Supreme Court partially allows appeal against lower court's construction cost ruling due to insufficient reasoning.

Απόφαση 1194 / 2010 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1194/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ιωάννη Παπανικολάου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεώργιο Χρυσικό, Ιωάννη Σίδερη, Νικόλαο Λεοντή και Γεώργιο Γεωργέλλη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 2 Νοεμβρίου 2009, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Δημοτικής Επιχείρησης 'Υδρευσης Αποχέτευσης Ηρακλείου Κρήτης (ΔΕΥΑΗ), που εδρεύει στο Ηράκλειο Κρήτης και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Μητρόπουλο, που δεν κατέθεσε προτάσεις. Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Τεχνικής Εταιρίας ΚΑΣΤΩΡ Α.Ε, νόμιμα εκπροσωπούμενης, που εδρεύει στην Λάρισα, ως διαδόχου κατόπιν συγχωνεύσεως με την εταιρία "ΤΕΜΚΑΤ ΑΤΕ", αναδόχου του έργου της ΔΕΥΑ Ηρακλείου "Κατασκευή εξωτερικού υγραγωγείου - τροφοδοτικού αγωγού ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Αικατερίνη Καφτάνη, που δεν κατέθεσε προτάσεις .

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 26 Ιουνίου 2003 προσφυγή της ήδη αναιρεσείουσας που κατατέθηκε στο Εφετείο (Πενταμελούς) Κρήτης.

Εκδόθηκε η οριστική απόφαση 87/2005 του ιδίου Δικαστηρίου. Την αναίρεση της οποίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 10 Οκτωβρίου 2006 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Γεωργέλλης, ανέγνωσε την από 27 Απριλίου 2009 έκθεσή του με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, η πληρεξούσια της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του αρθρ. 559 αριθ. 1 του Κ.Πολ.Δ. αναίρεση επιτρέπεται μόνο αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ.

ΑΠ 7/2006 και Ολ. ΑΠ 4/2005). Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από την υπόψη διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παράγραφος 3 του Συντάγματος προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος απ' αυτή λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνεπείας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή του (ανεπαρκής αιτιολογία), ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία Ολ.

ΑΠ 1/1999). Δεν υπάρχει όμως ανεπάρκεια αιτιολογιών, όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές αλλά πλήρεις αιτιολογίες Εξάλλου, το κατά νόμο αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος πρότασης προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα, και να μην καταλείπονται αμφιβολίες.

Ελλείψεις δε αναγόμενες μόνο στην ανάλυση και στάθμιση των αποδεικτικών μέσων και γενικότερα ως προς την αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αν αυτό διατυπώνεται σαφώς, δεν συνιστούν ανεπαρκείς αιτιολογίες (Ολ.ΑΠ 861/1984). Δηλαδή, μόνο το τί αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε είναι ανάγκη να εκτίθεται στην απόφαση πλήρως και σαφώς, και όχι γιατί αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε.

Τα επιχειρήματα δε του δικαστηρίου, που σχετίζονται με την εκτίμηση των αποδείξεων δεν συνιστούν παραδοχές επί τη βάσει των οποίων διαμορφώνεται το αποδεικτικό πόρισμα και ως εκ τούτου δεν αποτελούν "αιτιολογία" της απόφασης, ώστε στο πλαίσιο της ερευνώμενης διάταξης του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ να επιδέχεται αυτή μομφή για αντιφατικότητα ή ανεπάρκεια, ενώ δεν δημιουργείται ο ίδιος λόγος αναίρεσης του αριθμού 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ ούτε εξαιτίας του ότι το δικαστήριο δεν αναλύει ιδιαιτέρως και διεξοδικά τα μη συνιστώντα αυτοτελείς ισχυρισμούς επιχειρήματα των διαδίκων, οπότε ο σχετικός λόγος αναίρεσης απορρίπτεται ως απαράδεκτος.

