Supreme Court dismisses appeal on appeal grounds regarding failure to consider medical evidence in custody dispute.

Απόφαση 1190 / 2009 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1190/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Καλαμίδα, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Διονύσιο Γιαννακόπουλο, Ιωάννη - Σπυρίδωνα Τέντε, Βασίλειο Φούκα και Γεώργιο Χρυσικό, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 6 Απριλίου 2009, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: x1, ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Βασιλείου Χειρδάρη, που δεν κατέθεσε προτάσεις. Της αναιρεσιβλήτου: ψ1, η οποία παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Νικόλαο Σαγώνα.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 9 Αυγούστου 2004 αίτηση του ήδη αναιρεσείοντος που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Τριπόλεως. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 71/2005 οριστική του ιδίου Δικαστηρίου και 107/2006 του Εφετείου Ναυπλίου. Την αναίρεση της τελευταίας ζητεί ο αναιρεσείων με την από 29 Σεπτεμβρίου 2006 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Διονύσιος Γιαννακόπουλος, ανέγνωσε την από 23 Μαρτίου 2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη των λόγων αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου στην δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 559 αριθ. 11 Κ.Πολ.Δ, αν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα, που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν, ιδρύεται λόγος αναιρέσεως της αποφάσεως του Αρκεί δε για την ίδρυση του λόγου αυτού και μόνη η ύπαρξη αμφιβολίας για το αν το δικαστήριο της ουσίας έλαβε υπόψη τέτοια αποδεικτικά μέσα. (ΑΠ 331/2004).

Στην προκείμενη περίπτωση, με το πρώτο λόγο αναιρέσεως, προβάλλεται η αιτίαση, ότι, προκειμένου να αποδειχθεί ο ισχυρισμός του αναιρεσείοντος περί κακής και καταχρηστικής εκ μέρους της αναιρεσίβλητης άσκησης της επιμέλειας επί του κοινού (μοναδικού) τέκνου τους σε επίπεδο ψυχοθεραπείας και εν γένει ψυχικής του υγείας, το Εφετείο (που απέρριψε έφεση του πρώτου κατά της 71/2005 αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Τριπόλεως, που είχε απορρίψει αίτηση του ίδιου για ανάθεση σ' αυτόν.

ολικώς ή εν μέρει της γονικής μερίμνης του ανηλίκου) δεν έλαβε υπόψη α) Την από .... ιατρική βεβαίωση του Παιδίατρου Τριπόλεως κ. .... Ο εν λόγω παιδίατρος ήταν ένας εκ των θεραπόντων παιδιάτρων του τέκνου μας και ο οποίος παρακολουθούσε ανελλιπώς το παιδί μας από τη γέννησή του μέχρι και πρόσφατα, όπου επιβεβαιώνει ρητώς ότι το ανήλικο τέκνο μας δεν είχε εμφανίσει κανένα απολύτως παθολογικό ή άλλο σύμπτωμα.

Συγκεκριμένα, βεβαιώνει επί λέξει ο εν λόγω παιδίατρος στην γνωμάτευσή του: "Ο υπογεγραμμένος ιατρός βεβαιώ ότι παρακολουθούσα τον μικρό γ1 από την γέννησή του έως την ηλικία των 3,5 ετών, όταν έφυγε από την Τρίπολη. Καθ' όλο το ανωτέρω χρονικό διάστημα ουδέν παθολογικόν όσον αφορά την συμπεριφορά του είχα διαπιστώσει, αλλά και από τους γονείς του παιδιού μου είχε αναφερθεί, τουναντίον μου είχε δοθεί η εντύπωση ότι επρόκειτο περί ενός παιδιού έξυπνου, κοινωνικού με πολύ καλή συμπεριφορά δια την ηλικία του".

β) Την από ....ιατρική βεβαίωση του Διευθυντή του Παναρκαδικού Νοσοκομείου Τριπόλεως, παιδιάτρου Δρ. ...., ο οποίος γνωματεύει και βεβαιώνει επί λέξει για το ανήλικο τέκνο μας: "Βεβαιώνεται, ότι ο μικρός γ1, που μέχρι πρότινος που μετακόμισε, παρακολουθείτο από την κλινική μας ήταν απόλυτα υγιής, όσον αφορά την ψυχοκινητική του εξέλιξη, χωρίς να παρουσιάζει κανένα πρόβλημα στον ψυχισμό του και στην συμπεριφορά του.

Ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος, διότι από τη ρητή βεβαίωση της προσβαλλόμενης αποφάσεως, ότι για να καταλήξει στο αποδεικτικό της πόρισμα συνεκτίμησε όλα τα αποδεικτικά μέσα (χωρίς να απαιτείται ειδική μνεία καθενός από αυτά ΑΠ 22/2005), που επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν νομίμως οι διάδικοι, σε συνδυασμό προς όλες τις υπόλοιπες αιτιολογίες της, προκύπτει χωρίς αμφιβολία, ότι το δευτεροβάθμιο δικαστήριο έλαβε υπόψη του και τα έγγραφα αυτά (ΑΠ 1505/2006).

Κατά το άρθρο 559 αρ. 9 περγ. γ' του Κ.Πολ.Δ, αναίρεση επιτρέπεται, αν το δικαστήριο άφησε αίτηση αδίκαστη. Ως "αίτηση", κατά την έννοια της διάταξης αυτής νοείται κάθε αυτοτελής αίτηση των διαδίκων, με την οποία ζητείται η παροχή έννομης προστασίας, υπό οποιαδήποτε νομική μορφή αυτής, που δημιουργεί αντίστοιχη εκκρεμότητα δίκης.

Τέτοια αίτηση είναι ιδίως η της αγωγής, ανταγωγής, της κύριας παρέμβασης, της αυτοτελούς πρόσθετης παρέμβασης, της ανακοπής, της τριτανακοπής και του ενδίκου μέσου (ΑΠ 1143/2003, Α.Π 960/2000). Στη συγκεκριμένη περίπτωση, με το δεύτερο λόγο αναιρέσεως, πλήττεται η αναιρεθείσα απόφαση, κατ' άρθρο 559 αρ. 9 Κ.Πολ.Δ, ότι άφησε αδίκαστες αιτήσεις του, που περιλαμβάνονταν στην επί της οποίας αποφάνθηκε έφεσή του, διατυπωθείσες υπό μορφή λόγου εφέσεως, με τις οποίες παρεπονείτο κατά της εκκληθείσης αποφάσεως του Πρωτοδικείου (υπ' αριθ. 71/2005), διότι α) δεν είχε λάβει υπόψη της τις αναφερόμενες πιο πάνω δύο ιατρικές βεβαιώσεις και β)δεν ανέφερε τίποτε για την ακρόαση του παιδιού και την έκφραση της άποψης του στον δικάσαντα Δικαστή).

Ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος και κατά τα δύο σκέλη του, ως απαράδεκτος, δεδομένου ότι ως αίτηση, κατά την έννοια του άρθρου 559 αρ. 9 ΚΠολΔ, θεωρείται η αίτηση που αποτελεί ιδιαίτερο κεφάλαιο της δίκης και προκαλεί εκκρεμοδικία και όχι η αίτηση για λήψη υπ' όψη και παραδοχή αποδεικτικών μέσων,, κατά δε το 2ο σκέλος του, είναι απορριπτέος επί πλέον και ως αβάσιμος, δεδομένου ότι κατά τη διάταξη του άρθρου 1511 § 3 ΑΚ η γνώμη του τέκνου πρέπει να ζητείται και να συνεκτιμάται (ανάλογα με την ωριμότητα αυτού), εξ ουδενός, όμως, σημείου της πιο πάνω διατάξεως προκύπτει, ότι η γνώμη αυτή πρέπει και να παρατίθεται στην απόφαση, πράγμα άλλωστε εύλογο, δεδομένου ότι η παράθεση αυτή (λαμβανομένης υπ' όψη της υφής των εκδικαζομένων υποθέσεων, αλλά και των ευαισθησιών και των αποστάσεων που πρέπει να τηρούνται, ιδίως όταν το τέκνο βρίσκεται σε νηπιακή ηλικία), είναι βέβαιο ότι θα οξύνει έτι περαιτέρω τις ούτως ή άλλως ήδη τεταμένες σχέσεις των διαδίκων γονέων, προκαλώντας εξ αντανακλάσεως βλάβη στο συμφέρον του ίδιου του τέκνου, το οποίο (στην προκειμένη υπόθεση), όταν εξέφρασε τη γνώμη του, ήταν ηλικίας μόλις 6 ετών και το οποίο ενδέχεται να βρεθεί σε δυσχερή θέση, όταν, μετ' ολίγα έτη και κατά τη διάρκεια της εφηβείας δυνηθεί να κατανοήσει πλήρως τα διαδραματισθέντα.

Ο από το άρθρο 559 αριθ. 19 Κ.Πολ.Δ. λόγος αναιρέσεως για έλλειψη νομίμου βάσεως της αποφάσεως λόγω ανεπαρκούς αιτιολογίας αυτής ιδρύεται, όταν δεν προκύπτουν επαρκώς από τις παραδοχές της τα πραγματικά περιστατικά που είναι αναγκαία, στη συγκεκριμένη περίπτωση, για την κρίση του δικαστηρίου περί της συνδρομής των προϋποθέσεων της διάταξης που εφαρμόστηκε ή περί της μη συνδρομής τούτων, η οποία αποκλείει την εφαρμογή της (Ολομ.

