117/2010 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 117 / 2010 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 117/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Διονύσιο Γιαννακόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση, Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη και Σοφία Καραχάλιου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 9 Οκτωβρίου 2009, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "Α.Ε.Γ.Α. ΑΣΦΑΛΕΙΑΙ Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ Α.Ε.", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, 2) ..., 3) ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Νίκη-Ευαγγελία Μαραγκουδάκη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Μιχαήλ Νικολιδάκη και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 26/8/2003 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1689/2004 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 4495/2005 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 6/8/2007 αίτησή τους και τους από 25/9/2009 πρόσθετους λόγους αυτής.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ευτύχιος Παλαιοκαστρίτης ανέγνωσε την από 29/10/2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του μοναδικού λόγου της αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθμ. 1 ΚΠολΔ και του δεύτερου πρόσθετου λόγου κατά το δεύτερο μέρος του από το άρθρο 559 αριθμ. 8 ΚΠολΔ και την απόρριψη των υπολοίπων. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η από 6-8-2007 αίτηση αναίρεσης της 4495/2005 απόφασης του Εφετείου Αθηνών πρέπει να συνεκδικασθεί με τους από 25-9-2009 πρόσθετους σε αυτήν λόγους, διότι είναι συναφείς μεταξύ τους (άρθρ. 246, 285 Κ.Πολ.Δ.) Από τις διατάξεις των άρθρων 247, 251, 298, 914, 937 παρ. 1 Α.Κ. προκύπτει, ότι, σε περίπτωση αδικοπραξίας, αφότου εκδηλώνεται το ζημιογόνο γεγονός με οποιαδήποτε μορφή ζημίας θετικής ή αποθετικής, γεννάται υπέρ του ζημιωθέντος αξίωση αποζημιώσεως για την όλη ζημία παρούσα και μέλλουσα, εάν αυτή είναι προβλεπτή κατά την συνήθη πορεία των πραγμάτων και, εφόσον η δικαστική επιδίωξη είναι δυνατή, αρχίζει η παραγραφή της σχετικής αξίωσης προς αποζημίωση, η οποία είναι πενταετής από τότε που ο ζημιωθείς έλαβε γνώση της ζημίας και του υποχρέου προς αποζημίωση.

Τρέχει δε από τότε ο χρόνος παραγραφής για όλες τις ζημίες επελθούσες και μέλλουσες, εκτός από εκείνες των οποίων δεν είναι δυνατή η πρόβλεψη κατά την συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων. Εξάλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 261 εδ. α το ΑΚ και 221 Κ.Πολ.Δ. προκύπτει, ότι, σε περίπτωση ασκήσεως αγωγής για μέρος μόνο της αξιώσεως για αποζημίωση, η επίδοση της αγωγής διακόπτει την παραγραφή μόνο για το μέρος αυτό, ως προς το οποίο δημιουργείται αντιστοίχως εκκρεμοδικία.

Τέλος σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 268 εδ. α' του ΑΚ, κατά την οποία κάθε αξίωση που βεβαιώθηκε με δικαστική απόφαση ή δημόσιο έγγραφο εκτελεστό παραγράφεται μετά είκοσι έτη και αν ακόμη η αξίωση αυτή καθεαυτή υπαγόνταν σε μικρότερη παραγραφή, σε περίπτωση βεβαιώσεως με τελεσίδικη δικαστική απόφαση υπάρξεως θετικής ή αποθετική ζημίας από αδικοπραξία, καταρχήν επέρχεται επιμήκυνση της πενταετούς παραγραφής του άρθρου 937 παρ. 1 εδ.

α' του ΑΚ, σε εικοσαετή αρχόμενη από την τελεσιδικία και ως προς το μέρος αποζημιώσεως για αποθετική ζημία, της αναγομένης δηλαδή σε χρόνο και μεταγενέστερο εκείνου για τον οποίο επιδικάστηκε αποζημίωση. Κι αυτό, γιατί και το μέρος αυτό και αν ακόμη δεν περιέχεται ειδική αναγνωριστική διάταξη στην απόφαση θεωρείται, ότι έχει βεβαιωθεί εμμέσως στην περίπτωση αυτή με την παρεμπίπτουσα δικαστική κρίση, η οποία ήταν αναγκαία για την ύπαρξη δικαιώματος αποζημιώσεως γενικώς για κάθε αξίωση αποζημιώσεως από την αδικοπραξία.

Η επιμήκυνση όμως του χρόνου της παραγραφής κατά τους όρους του άρθρου 268 ΑΚ προϋποθέτει αναγκαίως την ύπαρξη αξιώσεως που δεν έχει υποκύψει στην μέχρι της τελεσιδικίας ισχύουσα βραχυχρόνια παραγραφή, δεδομένου ότι η τελεσίδικη επιδίκαση της αξιώσεως δεν επιφέρει αναβίωση της αξίωσεως και κατά το μέρος κατά το οποίο δεν έχει ασκηθεί και έχει πλέον αποσβεστεί λόγω παραγραφής, η οποία διέδραμε χωρίς διακοπή κατ' άρθρο 261 ΑΚ (Ολ.

