1187/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1187 / 2012 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1187/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ελισάβετ Μουγάκου - Μπρίλλη, Αντιπρόεδρο, Χαράλαμπο Δημάδη, Σπυρίδωνα Μιτσιάλη, Δημήτριο Μαζαράκη και Νικόλαο Μπιχάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του την 8 Φεβρουαρίου 2012, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ. Ξ. του Α., ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Στο σημείο αυτό εμφανίστηκε η δικηγόρος Ζωή Τσάκωνα η οποία δήλωσε ότι ο αναιρεσείων απεβίωσε στις 7-5-2011 και κληρονομήθηκε: 1. από την σύζυγό του Θ. χα Χ. Ξ., το γένος Α. Α., κατοίκου ..., και από τα τέκνα του: 2) Α. Ξ. του Χ., 3) Ό. συζ. Α. Β., το γένος Χ. Ξ., 4) Χ. συζ. Α. Ρ., το γένος Χ. Ξ., 5) Β. Ξ. του Χ., 6) Ά. Ξ. του Χ., κατοίκων ... και 7) Μ. Ξ. του Χ., κατοίκου ..., οι οποίοι συνεχίζουν την βιαίως διακοπείσα δίκη και εκπροσωπούνται από την ίδια ως άνω πληρεξούσια δικηγόρο τους.

Της αναιρεσιβλήτου: Κ. Γ. του Χ., συζ. Α. Π., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Συμεών Χατζηπιέρα.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 22-3-1991 αγωγή του αρχικού διαδίκου Χ. Ι. Γ. ή Ξ., που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αμαλιάδος. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 208/1994, 35/2005 μη οριστικές, 3/2007 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 306/2009 του Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 20-7-2009 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Νικόλαος Μπιχάκης ανέγνωσε την από 28-12-2010 εισήγησή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή των πρώτου και τρίτου λόγων και την απόρριψη των υπολοίπων λόγων της αίτησης.

Η πληρεξούσια των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 286 περ.α, 287 και 290 ΚΠολΔ, που εφαρμόζονται, κατά το άρθρο 573 παρ.1 του ίδιου Κώδικα και στη διαδικασία της δίκης για την αναίρεση, σε συνδυασμό προς τις διατάξεις των άρθρων 1846 και 1847 ΑΚ, προκύπτει ότι η δίκη διακόπτεται και όταν, μετά την άσκηση της αίτησης αναίρεσης και μέχρι να τελειώσει η προφορική συζήτηση, μετά την οποία εκδίδεται η οριστική απόφαση του Αρείου Πάγου, αποβιώσει κάποιος διάδικος, Η διακοπή επέρχεται από τη γνωστοποίηση του λόγου της διακοπής προς τον αντίδικο με επίδοση δικογράφου ή με προφορική δήλωση στο ακροατήριο ή εκτός ακροατηρίου κατά την επιχείρηση διαδικαστικής πράξης από εκείνον που έχει το δικαίωμα να επαναλάβει τη δίκη ή και από εκείνον που μέχρι την επέλευση του θανάτου ήταν πληρεξούσιος του θανόντος. Ως διάδικος, υπέρ του οποίου επήλθε η διακοπή της δίκης, στην περίπτωση θανάτου του αρχικού διαδίκου, νοείται ο καθολικός του διάδοχος (κληρονόμος του). Η επανάληψη της δίκης που έχει διακοπεί μπορεί να γίνει εκούσια με ρητή ή σιωπηρή δήλωση του διαδίκου υπέρ του οποίου επήλθε η διακοπή.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσκομιζόμενη με αριθμό 20/2011 ληξιαρχική πράξη θανάτου του ληξιάρχου Πηναίου Ηλείας, ο αναιρεσείων Χ. Ξ. απεβίωσε στις 7.5.2011, ήτοι μετά την άσκηση της αίτησης αναιρέσεως, που κατατέθηκε, όπως προκύπτει από τη σχετική πράξη που έχει συνταχθεί στο τέλος της, στις 23-7-2009.