ΑΠ 1/1999). Ελλείψεις ή αντιφάσεις ως προς τη μείζονα πρόταση του νομικού συλλογισμού, τον καθορισμό δηλαδή και την έννοια του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου είναι αδιάφορες, αφού κατά το άρθρο 578 Κ.Πολ.Δ., αν το αιτιολογικό της προσβαλλόμενης αποφάσεως κρίνεται εσφαλμένο, αλλά το διατακτικό της ορθό, απορρίπτεται η αναίρεση.

Το ουσιώδες στοιχείο του λόγου αυτού αναίρεσης αποτελεί η έλλειψη νόμιμης βάσης σε "ζήτημα", δηλαδή σε πραγματικό αυτοτελή ισχυρισμό που τείνει στη θεμελίωση ή κατάλυση ασκηθέντος ουσιαστικού δικαιώματος, το οποίο "ζήτημα" ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και όχι όταν πρόκειται για ελλείψεις που ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του πορίσματος, που έχει συναχθεί με βάση αυτές, εφόσον τούτο παρατίθεται σαφώς (Ολομ.

ΑΠ 24/1992). Στη περίπτωση, που πρόκειται, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο, κατά την αναιρετικά ανέλεγκτη κρίση του, δέχθηκε ως αποδειχθέντα τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Οι διάδικοι x1 και ψ1 τέλεσαν νόμιμο γάμο στις 12-9-1998 και από το γάμο τους απέκτησαν στις 7-12-1999 τον ανήλικο γιο τους γ1, ηλικίας σήμερα έξι ετών και τριών μηνών.

Από τους διαδίκους ο αιτών είναι πτυχιούχος μηχανικός ηλεκτρονικών υπολογιστών και της σχολής εκπαιδευτικών λειτουργών επαγγελματικής εκπαίδευσης (Σ.Ε.Λ.Ε.Τ.Ε) και εργάζεται σήμερα, στην Περιφέρεια Πελοποννήσου, η δε καθής είναι πολιτικός μηχανικός με μεταπτυχιακές σπουδές και εργάζεται στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και τροφίμων, στην Αθήνα.

Μετά τον γάμο τους οι διάδικοι εγκαταστάθηκαν στην Τρίπολη, σε ιδιόκτητο διαμέρισμα του αιτούντος, μέχρι την 4.6.2003, που η καθής εγκατέλειψε την συζυγική στέγη με τον ανήλικο, ηλικίας τότε τρισήμισυ ετών και εγκαταστάθηκε σε ιδιόκτητο διαμέρισμα των γονέων της στο Άνω ..... Έκτοτε άρχισε μία έντονη αντιδικία μεταξύ των διαδίκων, με δικαστικούς αγώνες, ανταλλαγή εξώδικων δηλώσεων και τακτικά απασχολούσαν το αστυνομικό τμήμα, με παράπονα ο ένας για τον άλλο ως προς την τήρηση των όρων των δικαστικών αποφάσεων που ρύθμιζαν την επικοινωνία του αιτούντος με τον ανήλικο.

Στις 6.6.2003 η καθής κατέθεσε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Τριπόλεως την από 5.6.2003 (αρ.εκθ.κατ.351/2003) αίτησή της, η οποία εκδικασθείσα στις 18.6.2003 μαζί με την ασκηθείσα με προφορική δήλωση στο ακροατήριο του δικαστηρίου ανταίτηση του νυν αιτούντος, έγινε δεκτή εν μέρει με την 404/2003 απόφαση του, ως άνω, δικαστηρίου, με την διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων και της ανατέθηκε η προσωρινή επιμέλεια του ανηλίκου, παράλληλα της επετράπη να παραλάβει από την οικογενειακή στέγη τα αναγκαία για την χωριστή εγκατάσταση αυτής πράγματα και ρυθμίστηκε το δικαίωμα επικοινωνίας του τότε ανταιτούντος και νυν αιτούντος με τον ανήλικο γιο του, κάθε δεύτερη εβδομάδα από ώρα 18.00 της Παρασκευής μέχρι 19.00 της Κυριακής, κατά την διάρκεια των διακοπών των Χριστουγέννων από το πρωί της παραμονής των Χριστουγέννων μέχρι το πρωί της παραμονής της Πρωτοχρονιάς ή από το πρωί της παραμονής της Πρωτοχρονιάς μέχρι και το μεσημέρι της παραμονής του ανοίγματος των σχολείων, στις διακοπές του Πάσχα από το Σάββατο του Λαζάρου το πρωί μέχρι το μεσημέρι του Μεγάλου Σαββάτου ή από το μεσημέρι του Μεγάλου Σαββάτου μέχρι το απόγευμα της Κυριακής του Θωμά, μετά από συνεννόηση των διαδίκων και κατά τις θερινές διακοπές εναλλάξ τον Ιούλιο ή τον Αύγουστο αρχής γενομένης από τον Αύγουστο του έτους εκδόσεως της αποφάσεως.

