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Μιχαήλ Δημητρακόπουλο, με δήλωση του αρθρ. 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 30-1-2004 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1447/2005 του ίδιου Δικαστηρίου και 2535/2006 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 26-11-2007 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ρένα Ασημακοπούλου ανέγνωσε την από 19-3-2009 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την αναίρεση της προσβαλλόμενης απόφασης ως προς τους πρώτο έως και τέταρτο των αναιρεσιβλήτων κατά παραδοχή των δευτέρου και τρίτου λόγων αναίρεσης και την απόρριψη κατά τα λοιπά της αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, οι πληρεξούσιοι των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Μετά τη διακοπή της δίκης που επήλθε με τον θάνατο στις 6-3-2008 του πρώτου των αναιρεσειόντων Χ1, όπως τούτο προκύπτει από το προσκομιζόμενο με επίκληση ... απόσπασμα ληξιαρχικής πράξης του Ληξιαρχείου ..., νομίμως ήδη συνεχίζεται η δίκη ως προς τον αναιρεσείοντα αυτόν από την αδελφή του Φ, ως εξ αδιαθέτου κληρονόμο του, αφού ο θανών δεν κατέλιπε διαθήκη (βλέπε ...

πιστοποιητικό του γραμματέα του Πρωτοδικείου Αθηνών) και κληρονομήθηκε εξ αδιαθέτου από τους εγγύτερους συγγενείς του, που είναι σύμφωνα με το υπ' αριθμ. ... πιστοποιητικό του ..., αφ' ενός οι γονείς του Χ2 και Κ συζ. Χ2, οι οποίοι όμως αποποιήθηκαν την κληρονομιά του θανόντος και αφ' ετέρου η ως άνω αδελφή του Φ, η οποία, όπως δήλωσε στο ακροατήριο, συνεχίζει τη δίκη, ενώ εξάλλου ο θάνατος αυτού και τα σχετικά με τη διαδοχή ως άνω γεγονότα ουδόλως αμφισβητούνται από τους αναιρεσιβλήτους (αρθρ. 261 ΚΠολΔ).

Με τον πρώτο λόγο της αίτησης αναίρεσης προβάλλεται η από το άρθρο 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ, αιτίαση, ότι δηλαδή το Εφετείο παρά τον νόμο δεν έλαβε υπόψη τον αγωγικό ισχυρισμό αναιρεσειόντων, ότι η τιμή και η υπόληψή τους προσβλήθηκε και με το ότι, ενώ μεταδίδοντο από τον τηλεοπτικό σταθμό της πρώτης των αναιρεσιβλήτων τα γενόμενα δεκτά από το Εφετείο προσβλητικά της τιμής και υπόληψής τους γεγονότα και αναγράφοντο στην οθόνη οι τίτλοι "ο Χ έστησε την απαγωγή του" (στην πρώτη εκπομπή) και "Νέα τροπή στην υπόθεση Χ" (στη δεύτερη εκπομπή), εμφανίζοντο στην οθόνη τα πρόσωπά τους και με εναλλασόμενες εικόνες το πολυώροφο κτήριο που στεγάζεται η εταιρία τους "Χ2 ΑΕ" και η κατοικία τους, χωρίς τη συναίνεσή τους.

Ο λόγος αυτός είναι απαράδεκτος, διότι δεν αναφέρεται στο αναιρετήριο, ούτε άλλωστε προκύπτει από το δικόγραφο της έφεσης των αναιρεσειόντων, ότι ο ανωτέρω ισχυρισμός επεναφέρθηκε στην έκκλητη δίκη.

Κατά την έννοια του άρθρου 362 ΠΚ η ανακοίνωση ενώπιον τρίτου για κάποιον άλλο γεγονότος που μπορεί να βλάψει την τιμή και την υπόληψή του μπορεί να γίνει και υπό τον τύπο υποψίας ή υπαινιγμού ή με τη θέση ερωτήματος ή ευθέως ως συμπέρασμα από ορισμένα στοιχεία τα οποία ο ανακοινώνων γνωρίζει ή διατείνεται ότι γνωρίζει ή με εκφράσεις που δηλώνουν αμφιβολίες ή επιφυλάξεις του ισχυριζομένου.

