Supreme Court allows appeal against appellate court's invalid co-ownership ruling on land outside urban plans.

Απόφαση 1191 / 2015 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1191/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Νικόλαο Μπιχάκη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Ιωάννη Σίδερη), Ε. Διονυσοπούλου, Ευγενία Προγάκη, Μαρία Βαρελά και Ασπασία Μαγιάκου, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 18 Μαρτίου 2015, με την παρουσία και της γραμματέως Αγγελικής Ανυφαντή, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ε. Β. του Γ., κατοίκου ... ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους του Κωνσταντίνο Μπότσαρη και Βαρσάμη Γιοβανούδα, με δήλωση κατ’ άρθρο 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ. Ο δεύτερος πληρεξούσιος δικηγόρος ανακάλεσε την από 10/3/2015 δήλωσή του κατ’ άρθρο 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ. και παραστάθηκε αυτοπροσώπως.

Του αναιρεσιβλήτου: Π. Μ. του Χ., κατοίκου ... ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Καραγκούνη, ο οποίος ανακάλεσε την από 13/3/2015 δήλωσή του κατ’ άρθρο 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ. και παραστάθηκε αυτοπροσώπως.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 30/3/2010 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Χαλκιδικής. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 131/2011 του ίδιου Δικαστηρίου και 2057/2013 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 2/4/2014 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Νικόλαος Μπιχάκης ανέγνωσε την από 10/11/2014 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη του.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Σύμφωνα με το άρθρο 1 του ΝΔ 1024/1971 περί διηρημένης ιδιοκτησίας εν τη εννοία του άρθρου 1 του Ν 3741/1929 και των άρθρων 1002 και 1117 του Αστικού Κώδικα δύναται να συσταθεί οριζόντιος ιδιοκτησία και επί πλειόνων αυτοτελών οικοδομημάτων ανεγειρομένων επί ενιαίου οικοπέδου ανήκοντος εις ένα ή πλείονας ως και επί ορόφων ή μερών των οικοδομημάτων τούτων, επιφυλασσομένων των πολεοδομικών διατάξεων. 2. Η προηγούμενη παράγραφος δεν εφαρμόζεται επί οικοπέδων κειμένων εκτός εγκεκριμένων σχεδίων πόλεων, ει μη μόνον εφόσον τα επ’ αυτών, κατά την § 1 οικοδομήματα, ανεγείρονται κατά το υπό του α.ν. 395/1968 προβλεπομένον σύστημα ελευθέρας δομήσεως ή πρόκειται περί περιοχής εκτός εγκεκριμένου σχεδίου, δ’ ην καθορίσθηκαν όροι δομήσεως κατά την § 2 του άρθρου 9 του από 17.7/16.8.1923 ν.δ. "περί σχεδίων πόλεων κλπ.", ως αντικατεστάθη δια του άρθρου 1 του α.ν. 625/1968, επιφυλασσομένων των διατάξεων του ν.δ. 1003/1971 "περί ενεργού πολεοδομίας" με το οποίο έγινε εξομοίωση της κάθετης συνιδιοκτησίας με την οριζόντια ιδιοκτησία του ν. 3742/1929 και των άρθρων 1117 ΑΚ".

Εξάλλου από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 Κ.Πολ.Δ. προκύπτει, ότι ο λόγος αναίρεσης για ευθεία παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου ιδρύεται αν αυτός δεν εφαρμοστεί ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις της εφαρμογής του ή αν εφαρμοσθεί ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα, αντιστοίχως δε, όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού κανόνα δικαίου για την επέλευση της απαγγελθείσας έννομης συνέπειας ή την άρνηση της.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση το Εφετείο δέχθηκε τα εξής: Με τον υπ’ αριθ. ...1.3.1980 τίτλο κυριότητας της Διεύθυνσης Γεωργίας της Νομαρχίας Χαλκιδικής, που μεταγράφηκε νόμιμα στα βιβλία μεταγραφών του Υποθ/κείου Συκιάς, στον τόμο ... με αριθμό…, περιήλθε στην κυριότητα του Χ.