Στις 8.8.2003 η καθής κατέθεσε την από 7.8.2003 (αρ.εκθ.κατ. 169/2003) τακτική αγωγή ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Τριπόλεως, η οποία, συνεκδικασθείσα με την από 12.1.2004 (αρ.εκθ.κατ. 4/2004) αντίθετη αγωγή του νυν αιτούντος, έγινε δεκτή με την 50/2004 απόφαση του δικαστηρίου αυτού και ανατέθηκε σ' αυτήν η άσκηση της επιμέλειας, ρυθμίσθηκε δε το δικαίωμα της επικοινωνίας του νυν αιτούντος με τον ανήλικο με πιο συγκεκριμένο τρόπο.

Στις 2.1.2004 η καθής κατέθεσε την από 22.12.2003 (αρ.εκθ.κατ. 1/2004) αίτηση της ζητώντας την επιδίκαση προσωρινής διατροφής για λογαριασμό του ανηλίκου τέκνου της, του οποίου είχε την προσωρινή επιμέλεια βάσει της προμνησθείσης αποφάσεως. Η αίτηση έγινε δεκτή εν μέρει με την 112/2004 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Τριπόλεως και στις 8.4.2004

κατέθεσε τη από 5.4.2004 (αρ.εκθ. κατ.84/2004) τακτική αγωγή διατροφής για λογαριασμό του ανηλίκου, από του δικογράφου της οποίας παραιτήθηκε, με δήλωση καταχωρηθείσα στα πρακτικά 14/2004 της συνεδριάσεως της 8.10.2004 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Τριπόλεως. Στις 2.1.2004 η καθής κατέθεσε παράλληλα και την από 22.12.2003 (αρ.εκθ.κατ. 1/2004) αγωγή της ζητώντας την λύση του γάμου της με τον νυν αιτούντα, η οποία συνεκδικασθείσα με την από 17.11.2003 (αρ.εκθ.κατ. 143/2003) αντίθετη αγωγή, έγινε δεκτή, ενώ απορρίφθηκε η αντίθετη προμνησθείσα αγωγή του αιτούντος, με την 87/2005 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Τριπόλεως.

Κατά της αποφάσεως αυτής και της προμνησθείσης 50/2004 αποφάσεως έχουν ασκηθεί εφέσεις από τον νυν αιτούντα. Η διάσπαση της οικογενειακής συνοχής και οι βαθιές μεταβολές που συντελέσθηκαν στις σχέσεις των διαδίκων προς αλλήλους και προς τον ανήλικο, οι οποίες απέκλειαν κάθε συνεννόηση επί των προσωπικών τους ζητημάτων και επί των αναφερομένων στον ανήλικο, που τακτικά χρησιμοποιείτο ως όργανο για την άσκηση παντοειδών πιέσεων και την ικανοποίηση εκδικητικών διαθέσεων, κλόνισε σοβαρά την ψυχική ισορροπία του ανηλίκου, ο οποίος αισθάνθηκε, όπως ήταν φυσικό, μεγάλη ανασφάλεια.

Υπό το κράτος αυτής της κατάστασης η καθής, έχουσα την προσωρινή επιμέλεια του ανηλίκου, άσκησε τα έναντι του ανηλίκου πρόσθετα καθήκοντα της με αυξημένη ευθύνη προς αντιμετώπιση των ως άνω ειδικών περιστάσεων, εξασφαλίζοντας στον ανήλικο κατάλληλες συνθήκες προσαρμογής. Φρόντισε για την εγγραφή αυτού στον παιδικό σταθμό των εκπαιδευτηρίων "...", στον ....

Αττικής, που διαθέτουν καλό επίπεδο εκπαίδευσης στα παιδιά και από τον Σεπτέμβριο του 2003 άρχισε να παρακολουθεί την τάξη των προνηπίων. Η προσαρμογή του στην τάξη έγινε σταδιακά ομαλά. Ήταν συνεργάσιμος, συμμετείχε πρόθυμα στις δραστηριότητες της τάξης και έδειχνε ενδιαφέρον για μάθηση. Ήταν χαρούμενος, εκδηλωτικός και τρυφερός προς τους άλλους και είχε αρχίσει να δημιουργεί σχέσεις με τους συνομιλίκους του.

