1193/2016 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1193 / 2016 (Ε, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)

Αριθμός 1193/2016

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

E’ ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βιολέττα Κυτέα Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δήμητρα Μπουρνάκα, Αγγελική Αλειφεροπούλου - Εισηγήτρια, Αριστείδη Πελεκάνο και Δημήτριο Χονδρογιάννη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 2 Οκτωβρίου 2016, με την παρουσία του Αντεισαγγελέως του Αρείου Πάγου Εμμανουήλ Ρασιδάκη (γιατί κωλύεται η Εισαγγελεύς) και του Γραμματέως Γεράσιμου Βάλσαμου, για να δικάσει την αίτηση της αναιρεσείουσας-κατηγορουμένης Γ. Β. του Ε., κατοίκου ... η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Κωνσταντίνα Παπανικολοπούλου - Ντασιώτη, η οποία ορίστηκε με την υπ’ αριθ. 135/2015 πράξη του Προέδρου του Αρείου Πάγου, για αναίρεση της υπ’ αριθ. 2004/2014 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών. Mε πολιτικώς ενάγοντες τους: 1. Β. Μ. του Χ., κάτοικο ..., ο οποίος δεν εμφανίστηκε. 2.Θ. Θ. του Κ., κάτοικο ..., η οποία δεν εμφανίστηκε.

Το Τριμελές Εφετείο Αθηνών με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ’ αυτή, και η αναιρεσείουσα-κατηγορουμένη ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 7 Ιουλίου 2014 αίτησή της αναιρέσεως, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 692/2014.

Αφού άκουσε

Την πληρεξούσιο δικηγόρο της αναιρεσείουσας, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να γίνει δεκτή η προκειμένη αίτηση αναιρέσεως, να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση και να παύσει οριστικά η ποινική δίωξη, που ασκήθηκε σε βάρος της κατηγορουμένης, λόγω παραγραφής.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 171 παρ. 1 στοιχ. δ’ Κ.Ποιν.Δ., απόλυτη ακυρότητα, που δημιουργεί τον προβλεπόμενο από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Α’ του ίδιου Κώδικα λόγο αναιρέσεως, η οποία λαμβάνεται και αυτεπαγγέλτως υπόψη από το δικαστήριο σε κάθε στάδιο της διαδικασίας, και στον Άρειο Πάγο ακόμη, προκαλείται και αν δεν τηρηθούν οι διατάξεις που καθορίζουν, εκτός άλλων, την εμφάνιση, την εκπροσώπηση και την υπεράσπιση του κατηγορουμένου.

Τέτοια διάταξη, αναφερόμενη στην εκπροσώπηση του κατηγορουμένου, από τη μη τήρηση (παραβίαση) της οποίας ανακύπτει ακυρότητα της επ’ ακροατηρίου διαδικασίας, είναι και εκείνη του άρθρου 340 παρ. 2 Κ.Ποιν.Δ., κατά την οποία "Σε πταίσματα, πλημμελήματα και κακουργήματα επιτρέπεται να εκπροσωπείται ο κατηγορούμενος από συνήγορο, τον οποίο διορίζει με έγγραφη δήλωσή του.....Στην περίπτωση αυτή ο κατηγορούμενος θεωρείται παρών και ο συνήγορός του ενεργεί όλες τις διαδικαστικές πράξεις γι` αυτόν.....", η διάταξη δε αυτή εφαρμόζεται και στην κατ’ έφεση δίκη, σύμφωνα με τα άρθρα 501 παρ. 1 εδ.

α’ και 502 παρ. 1 εδ. α’ και δ’ του ίδιου Κώδικα. Συνήγορος για την εκπροσώπηση του κατηγορουμένου σε ποινική δίκη, σύμφωνα με τις ανωτέρω διατάξεις, μπορεί να διοριστεί οποιοσδήποτε δικηγόρος ασκεί νομίμως το λειτούργημά του στην Ελλάδα. Εξάλλου, κατά το άρθρο 173 παρ. 3 Κ.Ποιν.Δ., "Εκτός από την απόλυτη ακυρότητα που αναφέρεται στο άρθρο 171, η ακυρότητα που προήλθε από ενέργεια ή από παράλειψη του εισαγγελέα ή του διαδίκου ή που έγινε δεκτή ρητά από αυτούς δεν μπορεί να προταθεί από τους ίδιους".