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 14 παρ. 1 του Συντάγματος καθένας μπορεί να εκφράζει και να διαδίδει προφορικά, γραπτά και δια του τύπου τους στοχασμούς του, τηρώντας τους νόμους του κράτους. Κατά δε το άρθρο 10 παρ. 1 α' και β' της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως της Ρώμης για την προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών, που κυρώθηκε με τον Ν. 53/1974, "παν πρόσωπο έχει δικαίωμα εις την ελευθερίαν εκφράσεως.

Το δικαίωμα τούτο περιλαμβάνει την ελευθερία της γνώμης ως και την ελευθερία λήψεως ή μεταδόσεως πληροφοριών ή ιδεών, άνευ επεμβάσεως των δημοσίων αρχών και ασχέτως συνόρων". Εξάλλου, το άρθρο 367 του ΠΚ ορίζει στην παράγραφο 1 ότι "δεν αποτελούν άδικη πράξη α) δυσμενείς κρίσεις....γ) οι εκδηλώσεις που γίνονται για την εκτέλεση νομίμων καθηκόντων, την άσκηση νόμιμης εξουσίας ή για τη διαφύλαξη (προστασία) δικαιώματος ή από άλλο δικαιολογημένο ενδιαφέρον..." και στην παράγραφο 2 ότι "η προηγούμενη διάταξη δεν εφαρμόζεται α) όταν οι παραπάνω κρίσεις και εκδηλώσεις περιέχουν τα συστατικά στοιχεία της πράξης του άρθρου 363 καθώς και β) όταν από τον τρόπο της εκδήλωσης ή από τις περιστάσεις υπό τις οποίες τελέστηκε η πράξη, προκύπτει σκοπός εξύβρισης".

Από τον συνδυασμό των διατάξεων αυτών προκύπτει ότι ο άδικος χαρακτήρας των πράξεων της εξύβρισης και της απλής δυσφήμησης (άρθρα 361 και 362 του ΠΚ) αίρεται και στην περίπτωση που οι σχετικές εκδηλώσεις γίνονται για διαφύλαξη (προστασία) δικαιώματος ή από άλλο δικαιολογημένο ενδιαφέρον. Τέτοιο ενδιαφέρον, που πηγάζει από την ελευθερία και την κοινωνική αποστολή του τύπου (έντυπου και ηλεκτρονικού), έχουν και τα πρόσωπα που αμέσως συνδέονται με τη λειτουργία των άνω μέσων ενημέρωσης για τη δημοσίευση ειδήσεως και καταχώριση γεγονότων, ως και σχολίων, σχετικών με τη συμπεριφορά προσώπων, για τα οποία ενδιαφέρεται το κοινωνικό σύνολο.

Έτσι, είναι επιτρεπτά δημοσιεύματα και τηλεοπτικές εκπομπές, για την πληροφόρηση, ενημέρωση και κατατόπιση του κοινού, συνοδευόμενα και από οξεία, ακόμη, κριτική και δυσμενείς χαρακτηρισμούς των προσώπων στα οποία αναφέρονται. Και στην περίπτωση όμως αυτή, ο άδικος χαρακτήρας της εξυβριστικής ή δυσφημιστικής εκδήλωσης δεν αίρεται και συνεπώς παραμένει η παρανομία, ως ουσιαστικό στοιχείο της αδικοπραξίας, όταν η παραπάνω εκδήλωση αποτελεί συκοφαντική δυσφήμηση ή όταν από τον τρόπο και από τις περιστάσεις που αυτή έγινε προκύπτει σκοπός εξύβρισης, δηλαδή σκοπός που κατευθύνεται ειδικώς σε προσβολή της τιμής άλλου, με αμφισβήτηση της ηθικής ή κοινωνικής αξίας του προσώπου του ή με περιφρόνηση αυτού.

Ειδικός σκοπός εξύβρισης, που ως νομική έννοια ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο, εμφαίνεται στον τρόπο εκδήλωσης της προσβλητικής συμπεριφοράς, όταν αυτός δεν ήταν αντικειμενικά αναγκαίος για την απόδοση της σκέψης αυτού που φέρεται ότι ενεργεί από δικαιολογημένο ενδιαφέρον και ο οποίος, παρά ταύτα, χρησιμοποίησε τον τρόπο αυτό για να προσβάλει την τιμή του άλλου.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο, κρίναν επί αγωγής των αναιρεσειόντων κατά των αναιρεσιβλήτων, δέχθηκε τα ακόλουθα: Στις 2-10-2001 και περί ώρα 16.30 τον Χ1 (πρώτο των αναιρεσειόντων), ενώ οδηγούσε το υπ' αριθ. κυκλοφορίας ... ΙΧΕ αυτοκίνητό του επί της Λεωφόρου ...