Τέλος, από τη διάταξη του άρθρου 561 παράγραφος 1 του ΚΠολΔ προκύπτει ότι η εκτίμηση από το δικαστήριο της ουσίας των πραγματικών περιστατικών, εφόσον δεν παραβιάστηκαν με αυτά κανόνες ουσιαστικού δικαίου, στους οποίους περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί, ή εφόσον η εκτίμησή τους δεν ιδρύει λόγους αναίρεσης από τους αριθμούς 19 και 20 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, είναι από τον Άρειο Πάγο ανέλεγκτη, ο δε αντίστοιχος λόγος αναίρεσης, εκ του περιεχομένου του οποίου προκύπτει ότι δεν συντρέχει καμία από τις προαναφερθείσες εξαιρετικές περιπτώσεις απορρίπτεται ως απαράδεκτος, εφόσον πλέον πλήττεται η ουσία της υπόθεσης που δεν υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο.

Εξάλλου για να είναι ορισμένοι οι λόγοι αναιρέσεως, με τους οποίους αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση α) ευθεία παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου (άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ) και β) έλλειψη νόμιμης βάσης (άρθρο 559 αρ. 19 ΚΠολΔ) απαιτείται να αναφέρονται στο αναιρετήριο, εκτός των άλλων, οι φερόμενοι ως παραβιασθέντες κανόνες ουσιαστικού δικαίου, προκειμένου να ελεγχθεί αναιρετικώς εάν παραβιάσθηκαν οι κανόνες αυτοί ή εάν υπάρχει σχετικά με την εφαρμογή τους έλλειψη αιτιολογιών ή αντίφαση ή ανεπάρκεια αυτών, ενόψει του ότι ο 'Αρειος Πάγος δεν μπορεί να προβεί σε αυτεπάγγελτη θεμελίωση αυτών βάσει της αρχής jura novit curia, η οποία δεν εφαρμόζεται στην αναιρετική διαδικασία.

Εξετέρου, όπως προκύπτει από τις διατάξεις των άρθρων 4, 5παρ.1, 7 παρ. 1 του ν. 1418/1984 και αυτές των άρθρων 5 επ. του Π.Δ. 609/1985 ο ανάδοχος του έργου είναι υποχρεωμένος να κατασκευάσει αυτό κατά τους όρους της σύμβασης, η οποία καταρτίζεται με βάση τους όρους της διακήρυξης και των τευχών και σχεδίων που τη συνοδεύουν, κατά δε το άρθρο 8 παρ.1 του ν.1418/1984 αν η αρτιότητα ή λειτουργικότητα του έργου επιβάλλει αύξηση της ποσότητας των εργασιών ή εκτέλεση των εργασιών που δεν προβλέπονται από τη σύμβαση, ο ανάδοχος είναι υποχρεωμένος να εκτελέσει τις πρόσθετες αυτές εργασίες με τις συμβατικές τιμές ή αν δεν προβλέπονται τέτοιες με νόμιμα κανονιζόμενες τιμές μονάδος νέων εργασιών μέχρι δαπάνης 50% πλέον του συνολικού συμβατικού ποσού.

Ο κανονισμός των τιμών των νέων εργασιών, εφόσον δεν προβλέπονται από τη σύμβαση γίνεται, σύμφωνα με το άρθρο 43 παρ.3 του ΠΔ609/1985, ήτοι: α)για εργασίες, για τις οποίες υπάρχουν συμβατικές τιμές για παρόμοιες ή ανάλογες εργασίες, οι τιμές καθορίζονται ανάλογα προς αυτές, β) για εργασίες για τις οποίες δεν υπάρχουν συμβατικές τιμές ή παρόμοιες, αλλά περιλαμβάνονται σε εγκεκριμένα ή συμβατικά αναλυτικά τιμολόγια (αναλύσεις τιμών) σύμφωνα με τα τιμολόγια αυτά, γ) για εργασίες που δεν περιλαμβάνονται στις προηγούμενες περιπτώσεις οι τιμές καθορίζονται με βάση τα πραγματικά στοιχεία κόστους.

Για την εξακρίβωση του κόστους των νέων εργασιών ακολουθείται η διαδικασία που προβλέπεται από τη δεύτερη παράγραφο της περίπτωσης γ' που αναφέρθηκε παραπάνω. Στη προκειμένη περίπτωση το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του δέχθηκε κατά την ανέλεγκτη αυτού κρίση τα εξής: Ύστερα από δηµόσιο μειοδοτικό διαγωνισµό, που έγινε από την καθ' ης η προσφυγή και ήδη αναιρεσείουσα (Δηµοτική Επιχείρηση Ύδρευσης Αποχέτευσης Ηρακλείου) στο ...