Οι εξ αδιαθέτου κληρονόμοι του αναιρεσείοντα ήτοι η σύζυγός του Θ., το γένος Α. Α. και τα τέκνα του Α., Ο., Χ., Β., Α. και Μ., των οποίων η ιδιότητα ως κληρονόμων του αναιρεσείοντος δεν αμφισβητείται, με προφορική δήλωση της πληρεξουσίας δικηγόρου τους στο ακροατήριο, που καταχωρίστηκε στα πρακτικά, γνωστοποίησαν το θάνατο του αναιρεσείοντος και την εκούσια στο όνομά τους επανάληψη της δίκης, που διακόπηκε βίαια, η οποία πλέον συνεχίζεται νόμιμα.

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 779 και 800 ΑΚ και των άρθρων 480, 480Α, 482 ΚΠολΔ προκύπτει ότι το δικαστήριο για να διατάξει την αυτούσια διανομή πρέπει να είναι δυνατή η διαίρεση του διανεμητέου σε μέρη ανάλογα με τις μερίδες των κοινωνών δίχως να μειώνεται η αξία του. Η αυτουσία διανομή προϋποθέτει ότι με τη διαίρεση δεν επέρχεται μείωση της αξίας του πράγματος, υπό την έννοια ότι το άθροισμα της αξίας των μερών είναι ίσο προς την αξία του αδιαίρετου πράγματος, το δε ισάξιο των μερών κρίνεται κατ' αξία και όχι φυσικώς.

Περαιτέρω, κατά την έννοια του αριθ.19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, ανεπαρκής ή αντιφατική αιτιολογία που έχει ως συνέπεια την αναίρεση για έλλειψη νομίμου βάσεως, υπάρχει, όταν από το αιτιολογικό της αποφάσεως δεν προκύπτουν κατά τρόπο σαφή και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία σύμφωνα με το νόμο είναι αναγκαία για τη θεμελίωση του κανόνα δικαίου που εφαρμόσθηκε στη συγκεκριμένη περίπτωση, όχι όμως και όταν υπάρχουν ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του πορίσματος που έχει εξαχθεί από αυτές, εφόσον τούτο εκτίθεται σαφώς.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο δέχτηκε τα εξής: "Οι διάδικοι είναι συγκύριοι κατ' ίσα αδιαίρετα μερίδια από κληρονομιά του Α. Ξ. που απεβίωσε στις 13-4-1951 στο Τραγανό Ηλείας και δυνάμει της .../19-9-1942 δημόσιας διαθήκης του συμβολαιογράφου Πύργου Αλέξανδρου Ζέρβα, η οποία δημοσιεύτηκε με τα 38/1951 πρακτικά συνεδρίασης του Πρωτοδικείου Ηλείας, ενός ακινήτου (αγρού) που βρίσκεται στη θέση "Παπαβελή" της περιφέρειας Τραγανού Ηλείας.

Ο ενάγων αποδέχθηκε την ως άνω κληρονομιά και κατέστη συγκύριος του παραπάνω ακινήτου κατά το 1/2 εξ αδιαιρέτου, ενώ κατά το ποσοστό του υπόλοιπου εξ αδιαιρέτου, συγκύριος είχε καταστεί ο εναγόμενος, όπως ο ίδιος συνομολογεί, με τις προτάσεις του. Το κληρονομικό δικαίωμα κατά το 1/2 εξ αδιαιρέτου του ενάγοντος επί του προπεριγραφέντος ακινήτου έχει άλλωστε αναγνωριστεί με την 74/1981 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αμαλιάδος, η οποία κατέστη τελεσίδικη με την 511/1983 απόφαση του Δικαστηρίου τούτου και αμετάκλητη με την 506/1987 απόφαση του Αρείου Πάγου.

Το ως άνω ακίνητο που περιγράφεται λεπτομερέστερα στην προαναφερόμενη από 3-12-2003 έκθεση πραγματογνωμοσύνης του πραγματογνώμονα Χ. Μ., έχει έκταση μετά από νεώτερη ακριβή καταμέτρηση 24.675 τ.μ. και συνορεύει βόρεια σε πλευρά μήκους 160 μ. με την οδό Ανδραβίδας-Τραγανού, νότια σε πλευρά "μήκους 150,50 μ. με ιδιοκτησία κληρονόμων Ν.

Ξ., ανατολικά σε πλευρά μήκους 190 μ. με ιδιοκτησία κληρονόμων Α. Ξ. και δυτικά σε πλευρά μήκους 182 μ. με τάφρο και αγροτική οδό. Το υπό διανομή επίδικο ακίνητο ευρίσκεται εντός των ορίων οικισμού υφισταμένου πριν το έτος 1923 γεγονός που σημαίνει ότι είναι δυνατή η κατάτμηση αυτού.