Ο λόγος του ήταν αναπτυγμένος για την ηλικία του. Ωστόσο, μετά από προσεκτική παρακολούθηση συγκεκριμένων εκδηλώσεων του παιδιού στην τάξη εντοπίσθηκε κάποια ελαφρά διαταραχή προσωπικότητας και συστήθηκε στην καθής περαιτέρω διερεύνηση στην ειδική ερευνητική - διαγνωστική και θεραπευτική μονάδα "...", όπως τούτο προκύπτει από το από Ιανουαρίου 2004 έγγραφο των ως άνω εκπαιδευτηρίων.

Ενόψει του προβλήματος αυτού η ενάγουσα - εναγόμενη, ενήργησε άμεσα και ξεκίνησε τη διαδικασία αυτή του παιδιού στην ως άνω ερευνητική μονάδα, όπου υποβλήθηκε σε σειρά εξετάσεων. Πιο συγκεκριμένα στις 29.1.2004 έγινε η ψυχολογική εξέταση, στις 3.2.2004 παιδοψυχιατρική εξέταση και στις 1.3.2004 λογοπεδική και το συμβούλιο της διεπιστημονικής ομάδας έγινε στις 10.3.2004.

Κατά την εξέταση εκτιμήθηκε ότι ο ανήλικος συνεργάζεται και επικοινωνεί αρκετά καλά. Παρατηρήθηκε ότι είχε λίγο άγχος αποχωρισμού από την μητέρα του, ικανοποιητική γνωστική ανάπτυξη και δυσκολία στην ποιότητα της επικοινωνίας και της αλληλεπίδρασης. Η δυσκολία ήταν εμφανής τόσο στη χρήση του λόγου και τη θεματολογία, όσο και στο συμβολικό παιχνίδι.

Η δραστηριότητα του και το ενδιαφέρον χαρακτηρίσθηκε από μονότονη και ψυχαναγκαστική ενασχόληση με τα αντικείμενα και κρίθηκε ότι είχε ανάγκη βοηθείας από ειδικό ψυχολόγο με ψυχοθεραπευτική προσέγγιση (παιγνιοθεραπεία, συμβολοποίηση).

Κρίθηκε, επίσης, απαραίτητο οι γονείς του ανηλίκου να έχουν και αυτοί συμβουλευτική συνεργασία για να τον βοηθήσουν από την πλευρά τους να ωριμάσει ψυχικά. Στις 19.1.2004 ο αιτών ενημερώθηκε από την θεραπευτική μονάδα για την διαδικασία αξιολόγησης του παιδιού και ζητήθηκε η σύμφωνη γνώμη και η συνεργασία του, όπως τούτο προκύπτει από το από ...

έγγραφο αυτής. Ο αιτών είχε προγραμματισμένη συνάντηση για ενημέρωση επί των αποτελεσμάτων του ανηλίκου στις 22.3.2004, αλλά η καθής απαγόρευσε την προφορική και γραπτή ενημέρωση του και η συνάντηση ακυρώθηκε μετά από τηλεφωνική επικοινωνία μαζί του. Αργότερα όμως ενημερώθηκε για τα αποτελέσματα της διαγνωστικής διαδικασίας και τις προτάσεις της επιστημονικής ομάδας, από την θεραπευτική μονάδα σε συνάντηση που είχε με τους παράγοντες αυτής.

Ψυχολογικές διαταραχές και μεγάλη δυσκολία συγκέντρωσης διεγνώσθη και από τον Ψυχίατρο -Παιδοψυχολόγο του Πανεπιστημίου Παρισίων και Ψυχοθεραπευτή EFTA ...., όπως τούτο προκύπτει από την από .... ιατρική γνωμάτευση που ο αιτών επικαλείται και προσκομίζει. Στην γνωμάτευση του αυτή ο ως άνω γιατρός αποδίδει τις ψυχολογικές διαταραχές του ανηλίκου στον πρόσφατο χωρισμό των γονιών του και το ξεριζωμό του από το περιβάλλον και το σπίτι που είχε μεγαλώσει και σημειώνει ότι η εξοικείωση σε ένα ριζικά νέο περιβάλλον έχουν προκαλέσει πολύ μεγάλη αναστάτωση στον ανήλικο, με έντονη ψυχική φόρτιση.