στις 29-1-2001 η ΤΕΜΚΑΤ ΑΤΕ, κατασκευαστική εταιρία, ανέλαβε την κατασκευή του έργου "Κατασκευή εξωτερικού υδραγωγείου τροφοδοτικού αγωγού ..." προϋπο-λογισµού 1.270.000.000 δραχµών χωρίς Φ.Π.Α αντί εργολαβικής αµοιβής 838.538.348 δραχµών χωρίς Φ.Π.Α ήτοι µε µέση τεκµαρτή έκπτωση 34,125%. Μετά τη συγχώνευση της ΤΕΜΚΑ ΑΤΕ, αναδόχου εταιρίας, µε την προσφεύγουσα και ήδη αναιρεσίβλητη σύµφωνα µε τις διατάξεις του Ν. 2940/2001 η τελευταία (ΚΑΣΤΩΡ Α.Ε) υπεισήλθε σε όλα τα δικαιώµατα και υποχρεώσεις από την από 18-6- 2001 εργολαβική σύµβαση που υπογράφηκε ύστερα από την 3/2001 εγκριτική απόφαση του Δ.Σ της καθής για το αποτέλεσµα του διαγωνισµού.

Σύµφωνα µε τη σύµβαση, την µελέτη κατασκευής του έργου και τα σχέδια που τη συνόδευαν το έργο περιλάµβανε: α) την κατασκευή τριών δεξαµενών ύδατος, ήτοι µίας ορθογωνικής από σκυρόδεµα χωρητικότητας 700 κ.µ στην περιοχή ... (ΔΚΛ), µίας ορθογωνικής από σκυρόδεµα, χωρητικότητας 400 κµ στην περιοχή ... (ΔΚΡ) και µίας ορθογωνικής από σκυρόδεµα, χωρητικότητας 300 κµ περιοχής ... (ΔΛ3), β) την κατασκευή κεντρικού αγωγού µεταφοράς ύδατος (ΒΤ) µε σωλήνες ελατού σιδήρου διαµέτρου Φ. 350 συνολικού µήκους 8.400 µ.

από τη δεξαµενή ... (ΔΚΛ) µέχρι την υπάρχουσα δεξαµενή Δ Τ (...) γ) την κατασκευή πέντε αγωγών βαρύτητας ήτοι: 1) Β 1: από τις γεωτρήσεις ΚΡ3, ΚΡ4 και ΚΡ5 µέχρι τη δεξαµενή ΔΚΛ µε σωλήνες PVC 16 Atm, διαµέτρου Φ 110 και Φ200 συνολικού µήκους περ. 1485 µ., 2) Β2: Από τη γεώτρηση ΚΠ 8 µέχρι τη δεξαµενή ΔΚΛ µε σωλήνες PVC 16 Atm διαµέτρου Φ 160 συνολικού µήκους περ. 80 µ., 3) Β3:

Από τις γεωτρήσεις ΚΠ9 και ΚΠ 13 µέχρι τη δεξαµενή ΔΚΛ µε σωλήνες PVC 16 Atm, διαµέτρου Φ 160 και Φ200 συνολικού µήκους περ. 845 µ., 4) Β4: Από τη δεξαµενή ΔΛ3 µέχρι την παλιά δεξαµενή ΔΛ2 εντός του οικισµού ... µε σωλήνες PVC 16 Atm διαµέτρου Φ 160 συνολικού µήκους περ. 320 µ. και 5) Β5: Από τη δεξαµενή ... (ΔΒ) µέχρι τη δεξαµενή Δ2 από σωλήνες ελατού χυτοσιδήρου διαµέτρου Φ 350 συνολικού µήκους περ. 1.600 µ., Γ) την κατασκευή τριών καταθλιπτικών αγωγών ήτοι: 1) ΚΙ:

Από τη γεώτρηση Κ87 µέχρι τη δεξαµενή ΔΚΛ µε σωλήνες PVC 16 Atm διαµέτρου Φ 125 συνολικού µήκους περ. 630 µ., 2) Κ2: Από τη δεξαµενή ΔΚΡ µέχρι την παλιά δεξαµενή ΔΑΕ (...) µε σωλήνες Φ75 συνολικού µήκους περ. 1800 µέτρων και 3) Κ3: Από τη γεώτρηση ΚΡ6 µέχρι τη γεώτρηση ΚΡ29 µε σωλήνες PVC 16 Atm διαµέτρου Φ 125 συνολικού µήκους περ.600 µ., ε) την κατασκευή φρεατίων ελέγχου και ασφαλείας των δικτύων, συµπεριλαµβανοµένων των συσκευών ελέγχου (δικλείδες, αεραγωγοί κλπ) και στ) την αποκατάσταση των δικτύων ύδρευσης αποχέτευσης στις θέσεις διέλευσης από κατοικηµένες περιοχές.

