1193/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1193 / 2011 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1193/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη, Αντιπρόεδρο, Χαράλαμπο Δημάδη, Σπυρίδωνα Μιτσιάλη, Δημήτριο Μαζαράκη και Κωνσταντίνο Τσόλα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 4 Μαΐου 2011, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Τ. χας Π. Μ., το γένος Ν. Σ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Μιχαήλ Βεργανελάκη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Σ. Τ. του Ε., 2. Ι. συζ. Σ. Τ., το γένος Δ. Π., για τον εαυτό της ατομικά και ως δικαστικής συμπαραστάτριας, του, υπό δικαστική συμπαράσταση συζύγου της (πρώτου αναιρεσίβλητου) Σ. Τ., 3. Μ. θυγ. Σ. Τ., συζ. Π. Β., 4. Δ. Τ. του Σ., κατοίκων ..., 5. Γ. Ρ. του Ι., 6. Ε. συζ. Γ. Ρ., το γένος Κ. Π., 7. Α. θυγ. Γ. Ρ., συζ. Ζ. Κ., 8. Ι. Ρ. του Γ., 9. Μ. θυγ. Γ. Ρ., 10. Α. Ρ. του Γ., κατοίκων ... και 11. Δήμου Κισσάμου Χανίων Κρήτης, νομίμως εκπροσωπουμένου. Εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ανδρέα Αναγνωστάκη που ανακάλεσε την από 3-5-2001 δήλωση του εκ του άρθρου 242 παρ.2 του ΚΠολΔ και παραστάθηκε αυτοπροσώπως.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15-10-1997 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 5848/2006 του ίδιου Δικαστηρίου και 659/2008 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 2-9-2008 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Κωνσταντίνος Τσόλας ανέγνωσε την από 4-2-2010 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι.- Κατά το άρθρο 1721 ΑΚ η ιδιόγραφη διαθήκη γράφεται ολόκληρη με το χέρι του διαθέτη, χρονολογείται και υπογράφεται απ' αυτόν. Η ιδιόγραφη διαθήκη δεν υποβάλλεται σε κανένα άλλο τύπο. Εξάλλου, κατά το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναίρεσης και αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσης, κατά την έννοια της διάταξης αυτής, όταν από το αιτιολογικό της απόφασης, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν προκύπτουν κατά τρόπο πλήρη, σαφή και χωρίς αντιφάσεις, τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία, σύμφωνα με το νόμο, είναι αναγκαία για την κρίση στη συγκεκριμένη περίπτωση ότι συντρέχουν οι όροι της διάταξης που εφαρμόσθηκε ή ότι δε συντρέχουν οι όροι της εφαρμογής της.

Ιδρύεται, δηλαδή, ο λόγος αυτός, όταν από τις παραδοχές της απόφασης δημιουργούνται αμφιβολίες για το αν παραβιάσθηκε ή όχι ορισμένη ουσιαστική διάταξη νόμου. Αφορά πλημμέλειες αναγόμενες στη διατύπωση του αποδεικτικού πορίσματος και δεν ιδρύεται όταν υπάρχουν ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του πορίσματος που έχει εξαχθεί από αυτές, αρκεί τούτο να εκτίθεται σαφώς, πλήρως και χωρίς αντιφάσεις.

Ως ζητήματα, τέλος, των οποίων η μη αιτιολόγηση ή η αιτιολόγηση κατά τρόπο ανεπαρκή ή αντιφατικό στερεί από την απόφαση τη νόμιμη βάση, νοούνται μόνο οι ισχυρισμοί που έχουν αυτοτελή ύπαρξη, που τείνουν, δηλαδή, στη θεμελίωση ή την κατάλυση του δικαιώματος που ασκήθηκε είτε ως επιθετικό είτε ως αμυντικό μέσο, όχι όμως και τα πραγματικά ή νομικά επιχειρήματα που συνέχονται με την αξιολόγηση και στάθμιση των αποδείξεων, για τα οποία η έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας δεν ιδρύει λόγο αναίρεσης, εκτός αν η παράθεση ασαφών ή αντιφατικών επιχειρημάτων δημιουργεί αμφιβολίες και ως προς το αποδεικτικό πόρισμα στο οποίο κατέληξε το δικαστήριο.

Στην προκειμένη περίπτωση με τον πρώτο λόγο αναίρεσης, κατά το πρώτο μέρος του, από τον αριθ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, η αναιρεσείουσα προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την αιτίαση της έλλειψης νόμιμης βάσης, λόγω ανεπαρκούς αιτιολογίας ως προς το ζήτημα της γνησιότητας της επίμαχης ιδιόγραφης διαθήκης.

Ειδικότερα, με το λόγο αυτό η αναιρεσείουσα ισχυρίζεται, ότι το Εφετείο κατέληξε στην κρίση του, ότι η από 2-5-1996 ιδιόγραφη διαθήκη της διαθέτιδος Α. Ξ. είναι γνήσια, αφού γράφτηκε ολόκληρη με το χέρι της και υπογράφτηκε από αυτήν, στηριχθέν, κατά κύριο λόγο, στις από 6-5-2003, 20-4-2003 και 17-5-2004 γραφολογικές εκθέσεις των Γ.

