1189/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1189 / 2012 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1189/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη, Αντιπρόεδρο, Χαράλαμπο Δημάδη, Σπυρίδωνα Μιτσιάλη, Δημήτριο Μαζαράκη και Ερωτόκριτο Καλούδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 8 Φεβρουαρίου 2012, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Γ. Θ. Ε., 2. Χ. Θ. Ε. κατοίκων ... και 3. Κ. Θ. Ε., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Αθανάσιο Πέτρου.

Των αναιρεσίβλητων: 1. Α. Β. Ε., 2. Β. Χ. Ε., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Γεώργιο Μεντή.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 22-3-1994 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Τρικάλων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 199/2003 του ίδιου Δικαστηρίου και 646/2007 του Εφετείου Λάρισας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 21-9-2009 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ερωτόκριτος Καλούδης ανέγνωσε την από 14-1-2011 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσίβλητων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τη διάταξη του άρθρου 79 παρ.2 του Αγροτικού Κώδικα σε συνδυασμό με τις διατάξεις των άρθρων 26, 74, 1809 και 203 του ίδιου Κώδικα και του άρθρου 1 παρ.1 του α.ν. 431/1968, κατά την οποία επιτρέπεται από την έναρξη της ισχύος του νόμου αυτού (23.5.1968) στους κατά την εποικιστική εν γένει νομοθεσία κληρούχους η με δικαιοπραξία εν ζωή εκποίηση ή οπωσδήποτε διάθεση των κάθε φύσεως κλήρων τους, υπό τον περιορισμό της μη κατάτμησης των τεμαχίων της οριστικής διανομής, με τις εξαιρέσεις που αναφέρονται στην παράγραφο 2 του ίδιου άρθρου, στις οποίες περιλαμβάνεται και εκείνη του εδαφίου Α περίπτωση δ, που αφορά τους οικοπεδικούς κλήρους, σαφώς προκύπτει, ότι ο κατά τον αγροτικό νόμο αποκαθιστάμενος κληρούχος από τη σ' αυτόν παραχώρηση συγκεκριμένου κλήρου και μέχρι την έναρξη του προαναφερόμενου α.ν. 431/1968, και αν ακόμη δεν επιλήφθηκε της κατοχής αυτού, θεωρείται ως μόνος καλής πίστεως νομέας αυτού και συνεπώς ο παραχωρηθείς κλήρος είναι ανεπίδεκτος χρησικτησίας από άλλον, ενώ μετά την έναρξη της ισχύος του νόμου αυτού ο κληρούχος δεν λογίζεται κατά πλάσμα του νόμου νομέας του κλήρου αν δεν κατέχει πράγματι αυτόν και είναι δυνατή η χωρίς τα θέλησή του κτήση από τρίτο της νομής ολόκληρου του κληροτεμαχίου ή και μέρους αυτού, αν πρόκειται, εκτός άλλων περιπτώσεων, και για οικοπεδικό κλήρο, η οποία (κτήση της νομής) μπορεί, αν συντρέχουν και οι λοιπές προϋποθέσεις, να οδηγήσει στην κτήση της κυριότητας αυτού με τακτική ή έκτακτη χρησικτησία ( άρθρα 1041, 1045 ΑΚ), εφόσον συμπληρωθεί ο για καθεμία από αυτές απαιτούμενος από την κατά τα πιο πάνω έναρξη της ισχύος του ανωτέρω α.ν. χρόνος. Την κατάσταση δε αυτή δεν την αλλάζει το ότι στην παρ.3 του άρθρου 1 του ως άνω Νόμου (431/1968) ορίζεται, ότι κατά τη μεταβίβαση των γεωργικών κλήρων πρέπει απαραιτήτως α) να έχει εκδοθεί και μεταγραφεί το οριστικό παραχωρητήριο του κλήρου, στο οποίο αναφέρεται η δικαιοπραξία, και β) να είναι πλήρως εξοφλημένο το τυχόν προς το Δημόσιο οφειλόμενο τίμημα του κλήρου, διότι η συνδρομή των εν λόγω προϋποθέσεων είναι απαραίτητη όχι για την άρση της ιδιότητας του κληρούχου ως πλασματικού νομέα επί κλήρου, η οποία άρση, όπως προαναφέρθηκε, επέρχεται με την έναρξη της ισχύος του ως άνω νόμου (431/1968), αλλά μόνο για το έγκυρο- κατά την παρ.4 του ίδιου άρθρου- της εκ μέρους του κληρούχου εκποίησης ή διάθεσης εν ζωή του κλήρου στον επόμενο ειδικό διάδοχο αυτού. Περαιτέρω, σύμφωνα με τη διάταξη της παρ.2 περ. Αβ' του άρθρου 1 του ίδιου πιο πάνω α.