Από τη διάταξη αυτή προκύπτει, ότι η σχετική ακυρότητα, αν προήλθε από ενέργεια ή παράλειψη του εισαγγελέα ή του διαδίκου, έστω και αν ο τελευταίος έχει έννομο συμφέρον, δεν μπορεί να προταθεί από αυτούς, ενώ, αντιθέτως, η απόλυτη ακυρότητα, όπως η αναφερόμενη στην κατά τα άνω εκπροσώπηση του κατηγορουμένου, έστω και αν προκλήθηκε από υπαιτιότητα του εισαγγελέα ή του διαδίκου, δύναται να προταθεί από αυτούς και να ληφθεί υπόψη από το δικαστήριο.- Στην προκειμένη περίπτωση, από την επισκόπηση των πρακτικών της προσβαλλόμενης, υπ’ αριθ. 2004/2014, αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου (Πλημμελημάτων) Αθηνών, με την οποία η τότε δεύτερη κατηγορουμένη και ήδη αναιρεσείουσα κηρύχθηκε ένοχη (κατά πλειοψηφία), σε δεύτερο βαθμό, για την αξιόποινη πράξη της ψευδορκίας μάρτυρα και καταδικάστηκε σε ποινή φυλακίσεως ενός έτους με τριετή αναστολή, προκύπτει, ότι εμφανίσθηκε στο ακροατήριο του ανωτέρω δευτεροβάθμιου Δικαστηρίου για λογαριασμό της απούσας δεύτερης κατηγορουμένης και ήδη αναιρεσείουσας, κατά πιστή αντιγραφή από τα πρακτικά, "ο δικηγόρος Αθηνών Κ.

Α. (Α.Μ. Δ.Σ.Α. ...), ο οποίος δήλωσε ότι, δυνάμει της από 4-3-2014 εξουσιοδοτήσεως, η εκκαλούσα-κατηγορουμένη τον διόρισε για να παραστεί ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου και να την εκπροσωπήσει. Την ανωτέρω έγγραφη εξουσιοδότηση προσκόμισε στο Δικαστήριο και κατόπιν προτάσεως της Εισαγγελέως, αναγνώσθηκε", το δε Δικαστήριο εκείνο στη συνέχεια, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 340 παρ. 2 Κ.Ποιν.Δ., έκρινε ότι "είναι επιτρεπτή η εκπροσώπηση της δεύτερης εκκαλούσας-κατηγορουμένης από τον προαναφερόμενο συνήγορο", ο οποίος την εκπροσώπησε και άσκησε κατά τη διεξαγωγή της δίκης αυτής καθήκοντα συνηγόρου υπερασπίσεώς της, ενεργώντας όλες τις διαδικαστικές πράξεις γι’ αυτήν μέχρι του πέρατος της συζητήσεως.

Περαιτέρω, όμως, από την επισκόπηση της επικαλούμενης με το αναιρετήριο από 26-3-2014 βεβαιώσεως του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών (Τμήματος Μητρώου), που περιέχεται στη δικογραφία, προκύπτει, ότι ο προαναφερόμενος εκπροσωπήσας την αναιρεσείουσα, ενώπιον του Δικαστηρίου της ουσίας, ως συνήγορος, Κ. Α. του Ε., ο οποίος κατά το παρελθόν ήταν μέλος του παραπάνω Δικηγορικού Συλλόγου με ..., διεγράφη την 12-4-2006.

