Supreme Court dismisses appeal on insurance claim, rejecting argument that lower court ignored medical evidence regarding disability duration.

Απόφαση 1191 / 2023 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1191/2023

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ'Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Μυρσίνη Παπαχίου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αικατερίνη Βλάχου, Γεωργία Κατσιμαγκλή, Ασπασία Μεσσηνιάτη - Γρυπάρη και Αλεξάνδρα Αποστολάκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 3 Φεβρουαρίου 2023, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Κ. Π. του Ν., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Σπύρο Κλαδά.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΑΕ" και ήδη "ERGO Ασφαλιστική Μονοπρόσωπη ΑΕ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Ντανάκα με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και ο οποίος στην ως άνω από 31-1-2023 δήλωση, καθώς και με τις κατατεθείσες προτάσεις του δήλωσε την ως άνω μεταβολή της αναιρεσίβλητης εταιρείας, 2) Α. Α. του Π., κατοίκου ... και 3) Ν. Α., κατοίκου ..., οι οποίοι δεν παραστάθηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 5-1-2013 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1406/2013 μη οριστική και 799/2015 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2079/2017 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 30-10-2017 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Αικατερίνη Βλάχου, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκαν μόνο ο αναιρεσείων και η 1η των αναιρεσιβλήτων όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις του άρθρου 576 παρ. 1 και 2 του ΚΠολΔ προκύπτει ότι αν κατά τη συζήτηση της αναίρεσης δεν εμφανιστεί ή εμφανιστεί αλλά δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος κάποιος από τους διαδίκους, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως ποιος επισπεύδει τη συζήτηση. Αν την επισπεύδει ο απολειπόμενος διάδικος, η υπόθεση συζητείται σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι, αν όμως την επισπεύδει ο αντίδικός του, τότε ερευνάται αν ο απολειπόμενος ή ο μη παριστάμενος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος διάδικος κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα.

Αν η κλήση για τη συζήτηση δεν επιδόθηκε ή επιδόθηκε αλλά όχι νόμιμα, ο Άρειος Πάγος κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση και η υπόθεση επαναφέρεται με νέα κλήση. Στην αντίθετη περίπτωση προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί (ΑΠ 357/2021, ΑΠ 52/2019, ΑΠ 1753/2017). Στην προκείμενη περίπτωση, από τις 2611ΣΤ/24-9-2021 και 2606ΣΤ/24-9-2021 εκθέσεις επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή της περιφέρειας του Εφετείου Αθηνών Α.

Σ., τις οποίες προσκομίζει νόμιμα ο αναιρεσείων, που επισπεύδει τη συζήτηση, προκύπτει ότι, μετά από έγγραφη παραγγελία του πληρεξουσίου δικηγόρου αυτού, ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης, με την κάτω από αυτή πράξη κατάθεσης, ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για τη σημερινή δικάσιμο, επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στους δεύτερο και τρίτο των αναιρεσιβλήτων.

Περαιτέρω, όπως προκύπτει από τα ταυτάριθμα με την παρούσα απόφαση πρακτικά δημόσιας συνεδρίασης του Δικαστηρίου, οι ως άνω αναιρεσίβλητοι δεν εμφανίστηκαν όταν εκφωνήθηκε η υπόθεση με τη σειρά της από το οικείο πινάκιο, ούτε εκπροσωπήθηκαν με δήλωση πληρεξουσίου δικηγόρου τους, σύμφωνα με τα άρθρα 242 παρ. 2 και 573 παρ. 1 του ΚΠολΔ.