ή Χ. Μ. του Π. το με αριθμό ... κληροτεμάχιο ελαιώνας, εμβαδού 11.812 τ.μ., ευρισκόμενο στη θέση "..." της εποικισθείσας περιοχής του αγροκτήματος "..." ..., και ήδη τοπικής κοινότητας ... της Δημοτικής Ενότητας Τορώνης του Δήμου Σιθωνίας Χαλκιδικής. Το κληροτεμάχιο αυτό, του οποίου η αξία ανερχόταν κατά τον χρόνο ασκήσεως της αγωγής, στο ποσό των 140.000 ευρώ, κατατμήθηκε από την επαρχιακή οδό κυκλώματος Σιθωνίας, το έτος 1969, σε δύο τμήματα, δηλαδή αυτό που βρίσκεται ανατολικά της οδού αυτής, εμβαδού 1.602, 10 τ.μ.

και αυτό που βρίσκεται δυτικά αυτής, εμβαδού 5.315 τ.μ., όπως τα παραπάνω τμήματα εμφαίνονται στο από 9.9.1985 τοπογραφικό διάγραμμα του αρχιτέκτονα μηχανικού Μ. Ε.. Ειδικότερα, το δυτικό τμήμα του άλλοτε ενιαίου ακινήτου, που είναι το επίδικο στην προκείμενη περίπτωση, απεικονίζεται στο εν λόγω τοπογραφικό διάγραμμα με τα στοιχεία Α-Κ-Β-Γ-Δ-Ι-Ε-Ζ-Η-Α, συνορεύει ανατολικά και επί πλευράς τεθλασμένης Γ-Δ-Ι-Ε-Ζ-Η μήκους 193,15 γρ.

μ. με απαλλοτριωθείσα ζώνη επαρχιακής οδού κυκλώματος Σιθωνίας, δυτικά και επί πλευράς Α-Κ-Β μήκους 187 γρ.μ. με το υπ’ αριθ. ... κληροτεμάχιο, βόρεια και επί πλευράς Β-Γ μήκους 29 γρ.μ. με κοινοτική έκταση και νότια επί πλευράς Α-Θ μήκους 25 γρ.μ. με το υπ’ αριθ. 208 κληροτεμάχιο και επ’ αυτού υπάρχει κτισμένη μία παλιά ισόγεια οικία, εμβαδού 45,15 τ.μ.

Με το υπ’ αριθ. ...20.9.1985 συμβόλαιο του συμβ/φου Συκιάς, Τρύφωνα Κυριακίδη, που μεταγράφηκε νόμιμα στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Συκιάς, στον τόμο ... με αριθμό…, ο Χ. ή Χ. Μ., αφενός συνέστησε διαιρεμένη - κάθετη ιδιοκτησία επί του ανωτέρω ακινήτου και αφετέρου μεταβίβασε κατά κυριότητα, λόγω γονικής παροχής, κατά τις διατάξεις του ν. 3741/1929, των άρθρων 1002 και 1117 του ΑΚ και του ν.

δ. 1024/1971, στον ενάγοντα ποσοστό 50 % εξ αδιαιρέτου επί ολοκλήρου του ανωτέρω κληροτεμαχίου και το δικαίωμα οικοδόμησης ισόγειας οικοδομής δυνάμει της υπ’ αριθ. ...1985 οικοδομικής άδειας της Διεύθυνσης Πολεοδομίας της Νομαρχίας Χαλκιδικής, που είχε εκ-δοθεί στο όνομα του παρέχοντος, επί συγκεκριμένου τμήματος - υπό στοιχείο Α’ , κειμένου στο νότιο τμήμα του όλου οικοπέδου, εμβαδού 2.552 τ.μ, και συνορευόμενου γύρωθεν ανατολικά επί πλευράς τεθλασμένης Ι-Ε-Ζ-Η-Θ μήκους 106,82 γρ.μ με απαλλοτριωθείσα ζώνη της επαρχιακής οδού κυκλώματος Σιθωνίας, δυτικά επί πλευράς Α-Κ μήκους 90,40 γρ.μ με το υπ’ αριθ. ...

κληροτεμάχιο, βόρεια και επί πλευράς Ι-Κ μήκους 33 γρ.μ με υπόλοιπο τμήμα του ίδιου ακινήτου και νότια επί πλευράς Ά-Θ μήκους 25 γρ.μ με το υπ’ αριθ. 208 κληροτεμάχιο, όπως το διακεκριμένο αυτό τμήμα εμφαίνεται με τα στοιχεία Α-Κ-Ι-Ε-Ζ-Η-Θ-Α στο προαναφερόμενο τοπογραφικό διάγραμμα του αρχιτέκτονα μηχανικού, Μ.

