1190/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1190 / 2014 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1190/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ιωάννη Σίδερη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Παναγιώτη Ρουμπή, Ερωτόκριτο Καλούδη, Αργύριο Σταυράκη και Ελένη Διονυσοπούλου, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 22 Ιανουαρίου 2014, με την παρουσία και της γραμματέως Αγγελικής Ανυφαντή, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Α. χας Ν. Κ., το γένος Ι. Β., 2) Ι. Κ. του Ν. και 3) Δ. Κ. του Ν., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Φώτιο Φωτόπουλο, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Δ. Κ. του Δ. και 2) Π. χας Δ. Κ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Λάμπρο Γεωργίου.

Κοινοποιουμένης της αίτησης αναίρεσης προς τους: 1) Μ. Μ. του Κ., 2) Κ. χα Δ. Μ., 3) Β. Μ. του Κ., 4) Μ. Μ. του Κ., 5) Α. Μ. του Κ., 6) Κ. Μ. του Κ. και 7) Α. συζ. Δ. Μ., το γένος Ν. Κ., όλων κατοίκων ..., οι οποίοι δεν παραστάθηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20/2/2006 αγωγή του ήδη 1ου αναιρεσίβλητου που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείου Λαγκαδά. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 140/2006 του ίδιου Δικαστηρίου που παρέπεμψε την υπόθεση στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης λόγω αρμοδιότητας, 16453/2010 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης συνεκδικάζοντας την ως άνω αρχική αγωγή και την από 21/4/2008 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων. Στη συνέχεια εκδόθηκε η 1234/2011 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 18/11/2011 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ελένη Διονυσοπούλου ανέγνωσε την από 5/4/2013 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη των αντιδίκων τους στη δικαστική δαπάνη τους.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η 1234/2011 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης, που εκδόθηκε κατ' αντιμωλία των διαδίκων, επιλαμβανόμενο αγωγής του πρώτου των αναιρεσιβλήτων κατά των αναιρεσειόντων, της ομοδίκου του δεύτερης αναιρεσίβλητης και τρίτων, που δεν είναι διάδικοι στην παρούσα δίκη, για την αναγνώριση της κυριότητας του επιδίκου κληροτεμαχίου και αντίθετης αγωγής των αναιρεσειόντων κατά των αναιρεσιβλήτων, διεκδικητικής κυριότητας του ίδιου ακινήτου, μετά την άσκηση έφεσης των τελευταίων κατά της πρωτοβάθμιας απόφασης, την οποία (έφεση) απέρριψε κατ' ουσίαν, επικυρώνοντας την εκκληθείσα απόφαση, που δέχθηκε, συνεκδικάζοντας τις δύο αγωγές, ως κατ' ουσίαν βάσιμη την πρώτη και απέρριψε κατ' ουσίαν βάσιμη τη δεύτερη τούτων αναγνωρίζοντας τον ενάγοντα και ήδη πρώτο των αναιρεσιβλήτων κύριο του επιδίκου ακινήτου.

Κατά το άρθρο 1045 ΑΚ όποιος έχει στη νομή του για μια εικοσαετία πράγμα κινητό ή ακίνητο γίνεται κύριος αυτού με έκτακτη χρησικτησία, κατά δε το άρθρο 974 ΑΚ όποιος απέκτησε τη φυσική εξουσία πάνω στο πράγμα (κατοχή) είναι νομέας αν ασκεί την εξουσία αυτή με διάνοια κυρίου. Σύμφωνα με τις διατάξεις αυτές για την κτήση της κυριότητας με έκτακτη χρησικτησία απαιτείται άσκηση νομής επί συνεχή εικοσαετία, με τη δυνατότητα εκείνου που απέκτησε τη νομή του πράγματος με καθολική ή ειδική διαδοχή να συνυπολογίσει στο χρόνο της δικής του νομής και το χρόνο της νομής του δικαιοπαρόχου του (άρθρο 1051 ΑΚ).

Άσκηση νομής προκειμένου για ακίνητο συνιστούν εμφανείς υλικές πράξεις πάνω σ' αυτό, που προσιδιάζουν στη φύση και τον προορισμό του, με τις οποίες εκδηλώνεται η βούληση του νομέα να το εξουσιάζει. Επειδή κατά το άρθρο 559 παρ.1 Κ.Πολ.Δ. ιδρύεται λόγος αναίρεσης για ευθεία παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, αν αυτός δεν εφαρμόσθηκε ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή αν εφαρμόσθηκε ενώ δεν έπρεπε καθώς και αν το δικαστήριο προσέδωσε στον εφαρμοστέο κανόνα έννοια διαφορετική από την αληθινή.

Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν την υπόθεση η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν φανερή την παραβίαση.

Τούτο συμβαίνει όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του ή δεν εφάρμοσε το νόμο παρότι τα πραγματικά περιστατικά, που δέχθηκε αρκούσαν για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε διάταξη, στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται.

Τέλος ο λόγος αναίρεσης είναι δυνατό να φέρεται ότι πλήττει την προσβαλλoμένη απόφαση, επειδή παραβίασε κανόνα ουσιαστικού δικαίου, αλλά στην πραγματικότητα να πλήττει την απόφαση κατά την εκτίμηση των αποδείξεων υπό το πρόσχημα ότι αυτή παραβίασε κανόνα ουσιαστικού δικαίου. Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφαση το Εφετείο δέχθηκε μετά από εκτίμηση των αποδείξεων κατά την αναιρετικώς ανέλεγκτη κρίση του τα ακόλουθα περιστατικά: "Κατά την οριστική διανομή έτους 1930 του αγροκτήματος ..., του Δήμου Λαγκαδά, του νομού Θεσσαλονίκης, που κυρώθηκε με το Ν. 4857/1930 και δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ με αριθμό 336/1930, περιήλθε στην κυριότητα του Ν.

Κ. του Δ., γεωργικός κλήρος, στον οποίο ανήκει και το με αριθμό ... κληροτεμάχιο, Ε' κατηγορίας, εκτάσεως 3.000 τ.μ, που βρίσκεται στην ως άνω εποικισθείσα περιοχή (αγροκτήματος ...), στη συνέχεια δε και συγκεκριμένα το έτος 1981 εκδόθηκε στο όνομα του ως άνω κληρούχου και ο υπ' αριθμ. .../21-5-1981 τίτλος κυριότητας της Διεύθυνσης Γεωργίας της Νομαρχίας Θεσσαλονίκης, ο οποίος μεταγράφηκε ... .

Ο ως άνω κληρούχος το έτος 1958 μεταβίβασε άτυπα, λόγω δωρεάς, τη νομή του προαναφερομένου υπ' αριθμ. ... κλήρο τεμαχίου, στο γιό του Δ. Κ., ο οποίος το ίδιο έτος (1958) έκτισε μία ισόγεια κατοικία, εμβαδού 50 τ.μ, καθώς και δύο αποθήκες, εμβαδού 38 τ.μ και 28 τ.μ, τα έτη 1964 και 1965 αντίστοιχα, ενώ το υπόλοιπο ακάλυπτο ακίνητο (κληροτεμάχιο) καλλιεργούσε με ντομάτες και μηδική.

Ο Δ. Κ. διέμενε στην ως άνω κατοικία με την οικογένεια του, ήτοι τη σύζυγο του Π., το γιο του Ν., σύζυγο και πατέρα των εναγόντων της β αγωγής αναιρεσειόντων και τον γιο του Δ., ενάγοντα της α' αγωγής πρώτο των αναιρεσιβλήτων. Περί το έτος 1985 ο Ν. Κ., έφυγε από το χωριό ..., καθότι προσλήφθηκε στη ΔΕΗ και εγκαταστάθηκε στην ..., όπου παντρεύτηκε και διέμενε μέχρι το θάνατο του (2004) με την οικογένεια του.

Ο Δ. Κ. παρέμεινε στο χωριό με τους γονείς του, ο οποίος παντρεύτηκε το έτος 1991. Μετά το γάμο του ο πατέρας του Δ. Κ., του δώρισε άτυπα το επίδικο κληροτεμάχιο με τα υπάρχοντα σ' αυτό κτίσματα (οικία και αποθήκες), προκειμένου να κατοικήσει εκεί με την οικογένεια του και θα φρόντιζε αργότερα τους γονείς του, ενώ στο άλλο γιό του, Ν., ο οποίος είχε εγκατασταθεί στη ..., του είχε δώσει χρηματικό ποσό, ύψους 3.000.000 δραχμών από την πώληση ενός ακινήτου του, προς αποκατάσταση του.

Ο Δ. Κ. μετά την ως άνω παραχώρηση του επιδίκου από τον πατέρα του στον ίδιο, ανακαίνισε πλήρως την παλαιά οικία των 50 τ.μ, επεκτείνοντάς αυτή κατά 40 τ.μ αργότερα, το δε έτος 1994 ανήγειρε ακόμη μία αποθήκη στο επίδικο, εμβαδού 10 τ.μ, στην οποία τοποθέτησε τον καυστήρα της μονάδας κεντρικής θέρμανσης της οικίας, ενώ το έτος 2004 ανήγειρε και μία νέα αποθήκη, εμβαδού, 13 τ.μ, την οποία χρησιμοποιούσε για την εκτροφή καναρινιών, την δε υπόλοιπη έκταση όλα αυτά τα χρόνια καλλιεργούσε με διάφορα κηπευτικά.