Συνεπώς, εφόσον αυτοί έχουν νομίμως και εμπροθέσμως κλητευθεί, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση της υπόθεσης παρά την απουσία τους (άρθρο 576 παρ.2 ΚΠολΔ). Με την κρινόμενη από 30-10-2017 (αριθμ. εκθ. καταθ. 8020/759/30-10-2017) αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η 2079/4-5-2017 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, που εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων κατά την ειδική διαδικασία των περιουσιακών διαφορών (ήτοι διαφορών για ζημίες από αυτοκίνητο και από τη σύμβαση ασφάλισης αυτού, άρθρα 591 παρ. 1, 614 αριθμ. 6 του ΚΠολΔ, όπως ισχύουν μετά την αντικατάστασή τους με το άρθρο τέταρτο του άρθρου 1 του ν. 4335/2015). Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρ. 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ. 1 ΚΠολΔ). Είναι, συνεπώς, παραδεκτή (άρθρο 577 παρ. 1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρ. 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Από την παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 παρ. 2 του ΚΠολΔ, επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης και των διαδικαστικών εγγράφων, προκύπτουν, ως προς τη δικαστική πορεία της υπόθεσης, τα ακόλουθα: Ο ενάγων και ήδη αναιρεσείων, με την από 5-1-2013 αγωγή του ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, ισχυρίστηκε ότι ο πρώτος εναγόμενος και ήδη δεύτερος αναιρεσίβλητος, οδηγώντας την ...

δίκυκλη μοτοσικλέτα, που ανήκε στην κυριότητα του δεύτερου εναγομένου και ήδη τρίτου αναιρεσιβλήτου και ήταν ασφαλισμένη στην τρίτη εναγομένη και ήδη πρώτη αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρεία, προκάλεσε, από υπαιτιότητά του, τον τραυματισμό αυτού, οδηγού και ιδιοκτήτη της ... δίκυκλης μοτοσικλέτας, κατά τη σύγκρουση των εν λόγω οχημάτων, που έγινε κάτω από τις συνθήκες που αναφέρονται σ' αυτή.

Με αυτό το ιστορικό ζήτησε να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι να του καταβάλουν εις ολόκληρον, ως αποζημίωση για την επισκευή και μείωση της αξίας της μοτοσικλέτας του, δαπάνες ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, διαφυγόντα εισοδήματα, υπηρεσίες τρίτου προσώπου και χρηματική του ικανοποίηση, λόγω ηθικής βλάβης, το συνολικό ποσό των 114.979,22 ευρώ, εκ των οποίων 46.172,50 ευρώ, ως αποζημίωση για απώλεια εισοδημάτων από την εργασία του ως υπαλλήλου της ΔΕΗ, για το διάστημα από 15-1-2011 που συνέβη το ατύχημα έως 24-9-2011, κατά το οποίο ήταν ανίκανος προς εργασία (κονδύλιο που ενδιαφέρει στην παρούσα αναιρετική δίκη).

Το Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, με την 799/2015 απόφασή του, έκρινε ως αποκλειστικά υπαίτιο του ατυχήματος τον πρώτο εναγόμενο (δεύτερο αναιρεσίβλητο) και δεχόμενο εν μέρει την αγωγή, υποχρέωσε τους εναγομένους (αναιρεσιβλήτους) να καταβάλουν εις ολόκληρον στον ενάγοντα (αναιρεσείοντα), για τις ως άνω αιτίες, 55.215,22 ευρώ, εκ των οποίων 46.172,50 ευρώ για απώλεια εισοδημάτων από την πιο πάνω εργασία του από 15-1-2011 έως 24-9-2011.

