1184/2018 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1184 / 2018 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1184/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

B1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους δικαστές: Ευφημία Λαμπροπούλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χριστόφορο Κοσμίδη, Στυλιανή Γιαννούκου, Χαράλαμπο Μαχαίρα και Μαρία Νικολακέα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του στις 10 Ιανουαρίου 2017, με την παρουσία και της γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ. Κ. του Σ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Παναγιώτου με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ. και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "...", που εδρεύει στο ..., τελεί υπό εκκαθάριση και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Καρούζο με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ. και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 3-9-2012 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πατρών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 223/2013 του ίδιου δικαστηρίου και 67/2015 του Μονομελούς Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 29-5-2014 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Μαρία Νικολακέα ανέγνωσε την από 28-12-2015 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 14 παρ. 5 ν. 1264/1982 "Για τον εκδημοκρατισμό του συνδικαλιστικού κινήματος και την κατοχύρωση των συνδικαλιστικών ελευθεριών των εργαζομένων": "Είναι άκυρη η καταγγελία της σχέσης εργασίας: α) των μελών της διοίκησης, σύμφωνα με το άρθρ. 92 Α.Κ., της συνδικαλιστικής οργάνωσης, β) των μελών της προσωρινής, σύμφωνα με το άρθρ. 79 Α.Κ., διοίκησης συνδικαλιστικής οργάνωσης που διορίζει το δικαστήριο σύμφωνα με το άρθρ. 69 του Αστικού Κώδικα και γ) των μελών της διοίκησης που εκλέγονται προσωρινά κατά την ίδρυση συνδικαλιστικής οργάνωσης.

Η απαγόρευση ισχύει κατά τη διάρκεια της θητείας και ένα χρόνο μετά τη λήξη της, εκτός αν συντρέχει ένας από τους λόγους της παρ. 10 και διαπιστωθεί κατά τη διαδικασία του άρθρου 15". Από τις διατάξεις αυτές, με τις οποίες θεσπίστηκε αυξημένη ειδική προστασία των συνδικαλιστικών στελεχών απέναντι στην καταγγελία της συμβάσεως εργασίας από τον εργοδότη, προκύπτει ότι κατ' αρχήν απαγορεύεται η απόλυση συνδικαλιστικών στελεχών, εκτός αν συντρέχει ένας από τους λόγους που περιοριστικώς αναφέρονται στην παρ. 10 του εν λόγω άρθρου 14 και διαπιστωθεί αυτός κατά τη διαδικασία που ορίζει το άρθρο 15 του ιδίου νόμου.

Αν δεν συντρέχει ο λόγος αυτός και δεν διαπιστωθεί κατά την προαναφερθείσα διαδικασία, η καταγγελία από τον εργοδότη της συνδέουσας αυτόν με το συνδικαλιστικό στέλεχος συμβάσεως εργασίας είναι άκυρη και θεωρείται ότι δεν έγινε (άρθρο 180 Α.Κ.) και ο εργοδότης, αρνούμενος μετά την άκυρη αυτή καταγγελία να αποδεχθεί τις υπηρεσίες του μισθωτού (συνδικαλιστικού στελέχους), περιέρχεται σε υπερημερία εργοδότη και οφείλει μισθούς υπερημερίας.

Για την προστασία αυτή απαιτούνται οι εξής προϋποθέσεις: α) έγκυρη σύμβαση παροχής εξαρτημένης εργασίας ιδιωτικού δικαίου (μισθωτοί), στους οποίους περιλαμβάνονται και οι εργαζόμενοι στο δημόσιο ή στα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου ή στους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης (άρθρο 1 ν. 1264/1982), β) ο μισθωτός να είναι νόμιμα εκλεγμένο μέλος της διοικήσεως νομίμως συσταθέντος συνδικαλιστικού σωματείου ή νόμιμα διορισμένο μέλος της προσωρινής διοικήσεώς του ή μέλος της προσωρινώς εκλεγείσας διοικήσεως υπό ίδρυση σωματείου, γ) ο εργοδότης να τελεί σε γνώση της ιδιότητας αυτής του μισθωτού του και δ) δυνατότητα απασχόλησης του συνδικαλιστικού στελέχους στην επιχείρηση του εργοδότη.