Από το έτος 1991 αυτός, όπως αναφέρεται πιο πάνω, διέμενε με την οικογένεια του στην οικία που του παραχώρησε ο πατέρας του, ενώ οι γονείς του έμεναν στην παρακείμενη αποθήκη, την οποία είχαν διαμορφώσει σε κατοικία και τους οποίους φρόντιζε ο γιος τους Δ. Κ., ο οποίος συνεχίζει να φροντίζει τη μητέρα του κα ι μετά το θάνατο του συζύγου της - πατέρα του.

Κατά το έτος 2003, όταν απεβίωσε ο Δ. Κ., ο γιος του, Δ. Κ. (πρώτος των αναιρεσιβλήτων) είχε καταστεί κύριος του επιδίκου με τα προσόντα της έκτακτης χρησικτησίας, νεμόμενος αυτό με διάνοια κυρίου από το έτος 1991 μέχρι το έτος 2003, ασκώντας επ' αυτού τις διακατοχικές πράξεις που αναφέρθηκαν παραπάνω, και προσμετρώντας στο χρόνο νομής του και το χρόνο νομής του δικαιοπαρόχου του πατέρα του, ο οποίος νεμόταν το επίδικο με τα προσόντα της έκτακτης χρησικτησίας από το έτος 1958.

Το γεγονός ότι ο Δ. Κ. - πατέρας του ενάγοντος, Δ. Κ., δήλωσε το έτος 1997 στο έντυπο Ε9 το επίδικο, αλλά και τα επόμενα έτη 1999-2004 στο έντυπο Ε1 την κατοικία των 80 τ.μ., ως ιδιοκτησία 100% δική του, δεν αναιρεί τα ανωτέρω περί κτήσεως κυριότητας του επιδίκου (αγροτεμάχιο τα υπάρχοντα σε αυτό κτίσματα) με τα στοιχεία έκτακτης χρησικτησίας εκ μέρους του Δ.

Κ., για το λόγο ότι τούτο [δήλωση στα ΕΙ και Ε9 έντυπα] έγινε για προφανώς φορολογικούς λόγους, επειδή αμφότεροι (πατέρας και γιος) δεν είχαν τίτλους κυριότητας. Από τα παραπάνω αποδεικνύεται ότι το επίδικο δεν αποτέλεσε στοιχείο της κληρονομιάς του Δ. Κ., ο οποίος απεβίωσε το 2003, και ως εκ τούτου δεν απέκτησε συγκυριότητα επ' αυτού, λόγω εξ αδιαθέτου κληρονομικής διαδοχής, ο γιος του Ν., ούτε οι κληρονόμοι του τελευταίου (αναιρεσείοντες).

Εφ' όσον λοιπόν ο Δ. Κ. (πρώτος αναιρεσίβλητος) είχε καταστεί κύριος του επιδίκου πριν από το θάνατο του πατέρα του [2003], η υπ' αριθμ. .../28-11-2006 πράξη δήλωσης αποδοχής κληρονομιάς της συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης ... που μεταγράφηκε νόμιμα ..., δυνάμει της οποίας οι εκκαλούντες (αναιρεσείοντες) αποδέχθηκαν για λογαριασμό του Ν.

Κ. την επαχθείσα σ' αυτόν κληρονομιά του πατέρα του Δ. και για λογαριασμό τους την επαχθείσα σ' αυτούς κληρονομία του Ν. Κ., συζύγου και πατέρα τους, που απεβίωσε στις 28-7-2004, δεν ασκεί καμία έννομη επιρροή". Έτσι που έκρινε το Εφετείο ότι ο πρώτος των αναιρεσιβλήτων απέκτησε την κυριότητα του επιδίκου ακινήτου πρωτοτύπως, με έκτακτη χρησικτησία, καθ' όσον κατείχε και εξουσίαζε τούτο με τη θέληση να είναι κύριος αυτού, με τις διακατοχικές πράξεις, που προσιδιάζουν στη φύση και τον προορισμό του, ως αστικού ακινήτου, από το 1991, που περιήλθε στη νομή του μετά την άτυπη παραχώρηση αυτού από τον προηγούμενο αληθή κύριο πατέρα του, με την προσμέτρηση στη νομή του, της νομής χρησικτησίας του τελευταίου, που άρχισε το 1958 συνέχεια πλέον της εικοσαετίας, δεν παραβίασε με εσφαλμένη εφαρμογή τις παραπάνω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 974, 1045, 1051 ΑΚ τις οποίες εφάρμοσε, ούτε παραβίασε δια της παραλείψεως εφαρμογής τους τις διατάξεις των άρθρων 1033, 369 ΑΚ που δεν ήταν εφαρμοστέες με βάση τις παραδοχές του, ενόψει του ότι στην απόφασή του υπάρχει νομική ακολουθία μεταξύ των πραγματικών γεγονότων, που έγιναν δεκτά από αυτήν και υπήχθησαν στις παραπάνω διατάξεις, όπως η έννοιά τους αναλύθηκε στη νομική σκέψη που προηγήθηκε.