με προορισμό τη ... (όπου, στην περιοχή ..., διατηρούσε εξοχική οικία) και έστριψε αριστερά στη διασταύρωση της εν λόγω Λεωφόρου με την οδό ... και κατευθύνετο στην παράπλευρη οδό της ..., τον πλησίασε ο Ζ, οδηγώντας δίκυκλη μοτοσικλέτα, και, προσποιούμενος τον Αστυνομικό, του ζήτησε να σταθμεύσει δεξιά. Ο Χ1 δεν συμμορφώθηκε αρχικά, όταν όμως αντιλήφθηκε να κινείται όπισθέν του αυτοκίνητο στο οποίο είχε τοποθετηθεί ο ενδεικτικός "φάρος" των αστυνομικών οχημάτων, υπάκουσε και ακινητοποίησε το όχημά του στο άκρο δεξιό της οδού.

Του ζητήθηκε η επίδειξη της άδειας κυκλοφορίας και του διπλώματος οδήγησης και, στη συνέχεια, ο Ζ του ζήτησε να ανοίξει το "πορτ μπαγκάζ" του αυτοκινήτου του. Την ίδια στιγμή στάθμευσε, ακριβώς πίσω του, ένα κλειστό φορτηγό αυτοκίνητο τύπου TOYOTA, το οποίο του εμπόδισε την όπισθεν κίνηση. Όταν δε έκλεισε το "πορτ μπαγκάζ", δέχθηκε την επίθεση τριών ατόμων, τα οποία στη συνέχεια ανεγνώρισε στα πρόσωπα των Ζ, Ζ2 και Ζ3 και τα οποία, αφού του έβαλαν χειροπέδες, τον επιβίβασαν βιαίως στο κλειστό φορτηγό, όπου του φόρεσαν κουκούλα.

Του δήλωσαν ότι είναι όργανα της αντιτρομοκρατικής υπηρεσίας και, μετά από αρκετή περιπλάνηση, τον οδήγησαν σε μονοκατοικία στα ..., την οποία είχαν μισθώσει οι Μ1 και Μ2, όπου τον κατακράτησαν δεμένο και φρουρούμενο εναλλάξ από τους προαναφερομένους. Την ίδια ημέρα, οι Ζ και Ζ2 στον πατέρα του, Χ2 (δεύτερο αναιρεσείοντα), και του γνωστοποίησαν την απαγωγή του γυιού του, απαίτησαν δε απ' αυτόν να τους καταβάλει το ποσό των 3.000.000 δολαρίων Η.Π.Α., για να τον απελευθερώσουν, διαφορετικά απείλησαν ότι θα τον φόνευαν.

Ο Χ2 κατήγγειλε το γεγονός στη Διεύθυνση Ασφάλειας Αττικής, ζητώντας απόλυτη μυστικότητα, γιατί φοβόταν για τη ζωή του γυιού του. Αστυνομικά Όργανα της Ασφάλειας εγκαταστάθηκαν στην οικία Χ2, στην οδό ..., όπου παρέμειναν καθόλη τη διάρκεια της παράνομης κατακράτησης του Χ1, και προέβησαν στις απαραίτητες ενέργειες για την ανακάλυψη των δραστών και την ασφαλή απελευθέρωση του τελευταίου.

Επακολούθησαν αλεπάλληλα τηλεφωνήματα των Ζ και Ζ2 προς τον Χ2, τα οποία καταγράφονο από τους αστυνομικούς. Κατά τις υποδείξεις αυτών, ο Χ2 έκανε τις διαπραγματεύσεις με τους απαγωγείς, οι οποίοι περιόρισαν τις απαιτήσεις τους στο ποσό των 500.000.000 δραχμών, το οποίο όμως αξίωσαν να τους καταβληθεί σε δολάρια Η.Π.Α.