Κατά της απόφασης αυτής οι εναγόμενοι (αναιρεσίβλητοι) άσκησαν την από 23-9-2015 έφεση, επί της οποίας εκδόθηκε η προσβαλλομένη, 2079/2017 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, με την οποία, αφού κρίθηκε, ως και πρωτοδίκως, ως αποκλειστικά υπαίτιος του ατυχήματος ο δεύτερος αναιρεσίβλητος και περαιτέρω ότι ο αναιρεσείων, εξαιτίας του ένδικου τραυματισμού του, κατέστη ανίκανος προς εργασία για το διάστημα από 15-1-2011 έως 5-3-2011 και όχι έως 24-9-2011 όπως είχε κρίνει το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, έγινε δεκτός ο σχετικός με το τελευταίο κονδύλιο λόγος έφεσης των αναιρεσιβλήτων, εξαφανίστηκε η εκκληθείσα απόφαση (στο σύνολό της για το ενιαίο της κρίσεως) και αφού διακρατήθηκε και ερευνήθηκε εκ νέου η αγωγή, έγινε αυτή δεκτή εν μέρει και υποχρεώθηκαν οι αναιρεσίβλητοι να καταβάλουν εις ολόκληρον στον αναιρεσείοντα αποζημίωση και χρηματική ικανοποίηση συνολικού ύψους 11.541,75 ευρώ, εκ των οποίων, ως αποζημίωση για απώλεια εισοδημάτων από την εργασία του ως υπαλλήλου της ΔΕΗ από 15-1-2011 έως 5-3-2011 6.299,03 ευρώ, ποσό ισούμενο με τις αντίστοιχες αποδοχές που έλαβε στο διάστημα αυτό από την εργοδότριά του, ενώ απορρίφθηκε ως προς το υπόλοιπο διάστημα (6-3-2011 έως 24-9-2011) το ίδιο κονδύλιο, με την αιτιολογία ότι δεν αποδείχθηκε ανικανότητα του αναιρεσείοντος προς εργασία λόγω του ένδικου τραυματισμού του.

Κατά το άρθρο 559 αριθμ.11 εδάφ. γ' του ΚΠολΔ, συντρέχει λόγος αναίρεσης, αν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη του αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν. Από τη διάταξη αυτή, συνδυαζόμενη με εκείνες των άρθρων 335, 338 έως 340 και 346 του ίδιου Κώδικα, προκύπτει ότι το δικαστήριο της ουσίας, προκειμένου να σχηματίσει δικανική πεποίθηση για τη βασιμότητα των κρίσιμων γεγονότων ή πραγματικών ισχυρισμών των διαδίκων, δηλαδή λυσιτελών, που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, διαμορφώνοντας το διατακτικό της απόφασης (ΟλΑΠ 42/2002, ΑΠ 845/2018, ΑΠ 343/2017), οφείλει να λάβει υπόψη του τα αποδεικτικά μέσα που προσκομίστηκαν νόμιμα είτε για άμεση απόδειξη είτε για συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, εφόσον γίνεται σαφής και ορισμένη επίκλησή τους από τον διάδικο.

Δεν θεμελιώνεται, όμως, ο λόγος αυτός, αν προκύπτει από την απόφαση ότι λήφθηκαν υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα, τα οποία προσκομίστηκαν με επίκληση. Αρκεί γι' αυτό η γενική αναφορά του είδους του αποδεικτικού μέσου, χωρίς ανάγκη ειδικής αξιολόγησης του καθενός, εφόσον από τη γενική αυτή αναφορά, σε συνδυασμό με τις υπόλοιπες αιτιολογίες της, προκύπτει αναμφίβολα η λήψη υπόψη του αποδεικτικού μέσου.

Δεν συνάγεται ότι δεν έχει ληφθεί υπόψη έγγραφο από μόνο το γεγονός ότι μνημονεύονται στην πληττόμενη απόφαση όλα τα έγγραφα, εκτός από εκείνο στο οποίο αναφέρεται η αναιρετική αιτίαση (ΑΠ 551/2020, ΑΠ 170/2020). Πάντως, η γενική αυτή αναφορά της λήψης υπόψη όλων των αποδείξεων που με επίκληση προσκομίστηκαν δεν αποκλείει την ίδρυση του πιο πάνω λόγου αναίρεσης για κάποιο αποδεικτικό μέσο, όταν από το περιεχόμενο της απόφασης δεν καθίσταται απολύτως βέβαιο ότι αυτό έχει ληφθεί υπόψη.

Αρκεί και μόνο η ύπαρξη αμφιβολιών για την ίδρυση του παρόντος λόγου αναίρεσης (ΟλΑΠ 8/2016, 2/2008). Στην ερευνώμενη περίπτωση, ο αναιρεσείων, με τον μοναδικό λόγο της αίτησης αναίρεσης, αποδίδει στην προσβαλλομένη την πλημμέλεια από τον αριθμό 11γ' του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, με την αιτίαση ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη και δεν συνεκτίμησε, για το σχηματισμό της κρίσης του περί του χρόνου της ανικανότητάς του προς εργασία και τον καθορισμό του ύψους της σχετικής αποζημίωσής του, το υπ' αριθμ.