Συνεπώς είναι εφικτή η αυτούσια διανομή του επίδικου σε δύο ίσες μερίδες χωρίς να μειωθεί η αξία του. Ειδικότερα η μερίδα Α θα περιλαμβάνει το τμήμα υπό στοιχεία ΑΒΓΔΑ εμβαδού 2.975 τ.μ και το τμήμα υπό στοιχεία ΚΛΖΗΘΚ εμβαδού 9.100 τ.μ ενώ η μερίδα Β το τμήμα υπό στοιχεία ΘΗΖΕΔΓΒΑΙΜΘ εμβαδού 12.600 τ.μ όπως τα παραπάνω τμήματα εμφαίνονται στο τοπογραφικό διάγραμμα του πραγματογνώμονα Χ.

Μ. που προσαρτάται στην έκθεση πραγματογνωμοσύνης. Τέλος, στο τμήμα με τα στοιχεία ΙΜΗΘΙ πλάτους 5μ. και μήκους 100 μ. πρέπει να συσταθεί δουλεία διόδου υπέρ του ακινήτου με τα στοιχεία ΚΛΖΗΚ προκειμένου να έχει, πρόσβαση στην οδό Ανδραβίδας - Τραγανού. Τέλος το δικαστήριο κρίνει ότι στην προκειμένη περίπτωση πρέπει να χωρήσει κατ'άρθρο 486 παρ 1 εδαφ.

β' ΚΠολΔ απονεμητική κατανομή, δεκτού γενομένου του σχετικού αιτήματος του εναγομένου που παραδεκτώς υποβλήθηκε στην πρωτοβάθμια διανεμητική δίκη και να επιδικάσει σε αυτόν την υπό στοιχείο Α μερίδα. Και τούτο διότι η διανομή με κλήρωση μπορεί να οδηγήσει σε αποτέλεσμα αντίθετο προς το συμφέρον των διαδίκων αφού τμήμα της παραπάνω μερίδας, εμβαδού 2.975 τ.μ.

έχει μεταβιβαστεί από τον εναγόμενο σε τρίτους, οι οποίοι από πολλών ετών έχουν αναγείρει ισόγειες και διώροφες κατοικίες. Αλλά και σε έτερο τμήμα της ίδιας μερίδας υπάρχουν ισόγεια οικία και αποθήκη, στην οποία και διαμένει από πολλά χρόνια ο εναγόμενος. Αφού, λοιπόν, το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, με την εκκαλουμένη απόφαση, διέταξε την αυτούσια διανομή μέρους του επίκοινου με την αιτιολογία ότι το υπόλοιπο τμήμα εμβαδού έχει μεταβιβαστεί σε τρίτους από τον εναγόμενο, παρότι δέχθηκε την ύπαρξη δεδικασμένου ως προς το ποσοστό συγκυριότητας του ενάγοντος στο επίδικο, εσφαλμένα τον νόμο εφήρμοσε και τις αποδείξεις εκτίμησε και πρέπει δεκτής γενομένης της από 17-7-2007 έφεσης της Κ.

Γ., να εξαφανιστεί η εκκαλουμένη απόφαση και το δικαστήριο δικάζοντας κατ' ουσίαν την υπόθεση να κάνει δεκτή την αγωγή ως βάσιμη και κατ' ουσίαν και να διαταχθεί η αυτούσια διανομή του επίκοινου ακινήτου, όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό. Με αυτά που δέχθηκε και, έτσι, που έκρινε το Εφετείο ως προς το ζήτημα του σχηματισμού δύο ίσων μερίδων στέρησε την απόφασή του από νόμιμη βάση, αφού, στο κρίσιμο αυτό ζήτημα, περιέλαβε ανεπαρκείς αιτιολογίες καθ' όσον δεν εκτίθεται στη προσβαλλομένη απόφαση η αξία του όλου, διανεμητέου ακινήτου και η αξία εκάστης μερίδας που σχηματίζεται, ώστε να είναι δυνατή η διάγνωση, αν, με την συγκεκριμένη διαίρεση του διανεμητέου ακινήτου, επέρχεται μείωση της αξίας αυτού, καθώς και αν τα σχηματισθέντα δύο μέρη είναι ίσης αξίας.