Η διεύρυνση των λόγων για τους οποίους είναι, σύμφωνα με το άρθρο 14 παρ. 10 ν. 1264/1982, επιτρεπτή η καταγγελία της εργασιακής σχέσεως απαγορεύεται, γιατί η πιο πάνω διάταξη δημόσιας τάξεως αποτελεί εξαίρεση του απαγορευτικού κανόνα και η απαρίθμηση των λόγων καταγγελίας είναι περιοριστική (Α.Π. 363/2015, 1218/2013).

Εξ άλλου κατά το άρθρο 559 αριθ. 8 περ. β Κ.Πολ.Δ. λόγος αναιρέσεως ιδρύεται όταν το δικαστήριο παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Πράγματα με την έννοια της διατάξεως αυτής είναι οι ασκούντες ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης αυτοτελείς ισχυρισμοί των διαδίκων που υπό την προϋπόθεση της νόμιμης προτάσεώς τους θεμελιώνουν ιστορικώς το αίτημα της αγωγής, ανταγωγής, ενστάσεως ή αντενστάσεως.

Επομένως πράγμα με την έννοια αυτή είναι και ο λόγος εφέσεως που περιέχει παράπονο κατά της πρωτοβάθμιας κρίσεως (Ολ. Α.Π. 25/2003, 11/1996). Στην προκειμένη περίπτωση με την προσβαλλόμενη απόφασή του το εφετείο δέχθηκε, κατά το μέρος που ενδιαφέρει τον αναιρετικό έλεγχο, τα εξής: "Δυνάμει συμβάσεως εργασίας αορίστου χρόνου που καταρτίσθηκε στις 4-5-2007 ο ενάγων [ήδη αναιρεσείων] προσλήφθηκε από την εναγομένη [ήδη αναιρεσίβλητη] με την ειδικότητα του προσωπικού ασφαλείας-φύλακα, και τόπο παροχής εργασίας σε διάφορες επιχειρήσεις ως ανάγκες υπηρεσίας και τοποθετήθηκε ως φύλακας της εταιρείας με την επωνυμία "...".

Ειδικότερα η εναγομένη εταιρεία είχε καταρτίσει ιδιωτικά συμφωνητικά με τις εταιρείες "...", "..." και τον όμιλο "...), δυνάμει των οποίων είχε αναλάβει τη φρούρηση των καταστημάτων τους από πολιτικούς φρουρούς επιλογής της εναγομένης εταιρείας αλλά και αρεσκείας του αντισυμβαλλόμενου, κατόπιν εκπαίδευσης στους συγκεκριμένους χώρους των οποίων η εναγομένη αναλάμβανε τη φύλαξη, η τελευταία δε αναλάμβανε να ενημερώνει τις αντισυμβαλλόμενες φυλασσόμενες εταιρείες για τις ικανότητες των φρουρών ασφαλείας καθώς επίσης και τις οδηγίες οργάνωσης και τις προδιαγραφές προσλήψεων που εφάρμοζε για την εκπαίδευση και την επιλογή του προσωπικού που θα απασχολούσε στα καταστήματα των αντισυμβαλλομένων της.

Στην εταιρεία "...", πλην του ενάγοντος, απασχολήθηκαν αλλά δεκατρία άτομα, πλην όμως η συνεργασία μεταξύ της τελευταίας και της εναγομένης διακόπηκε από την 21-7-2012. Το γεγονός της διακοπής της πιο πάνω συνεργασίας είχε ως αποτέλεσμα την καταγγελία της σύμβασης του ενάγοντος στις 21-8-2012, όποτε του κοινοποιήθηκε η με ίδια ημερομηνία εξώδικη καταγγελία της σύμβασης, με την οποία καταγγέλθηκε εγγράφως η σύμβαση και κλήθηκε ο ενάγων να εισπράξει τη νόμιμη αποζημίωση και τις οφειλόμενες σε αυτόν αποδοχές, αφού ταυτόχρονα ενημερώθηκε ότι η εταιρεία "..." διέκοψε τη συνεργασία της με την εναγομένη και ότι ήταν αδύνατη η απασχόλησή του σε άλλες φρουρούμενες εταιρείες λόγω της άρνησης αυτών να αντικατασταθεί το προσωπικό τους.