Η παράδοση των λύτρων (1.180.000 δολ Η.Π.Α.) έγινε στις 3-12-2001, πλησίον της γέφυρας που βρίσκεται στη συμβολή της Λεωφόρου ... (κατόπιν τηλεφωνικών υποδείξεων του Ζ προς τον Χ2), στον Ζ2. Τις απογευματινές ώρες της επόμενης ημέρας (4-12-2001), οι προαναφερόμενοι απαγωγείς οδήγησαν τον Χ1 στην περιοχή ..., όπου τον εγκατέλειψαν δεμένο, κατά τρόπο όμως ώστε να μπορεί να ελευθερωθεί όταν οι ίδιοι θα είχαν απομακρυνθεί από το σημείο αυτό.

Πράγματι, ο Χ1 κατάφερε να ελευθερωθεί από τα δεσμά του, προχώρησε πεζός μέχρι τη Λεωφόρο ... και, αφού επιβιβάστηκε σε "Ταξί", έφθασε στην οικία του. Το ίδιο βράδυ έδωσε κατάθεση στην Ασφάλεια, όργανα της οποίας, μετά από ενδελεχή έρευνα των στοιχείων που είχαν συλλέξει, συνέλαβαν τους Ζ και Ζ2 στις 7-1-2002. Οι τελευταίοι αρνήθηκαν τις κατηγορίες και ο πρώτος ισχυρίσθηκε ότι τη δήθεν απαγωγή είχε οργανώσει ο ίδιος ο Χ1, ο οποίος υποσχέθηκε και αμοιβή σ' αυτούς, προκειμένου να αποσπάσει χρήματα, ως ασφαλιστική αποζημίωση, διαφορετικά από τον πατέρα του και ότι ο ίδιος (Χ1) παρέλαβε τα λύτρα χωρίς να τους καταβάλει τη συμφωνηθείσα αμοιβή τους.

Τα ίδια ισχυρίσθηκε και στον Ανακριτή, κατά τη διενέργεια της κύριας ανάκρισης. Και ενώ έτσι είχαν τα πράγματα, στις 24 και στις 25-4-2002 στην τηλεοπτική μεσημβρινή εκπομπή με τον τίτλο "ΣΣΣ" του τηλεοπτικού σταθμού πανελλήνιας εμβέλειας της πρώτης αναιρεσίβλητης, της οποίας ο δεύτερος αναιρεσίβλητος είναι νόμιμος εκπρόσωπος, την οποία (εκπομπή) παρουσίαζε και συντόνιζε η τρίτη αναιρεσίβλητη Ψ3 και στην οποία συυμμετείχε και ο τέταρτος αναιρεσίβλητος, δημοσιογράφος Ψ4, μεταδόθηκαν δύο "βίντεο" που είχε επιμεληθεί ο πέμπτος αναιρεσίβλητος Ψ5, έγινε δε και συζήτηση σχετικά με το θέμα της απαγωγής του Χ1.

Ειδικότερα, στην πρώτη εκπομπή (στις 24-4-2002) η προαναφερόμενη τηλεπαρουσιάστρια προανήγγειλε την υπόθεση της απαγωγής με τις φράσεις "Λοιπόν έφτασε στα χέρια μας μια απολογία. Είναι αυτή που κρατώ εδώ. Σκεφτήκαμε πολύ σοβαρά για το πώς και εάν θα έπρεπε να δημοσιοποιήσουμε..... Είναι μια απολογία, η οποία δίνει νέα στοιχεία για μία πολύκροτη, πολυσυζητημένη υπόθεση.

Η απολογία που κρατώ στα χέρια μου είναι του Ζ. Στην κατάθεσή του λοιπόν ο Ζ, στην απολογία του υποστηρίζει ότι ο επιχειρηματίας έστησε την απαγωγή του. Δίνει πάρα πολλά στοιχεία, τα οποία δημιουργούν ερωτήματα για το τι συνέβη ακριβώς μ' αυτή την περίεργη σκοτεινή υπόθεση της απαγωγής.... ο Ζ υποστηρίζει τώρα ότι και ο Χ ήταν μέσα στο κόλπο...Επαναλαμβάνω ότι όλα αυτά τα στοιχεία αναφέρονται στην απολογία του Ζ, του φερόμενου ως εγκεφάλου...

