118/2016 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 118 / 2016 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 118/2016

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ιωάννη Γιαννακόπουλο Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Ελένη Διονυσοπούλου, Ευγενία Προγάκη, Πέτρο Σαλίχο και Παρασκευή Καλαϊτζή, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 16 Δεκεμβρίου 2015, με την παρουσία και της γραμματέως Σπυριδούλας Τζαβίδη, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Μ. συζ. Ι. Λ., το γένος Γ. Σ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Νίκο Γεννάδιο με δήλωση κατ’ άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Της αναιρεσίβλητης: Σ. χας Σ. Μ., το γένος Β. Κ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Τριαντάφυλλο Καζάνη, με δήλωση κατ’ άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 18-10-2007 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Πολύγυρου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 17/2010, του ιδίου Δικαστηρίου και 75/2012 Πολυμελούς Πρωτοδικείου Χαλκιδικής. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων, με την από 30-10-2012 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Παρασκευή Καλαϊτζή, ανέγνωσε την από 7-12-2015 έκθεσή της, με την οποία εισηγείται την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Συμφώνως προς την διάταξη του άρθρου 1045 ΑΚ "Εκείνος που έχει στη νομή του μια εικοσαετία πράγμα κινητό ή ακίνητο, γίνεται κύριος (έκτακτη χρησικτησία)".

ΙΙ. Κατά τη διάταξη του άρθρου 560 αρ. 1 ΚΠολΔ, που είναι ταυτόσημο με άρθρο 559 του ιδίου κώδικος, αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του ή αν εφαρμοσθεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ ΑΠ 7/2006, 4/2005). Με τον λόγο αναιρέσεως από τον αριθμό 1 του άρθρου 560 ΚΠολΔ (παραβίαση κανόνα του ουσιαστικού δικαίου) ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου κατά την εκτίμηση του νόμω βασίμου της αγωγής ή των ισχυρισμών των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς. Ελέγχεται, δηλαδή, αν η αγωγή, κυρία παρέμβαση, ένσταση κ.ο.κ. ορθώς απορρίφθηκε ως μη μόνιμη ή αν κατά παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου έγινε δεκτή ως νόμιμη ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ’ ουσίαν (Ολ ΑΠ 10/2011).

ΙΙΙ. Στην προκειμένη περίπτωση οι επί του ανακύψαντος ζητήματος επιτρεπτώς επισκοπούμενες παραδοχές του Πρωτοδικείου, οι οποίες εμπεριέχονται στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφασή του, έχουν ως ακολούθως: "Σύμφωνα με την αγωγή, στην ενάγουσα περιήλθε ένας αγρός, δυνάμει του υπ’ αριθμ. .../1976 δωρητηρίου συμβολαίου του πρώην συμβολαιογράφου Πολυγύρου Χρήστου Κοσμέτη που μεταγράφηκε νόμιμα στα βιβλία μεταγραφών στον τόμο … με αριθμό ..., εκτάσεως 1994,82τ.μ. στη θέση ‘ ...’ , της κτηματικής περιφέρειας του ΔΔ Ορμύλιας, που ορίζεται ανατολικά με ιδιοκτησία κληρονόμων Α. Β., δυτικά με ιδιοκτησίες Ι. Τ. και Γ. Μ., βόρεια με ιδιοκτησία Χ. Σ. και ήδη ιδιωτικό δρόμο Χ. Κ. και νότια με ιδιοκτησία Π. Σ. Το ανωτέρω ακίνητο, το οποίο περιγράφεται στο συμβόλαιο όπως προαναφέρθηκε, φέρεται όμως να έχει έκταση 1600τ.