Ενόψει τούτου, αφού αυτός δεν έφερε την ιδιότητα του δικηγόρου κατά το χρόνο εκδικάσεως της υποθέσεως (5-3-2014), επί της οποίας εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, η άνω κατηγορουμένη και ήδη αναιρεσείουσα δεν εκπροσωπήθηκε νομίμως (κατά τη διάταξη του άρθρου 340 παρ. 2 σε συνδ. με το άρθρ. 502 παρ.1 εδ. α’ και δ’ Κ.Ποιν.Δ.) στο ακροατήριο του δευτεροβάθμιου Δικαστηρίου της ουσίας.

Η μη τήρηση της προπαρατεθείσας διατάξεως περί εκπροσωπήσεως αυτής δια συνηγόρου επέφερε απόλυτη ακυρότητα της διαδικασίας στο ακροατήριο, η οποία λαμβάνεται υπόψη και αυτεπαγγέλτως, ακόμη και από τον Άρειο Πάγο, μπορεί δε να προταθεί και από την ίδια την αναιρεσείουσα-κατηγορουμένη, ανεξαρτήτως από τυχόν υπαιτιότητα αυτής για την πρόκλησή της, σύμφωνα με τα εκτεθέντα στην προηγηθείσα νομική σκέψη.

Επομένως, ο πρώτος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως, περί απόλυτης ακυρότητας της διαδικασίας στο ακροατήριο για τον προεκτεθέντα λόγο, από το άρθρ. 510 παρ. 1 στοιχ. Α’ Κ.Ποιν.Δ., είναι βάσιμος, πρέπει δε, εξαιτίας της πλημμέλειας αυτής και κατά παραδοχή του ανωτέρω λόγου, να αναιρεθεί, ως προς τη δεύτερη κατηγορουμένη και ήδη αναιρεσείουσα, η προσβαλλόμενη απόφαση, οπότε παρέλκει πλέον η έρευνα των λοιπών αναιρετικών λόγων, ως αλυσιτελών.

Σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 111, 112 και 113 Π.Κ., το αξιόποινο εξαλείφεται με την παραγραφή, η οποία, προκειμένου για πλημμελήματα, όπως η ψευδορκία μάρτυρα (άρθρ. 224 παρ. 2-1 Π.Κ.), είναι πενταετής και αρχίζει από τότε που τελέσθηκε η αξιόποινη πράξη, η δε προθεσμία αναστέλλεται για όσο χρόνο διαρκεί η κύρια διαδικασία και έως ότου γίνει αμετάκλητη η καταδικαστική απόφαση, πάντως, όμως, όχι πέραν των τριών ετών για τα πλημμελήματα.

Από τις διατάξεις αυτές, σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 310 παρ.1 εδάφ. β’ , 370 στοιχ. β’ και 511 εδ. α’ και γ’ Κ.Ποιν.Δ., προκύπτει ότι η παραγραφή, ως θεσμός δημόσιας τάξεως, εξετάζεται αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο σε κάθε στάση της ποινικής διαδικασίας, ακόμη και από τον ‘ Αρειο Πάγο, ο οποίος, διαπιστώνοντας τη συμπλήρωση αυτής και μετά τη δημοσίευση της προσβαλλόμενης αποφάσεως ή την άσκηση της αναιρέσεως, οφείλει να αναιρέσει την προσβαλλόμενη απόφαση και να παύσει οριστικά την ποινική δίωξη, λόγω παραγραφής, εφόσον η αίτηση αναιρέσεως είναι τυπικά παραδεκτή, ο αναιρεσείων εμφανίστηκε και κριθεί και ένας βάσιμος λόγος αναιρέσεως, από αυτούς που περιοριστικά αναφέρονται στο άρθρο 510 παρ.1 του ίδιου Κώδικα.- Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, η αποδιδόμενη στην αναιρεσείουσα, σε βαθμό πλημμελήματος, αξιόποινη πράξη της ψευδορκίας μάρτυρα φέρεται ότι τελέσθηκε στις 4-10-2006, έκτοτε δε και μέχρι τη συζήτηση της αιτήσεως αναιρέσεως (2-10-2015) παρήλθε χρονικό διάστημα, που υπερβαίνει την οκταετία.