ν., όπως αυτή αντικαταστάθηκε με τη διάταξη του άρθρου 1 εδάφ, α' και β' του ν. 666/1977 "περί τροποποιήσεως και συμπληρώσεως διατάξεων της εποικιστικής νομοθεσίας και άλλων διατάξεων", ο αμέσως πιο πάνω περιορισμός δεν ισχύει επί μεταβιβάσεως κλήρων "κειμένων εντός εγκεκριμένων ρυμοτομικών σχεδίων πόλεων ή χωρίων υπό την προϋπόθεση, ότι, τόσον τα μεταβιβαζόμενα όσον και τα απομένοντα τεμάχια κλήρων, πληρούν, κατά τις οικείες πολεοδομικές διατάξεις, ελάχιστα όρια εμβαδού και διαστάσεων. Περί της συνδρομής της προϋποθέσεως ταύτης χορηγείται βεβαίωση της αρμοδίας πολεοδομικής αρχής". Κατά μεν τη διάταξη, επίσης, της παρ.1 του άρθρου 2 του ν.δ. 690/1948, η οποία, καταργηθείσα με το άρθρο 3 παρ.1 του α.ν. 625/1968, επαναφέρθηκε σε ισχύ με το άρθρο 6 παρ.1 του ν. 651/1977: "απαγορεύεται η μεταβίβαση της κυριότητας οικοπέδων επαγομένη τη δημιουργία οικοπέδων μη αρτίων, είτε κατά το ελάχιστο εμβαδόν, είτε κατά το ελάχιστο πρόσωπο ή το βάθος", κατά δε τη διάταξη της παρ.3 του ίδιου άρθρου: "πάσα δικαιοπραξία εν ζωή ή αιτία θανάτου, έχουσα αντικείμενο απαγορευμένης κατά τις προηγούμενες παραγράφους μεταβίβαση κυριότητας, είναι αυτοδικαίως και εξ υπαρχής απολύτως άκυρη". Από το συνδυασμό των παραπάνω διατάξεων συνάγεται ότι μόνο η δικαιοπραξία με την οποία μεταβιβάζεται οικόπεδο και εξαιτίας της οποίας δημιουργούνται μη άρτια οικόπεδα είναι άκυρη.

Συνεπώς δεν αποκλείεται από τις διατάξεις αυτές η απόκτηση από τρίτο της κυριότητας επί τμήματος οικοπέδου με χρησικτησία, έστω και αν αυτή επάγεται τη δημιουργία οικοπέδων μη αρτίων, αφού στην περίπτωση αυτή δεν πρόκειται για μεταβίβαση με δικαιοπραξίας (ΟλΑΠ 606/1976). Εξάλλου, ο λόγος αναίρεσης από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ για ευθεία παραβίαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου ιδρύεται αν αυτός δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις της εφαρμογής του ή εάν εφαρμοσθεί ενώ δεν έπρεπε, καθώς και εν εφαρμοσθεί εσφαλμένα, αντιστοίχως δε, όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού κανόνα δικαίου για την επέλευση της απαγγελθείσας έννομης συνέπειες ή την άρνησή της (ΟλΑΠ 7/2006).

Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του δέχτηκε τα εξής: "Με τη διανομή του Συνοικισμού Πηγής-Τρικάλων περιήλθαν περί το έτος 1957 στη νομή των αδελφών Θ. και Β. Ε. (πατέρα των εναγόντων και δεύτερου εναγομένου και συνάμα πατέρα του πρώτου εξ αυτών αντίστοιχα) τα υπ' αριθμ. ...γ' και ...β'αντίστοιχα όμορα οικόπεδα. Με το από 27.10.1990 ιδιωτικό συμφωνητικό ο πατέρας των εναγόντων πώλησε αντί τιμήματος 8.000 δρχ. στο δεύτερο εναγόμενο τμήμα του υπ' αριθμ. ...γ' οικοπέδου του εμβαδού 200 τ.μ. περίπου και μετά νεότερη εμβαδομέτρηση 220 τ.μ. που εισχωρούσε στο οικόπεδο του τελευταίου και έτσι τα όρια των δύο οικοπέδων αποτελούσαν πλέον ευθεία και όχι τεθλασμένη γραμμή καταλήγουσα στην οδό Πόλης-Τρικάλων-Άρτας ... . Από τότε που το αγόρασε ο δεύτερος των εναγομένων το έλαβε στη νομή του ασκώντας σχετικές εμφανείς πράξεις και ειδικότερα έκτισε επ' αυτού αποθήκη διαστάσεων 5Χ12 μέτρων με πλιθιά και τσίγκους στην οποία έβαλε τριφύλλι σε πατάρι που έφτιαξε για το σκοπό αυτό, ενώ το χρησιμοποιούσε και ως ορνιθώνα. Αποτέλεσμα της συνεχούς άσκησης πράξεων νομής επ' αυτού ήταν να καταστεί κύριος αυτού με έκτακτη χρησικτησία ( άρθρο 1045 ΑΚ) ο χρόνος της οποίας τρέχει από τη μεταβίβαση της νομής του επιδίκου στο δεύτερο εναγόμενο (1970) ... γι' αυτό και νομίμως μεταβίβασε αυτό αιτία