Ο Χ2 και ο γιος του σκηνοθέτησαν την απαγωγή σύμφωνα πάντα με την απολογία του κατηγορουμένου...". Καθόλη δε τη διάρκεια του προλόγου, στην οθόνη αναγράφετο ο τίτλος "Ο Χ ΕΣΤΗΣΕ ΤΗΝ ΑΠΑΓΩΓΗ ΤΟΥ". Στην εκπομπή προβλήθηκε "βίντεο", το οποίο είχε επιμεληθεί ο Ψ5 (πέμπτος αναιρεσίβλητος), και επακολούθησε συζήτηση, στην οποία συμμετείχε και ο δημοσιογράφος Ψ4 (τέταρτος αναιρεσίβλητος), ο οποίος επανέλαβε ότι "...

Αυτά υποστηρίζουν εκείνοι. Εμείς δεν τα υιοθετούμε φυσικά. Τα παρουσιάζουμε, όμως, διότι δεν τα είπαν σε επίπεδο γειτονιάς, σε κουτσομπολιό, πήγαν στον ανακριτή... Και ο ... λέει τα ίδια πράγματα". Έκαναν δε τηλεφωνικές παρεμβάσεις ο ... συνήγορος των αναιρεσειόντων, καθώς και ο ..., συνήγορος του Ζ, ο οποίος επιβεβαίωσε τη γνησιότητα της απολογίας του πελάτη του, απέφυγε, όμως, να τοποθετηθεί, επικαλούμενος τη μυστικότητα της ανάκρισης και την απόφαση του Συλλόγου του, περί αποφυγής σχολιασμού των υποθέσεων.

Η τηλεπαρουσιάστρια (Ψ3) επανέλαβε ότι .... Αυτά τα στοιχεία παρουσιάζουμε σήμερα με πολλή προσοχή και κρατώντας αποστάσεις και από τις δύο πλευρές, χωρίς να γνωρίζουμε ποια είναι η αλήθεια... βεβαίως μιλάμε για την απολογία ενός ανθρώπου που εμπλέκεται στην υπόθεση και που ομολογεί ότι εμπλέκεται. Και πάντα με προσοχή αντιμετωπίζουμε τα όσα λέει.

Με πολλή επιφύλαξη και πολλή προσοχή...". Την επομένη (25-4-2002), στη δεύτερη εκπομπή με τίτλο "Γυάλινος Τοίχος", η αυτή τηλεπαρουσιάστρια επανήλθε στο ίδιο θέμα. Συμμετείχε και πάλι ο δημοσιογράφος Ψ4 και προβλήθηκε "βίντεο" που είχε επιμεληθεί, και πάλι, ο Ψ5. Η τηλεπαρουσιάστρια έκανε τις ακόλουθες διαπιστώσεις " ...

Σύμφωνα με τις απολογίες των φερομένων ως εγκεφάλων της σπείρας, σύμφωνα με τις απολογίες του Ζ και του Ζ2, ο ίδιος επιχειρηματίας σκηνοθέτησε την απαγωγή του, κάναμε μια αναπαράσταση της διαδρομής που ακολούθησε ο επιχειρηματίας Χ1..." ο δε Ψ4 ότι "Αυτή είναι η ουσία της δημοσιογραφικής μας έρευνας, στην οποία παίρνουμε αποστάσεις και από τις δύο πλευρές...".

Κατά τη διάρκεια δε της εκπομπής, στην οθόνη αναγράφοντο οι τίτλοι "ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ ΤΩΡΑ", "ΝΕΑ ΤΡΟΠΗ ΣΤΗΝ ΥΠΟΘΕΣΗ ΑΠΑΓΩΓΗΣ", "Η ΑΠΑΓΩΓΗ - Η ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΚΑΙ ΤΑ ΑΝΑΠΑΝΤΗΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ". Οι παραπάνω δύο εκπομπές (24 και 25-4-2002 ) καταγράφουν το γεγονός της απαγωγής του Χ1, τον τρόπο σύλληψης του Ζ και των άλλων, συγκατηγορουμένων του.