Επομένως ο σχετικός πρώτος λόγος αναίρεσης από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ είναι βάσιμος. Επειδή, κατά την έννοια του άρθρου 559 αρ.8 ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναίρεσης και όταν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. "Πράγματα" θεωρούνται οι αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί των διαδίκων που συγκροτούν την ιστορική βάση και επομένως θεμελιώνουν το αίτημα αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης και όχι ισχυρισμοί που αποτελούν άρνηση της αγωγής κλπ.

ή επιχειρήματα νομικά ή πραγματικά, τα οποία αντλούνται από το νόμο ή από την εκτίμηση των αποδείξεων. Εξάλλου, κατά το άρθρο 562 παρ.2 ΚΠολΔ, εκτός των αναφερομένων στο άρθρο αυτά εξαιρέσεων, είναι απαράδεκτος λόγος αναίρεσης, που στηρίζεται σε ισχυρισμό, οι οποίος δεν προτάθηκε νόμιμα στο δικαστήριο της ουσίας, ενώ κατά την παρ.3 του ιδίου άρθρου, κανείς δεν μπορεί να δημιουργήσει λόγο αναίρεσης από τις δικές του πράξεις ή από πράξεις προσώπων που ενεργούν στο όνομά του, εκτός αν πρόκειται για λόγους που αφορούν τη δημόσια πράξη.

Στην προκειμένη περίπτωση, με τον τρίτο λόγο αναίρεσης προβάλλεται η από τον αριθ.8α του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια, γιατί το Εφετείο, κατά παραδοχή σχετικού αιτήματος του εναγομένου και ήδη αναιρεσείοντος που παραδεκτά υποβλήθηκε στην πρωτοβάθμια δίκη, δέχτηκε, ότι πρέπει να χωρήσει η κατά το άρθρο 486 παρ.1 εδ.β' ΚΠολΔ, απονεμητική κατανομή χωρίς ο αναιρεσείων να είχε υποβάλλει τέτοιο αίτημα, κατά την πρώτη συζήτηση της ένδικης αγωγής στο πρωτοβάθμιο Δικαστήριο.

Όπως όμως προκύπτει από την παραδεκτή επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων, ο ήδη αναιρεσείων δεν υπέβαλε, με τις προτάσεις του της πρώτης συζήτησης της αγωγής, που κατέθεσε ενώπιον του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου, αίτημα απονεμητικής κατανομής του επιδίκου ακινήτου. Ωστόσο, ο ίδιος, στις από 1-11-2004 προτάσεις του της μετ' απόδειξη συζήτησης της αγωγής ενώπιον του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου, ζήτησε, κατά τα ειδικότερα αναφερόμενα στις προτάσεις του αυτές, την απονέμηση του επιδίκου ακινήτου αίτημα που επαναφέρει στο Εφετείο, με τις από 30-9-2008 προτάσεις του, κατά τη συζήτηση της υπόθεσης μετά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, στο πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, με την 3/2007 οριστική απόφασή του, δέχθηκε το αίτημα αυτό και προχώρησε σε απονεμητική κατανομή του επιδίκου επίκοινου ακινήτου των διαδίκων, κατά τα εν αυτή ειδικότερα διαλαμβανόμενα, το εν λόγω δε αίτημα έγινε δεκτό και με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση.

Ωστόσο όμως, η πλημμέλεια αυτή της προσβαλλόμενης απόφασης δεν προτάθηκε στο Εφετείο με λόγο της έφεσής του ή με πρόσθετο λόγο έφεσης από μέρους του αναιρεσείοντα. Ακολούθως, ο εξεταζόμενος λόγος είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος.

Κατ' ακολουθία των ανωτέρω πρέπει η προσβαλλόμενη απόφαση να αναιρεθεί και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συγκροτούμενο όμως, από άλλους δικαστές, εκτός απ'αυτούς που εξέδωσαν την προσβαλλόμενη απόφαση ( άρθρο 580 παρ.3 ΚΠολΔ, όπως ίσχυε πριν από την τροποποίησή του με άρθρο 12 παρ.3 ν.4055/2012).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 306/2009 απόφαση του Εφετείου Πατρών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συγκροτούμενο όμως από άλλους δικαστές, εκτός απ' αυτούς που εξέδωσαν την προσβαλλόμενη απόφαση. Και

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 23 Απριλίου 2012. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 28 Ιουνίου 2012.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