Ε., το οποίο επισυνάπτεται στο άνω συμβόλαιο. Την ίδια ημέρα, με το υπ’ αριθ. ...20-9-1985 συμβόλαιο του ιδίου ως άνω συμβ/φου, που μεταγράφηκε νόμιμα στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Συκιάς, στον τόμο ... με αριθμό…., ο Χ. ή Χ. Μ. μεταβίβασε, λόγω γονικής παροχής, κατά τις διατάξεις του ν. 3741/1929, των άρθρων 1002 και 1117 του ΑΚ και του ν.δ 1024/1971, στην κόρη του, Ε.

χήρα Γ. Β., το γένος Χ. ή Χ. και Π. Μ., την άλλη κάθετη ιδιοκτησία υπό στοιχείο Β, που συνέστησε στο ίδιο ακίνητο, με την υφιστάμενη εντός αυτής παλαιά οικία και το δικαίωμα μελλοντικής ανοικοδόμησης σύμφωνα με τις πολεοδομικές διατάξεις, η οποία βρίσκεται στο βόρειο τμήμα του ανωτέρω ακινήτου, και στην οποία αντιστοιχεί το έτερο ποσοστό 50 % εξ αδιαιρέτου επί όλου του ανωτέρω κληροτεμαχίου.

Η κάθετη αυτή ιδιοκτησία (Β’ ), εμβαδού 2.757 τ.μ, κατά το συμβόλαιο, και 2.763 τ.μ, κατά το άνω τοπογραφικό διάγραμμα που το συνοδεύει, συνορεύει ανατολικά επί πλευράς τεθλασμένης Γ-Δ-Ι μήκους 86,30 γρ.μ με απαλλοτριωθείσα ζώνη της επαρχιακής οδού κυκλώματος Σιθωνίας, δυτικά επί πλευράς Β-Κ μήκους 90,26 γρ.μ με το υπ’ αριθ. ...

κληροτεμάχιο, βόρεια και επί πλευράς Β-Γ μήκους 29 γρ.μ με κοινοτική έκταση και νότια επί πλευράς Ι-Κ μήκους 33 γρ.μ με υπόλοιπο τμήμα του ίδιου ακινήτου, όπως το διακεκριμένο αυτό τμήμα εμφαίνεται με τα στοιχεία Β-Γ-Δ-Ι-Κ-Β στο προαναφερόμενο τοπογραφικό διάγραμμα του αρχιτέκτονα μηχανικού Μ. Ε., το οποίο επισυνάπτεται στο άνω συμβόλαιο.

Στη συνέχεια, με το υπ’ αριθ. ......13.4.2005 συμβόλαιο της συμβ/φου Πολυγύρου, Αναστασίας Κουγιώνη - Χατζηπαζαρλή, που μεταγράφηκε νόμιμα στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Συκιάς, στον τόμο ... με αριθμό…, η Ε. χήρα Γ. Β., μεταβίβασε, λόγω γονικής παροχής, την άνω κάθετη ιδιοκτησία υπό στοιχείο Β’ στον εναγόμενο, γιο της.

Περαιτέρω, αποδείχθηκε ότι το άνω επίδικο ακίνητο, δηλαδή το δυτικό τμήμα του υπ’ αριθ. ... κληροτεμαχίου, καταχωρήθηκε στο Κτηματολογικό Γραφείο Συκέας και δη στο Κτηματολογικό Βιβλίο αυτού ως γεωτεμάχιο με ΚΑΕΚ 490631102154/0/0 και εμβαδόν 5.167 τ,μ., το οποίο συνορεύει βόρεια με ακίνητο με ΚΑΕΚ 490631004002, ανατολικά με ακίνητο με ΚΑΕΚ 49063ΕΚ00010, νότια με ακίνητο με ΚΑΕΚ 490631102156 και δυτικά με ακίνητο με ΚΑΕΚ 490631102055.