πρωτ. 5958/30-10-2012 έγγραφο της Διεύθυνσης Υπηρεσιών Στέγασης της Δημόσιας Επιχείρησης Ηλεκτρισμού (ΔΕΗ), που είχε νομίμως επικαλεστεί με τις προτάσεις του και προσκομίσει ενώπιον του δευτεροβάθμιου Δικαστηρίου, στο οποίο βεβαιώνεται ότι αυτός έλαβε αναρρωτική άδεια, εξαιτίας του ένδικου τραυματισμού του από 15-1-2011 έως 24-9-2011 και όχι έως 5-3-2011 που δέχτηκε το Εφετείο, χωρίς δε την παράλειψη αυτή, το διατακτικό της προσβαλλομένης, ως προς το ως άνω κρίσιμο ζήτημα, θα ήταν διαφορετικό.

Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, γιατί από τη ρητή βεβαίωση που υπάρχει στην πληττόμενη απόφαση (3ο φύλλο, σελ. 5) ότι λήφθηκαν υπόψη και όλα τα έγγραφα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν ("...όλα τα έγγραφα, που οι διάδικοι νόμιμα επικαλούνται και προσκομίζουν άλλα εκ των οποίων λαμβάνονται υπόψη προς άμεση απόδειξη και άλλα για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων...για μερικά από τα οποία γίνεται ειδική αναφορά παρακάτω, χωρίς όμως να παραληφθεί κανένα για τη διάγνωση της υπό κρίση διαφοράς..."), σε συνδυασμό και με όλο το περιεχόμενό της, προκύπτει, χωρίς αμφιβολία, ότι το Εφετείο, για να καταλήξει στο αποδεικτικό του πόρισμα ότι ο αναιρεσείων, από τον ένδικο τραυματισμό του, κατέστη ανίκανος προς εργασία για το χρονικό διάστημα από 15-1-2011 έως 5-3-2011 και όχι έως 24-9-2011, όπως ο ίδιος είχε ισχυριστεί και δεχθεί το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, έλαβε υπόψη του και το πιο πάνω έγγραφο, έστω και αν δεν το αναφέρει ρητά, όπως άλλα.

Η επιλεκτική αναφορά της προσβαλλόμενης απόφασης σε ορισμένα αποδεικτικά μέσα - έγγραφα, δεν μαρτυρεί ότι όσα δεν κατονομάζονται ρητά δεν έχουν ληφθεί υπόψη, όπως αυτό προκύπτει από το όλο περιεχόμενο της απόφασης, η απόδοση δε μεγαλύτερης αξιοπιστίας σε κάποιο από τα ισοδύναμα αποδεικτικά μέσα ανήκει στην ανέλεγκτη αναιρετικά κρίση του Δικαστηρίου ως προς την εκτίμηση των αποδείξεων.

Μετά από αυτά, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης, να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου που κατατέθηκε από τον αναιρεσείοντα για την άσκησή της στο δημόσιο ταμείο (άρθρο 495 παρ. 3 του ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί ο τελευταίος στα δικαστικά έξοδα της παριστάμενης πρώτης αναιρεσίβλητης (οι λοιποί δεν παραστάθηκαν και δεν υποβλήθηκαν σε έξοδα), που κατέθεσε προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημά της (άρθρα 176, 183, 189 παρ. 1 και 191 παρ. 2 του ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 30-10-2017 (αριθμ. εκθ. καταθ. 8020/759/2017) αίτηση για αναίρεση της 2079/2017 τελεσίδικης απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου που έχει καταθέσει ο αναιρεσείων στο Δημόσιο Ταμείο. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα της πρώτης αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 4 Μαΐου 2023.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 21 Ιουλίου 2023.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