ΑΠ 38,1996). Στην προκειμένη περίπτωση, από την επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων, που υπάρχουν στη δικογραφία, προκύπτουν τα ακόλουθα: Ο αναιρεσίβλητος με την από 26 Αυγούστου 2003 αγωγή του ισχυρίστηκε ότι σε τροχαίο ατύχημα που συνέβη την ... στον τόπο και υπό τις συνθήκες που αναφέρονται στην αγωγή από υπαιτιότητα της πρώτης εναγομένης κατά την οδήγηση του με αρίθμ. ...

Ι.Χ.Ε. αυτοκινήτου, που ήταν ασφαλισμένο στην Τρίτη. Κατά το ατύχημα αυτό υπέστη σωματικές βλάβες εξαιτίας των οποίων προκλήθηκαν θετικές και αποθετικές ζημίες του. Με προγενέστερες αγωγές του ζήτησε την καταβολή αποζημιώσεως για την αποκατάσταση των εν λόγων ζημιών του και για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης του.

Οι αγωγές αυτές έγιναν μερικά δεκτές με τις με αρίθμ. 3544/1996, 4519/1999 και 798/2003 τελεσίδικες αποφάσεις του Εφετείου Αθηνών. Με τις αποφάσεις αυτές κρίθηκε με δύναμη δεδικασμένου α) η αποκλειστική υπαιτιότητα της πρώτης εναγομένης στην επέλευση του ατυχήματος, β) ότι ο ενάγων υπέστη της ζημίες που αναφέρονται στην αγωγή, γ) ότι ο ενάγων εμφάνισε για πρώτη φορά στις 16-12-1996 επιληψία γεγονός το οποίο συνιστά δυσμενή και απρόβλεπτη εξέλιξη της μετατραυματικής κατάστασης της υγείας του.

Επομένως έκτοτε (16-12-1996) άρχισε να τρέχει ο χρόνος της πενταετούς κατά το άρθρο 937 του Α.Κ. παραγραφή για την αποκατάσταση των ζημιών του από τη απρόβλεπτη επιδείνωση της κατάστασης της υγείας του μεταξύ των οποίων και εκείνη για καταβολή αποκλειστικής νοσοκόμου. Ο χρόνος αυτός συμπληρώθηκε την 16-12-2001 χωρίς διακοπή.

Ο ανωτέρω χρόνος της πενταετούς παραγραφής επιμηκύνθηκε σε εικοσαετία μετά την δημοσίευση την 30-1-2003 της με αρίθμ. 798/2003 τελεσίδικης αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών με την οποία έγινε μερικά δεκτή αγωγή του ενάγοντος για την καταβολή αποζημιώσεως για δαπάνες παροχής υπηρεσιών αποκλειστικής νοσοκόμου το χρονικό διάστημα από 1-1-1997 μέχρι 26-10-1999.

Με την 4519/1999 απόφαση του Εφετείου Αθηνών έγινε μεν δεκτό ότι την 16-12-1996 εμφάνισε για πρώτη φορά επιληψία και ότι το γεγονός αυτό ήταν απρόβλεπτο δεν επιδικάστηκε όμως κανένα ποσόν προς αποκατάσταση των ζημιών για δαπάνες αποκλειστικής νοσοκόμου την παροχή των υπηρεσιών της οποίας είχε ανάγκη λόγω της επιδεινώσεως αυτής της υγείας του εξαιτίας του τραυματισμού του, ούτε δε υποβλήθηκε σχετικό αίτημα, όπως προκύπτει από το δικόγραφο της αγωγής επί της οποίας εκδόθηκε η ως άνω υπ' αρίθμ. 4519/1999 απόφασης.

Έτσι, με την έκδοση της με αρίθμ. 4519/1999 απόφασης του Εφετείου Αθηνών δεν επιμηκύνθηκε ο χρόνος της πενταετούς παραγραφής για τις αξιώσεις του ενάγοντος σε εικοσαετή σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 268 του Α.Κ. και επομένως το Εφετείο, το οποίο με την προσβαλλόμενη απόφαση δέχτηκε τα αντίθετα και απέρριψε την ένσταση των εναγομένων περί παραγραφής των αξιώσεων του ενάγοντος προς αποκατάσταση ζημιών του για δαπάνες αμοιβής αποκλειστική νοσοκόμου, παραβίασε ευθέως τις διατάξεις που αναφέρονται στην αρχή περί παραγραφής, υπέπεσε στην πλημμέλεια από το άρθρο 559 αρίθμ. 1 Κ.Πολ.Δ., που αποδίδεται από τους αναιρεσείοντες με τον μοναδικό κύριο λόγο της αίτησης αναίρεσης ο οποίος είναι βάσιμος στην ουσία και πρέπει να γίνει δεκτός.

Μετά την παραδοχή του ανωτέρου λόγου της αναίρεσης παρέλκει η εξέταση των πρόσθετων λόγων και πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο του οποίου είναι δυνατή η σύνθεση από άλλους δικαστές και να καταδικαστεί ο αναιρεσίβλητος στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, λόγω της ήττας του (άρθρ. 176, 183 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 4495/2005 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση ενώπιον του ίδιου Εφετείου Αθηνών το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων τα οποία ορίζει στο ποσόν των δύο χιλιάδων (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 23 Νοεμβρίου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 21 Ιανουαρίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ O ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