Επομένως, με βάση τα προεκτεθέντα, ενόψει του ότι η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως είναι παραδεκτή, η αναιρεσείουσα εμφανίστηκε στην παρούσα δίκη και κρίνεται βάσιμος ο αναφερόμενος στην προηγούμενη παράγραφο αναιρετικός λόγος, πρέπει να παύσει οριστικά η εις βάρος της ασκηθείσα ποινική δίωξη για το εν λόγω πλημμέλημα, αφού έχει εξαλειφθεί το αξιόποινο αυτού, λόγω παραγραφής, κατά τα οριζόμενα, ειδικότερα, στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ’ αριθ. 2004/2014 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών, ως προς τη δεύτερη κατηγορουμένη και ήδη αναιρεσείουσα, Γ. Β. του Ε., κάτοικο ...

Παύει οριστικά την κατά της ανωτέρω αναιρεσείουσας-κατηγορουμένης ασκηθείσα ποινική δίωξη για την αξιόποινη πράξη της ψευδορκίας μάρτυρα και, ειδικότερα, για το ότι στην Αθήνα, στις 4/10/2006. ενώ εξεταζόταν ενόρκως ως μάρτυρας ενώπιον αρχής αρμόδιας να ενεργεί ένορκη εξέταση κατέθεσε εν γνώσει της ψέματα και συγκεκριμένα, εξεταζόμενη ενόρκως ως μάρτυρας ενώπιον της 30ης Πταισματοδίκου Αθηνών, στα πλαίσια διενεργηθείσας προκαταρκτικής εξέτασης συνεπεία μηνύσεων που κατέθεσε ο πρώτος κατηγορούμενος Κ.

Λ. κατά των νυν μηνυτών Β. Μ. και Θ. Θ., κατέθεσε εν γνώσει της, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα ψευδή: "Στις 16/10/2005.... δημιουργήθηκε επεισόδιο... την προηγούμενη ημέρα εγώ άκουσα τον κ. Σ., γείτονα επίσης, να συζητά με τον μηνυτή μέσα στην ιδιοκτησία του τελευταίου και να του λέει ότι ο μηνυόμενος (δηλ. ο νυν μηνυτής) τον είχε εξυβρίσει με πολύ άσχημες φράσεις επειδή είχε ακουμπήσει (ο Λ.) ένα συρματόπλεγμα στην μάνδρα του μηνυομένου.

Την ίδια μέρα (Σαββάτο) εγώ άκουσα άλλον γείτονα, ονόματι Κ., να λέει στον μηνυτή ότι ο μηνυόμενος τον είχε επίσης εξυβρίσει. Την 16/10/2005 ημέρα Κυριακή .... ο μηνυόμενος (δηλ. ο νυν μηνυτής) άρχισε με ακατονόμαστο λεξιλόγιο να εξυβρίσει τον κ. Λ.. Επίσης σήκωσε την γροθιά του να τον χτυπήσει, χωρίς λόγο. Του είπε επίσης "όχι μόνο θα σε βρίζω αλλά θα σε θάψω εδώ" χτυπώντας με μανία τη γροθιά του στη γη.

Επίσης ο μηνυόμενος με ύβρεις συνέχισε να ρωτάει τον μηνυτή (δηλ. τον κ. Λ.) για κάποιες πέτρες που υπήρχαν ... Στους αστυνομικούς η σύζυγος του μηνυομένου (δηλ. η νυν μηνύτρια) ανέφερε ότι ο μηνυτής είναι ψεύτης και όλο μηνύσεις κάνει", ενώ η αλήθεια την οποία καλά εγνώριζε είναι ότι ο νυν μηνυτής στις 16/10/2005 ούτε εξύβρισε ούτε απείλησε τον κ.

Λ. (α’ κατηγορούμενο), μηνύτρια, Θ. Θ. δεν εκστόμισε την ανωτέρω φράση και ουδέποτε άκουσε η β’ κατ/νη τους ανωτέρω γείτονες να λένε στον α’ κατηγορούμενο ότι ο νυν μηνυτής τον εξύβρισε.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 15 Απριλίου 2016.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 2 Ιουνίου 2016.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