Η εκτέλεση του έργου είχε κριθεί ως εξαιρετικά επείγουσα, όπως αναφέρεται και στο άρθρο 26 της διακήρυξης δηµοπράτησης του έργου. Μετά την υπογραφή της πιο πάνω σύµβασης ο Δήµος ... µε το 4221/19-11-2001 έγγραφο του προς την καθ' ης η προσφυγή της γνωστοποίησε ότι δεν συµφωνεί µε τη διέλευση του κεντρικού, τροφοδοτικού αγωγού (ΒΤ), που συνδέει τη δεξαµενή ΔΚΛ µε τη δεξαµενή ... (ΔΤ) (παραπάνω µε στοιχ.

β) µέσα από τον οικισµό ... και ζήτησε την αλλαγή της όδευσης αυτού, ώστε να περάσει από αγροτικούς δρόµους εκτός οικισµού. Μετά από αυτό η καθ' ης τροποποίησε την αρχική όδευση του κεντρικού αυτού αγωγού ως προς το τελευταίο τµήµα της και παρακάµπτοντας τον οικισµό ... την καθόρισε µέσα από αγροτικούς δρόµους µε κατάληξη σε ενδιάµεσο σηµείο του υφιστάµενου αγωγού που συνδέει τη δεξαµενή ... ( ΔΤ) µε τη δεξαµενή ΔΙ.

Τροποποίηση επίσης των αρχικών σχεδίων που συνόδευαν τη σύµβαση έγινε και στον αγωγό ΡΕ Φ75 τµήµα του οποίου αντί να περάσει µέσα από αγρούς έξω από το Δήµο ... πέρασε κατά µήκος της οδού .... Μετά την εκτέλεση των εργασιών που προβλεπόταν τόσο από την αρχική σύµβαση όσο και τις τροποποιήσεις που επέβαλε η καθ' ης στην προσφεύγουσα, η καθ' ης συνέταξε τον 1ο ΑΠΕ (Ανακεφαλαιωτικό Πίνακα Εργασιών) και το 1ο ΠΚΤΜΝΕ (Πρωτόκολλο Καθορισµού Τιµών Μονάδας Νέων Εργασιών), όπου περιέλαβε νέες τιµές για τις νέες αυτές εργασίες.

Ειδικότερα: 1) για τη στρώση υπόβασης με ορυκτό αμμοχάλικο (ΝΤ 4 1 ου ΠΚΤΜΝΕ) που έγινε για τη βελτίωση της κακής κατάστασης των δρόμων και την επίχωση των τάφρων κατά τη διάρκεια του χειμώνα, η νέα τιμή που καθόρισε η καθής αφού τέτοια ή παρόμοια δεν προβλεπόταν στη σύμβαση, ήταν 2041 δρχ. ανά κυβικό μέτρο σύμφωνα με την Ανάλυση Τιμών Εργασιών Οδοποιΐας Α ΤΕΟ 3121.

Ο υπολογισμός όμως αυτός με βάση την ΑΤΕΟ 3121 ήταν εσφαλμένος αφού το έργο που κατασκευάστηκε στο σύνολο του ήταν υδραυλικό και όχι οδοποιΐας, και συνεπώς όλες οι τιμές που αφορούν τμήματα του έργου, ανεξάρτητα από τη φύση τους (οδοποιΐας, οικοδομικά, υδραυλικά κ.λ.π.) πρέπει να καθορίζονται με βάση την Ανάλυση Τιμών Υδραυλικών Εργασιών ΑΤΥΕ 6251 και 6253, σύμφωνα και με το άρθρο 43παρ. 3 ΠΔ 609/1985.