Το σοκ από τη ριζική αυτή περιβαντολλογική αλλαγή έχει πάρει δραματικές διαστάσεις, συνδυαζόμενη με την αποκοπή του από τον πατέρα του, με τον οποίο διατηρούσε μια ιδιαίτερη σχέση, που μέχρι τον χωρισμό του από αυτόν, του εξασφάλιζε καλή ψυχική ισορροπία. Η δυσμενής για την ψυχική του υγεία απομάκρυνση του από τον πατέρα του, έχει ενισχυθεί και από τη φυσική απομάκρυνση από τους πατρικούς γιαγιά και παππού με τους οποίους ήταν ιδιαίτερα συνδεδεμένος, εκτιμά δε ότι υπάρχει άμεση ανάγκη αποκατάστασης της ψυχικής του ισορροπίας, με την διόρθωση του πατρικού ελλείμματος που τόσο δραματικά βιώνει.

Ωστόσο, ο ανήλικος, με την ως άνω υπεύθυνη συμπεριφορά της μητέρας του και την συμβολή των παραγόντων (δασκάλας και ψυχολόγου) του σχολείου του, κατά το δεύτερο τρίμηνο του σχολικού έτους 2003-2004 παρουσίασε βελτιωμένη εικόνα. Εμφανίσθηκε ανεξάρτητος και δραστήριος, κινούμενος με άνεση μέσα στην ομάδα χωρίς όμως να έχει σταθερές φιλίες.

Συμμετείχε με προθυμία στις δραστηριότητες της τάξης και έδειχνε να χαίρεται κάθε στιγμή. Είχε μεγάλη λεκτική και εκφραστική ικανότητα και περιέγραφε με λεπτομέρεια γεγονότα και εικόνες από την ζωή του. Βέβαια δεν συγκεντρωνόταν εύκολα, συχνά κλεινόταν στον εαυτό του και υπήρχαν στιγμές που δυσκολευόταν να παρακολουθήσει τη διαδικασία.

Ωστόσο όταν κατάφερνε να συγκεντρωθεί, οι εργασίες του ήταν αρκετά προσεγμένες και συμμετείχε στις συζητήσεις της ομάδας. Κατανοούσε τις αριθμητικές έννοιες και ολοκλήρωνε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τις ασκήσεις προγραφής. Ως προς το μάθημα της αγγλικής γλώσσας, απλώς το παρακολουθούσε και κάποιες φορές επαναλάμβανε τις λέξεις, ενώ συμμετείχε με προθυμία στις δραστηριότητες.

Από τον Απρίλιο του ιδίου έτους ξεκίνησε, κατόπιν συστάσεως του ως άνω ειδικού θεραπευτικού κέντρου, η ψυχοθεραπευτική παρέμβαση στον ανήλικο με τέσσερεις συνεδρίες μηνιαίως και παράλληλη παρακολούθηση εκ μέρους της καθής συμβουλευτικής καθοδήγησης, με δύο συνεδρίες μηνιαίως. Μετά την ψυχολογική στήριξη του από την μητέρα του και την ως άνω θεραπευτική μονάδα, ο ανήλικος παρουσίασε ακόμη καλύτερη εικόνα και ήδη από 15.6.2005 έχει διακόψει τις συνεδρίες, όπως προκύπτει από το από ...

έγγραφο της θεραπευτικής μονάδας, το οποίο παραδεκτά λαμβάνεται υπ' όψη έστω και εάν προσκομίσθηκε στην προθεσμία προσθήκης και αντίκρουσης, αφού η καθής το επικαλείται με τις έγγραφες προτάσεις. Βέβαια η καθής αποφάσισε μονομερώς και χωρίς να ζητήσει την γνώμη του αιτούντος συζύγου της και πατέρα του ανηλίκου για τον ως άνω τρόπο αντιμετώπισης των προβλημάτων αυτού (ανηλίκου) και μάλιστα στην αρχή είχε απαγορεύσει την προφορική και γραπτή ενημέρωση του επί του πορίσματος της ως άνω θεραπευτικής μονάδας.

Πέραν τούτου ο αιτών δεν είχε ενημερωθεί από την καθής για την έναρξη της ψυχοθεραπευτικής παρέμβασης του ανηλίκου. Περί αυτού έλαβε γνώση το πρώτον με την κοινοποίηση της τακτικής αγωγής διατροφής. Δεν προέκυψε, ωστόσο, ιδιοτελής σκοπός αυτής, ούτε και επιβλαβής για τον ανήλικο τρόπος αντιμετωπίσεως του ως άνω προβλήματος της υγείας αυτού και συνακόλουθα κακής, εκ του λόγου αυτού, ασκήσεως της επιμέλειας, η οποία της είχε νόμιμα ανατεθεί και στην οποία περιλαμβάνεται, σύμφωνα με τις προπαρατεθείσες σκέψεις και η απόφαση για την ιατρική περίθαλψη του ανηλίκου.