μ της δώρισε η μητέρα της, στην οποία είχε περιέλθει, από κληρονομιά του παππού της Γ. Κ., με την υπ’ αριθμ. .../1926 δημόσια διαθήκη του τότε συμβολαιογράφου Πολυγύρου Αλέξιου Βουργουντζή, η οποία δημοσιεύτηκε με το υπ’ αριθμ. 4/1937 πρακτικό του Δικαστηρίου τούτου, σύμφωνα με την οποία ο ίδιος αγρός φέρεται με έκταση 1,5 στρέμμα. Ωστόσο, σε έκταση 914,38τ.μ. εκ του ανωτέρω ακινήτου, την οποία διεκδικεί η ενάγουσα και η οποία ορίζεται σε πλευρά 41,80γ.μ με ιδιοκτησία κληρονόμων Α. Β., δυτικά σε πλευρά 48,50γ.μ με υπόλοιπη ιδιοκτησία της ενάγουσας, βόρεια σε πλευρά 22,20 γ.μ με ιδιωτικό δρόμο Χ. Κ. και νότια σε πλευρά 18,60 γ.μ με ιδιοκτησία Π. Σ., ασκούσε πράξεις νομής από πολλά χρόνια πριν την εναγόμενη, ο πατέρας της Β. Κ. του Α.. Ειδικότερα καλλιεργούσε στον αγρό σιτάρι και κριθάρι, συνέλλεγε τον ελαιόκαρπο από το μοναδικό ελαιόδενδρο που υπήρχε στο επίδικο και γενικά ασκούσε όλες τις πράξεις νομής που αρμόζουν στη φύση του, συμπεριλαμβανομένης της επιτήρησης του από καταπατήσεις τρίτων. Ως εκ τούτου το έτος 1976, όταν οι γονείς της ενάγουσας και ο σύζυγος της επιχείρησαν να συμπεριλάβουν το επίδικο στο όμορο ακίνητο τους, ο πατέρας της εναγομένης, άσκησε αίτηση ασφαλιστικών μέτρων νομής, ενώπιον του Ειρηνοδικείου Πολυγύρου, επί της οποίας (αίτησης) εκδόθηκε η υπ’ αριθμ. 22/1976 απόφαση του Δικαστηρίου εκείνου, η οποία τελεσιδίκησε και η οποία έκανε δεκτή την αίτηση. Έτσι η κρίση του Δικαστηρίου περί άσκησης πράξεων νομής από τον πατέρα της εναγομένης, Β. Κ., ενισχύεται από την προαναφεθρείσα απόφαση, αλλά και από τις καταθέσεις των μαρτύρων κατά τη συζήτηση της αιτήσεως εκείνης, οι οποίες περιέχονται στα ταυτάριθμα με την απόφαση πρακτικά, ως και τις αντίστοιχες καταθέσεις των μαρτύρων που περιέχονται στα πρακτικά της υπ’ αριθμ. 47/2001 απόφασης ασφαλιστικών μέτρων του Ειρηνοδικείου Πολυγύρου, η οποία εκδόθηκε κατόπιν αιτήσεως της νυν ενάγουσας, με την οποία ζητούσε την απόδοση της νομής του ακινήτου και η αίτηση της απορρίφθηκε. Τις ανωτέρω πράξεις νομής, συνέχισε και η εναγόμενη από το έτος 1955, οπότε της παραχωρήθηκε άτυπα η νομή από τον πατέρα της, όπως πειστικά κατέθεσε ο μάρτυρας της ενώπιον του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου, ο οποίος όργωνε ο ίδιος τον αγρό για αρκετά χρόνια και συνέλεγε τον ελαιόκαρπο από το μοναδικό ελαιόδενδρο που υπάρχει στο επίδικο. Στη συνέχεια ο δικαιοπάροχος της, κατέλειπε το ακίνητο στην εναγόμενη με την υπ’ αριθμ. .../1980 δημόσια διαθήκη του, η οποία δημοσιεύτηκε με το υπ’ αριθμ. 61/1993 πρακτικό δημοσίευσης διαθήκης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χαλκιδικής. Η ενάγουσα βεβαίως ισχυρίζεται ότι η ίδια ή τρίτοι για λογαριασμό της, ασκούσαν πράξεις νομής επί του επιδίκου από το έτος 1976, δίχως όμως οι ισχυρισμοί της να αποδεικνύονται. Οι μαρτυρικές καταθέσεις προς υποστήριξη των ισχυρισμών της δεν κρίνονται πειστικές, διότι από τις προσκομιζόμενες μετ’ επικλήσεως από την εναγόμενη, φωτογραφίες του επιδίκου, ως και από την αυτοψία του Ειρηνοδίκη Πολυγύρου στα πλαίσια της δίκης των ασφαλιστικών μέτρων, (όπως τα συμπεράσματα αυτής περιλαμβάνονται στην υπ’ αριθμ. 