Τ., Μ. Μ. και Δ. Θ., αντιστοίχως, οι οποίες καταλήγουν σε εντελώς αντίθετα επιστημονικά συμπεράσματα σε σχέση με την από 15-12-2000 έκθεση της πραγματογνώμονος που διορίστηκε από το δικαστήριο Μ.- Μ. Κ., ενώ δεν αιτιολόγησε, όπως επί λέξει αναφέρεται στο αναιρετήριο, "γιατί οι κρίσεις των Γ. Τ., Μ. Μ. και Δ. Θ. που είχαν διατυπωθεί στις εκθέσεις τους, δεν ήταν στηριγμένες σε υποκειμενικά κριτήρια, προκειμένου να ωφεληθούν οι πελάτες των, αλλά σε επιστημονικά, τα οποία έπειθαν ότι η επίδικη διαθήκη είχε γραφεί από το χέρι της διαθέτιδος...

και εξ αντιδιαστολής γιατί η έκθεση πραγματογνωμοσύνης καθώς και η από 15.2.1997 έκθεση γραφολογικής εξετάσεως της γραφολόγου Χ. Τ. περιείχαν κρίσεις οι οποίες είχαν στηριχθεί σε υποκειμενικά και όχι επιστημονικά κριτήρια και επομένως δεν ήταν δυνατόν βάσει των εκθέσεων αυτών να οδηγηθεί κανείς στο συμπέρασμα ότι η επίδικη διαθήκη ήταν πλαστή".

Οι αιτιάσεις όμως αυτές ανάγονται αποκλειστικά στην εκτίμηση, στάθμιση και αξιολόγηση των αποδείξεων, η σχετικά με τις οποίες κρίση του δικαστηρίου της ουσίας είναι, σύμφωνα με το άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ, αναιρετικώς ανέλεγκτη και οι προς την αιτιολόγηση των οποίων πλημμέλειες δεν ιδρύουν, κατά τα προεκτιθέμενα, τον από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ.

λόγο αναίρεσης. Επομένως ο λόγος αυτός αναίρεσης είναι απαράδεκτος.

ΙΙ.- Ο ως άνω λόγος αναίρεσης του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ δημιουργείται όταν η απόφαση περιέχει ελλιπείς, ασαφείς ή αντιφατικές αιτιολογίες σε σχέση όμως με την εφαρμογή κανόνων του ουσιαστικού δικαίου, δηλαδή κανόνων που ρυθμίζουν τις βιοτικές σχέσεις, την κτήση των δικαιωμάτων και τη γένεση των υποχρεώσεων και επιβάλλουν τις κυρώσεις για τη μη τήρησή τους. Αντιθέτως, η παραβίαση των δικονομικών κανόνων, δηλαδή εκείνων που καθορίζουν τη διαδικασία, τα όργανα και τη μορφή της ένδικης προστασίας για την πραγμάτωση των δικαιωμάτων που αναγνωρίζονται από το ουσιαστικό δίκαιο, δημιουργεί λόγο αναίρεσης μόνο στις περιπτώσεις που αναφέρονται, περιοριστικώς στους αριθμούς 2-7, 9, 11-18 και 20 του άρθρου 559 ΚΠολΔ.

Στην προκειμένη περίπτωση η αναιρεσείουσα, με τον ίδιο λόγο (πρώτο) αναίρεσης, κατά το δεύτερο μέρος του, από τον αριθ.19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, ψέγει το Εφετείο, διότι παραβίασε εκ πλαγίου τη διάταξη του άρθρου 388 ΚΠολΔ, απορρίπτοντας με ανεπαρκείς αιτιολογίες το αίτημά της για τη διενέργεια νέας πραγματογνωμοσύνης για τη διαπίστωση της γνησιότητας ή μη της αναφερόμενης ιδιόγραφης διαθήκης. Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, αφού το άρθρο 388 ΚΠολΔ αποτελεί δικονομικό κανόνα, που παρέχει τη δυνατότητα στο δικαστήριο να διατάξει, προς συμπλήρωση των αποδείξεων, ύστερα από αίτηση των διαδίκων ή και αυτεπαγγέλτως, νέα πραγματογνωμοσύνη ή την επανάληψη ή τη συμπλήρωση της πραγματογνωμοσύνης.

ΙΙΙ.- Με το δεύτερο και τελευταίο λόγο αναίρεσης, από τον αριθ.11 περ. α' του άρθρου 559 ΚΠολΔ, η αναιρεσείουσα προσάπτει στο Εφετείο την αιτίαση, ότι έλαβε υπόψη τις από 20-4-2003 και 17-5-2004 ιδιωτικές γραφολογικές εκθέσεις των γραφολόγων Μ. Μ. και Δ. Θ., αντιστοίχως, οι οποίες "από πρόθεση στρεψοδικίας" προσκομίστηκαν με επίκληση μετά όμως την πρώτη συζήτηση της αγωγής στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο και ως εκ τούτου ήταν απαράδεκτες ως αποδεικτικά μέσα. Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, διότι στην κατ' έφεση δίκη επιτρέπεται, κατ' άρθρο 529 παρ.1 ΚΠολΔ, να γίνει επίκληση και προσκομιδή νέων αποδεικτικών μέσων εκ μέρους του προσκομίζοντος αυτά διαδίκου, χωρίς μάλιστα επίκληση λόγου ανωτέρας βίας και αιτιολόγηση από το δικαστήριο της ουσίας της λήψης αυτών υπόψη.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 2-9-2008 αίτηση της Τ. χήρας Π. Μ. για αναίρεση της 659/2008 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 10 Ιουνίου 2011. Και

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στην Αθήνα στις 7 Ιουλίου 2011.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