Με βάση την ΑΤΥΕ 6251 και 6253 η, τιμή για την εργασία αυτή ανά κυβ. μέτρο, που περιλαμβάνει την προμήθεια αμμοχάλικου και την εργασία ανέρχεται σε 6.298,98 δρχ. (3077,49 και 3221,49 αντίστοιχα) και μετά την αφαίρεση της τεκμαρτής έκπτωσης του 34,125% και τη μείωση συντελεστή 6 η τιμή ανά κυβ. μέτρο ανέρχεται σε 3.734 δραχμές, ήτοι κατά 1693 δραχμές μεγαλύτερη της τιμής που καθόρισε η καθ' ης.

Συνεπώς για τα 6000 κυβ. μέτρα της στρώσης υπόβασης με αμμοχάλικο τα οποία κατασκεύασε η προσφεύγουσα δικαιούται αμοιβή 10.158.000 δρχ. ήτοι το αντίστοιχο των 29.810,70 ευρώ. 2) Για την εργασία μετατόπισης των αγωγών άρδευσης από ΡΝ/Ο διαμέτρου Φ 90 ή Φ 125 10 ατμ, στην οποία εργασία περιλαμβάνονται η εκσκαφή, αποξήλωση, φορτοεκφορτώσεις, μεταφορές, καταβίβαση στο σκάμμα, συνδέσεις κάθε είδους υλικά και μικροϋλικα και εργασία με τον 1 ο ΑΠΕ και το 1 ο ΠΚΤΜΝΕ καθορίστηκε αμοιβή τρία ευρώ και είκοσι τρία λεπτά (1.102 δρχ.). Ο υπολογισμός όμως αυτός έγινε εσφαλμένα από την καθ'ης αφού για την ανεύρεση της δικαιούμενης αμοιβής έγινε προσφυγή στην Ν. ΑΤΥΕ 6621,1 που μπορεί να γίνει μόνο όταν δεν υπάρχουν συμβατικές τιμές για παρόμοιες ή ανάλογες εργασίες, αφού αν υπάρχουν, σύμφωνα με το άρθρο 43 παρ. 3α ΠΔ 609/1985 οι τιμές καθορίζονται ανάλογα προς αυτές. Στην προκειμένη περίπτωση σύμφωνα με τα άρθρα 4. 9 και 4. 15 του τιμολογίου μελέτης του έργου που αποτελεί συμβατικό τεύχος αυτού ,η προβλεπόμενη τιμή για την όμοια εργασία κατασκευής των αγωγών αυτών ανέρχεται σε 12.000 δρχ. για τις σωλήνες Φ 125 και 8.000 δρχ. για τις Φ 90 . Στις τιμές αυτές πρέπει να προστεθεί η εργασία αποσύνδεσης των σωλήνων η οποία σύμφωνα με το Α ΤΥΕ 6621.1 είναι για τον αγωγό Φ 90 1578 δρχ. και για τον Φ 90 1578, αφού στη σύμβαση δεν υπάρχει πρόβλεψη για αποσύνδεση αγωγών, ήτοι συνολική τιμή

για

Φ 90

δραχμές 9.578 δρχ. και για Φ 125, 13.578 δρχ. Από την τιμή όμως αυτή πρέπει να αφαιρεθεί η αξία των σωλήνων αφού αυτή δεν επιβαρύνει την εργολάβο, όπως στην τοποθέτηση νέων αγωγών, ήτοι για την Φ.90 1948.50 δραχμές και για την Φ 125 3.739.50 δρχ. και έτσι η τιμή για την Φ 90 ανέρχεται σε 7.629.50 δρχ. και για την Φ 125 σε 9.838.5 δρχ. αφαιρουμένου δε του ποσοστού εκπτώσεως 34.125% η τιμή ανέρχεται σε 5.026 δρχ.

και 6.481 δρχ. αντίστοιχα και κατά μέσο όρο 5.753 δρχ. Επομένως η δικαιούμενη αμοιβή για την παραπάνω εργασία ανέρχεται σε 5.753 δρχ. για κάθε τρέχον μέτρο μετατόπισης αγωγών ή το αντίστοιχο των 16.88 ευρώ και συνολικής δικαιούμενης αμοιβής για τα 1250 μέτρα αγωγού 21.093 ευρώ. Από την αμοιβή αυτή πρέπει να αφαιρεθεί η συνολική δαπάνη των 4.042.55 ευρώ που δικαιούται ως αμοιβή η προσφεύγουσα με βάση τον 1 ο ΑΠΕ και έτσι απομένει υπόλοιπο δικαιούμενης αμοιβής για την εργασία αυτή 17.050,63 ευρώ. 3) Σύμφωνα με τη μελέτη του έργου και τη δημοπράτηση αυτού προβλεπόταν για τη δεξαμενή με στοιχεία ΔΛ 3 βάθος εκσκαφής 4 μέτρα.