Στο ακίνητο αυτό φαίνονται ως συνδικαιούχοι κυριότητας ο ενάγων και ο εναγόμενος, με ποσοστό 50% εξ αδιαιρέτου ο καθένας, χωρίς όμως να έχουν καταχωρηθεί οι προαναφερόμενες κάθετες ιδιοκτησίες που έχουν συσταθεί επ’ αυτού. Οι ανωτέρω αρχικές εγγραφές είναι προφανές ότι είναι, σύμφωνα με τα προρρηθέντα, ανακριβείς και προσβάλλουν το δικαίωμα κυριότητας του ενάγοντος επί της κάθετης ιδιοκτησίας με στοιχείο Α’ , αλλά και αυτό του εναγομένου επί της κάθετης ιδιοκτησίας με στοιχείο Β’ , καθόσον ο πρώτος είναι αποκλειστικός κύριος της κάθετης ιδιοκτησίας με στοιχείο Α’ , δηλαδή της ανεγερθείσας απ’ αυτόν οικοδομής, με ισόγειο εμβαδού 153 τ.μ και υπόγειο εμβαδού 50 τ.μ, που είναι κτισμένη στο προπεριγραφόμενο νότιο τμήμα του γεωτεμαχίου και ο δεύτερος αποκλειστικός κύριος της κάθετης ιδιοκτησίας με στοιχείο Β’ , δηλαδή της παλαιάς ισόγειας οικίας, εμβαδού 45,15 τ.μ και του δικαιώματος μελλοντικής ανέγερσης, σύμφωνα με τις πολεοδομικές διατάξεις, που είναι κτισμένη στο προπεριγραφόμενο βόρειο τμήμα του γεωτεμαχίου.

Ακολούθως το Εφετείο αφού εξαφάνισε την εκκαλουμένη απόφαση που είχε εκδοθεί ερήμην του εκκαλούντος εναγομένου και ήδη αναιρεσείοντος έκρινε ότι πρέπει να γίνει δεκτή η αγωγή ως κατ’ ουσία βάσιμη και να αναγνωρισθεί ο ενάγων αποκλειστικός κύριος της προαναφερομένης με στοιχείο Α’ κάθετης ιδιοκτησίας και ο εναγόμενος αποκλειστικός κύριος της με στοιχείο Β’ κάθετης ιδιοκτησίας και να διορθωθούν οι ανακριβείς πρώτες εγγραφές στο Κτηματολογικό Βιβλίο του Κτηματολογικού Γραφείου Συκέας, ώστε να δημιουργηθούν δύο νέα κτηματολογικά φύλλα, έκαστο για καθεμία από τις ανωτέρω δύο αυτοτελείς κάθετες ιδιοκτησίες, στα οποία το μεν ένα θα αναγραφεί ως δικαιούχος κυριότητας, κατά ποσοστό 100 % ο ενάγων, με τίτλο κτήσης το υπ’ αριθ. ...20.9.1985 συμβόλαιο του συμβ/φου Συκιάς, Τρύφωνα Κυριακίδη, νομίμως μεταγεγραμμένο στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Συκιάς, στον τόμο ... με αριθμό…, στο δε δεύτερο θα αναγραφεί ως δικαιούχος κυριότητας, κατά ποσοστό 100 % ο εναγόμενος, με τίτλο κτήσης το υπ’ αριθ. ...13.4.2005 συμβόλαιο της συμβ/φου Πολυγύρου, Αναστασίας Κουγιώνη-Χατζηπαζαρλή, νομίμως μεταγεγραμμένο στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Συκιάς, στον τόμο ... με αριθμό…, σε συνδυασμό με το υπ’ αριθ. ...20.9.1985 συμβόλαιο του συμβ/φου Συκιάς, Τρύφωνα Κυριακίδη, νομίμως μεταγεγραμμένο στα ίδια βιβλία μεταγραφών, στον τόμο ... με αριθμό ….

Με αυτά που δέχτηκε και έτσι που έκρινε το Εφετείο παραβίασε ευθέως τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 1113, 1117, 785 ΑΚ και του άρθρου 1 ΝΔ 1024/1971 αφού δέχτηκε σύσταση διηρημένης ιδιοκτησίας σε εκτός σχεδίου πόλεως ακίνητο που δεν επιτρέπεται κατά τα ανωτέρω και επομένως οι σχετικοί δύο λόγοι αναίρεσης από τον αριθ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ είναι βάσιμοι.

Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω πρέπει η προσβαλλόμενη απόφαση να αναιρεθεί και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συγκροτούμενο όμως, από άλλους δικαστές, εκτός απ’ αυτούς που εξέδωσαν την προσβαλλόμενη απόφαση (άρθρο 580 παρ.3 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 2057/2013 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συγκροτούμενο όμως από άλλους δικαστές, εκτός απ’ αυτούς που εξέδωσαν την προσβαλλόμενη απόφαση.

Διατάσσει την επιστροφή του παραβόλου στον αναιρεσείοντα.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 15 Σεπτεμβρίου 2015.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 16 Σεπτεμβρίου 2015.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