22/1976 απόφαση του), αποδεικνύεται ότι το επίδικο, έχει εντελώς διαφορετική μορφή από το ακίνητο της ενάγουσας. Ειδικότερα, το ακίνητο της ενάγουσας είναι ελαιώνας με σύστημα ποτίσματος, ενώ το επίδικο είναι για έτη ακαλλιέργητο. Η μία ελιά που υφίσταται επ’ αυτού εξάλλου είναι ξερική, γεγονός που δεν αμφισβητείται, ενώ δεν θεωρείται πειστική η εξήγηση που δίδεται από τους μάρτυρες της ενάγουσας, περί μη φύτευσης και στο επίδικο ελαιοδένδρων, λόγω πληροφοριών του πατέρα της ενάγουσας ότι θα μπορέσει να χτίσει οίκημα επ’ αυτού. Επιπλέον, δεν δίδεται εξήγηση για ποιο λόγο η ελιά που βρίσκεται στο επίδικο δεν συμπεριλαμβάνεται στο σύστημα ποτίσματος, ούτε παρέχεται πειστική εξήγηση, για ποιο λόγο όταν η ενάγουσα προέβη σε φύτευση νέων ελαιοδένδρων κατά τα έτη 1986-1987, δεν προέβη στην επέκταση της φύτευσης και στο επίδικο. Ως εκ τούτου αποδείχτηκε ότι ο πατέρας της εναγόμενης ασκώντας πράξεις νομής επί του ακινήτου από το έτος περίπου 1938 και στη συνέχεια η ίδια η εναγόμενη, η οποία διαδέχθηκε αυτόν στη νομή το έτος 1955, προσμετρώντας στο χρόνο νομής, αυτόν του δικαιοπαρόχου της κατέστη κυρία του ακινήτου με τα προσόντα της έκτακτης χρησικτησίας, ενώ αντίθετα δεν αποδείχτηκε ότι η ενάγουσα άσκησε ουδέποτε επί του επιδίκου πράξεις νομής, πολλώ δε μάλλον ότι απέκτησε επ’ αυτού κυριότητα, αφού κατά το έτος 1976, οπότε και υπεγράφη το δωρητήριο συμβόλαιο από τη μητέρα της, η εναγόμενη, είχε ήδη συμπληρώσει εικοσαετή νομή επί του ακινήτου, διαδεχόμενη στη νομή, το δικαιοπάροχο της και προσμετρώντας το χρόνο νομής του ιδίου όπως αναφέρθηκε ανωτέρω". IV. Με αυτά που δέχθηκε και, έτσι όπως έκρινε το (ως Εφετείο δικάσαν) Πολυμελές Πρωτοδικείο, προσηκόντως εφήρμοσε την προρρηθείσα διάταξη του ΑΚ, επί τη βάσει της οποίας "πλοηγήθηκε" στην αναδρομή των ιστορικών δεδομένων της υποθέσεως και με προμετωπίδα αυτήν (εν θέματι ουσιαστική διάταξη του ΑΚ) διατύπωσε και μορφοποίησε το καταληκτικό του πόρισμα, (κατά τα ανωτέρω δεκτά γενόμενα). Επομένως, ο (μοναδικός) λόγος αναιρέσεως, με τον οποίον η αναιρεσείουσα καταλογίζει στο Πρωτοδικείο, ότι με την προσβαλλομένη απόφασή του, συμπλεύσαν με τον (αντιμετωπισθέντα ως αρνητικό της αγωγής)ισχυρισμό της (εναγομένης - νυν) αναιρεσίβλητης ως προς την επί του επιδίκου ακινήτου κυριότητα και αφού απέρριψε κατ’ ουσίαν την αγωγή αυτής (ήδη αναιρεσείουσας), προέβη σε εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή του άρθρου 1045 ΑΚ και υπέπεσε στην κατ’ άρθρο 560 αρ. 1 ΚΠολΔ πλημμέλεια, είναι αβάσιμος. V. Κατά συνέπεια, αίτηση αναιρέσεως είναι απορριπτέα VI. Τέλος, πρέπει να διαταχθεί η εισαγωγή του καταβληθέντος παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο (αρθρ. 495 παρ. 4 ΚΠολΔ) και κατά παραδοχήν του αιτήματος της αναιρεσίβλητης να επιβληθεί η δικαστική της δαπάνη στην ηττωμένη αναιρεσείουσα (αρθρ. 176, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 30-10-2012 αίτηση της Μ. Λ. για αναίρεση της 75/2012 αποφάσεως του (δικάσαντος ως Εφετείου) Πολυμελούς Πρωτοδικείου Χαλκιδικής.

Επιβάλλει στην αναιρεσείουσα την δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, την οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων ευρώ (2.700). Και Διατάσσει την εισαγωγή του καταβληθέντος παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 12 Ιανουαρίου 2016.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 9 Φεβρουαρίου 2016.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