Κατά την εκτέλεση όμως του έργου η καθ'ης έδωσε εντολή στην προσφεύγουσα η στάθμη πλήρωσης της δεξαμενής αυτής να είναι στο ίδιο ύψος με την παλιά παρακείμενη δεξαμενή. Έτσι απαιτήθηκε εκσκαφή σε βάθος 10.20 μέτρων ήτοι κατά 6,20 μ. πιο βαθιά από το προβλεπόμενο. Για τον ίδιο λόγο και το βάθος της εκσκαφής της δεξαμενής ΔΚΡ αυξήθηκε από 4 μέτρα σε 7,90 ήτοι κατά τα 3,90 βαθύτερα.

Έτσι η προσφεύγουσα ανέσκαψε για μεν την ΔΛ3 (από πρόδηλη παραδρομή αναγράφεται ΔΚΛ) επί πλέον 1200 κυβ. μέτρα (επί πλέον βάθος 6.20 μ. επί περίπου 200 τμ.) για δε την ΔΚΡ επί πλέον 490 κυβ. μέτρα ( ήτοι επί πλέον βάθος 3,90 μ. επί 110 τμ. περίπου). Το σύνολο συνεπώς των επί πλέον εκσκαφών ανήλθε σε 1.690 κυβ. μέτρα. Λόγω της επαφής των νέων δεξαμενών με τις παλιές η διάνοιξη των ορυγμάτων και μάλιστα σε μεγαλύτερο βάθος από το προβλεπόμενο αρχικά επέβαλε την μη χρήση εκρηκτικών προς αποφυγή του κινδύνου βλάβης των παλιών δεξαμενών.

Έτσι αυτή έγινε με σχετικά μηχανήματα. Για την εκσκαφή αυτή δεν υπήρχε συμβατική πρόβλεψη ως προς την αμοιβή, αφού η προβλεπόμενη αμοιβή αναφέρεται στη συνολική κατασκευή της δεξαμενής χωρίς να ορίζεται αμοιβή για κάθε εργασία χωριστά. Επομένως σύμφωνα με το άρθρο 4 παρ. 3β του ΠΔ 609/1985 η αμοιβή πρέπει να καθοριστεί ανά μέτρο όγκου ορύγματος, σε βραχώδες έδαφος και σε επιφάνεια μεγαλύτερη των 12 τμ.

και πλάτους βάσεως μεγαλύτερης των 3 μέτρων, σύμφωνα με την ΟΙΚ 2117 σε 15,122.16 δρχ. μείον ΟΙΚ 2117 δρχ. 5.160.44 μείον έκπτωση 34.125% μείον συντελεστή 6 ίσον 8.965.55 δραχμές ανά κυβ. μέτρο και επί 1420 κυβ. μέτρα ίσον 12.730.300 δρχ. ή το αντίστοιχο των 37.357 ευρώ. 4) Η αρχική σύμφωνα με τη μελέτη δημοπράτησης και τη σύμβαση, όδευση του Κεντρικού τροφοδοτικού αγωγού του δικτύου (ΒΤ) συνολικού μήκους 8.500μ ήταν από τη Δεξαμενή ΔΚΛ ...

προς τον υφιστάμενο αγωγό ..., που συνδέεται με τη δεξαμενή ..., δια μέσου του οικισμού .... Λόγω αντίδρασης όμως του Δήμου ... έγινε νέα χάραξη της όδευσης, ώστε να παρακάμπτεται ο οικισμός αυτός. Αν και το συνολικό μήκος του αγωγού, μετά την παράκαμψη αυτή δεν μεταβλήθηκε η κατασκευή του στη νέα χάραξη και ειδικότερα σε μήκος 2.500 μέτρων, όση η παράκαμψη της ...