Αποδείχθηκε, περαιτέρω, ότι η καθής καταβάλλει προσπάθεια για την κατά το δυνατόν, ομαλή επικοινωνία του ανηλίκου με τον αιτούντα πατέρα του. Ωστόσο έχουν δημιουργηθεί αρκετά προβλήματα μεταξύ των διαδίκων κατά την άσκηση του εν λόγω δικαιώματος. Πιο συγκεκριμένα, στις 31.8.2003 η καθής υπέβαλε σε βάρος του αιτούντος μήνυση για παράβαση της αποφάσεως που ρύθμιζε τον τρόπο επικοινωνίας του με τον ανήλικο, ισχυριζόμενη ότι ο αιτών, που είχε παραλάβει το ανήλικο για τις θερινές διακοπές, το επέστρεψε περί ώραν 23.30 αντί της 19.00.

Μήνυση σε βάρος του αιτούντος υπέβαλε και κατά τις θερινές διακοπές του επομένου έτους, στις 31.7.2004 ισχυριζόμενη ότι κατά παράβαση της αποφάσεως που ρύθμιζε τον τρόπο επικοινωνίας δεν παρέδωσε τον ανήλικο την 19.00 η ώρα. Οι ενέργειες αυτές της καθής, όμως δεν μπορούν να αποδοθούν σε κακοβουλία αυτής, ενόψει και της ασάφειας της προαναφερθείσης αποφάσεως που ρύθμιζε την επικοινωνία.

Επίσης, αποδείχθηκε ότι στις 23.4.2004, τον μήνα Αύγουστο του ιδίου έτους και τον Ιούλιο του 2005 δεν κατέστη εφικτή η επικοινωνία του αιτούντος με τον ανήλικο, ωστόσο η ενέργεια αυτή της καθής ωφείλετο στο τρόπο ερμηνείας εκ μέρους της των ως άνω αποφάσεων. Πιο συγκεκριμένα, πίστευε στην πρώτη περίπτωση ότι δεν είχε παρέλθει δεκαπενθήμερο από της τελευταίας επικοινωνίας, ενώ στις δύο άλλες περιπτώσεις ότι κατά την διάρκεια του αντιστοίχου μηνός των θερινών διακοπών της με τον ανήλικο, δεν ίσχυαν οι διατάξεις της επικοινωνίας του ανηλίκου με τον αιτούντα.

Αλλά και τα περιστατικά της 7.1.2005, 30.12.2005 και 13.1.2006, που φέρεται η καθής να αρνείται την επικοινωνία του αιτούντος με τον ανήλικο υιό του, είναι απόρροια του διαφορετικού τρόπου ερμηνείας των προμνησθεισών δικαστικών αποφάσεων από τους διαδίκους. Βέβαια ο αιτών διαμαρτύρεται ότι η καθής προέβη μονομερώς στον καθορισμό της σειράς επικοινωνίας με τον ανήλικο, κατά τις εορτές των Χριστουγέννων και του Πάσχα χωρίς προσυνεννόηση, ότι στις 3.5.2004 τηλεφώνησε η καθής στην Τρίπολη και απείλησε ότι ο καθού και η οικογένεια του δεν θα ξαναδούν τον ανήλικο, ότι δεν έδειχνε κατανόηση στις δυσκολίες της επικοινωνίας ενόψει της αποστάσεως του τόπου της κατοικίας του ιδίου και του ανηλίκου, επικαλούμενος τα περιστατικά της 13.6.2004 και 27.6.2004, κατά τα οποία αρνήθηκε την τροποποίηση του χρόνου αποδόσεως του ανηλίκου, η συμπεριφορά όμως αυτή της καθής κρίνεται ότι ήταν απότοκος της έντονης διένεξης μεταξύ των διαδίκων και μαρτυρεί έλλειψη κατανόησης των ιδιαιτεροτήτων που εμφανίζονταν κατά την εφαρμογή της προμνησθείσης απόφασης, όμως δεν συνιστούν κακή ή καταχρηστική άσκηση της επιμέλειας του ανηλίκου εκ μέρους της.

Επικαλείται επί πλέον ότι η καθής παρεμποδίζει τη τηλεφωνική επικοινωνία του με τον ανήλικο και ότι διεγείρει την αντιπάθεια αυτού προς τον πατέρα του απευθύνοντας απαξιωτικές γι' αυτόν φράσεις και απειλές, δεν αποδείχθηκε όμως, κατά τρόπο αναμφισβήτητο τέτοια συμπεριφορά της καθής, ούτε ότι η ματαίωση της τηλεφωνικής επικοινωνίας του αιτούντος με τον ανήλικο οφείλεται σε οποιασδήποτε μορφής υπαιτιότητα και αρνητική επίδραση της καθής επί του ανηλίκου.