δωρεάς στο γυιό του πρώτο εναγόμενο με το υπ' αριθμ. .../91 συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Τρικάλων Β. Μπακάση που μεταγράφηκε νόμιμα, ενώ οι ενάγοντες με την επικαλούμενη υπ' αριθμ. .../91 δήλωση ενώπιον του συμβολαιογράφου Τρικάλων Χρ. Τζήμα, που μετέγραψαν νόμιμα, δεν έγιναν κύριοι του επιδίκου από κληρονομία του πατέρα τους (πωλητή αυτού) που πέθανε το 1980, γιατί, όπως προαναφέρθηκε, τούτο είχε εκφύγει της νομής του δικαιοπαρόχου του και δεν περιλαμβανόνταν στην κληρονομιαία περιουσία κατά το χρόνο του θανάτου του ... (Οι ενάγοντες) έγιναν κύριοι μόνον του υπολοίπου οικοπέδου (678 τ.μ.) στο οποίο μάλιστα ανήγειραν αυτοτελείς και ανεξάρτητες κάθετες ιδιοκτησίες. Εφόσον, επομένως κύριος του επιδίκου ήταν από το έτος 1990 ο δεύτερος εναγόμενος, τόσον αυτός όσο και ο πρώτος (που εφοδιάστηκε με την υπ' αριθμ. .../91 οικοδομική άδεια) αρχίζοντας οικοδομικές εργασίες στο επίδικο (εκσκαφή θεμελίων), δεν απέβαλαν τους ενάγοντες από τη νομή τους σ' αυτό, αφού οι τελευταίοι δεν είχαν τέτοια νομή και επομένως η αγωγή τους κατά των εναγομένων παρίσταται ως ουσιαστικά αβάσιμη". Με αυτά που δέχτηκε και, έτσι, που έκρινε το Εφετείο, δεν παραβίασε αλλά ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις ως άνω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 26, 74,7 9 παρ.2, 180 και 203 του Αγροτικού Κώδικα, 1 παράγραφος 1 και 2 εδ.Α περίπτωση δ του α.ν. 431/1968 και 1045 του ΑΚ, αφού, ειδικότερα, ορθά δέχτηκε, ότι ο δεύτερος εναγόμενος και ήδη δεύτερος αναιρεσίβλητος απέκτησε τη νομή του επίδικου τμήματος του ανωτέρω οικοπέδου-οικοπεδικού κλήρου το έτος 1970 που ο πατέρας των εναγόντων και ήδη αναιρεσειόντων του το είχε πουλήσει άτυπα με το ιδιωτικό ως άνω συμφωνητικό και ως νεμόμενος έκτοτε με διάνοια κυρίου αυτό συνεχώς μέχρι το έτος 1991 που το μεταβίβασε στο γιο του πρώτο εναγόμενο και ήδη πρώτο αναιρεσίβλητο είχε ήδη γίνει από το έτος 1990 κύριος αυτού με έκτακτη χρησικτησία και ορθά επίσης απέρριψε στη συνέχεια την ένδικη αγωγή ως κατ' ουσίαν αβάσιμη, αφού δεν δέχτηκε, ότι ο χρόνος έκτακτης χρησικτησίας του δεύτερου εναγόμενου και ήδη δεύτερου αναιρεσιβλήτου άρχισε να τρέχει από το έτος 1990 και, επομένως, ο τελευταίος δεν είχε ήδη γίνει από τότε (έτος 1990) κύριος του επίδικου τμήματος με έκτακτη χρησικτησία, όπως αντιθέτως οι αναιρεσείοντες ισχυρίζονται. Επίσης, το Εφετείο, ορθά δεν εφάρμοσε τις διατάξεις των άρθρων 1 παράγραφοι 3 και 4 του α.ν. 431/1968, 79 παρ.2, 167, 174, 175 και 200 παρ.1 του Αγροτικού Κώδικα και 1198 του ΑΚ, τις οποίες επικαλούνται οι αναιρεσείοντες, που επιχειρούν να θεμελιώσουν σε αυτές τους προεκτιθέμενους ισχυρισμούς τους, ενόψει του ότι οι εν λόγω διατάξεις δεν εφαρμόζονται, στη συγκεκριμένη περίπτωση.

Συνεπώς, ο μοναδικός λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο οι αναιρεσείοντες προβάλλουν, ως παραβίαση από τον αριθ.1 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, τις παραπάνω αιτιάσεις, ισχυριζόμενοι ότι ο Εφετείο με το να εφαρμόσει τις ως άνω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις και να μην εφαρμόσει εκείνες που κατά τα άνω αυτοί επικαλέστηκαν, παραβίασε τάχα και τις διατάξεις που εφάρμοσε και τις διατάξεις που δεν εφάρμοσε, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 21.9.2009 αίτηση των 1) Γ. Ε. του Θ. κλπ για αναίρεση της 646/2007 απόφασης του Εφετείου Λάρισας.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 23 Απριλίου 2012. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 28 Ιουνίου 2012.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