απαίτησε μεγαλύτερες δαπάνες λόγω του βραχώδους εδάφους σε σχέση με το γαιώδες έδαφος της αρχικής χάραξης και της όδευσης του αγωγού σε ανώμαλο έδαφος (πρανή, διαβάσεις δύο χειμάρρων κλπ) που απαιτούσε τόσο την κατασκευή πρόσθετων έργων όσο και επί πλέον ειδικά τεμάχια σύνδεσης του αγωγού. Από τα 2.500 μέτρα της παράκαμψης αυτής τα 1500 μ.

ήταν βραχώδη κατά ποσοστό 70% ενώ τα υπόλοιπα γαιώδη και πάντως ίδιας υφής με το έδαφος της αρχικής όδευσης του αγωγού. Έτσι σύμφωνα με τις ισχύουσες τιμές που προβλέπονται από τα άρθρα Ν. ΑΤΕΟ 3128, ΥΔΡ582.1 Ν. ΑΤΕΟ 2531, 2953 και ΥΔΡ 6053 Κωδ. Αναθ. ΥΔΡ 6082 (η αμοιβή για την κατασκευή ενός τρέχοντος μέτρου του αγωγού στο κατά 70% βραχώδες έδαφος των 1.500 μέτρων της παράκαμψης αυτής είναι:

α) εκσκαφή σε 70% βραχώδες έδαφος ΥΔΡ 6082.1 1.00 Χ 1.80 Χ 50% Χ 38129.90 ίσον 34.316 δραχμές β) επί πλέον λόγω πρόσθετων σκυροδετήσεων σε πρανή και χείμαρρους Ν. ΑΤΕΟ 2531, 35 Χ (1.00 Χ 1.20 - 3,14 Χ 0,35 2/4) Χ 29592,37/2940 ίσον 288, 85 δραχμές, ήτοι σύνολο 34.705,96 δρχ. χωρίς να απαιτείται επί πλέον δαπάνη μεταφοράς, άμμου, σωλήνων ή άλλων υλικών, αφού όπως αναφέρθηκε η απόσταση μεταφοράς με τη νέα χάραξη δεν μεταβλήθηκε, ούτε δαπάνη αντλήσεως υδάτων από χείμαρρους αφού αυτή δεν αποδείχτηκε.

Από το ποσό αυτό πρέπει να αφαιρεθεί η αμοιβή που προβλεπόταν από τη σύμβαση για την αρχική χάραξη σε γαιώδες έδαφος ήτοι 400,96 δρχ. ανά τρέχον μέτρο και απομένει υπόλοιπο 34.305 δρχ. μετά δε την αφαίρεση του ποσοστού έκπτωσης 34,125% και του συντελεστή 6 ήτοι 34.305 μείον 34.125% ίσον 22.598 μείον συντελεστή 6 ήτοι 22.598 Χ 0,90 ίσον 20.338 δρχ.

που αποτελεί και την επί πλέον δαπάνη ανά τρέχον μέτρο για το βραχώδες αυτό έδαφος και επί 1500 μέτρα ίσον συνολική δαπάνη 30.507.000 δρχ. ή αντίστοιχο των 89.529 ευρώ. Σύμφωνα με τα παραπάνω το σύνολο των δικαιουμένων αμοιβών της προσφεύγουσας για τις επί πλέον των ορισθέντων με τον 1 ο ΑΠΕ και το 1ο ΠΚΤΜΝΕ ανέρχεται σε 173.747,33 ευρώ.

Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση του δέχθηκε κατά ένα μέρος τη προσφυγή αναγνώρισε ότι η καθής οφείλει στη προσφεύγουσα 173.747,33 ευρώ πλέον ποσοστού 18% για Φ.Π.Α. και 18% για ΓΕ και Ο.Ε και υποχρέωσε την καθής να συντάξει μέσα σε προθεσμία δύο μηνών νέα ΑΠΕ και ΠΚΤΜΝΕ στα οποία θα περιλάβει πλέον των ορισθέντων με τον 1° ΑΠΕ και 1° ΠΚΤΜΝΕ και τις ως άνω αμοιβές κατά τα εις αυτή. 'Ετσι που έκρινε το Εφετείο στέρησε την απόφασή του νόμιμης βάσης καθόσον δεν διέλαβε σ' αυτή επαρκείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες που να καθιστούν εφικτό τον έλεγχο ως προς την ορθή εφαρμογή των άνω διατάξεων ουσιαστικού δικαίου που εφάρμοσε.