Δεν αποδείχθηκε επίσης ότι η αλλαγή του ονόματος του ανηλίκου από γ1 σε ... έχει επιβαρύνει τον ψυχισμό του, ούτε ότι κάθε φορά που ο αιτών παραλαμβάνει τον ανήλικο είναι άρρωστος και σε άθλια ψυχολογική κατάσταση. Τέλος, το γεγονός ότι η καθής δεν απευθύνθηκε και σε άλλο ιατρικό φορέα κρατικό για περαιτέρω διερεύνηση και αξιολόγηση περί της υπάρξεως ή μη και ποίων διαταραχών συμπεριφοράς του ανηλίκου, δεν συνιστά πλημμελή αντιμετώπιση του προβλήματος αυτού, αφού ο ανήλικος ήδη παρακολουθούσε, με πρωτοβουλία της καθής, πρόγραμμα στην ως άνω ειδικευμένη θεραπευτική μονάδα, που επέδρασε με θετικό τρόπο στην ψυχοσύνθεση του, ενώ και ο ίδιος ο αιτών είχε υποβάλει τον ανήλικο σε εξέταση από ειδικό επιστήμονα, όπως προαναφέρθηκε, ο οποίος διαπίστωσε τα προβλήματα στην συμπεριφορά αυτού, ενώ τίποτα επί πλέον δεν θα πρόσφερε τόσο στη διάγνωση όσο και στην οποιαδήποτε παροχή βοηθείας στον ανήλικο, αλλά και στην στήριξη των γονέων.

Για τους ίδιους λόγους πρέπει να απορριφθεί και το υποβαλλόμενο αίτημα από τον αιτούντα για την διενέργεια ιατρικής πραγματογνωμοσύνης επί του ανηλίκου. Με βάση τις ανωτέρω διαπιστώσεις, κρίνεται ότι η καθής δεν παρέβη τα καθήκοντά της, ούτε ασκεί το λειτούργημα που της ανατέθηκε με την ως άνω απόφαση καταχρηστικά και κατά τρόπο που θέτει σε κίνδυνο το συμφέρον του ανηλίκου, τόσο όσον αφορά την αντιμετώπιση των ως άνω προβλημάτων της υγείας αυτού όσο και ως προς το θέμα της διευκόλυνσης της επικοινωνίας του με τον πατέρα του και συνακόλουθα της διατήρησης και τόνωσης του ψυχικού δεσμού του με αυτόν.

Επί πλέον φροντίζει και περιποιείται τον ανήλικο και εκπληρώνει προσηκόντως τις υποχρεώσεις της. Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, που με την εκκαλουμένη απόφαση κατέληξε στην ίδια κρίση, ορθά τον νόμο ερμήνευσε και τις αποδείξεις εκτίμησε και ορθά κατ' αποτέλεσμα, έστω και με διαφορετική κατά ένα μέρος αιτιολογία, απέρριψε την από 9.8.2004 αίτηση, πρέπει δε να απορριφθούν οι συναφείς λόγοι εφέσεως, που υποστηρίζονται τα αντίθετα και η έφεση στο σύνολό της".

Με την κρίση του αυτή το Εφετείο διέλαβε πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες ως προς τα ασκούντα ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης στην έκβαση της δίκης ζητήματα α) της ψυχικής υγείας του ανηλίκου, β) της αντιμετώπισης των προβλημάτων της υγείας του εκ μέρους της αναιρεσίβλητης και γ) της μη παραβιάσεως, από πλευράς της τελευταίας, του καθορισμού της σειράς επικοινωνίας του ανηλίκου με τον αναιρεσείοντα κατά τις εορτές των Χριστουγέννων και το Πάσχα 2004.

Συνεπώς, ο περί του αντιθέτου τρίτος (και τελευταίος) λόγος αναιρέσεως, με τον οποίον αποδίδεται στη προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια εκ του άρθρου 19 του Κ.Πολ.Δ, είναι αβάσιμος και εντεύθεν απορριπτέος, συνακόλουθα δε και ηα ίτηση αναιρέσεως στο σύνολό της. Ως προς τη δικαστική, τέλος, δαπάνη, αυτή πρέπει να επιβληθεί σε βάρος του ηττημένου αναιρεσείοντος, όπως στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 29-9-2006 αίτηση του χ1 για αναίρεση της 107/2006 απόφασης του Εφετείου Ναυπλίου.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης εκ χιλίων οκτακοσίων (1800) ευρώ.

Κρίθηκε, αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 15 Απριλίου 2009 και

Δημοσιεύθηκε, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο του στην Αθήνα στις 18 Μαϊου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