Συνεπώς όσα αντίθετα υποστηρίζουν οι αναιρεσείοντες με τον πρώτο λόγο της αίτησης αναίρεσης, αποδίδοντας στην προσβαλλομένη απόφαση την αναιρετική πλημμέλεια της ευθείας παραβίασης των ίδιων διατάξεων από τον αρ. 1 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ. με εσφαλμένη εφαρμογή και δια της παραλείψεως εφαρμογής είναι αβάσιμος.

Με το δεύτερο λόγο της αίτησης αναίρεσης αποδίδεται στην προσβαλλομένη απόφαση η πλημμέλεια από τους αριθμούς 8 και 11 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., καθώς επίσης πλημμέλεια από τον αρ. 11 αποδίδεται και με τον πρώτο λόγο. Οι λόγοι αυτοί είναι αόριστοι και πρέπει να απορριφθούν ως απαράδεκτοι, καθ' όσον δεν αναφέρεται στο αναιρετήριο, σε σχέση με την αποδιδόμενη από τον αρ. 8 του ίδιου άρθρου πλημμέλεια, ποιά πράγματα έλαβε υπόψη το δικαστήριο της ουσίας που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και σε σχέση με την αποδιδόμενη από τον αρ. 11 του ίδιου άρθρου πλημμέλεια, ποιά αποδεικτικά μέσα που δεν επιτρέπει ο νόμος έλαβε υπόψη το δικαστήριο ή ποιές αποδείξεις που δεν προσκομίσθηκαν παρά το νόμο έλαβε υπόψη ή ποιά αποδεικτικά μέσα που προσκόμισαν και επικαλέσθηκαν οι διάδικοι δεν έλαβε υπόψη.

Οι πρώτος και δεύτερος λόγοι της αίτησης αναίρεσης, ως προς τις διαλαμβανόμενες σ' αυτούς λοιπές αιτιάσεις, είναι απαράδεκτοι καθ' όσον, υπό την επίκληση των παραπάνω αναιρετικών πλημμελειών, από τους αρ. 1, 8 και 11 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ. πλήττεται η αναιρετικώς ανέλεγκτη περί πραγμάτων κρίση του δικαστηρίου της ουσίας ( άρθρο 561 παρ.1 Κ.Πολ.Δ.).

Με τον τρίτο λόγο της αναίρεσης αποδίδεται στην προσβαλλομένη απόφαση η πλημμέλεια από τους αριθμούς 1 και 14 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ. ότι δηλαδή το Εφετείο παρά το νόμο δεν κήρυξε απαράδεκτη τη συζήτηση της έφεσης, καθ' όσον οι αναιρεσείοντες επέδωσαν εκπρόθεσμα την έφεσή τους, προς τους ομοδίκους τους - συνεναγομένους στην πρωτόδικη δίκη.

Ο λόγος αυτός είναι προεχόντως απαράδεκτος, καθ' όσον κατ' άρθρο 562 παρ.3 Κ.Πολ.Δ., που καθιερώνει τον κανόνα ότι κανείς δεν μπορεί να δημιουργήσει λόγο αναίρεσης από τις δικές του πράξεις, εκτός αν πρόκειται για λόγους που αφορούν τη δημόσια τάξη, που δεν συντρέχουν στην προκειμένη περίπτωση, δεν ιδρύεται ο σχετικός λόγος αναίρεσης.

Κατ' ακολουθίαν τούτων πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης και να καταδικασθούν οι αναιρεσείοντες, ως ηττηθέντες διάδικοι, στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων (άρθρα 176, 183 Κ.Πολ.Δ.)

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 18-11-2011 αίτηση των Α., Ι. και Δ. Κ., περί αναιρέσεως της 1234/2011 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει στο ποσόν των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, την 10η Απριλίου 2014.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, την 3η Ιουνίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