Σημειώνεται ότι, εκτός από την καταγγελία της σύμβασης εργασίας του ενάγοντος, καταγγέλθηκαν και οι συμβάσεις των λοιπών εργαζομένων που απασχολούνταν ως φύλακες στην εταιρεία "..." διότι δεν υπήρχε δυνατότητα απασχόλησής τους σε άλλη, φρουρούμενη από την εναγομένη εταιρεία, επιχείρηση. Τα παραπάνω επιβεβαιώνει η ηλεκτρονική επικοινωνία μεταξύ της εναγομένης και των συνεργαζόμενων με αυτή προαναφερόμενων εταιρειών, δεδομένου ότι οι τελευταίες, σε ερώτημα αντικατάστασης των εργαζόμενων σε αυτές φρουρών ασφαλείας-υπαλλήλων της εναγομένης, δήλωσαν κατηγορηματικά τις αντιρρήσεις τους επικαλούμενες την προηγηθείσα πολύωρη εκπαίδευσή τους, τις συμβατικές μεταξύ τους δεσμεύσεις αλλά και τη σχέση εμπιστοσύνης που είχε δημιουργηθεί μεταξύ τους...

Σημειώνεται ότι ο ενάγων, κατά τα διαλαμβανόμενα στην αγωγή του, τυγχάνει ενεργό μέλος του διοικητικού συμβουλίου της κλαδικής συνδικαλιστικής οργάνωσης "..." με έδρα το ... ενώ έχει εκλεγεί αναπληρωτής γραμματέας του επταμελούς διοικητικού σμβουλίου για τρία (3) έτη μετά από τις αρχαιρεσίες που διενεργήθηκαν την 8-5-2011 και την 27-5-2011 το διοικητικό συμβούλιό του συγκροτήθηκε σε σώμα, την δε 6-6-2011 αντίγραφο του σχετικού πρακτικού κοινοποιήθηκε στην εναγομένη, η οποία έλαβε πλήρη γνώση της συνδικαλιστικής του ιδιότητας.

Προς απόδειξη των πιο πάνω ισχυρισμών, που αρνήθηκε ειδικά η εναγομένη, επικαλέσθηκε με την προσθήκη των προτάσεών του (όπως και με την υπό κρίση έφεση) και προσκόμισε το από 12-2-2006 καταστατικό του επαγγελματικού κλαδικού σωματείου με την επωνυμία "Σωματείο Εργαζομένων στη Φύλαξη Περιοχών Πελοποννήσου-Στερεάς-Ηπείρου και Ιονίων Νήσων", το οποίο εγκρίθηκε με την... 68/2006 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Μεσολογγίου και γράφτηκε στα βιβλία αναγνωρισμένων σωματείων με αύξοντα αριθμό …/2006 και με ημερομηνία 20-4-2006, από την με ημερομηνία 8-7-2008 ανακοίνωση δε του προαναφερομένου σωματείου αποδεικνύεται ότι στη νέα διοίκησή του, που προήλθε από τις εκλογές της 11-5-2008, συμμετείχε ο εκκαλών ενάγων ως ταμίας.

Κατά το καταστατικό του πιο πάνω σωματείου και ειδικότερα το άρθρο 13 αυτού το σωματείο διοικείται από εννεαμελές διοικητικό συμβούλιο του οποίου η θητεία είναι τριετής και επομένως αποδεικνύεται η ιδιότητα του ενάγοντος ως μέλους του διοικητικού συμβουλίου του προαναφερόμενου σωματείου έως τις 11-5-2011.

Σύμφωνα με τις επικαλούμενες από τον ενάγοντα διατάξεις του ν. 1284/1982 είναι άκυρη η καταγγελία της συμβάσεως εργασίας των μελών διοικήσεως συνδικαλιστικής οργανώσεως που αναφέρονται σ' αυτή τη διάταξη με τα στοιχεία α, β και γ, εφόσον γίνει κατά τη διάρκεια της θητείας τους και μέσα σ' ένα χρόνο μετά τη λήξη της, δηλαδή εν προκειμένω έως τις 11-5-2012.