Στη συνέχεια εμφανίζουν την απολογία του πρώτου στον Ανακριτή, σχολιάζοντας τα όσα αναφέρει αυτός σχετικά με την απαγωγή και τη συμμετοχή σ' αυτή του απαχθέντος, επισημαίνοντας τόσον η Ψ3 όσο και ο Ψ4, ότι δεν υιοθετούν τους ισχυρισμούς του Ζ και ότι κρατούν ίσες αποστάσεις και από τις δύο πλευρές. Πληροφορίες για τη θέση της οικογένειας δεν μπορούσαν να λάβουν, καθόσον όπως επισήμαναν "ζητήσαμε σχόλιο της οικογένειας για την κατάθεση...

Του κυρίου Χ2 ήταν ότι δεν απαντά σε τέτοιου είδους ερωτήσεις... Η κυρία Κ μας είπε ότι αυτά είναι μπούρδες...''. Έκρινε δε το Εφετείο, με βάση τις παραδοχές του αυτές, ότι οι αναιρεσίβλητοι δημοσιογράφοι δεν περιέλαβαν κάτι συκοφαντικό σε βάρος των εναγόντων με τις επίμαχες δύο τηλεοπτικές εκπομπές (24 και 25-4-2002).

Ότι η κρίση αυτή δεν αναιρείται από το γεγονός ότι οι απαγωγείς, με τις υπ' αριθμ. 1347 και 1764/2003 αποφάσεις του Α' Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων, καταδικάσθηκαν σε πολυετείς ποινές κάθειρξης, εν όψει και του ότι ο Ζ, κατά την απολογία του στο ως άνω δικαστήριο, επανέλαβε τους ισχυρισμούς που είχε περιλάβει και στην απολογία του στον Ανακριτή, η οποία αποτέλεσε το θέμα των επίμαχων δύο τηλεοπτικών εκπομπών και ότι οι τίτλοι που εμφανίζοντο στην οθόνη κατά τη διάρκεια αυτών σχετίζονται μεν με το αντικείμενό τους, περιλαμβάνουν όμως και ορισμένες οξείς και δυσμενείς χαρακτηρισμούς που δεν είναι εντελώς άσχετοι με το θέμα.

Δέχθηκε δε το Εφετείο ότι οι χαρακτηρισμοί αυτοί έγιναν από το δικαιολογημένο και συνταγματικά κατοχυρωμένο ενδιαφέρον της τρίτης, του τέταρτου και του πέμπτου των αναιρεσιβλήτων ως λειτουργών του τύπου, για πληροφόρηση, ενημέρωση και κατατόπιση του τηλεοπτικού κοινού και της ελληνικής κοινωνίας, γενικότερα, για μια υπόθεση που είχε συνταράξει για μεγάλο χρονικό διάστημα το πανελλήνιο.

Επίσης, έκρινε το Εφετείο ότι από τον τρόπο και τις περιστάσεις που διατυπώθηκαν οι δυσμενείς αυτοί χαρακτηρισμοί δεν προκύπτει σκοπός εξύβρισης, αφού δεν κατευθύνονται στην προσβολή της τιμής και της υπόληψης των αναιρεσειόντων και της εν γένει προσωπικότητάς τους, ούτε εκδηλώνουν περιφρόνηση προς το πρόσωπο αυτών και ότι απλή και μόνο καταγραφή των γεγονότων, χωρίς τους ανωτέρω χαρακτηρισμούς, θα περνούσε απαρατήρητη, ενδεχομένως, από τους τηλεθεατές.

Ενόψει των περιστατικών αυτών, καταλήγει το Εφετείο, αίρεται ο άδικος χαρακτήρας των πράξεων της εξύβρισης και της απλής δυσφήμησης, αφού η συμπεριφορά των αναιρεσίβλητων δημοσιογράφων, ιδιαίτερα της τηλεπαρουσιάστριας Ψ3, ήταν συνέπεια του δικαιολογημένου ενδιαφέροντος που πηγάζει από την κοινωνική αποστολή του (ηλεκτρονικού) τύπου.