Ειδικότερα: 1) Σε σχέση με την ανωτέρω υπό τον αριθμό 1 νέα επί μέρους εργασία για τη σύνταξη τιμής στρώσεως υποβάσεως με ορυκτό αμμοχάλικο, που έγινε για τη βελτίωση της κακής καταστάσεως των δρόμων και την επίχωση των τάφρων κατά τη διάρκεια του χειμώνα, καίτοι δέχεται το Εφετείο ότι η εν λόγω εργασία φέρει τα χαρακτηριστικά εργασίας οδοποιΐας, στη συνέχεια με τρόπο ασαφή (ανεπαρκής αιτιολογία) δέχεται ότι ο υπολογισμός της τιμής ανά κυβικό μέτρο σύμφωνα με την ανάλυση τιμών εργασιών οδοποιΐας Α, ΤΕΟ 3121 είναι εσφαλμένος, γιατί το όλο έργο που κατασκευάσθηκε ήταν υδραυλικό και όχι οδοποιΐας και έτσι έχει εφαρμογή η μείζονα τιμή με βάση την ανάλυση τιμών υδραυλικών εργασιών ΑΤΥΡ 6251, χωρίς, όμως, να αιτιολογεί επαρκώς γιατί αυτή η εργασία θα πρέπει να χαρακτηρισθεί ως υδραυλική, παρασυρόμενη από τον γενικό χαρακτηρισμό του όλου έργου.

Σε σχέση με την υπό στοιχ. 2 ως άνω εργασία για μετατόπιση των αγωγών άρδευσης α) ενώ δέχεται ότι οι μετατοπισθέντες αγωγοί άρδευσης ήταν ΡVC διαμέτρου Φ 90 και Φ125 10 ατμ. για να υπολογίσει την πρόσθετη αμοιβή κατέφυγε στις τιμές του τιμολογίου της μελέτης που αφορούν σωλήνες Φ 125 και Φ 90 χωρίς να υπάρχει παραδοχή αν και αυτοί ήταν 10 ατμ.

β) αφαιρείται η αξία των σωλήνων χωρίς να αναφέρεται αν πρόκειται για αξία συμβατή ή συνήθη γ) δεν αναφέρεται στην αιτιολογία αν οι εκσκαφές και επιχώσεις του σκάμματος των μετατοπιζομένων σωλήνων είναι οι αυτές ή διαφορετικές από τις αντίστοιχες της μελέτης και δ) δεν αναφέρεται στην απόφαση αν η εργασία αποσυναρμολόγησης σωλήνων τιμολογείται, ενόψει του ότι σε διαφορετική περίπτωση η σχετική δαπάνη θα έπρεπε να καθορισθεί με βάση τα πραγματικά στοιχεία κόστους. 3) Σε σχέση με τις ως άνω υπό στοιχ. 3 εργασίες αφαιρείται συντελεστής 6 χωρίς να διευκρινίζεται σε τι συνίσταται ο συντελεστής αυτός. 4) Σε σχέση με τις ανωτέρω υπό στοιχ. 4 εργασίες δεν προσδιορίζεται σε ποιό χρονικό διάστημα αναφέρεται η τιμή Α.Τ.Υ.Ε. 6082.1 ποσού 38.129,90 δρχ.

με βάση την οποία υπολογίστηκε η αμοιβή κατασκευής του αγωγού στο βραχώδες έδαφος της παράκαμψης και τι αφορούν οι λοιποί παράγοντες με βάση τους οποίους υπολογίστηκε το τελικό ύψος της αμοιβής.

Συνεπώς οι πρώτος δεύτερος τρίτος και τέταρτος λόγοι της αναίρεσης κατά το σχετικό τους μέρος κατ' εκτίμηση από τον αριθ. 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ. είναι βάσιμοι.

Συνεπώς πρέπει ν' αναιρεθεί η απόφαση κατά τους βάσιμους αυτούς λόγους της αναίρεσης και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, μόνο κατά τα ανωτέρω κεφάλαιά της, παρελκούσης μετά από αυτά της έρευνας των λοιπών λόγων.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί εν μέρει την υπ'αριθμ. 87/2005 απόφαση του Εφετείου (Πενταμελούς) Κρήτης, μόνο κατά τα αναφερόμενα στο σκεπτικό μέρη της.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο συντιθέμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα την 1η Ιουνίου 2010.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 17 Ιουνίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