Ακολούθως και σύμφωνα με όσα προεκτέθηκαν ο ενάγων δεν αποδεικνύεται ότι ήταν μέλος του διοικητικού συμβουλίου του επιδίκου σωματείου κατά το χρόνο καταγγελίας της επίδικης σύμβασης, την 21-8-2012, πλην όμως το κεφάλαιο αυτό της απόφασης δεν έχει εκκληθεί και δεν ερευνάται από το παρόν δικαστήριο. Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι ο ενάγων είχε παρακολουθήσει επιτυχώς το πρόγραμμα επαγγελματικής κατάρτισης "..." από το κέντρο επαγγελματικής κατάρτισης, πλην όμως στην προκειμένη περίπτωση δεν αποδείχθηκε η μη τήρηση, στην επιλογή των εργαζομένων των οποίων καταγγέλθηκαν οι συμβάσεις εργασίας, αντικειμενικών κριτηρίων, όπως επιβάλλονται από την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη...

Ενόψει των ανωτέρω η κρινόμενη καταγγελία της σύμβασης εργασίας του ενάγοντος είναι έγκυρη, η εναγομένη δεν περιήλθε σε υπερημερία ως προς την αποδοχή της εργασίας του ενάγοντος και παρεπόμενα δεν του οφείλει μισθούς υπερημερίας. Περαιτέρω από την άνω απόλυση και υπό τις προαναφερθείσες συνθήκες που έγινε, ο ενάγων δεν προσβλήθηκε παράνομα σε οποιαδήποτε έκφανση της προσωπικότητάς του ούτε με την ιδιότητα του συνδικαλιστή και παρεπόμενα δεν υπέστη ηθική βλάβη για να δικαιούται χρηματική ικανοποίηση".

Με βάση αυτές τις παραδοχές το εφετείο δέχθηκε τυπικά και απέρριψε κατ' ουσίαν την έφεση του ενάγοντος κατά της αποφάσεως του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, με την οποία είχε απορριφθεί στο σύνολό της η αγωγή ως κατ' ουσίαν αβάσιμη. Με την κρίση του αυτή (και ειδικότερα δεχόμενο ότι δεν είχε εκκληθεί το κεφάλαιο της πρωτόδικης αποφάσεως που αφορούσε την απόρριψη τη αγωγής κατά το μέρος της με το οποίο ο ενάγων επικαλέσθηκε ακυρότητα της καταγγελίας της συμβάσεως εργασίας του λόγω της συνδικαλιστικής του ιδιότητας) το εφετείο υπέπεσε στην αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 8 περ.

β Κ.Πολ.Δ. και συγκεκριμένα δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, ήτοι λόγο της εφέσεως του ενάγοντος που περιείχε παράπονο κατά της πρωτοβάθμιας κρίσεως. Ειδικότερα από την παραδεκτή επισκόπηση του δικογράφου της από 16-5-2013 εφέσεως του ενάγοντος κατά της αποφάσεως του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου προκύπτει ότι αυτός αφενός μεν επανέλαβε τους αγωγικούς ισχυρισμούς του ότι είναι ενεργό μέλος του επταμελούς διοικητικού συμβουλίου της κλαδικής συνδικαλιστικής οργανώσεως με την επωνυμία "..." και ότι σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 23 παρ. 1 του Συντάγματος, 14 παρ. 5 και 23 παρ. 2 ν. 1264/1982 η εκ μέρους της εναγομένης καταγγελία της συμβάσεως εργασίας του είναι άκυρη, αφετέρου δε προέβαλε ως λόγο εφέσεως την κατά παράβαση των διατάξεων περί προστασίας των συνδικαλιστικών στελεχών εσφαλμένη κρίση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου ότι ήταν έγκυρη η καταγγελία αυτή.

Συνεπώς ο δεύτερος κατά το πρώτο σκέλος του λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο ο αναιρεσείων αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πιο πάνω πλημμέλεια, είναι βάσιμος.

Μετά από αυτά πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση κατά παραδοχή του προαναφερθέντος λόγου αναιρέσεως, παρελκούσης της έρευνας των λοιπών λόγων αυτής και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, του οποίου η συγκρότηση από άλλο δικαστή είναι εφικτή (άρθρο 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ.), να καταδικασθεί δε η αναιρεσίβλητη, λόγω της ήττας της, στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, σύμφωνα με το σχετικό αίτημα του τελευταίου (άρθρα 176, 183 και 191 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 67/2015 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Πατρών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλο δικαστή.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες τριακόσια (2.300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 15 Ιουνίου 2017.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 25 Ιουνίου 2018.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