Ακολούθως, το Εφετείο απέρριψε την έφεση των αναιρεσειόντων και, κατ' αποδοχή των εφέσεων των τριών πρώτων αναιρεσιβλήτων, εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση και απέρριψε την αγωγή των αναιρεσειόντων στο σύνολό της. Με την εκτεθείσα κρίση του, το Εφετείο στέρησε την απόφασή του από νόμιμη βάση σε σχέση με το θεμελιωτικό της αγωγής - και άρα ουσιώδες - ζήτημα της προσβολής της προσωπικότητας των εναγόντων με συκοφαντική ή απλή δυσφήμηση, καθ' όσον διέλαβε για το ζήτημα αυτό ανεπαρκείς αιτιολογίες που καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθότητα ή μη της υπαγωγής των πραγματικών περιστατικών της συγκεκριμένης περίπτωσης στις προαναφερθείσες διατάξεις των άρθρων 57, 58, 59, 914 ΑΚ, 361, 362 ΠΚ, άρθρο μονο § 1 Ν. 1178/1981 και άρθρο 4 § 10 εδ.

α Ν. 2228/1995. Ειδικότερα, αφού εκθέτει τα σχετικά με την απαγωγή του πρώτου των αναιρεσειόντων γεγονότα και το περιεχόμενο των δύο τηλεοπτικών εκπομπών με τις σχετικές ανακοινώσεις και χαρακτηρισμούς των αναιρεσιβλήτων δημοσιογράφων, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι "οι εναγόμενοι (ήδη αναιρεσίβλητοι) δημοσιογράφοι δεν περιέλαβαν κάτι συκοφαντικό σε βάρος των εναγόντων με τις επίμαχες δύο τηλεοπτικές εκπομπές", χωρίς όμως να αναφέρει καθόλου α) αν οι προαναφερθείσες ανακοινώσεις τούτων, σε συνδυασμό με την αναγραφή, καθ' όλη τη διάρκεια του προλόγου της πρώτης εκπομπής, του τίτλου "Ο Χ ΕΣΤΗΣΕ ΤΗΝ ΑΠΑΓΩΓΗ ΤΟΥ" και της δεύτερης εκπομπής, των τίτλων "ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ ΤΩΡΑ", "ΝΕΑ ΤΡΟΠΗ ΣΤΗΝ ΥΠΟΘΕΣΗ ΑΠΑΓΩΓΗΣ", "Η ΑΠΑΓΩΓΗ - Η ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΚΑΙ ΤΑ ΑΝΑΠΑΝΤΗΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ" και το όλο σκηνικό με το οποίο παρουσιάσθηκαν από την εκπομπή των αναιρεσιβλήτων "ΣΣΣ", ήταν γεγονότα ικανά να προσβάλουν και προσέβαλαν ή όχι την τιμή και υπόληψη των αναιρεσειόντων, απαχθέντος και καταβαλόντος τα λύτρα πατρός του, ενόψει και του ότι περιείχαν σαφείς και έντονους υπαινιγμούς και υποψίες που κατέληγαν στο συμπέρασμα, ότι τα θύματα οργάνωσαν, μαζί με τους απαγωγείς τους, την απαγωγή προς σφετερισμό από την ασφαλιστική εταιρία, στην οποία είχαν ασφαλισθεί, των καταβληθέντων στους απαγωγείς λύτρων και β) αν τα ανωτέρω ήσαν ψευδή ή όχι και, σε καταφατική περίπτωση, αν οι αναιρεσίβλητοι τελούσαν εν γνώσει της αναλήθειας τούτων και παρά ταύτα με τη θέλησή τους σχεδίασαν και παρουσίασαν τις παραπάνω τηλεοπτικές εκπομπές κατά τον προαναφερόμενο τρόπο προς αύξηση της ακροαματικότητας και πορισμό κέρδους, ενόψει ιδία της παραδοχής του Εφετείου, ότι απλή και μόνο καταγραφή του γεγονότος της απαγωγής, χωρίς τους ανωτέρω (δυσμενείς) χαρακτηρισμούς που περιελάμβαναν οι τίτλοι των δύο εκπομπών, θα περνούσε ενδεχομένως απαρατήρητη.

Επομένως, οι δεύτερος και τρίτος λόγοι της αιτήσεως αναιρέσεως, με τους οποίους, υπαγόμενους κατ' εκτίμηση στη ρύθμιση του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, προσάπτονται στο Εφετείο οι ανωτέρω πλημμέλειες, είναι βάσιμος και πρέπει, παρελκούσης της εξετάσεως των λοιπών λόγων του αναιρετηρίου, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές ( άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 2535/2006 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες τριακόσια (2.300) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 23 Μαρτίου 2010. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 21 Ιουνίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