Supreme Court allows appeal against lower court for considering evidence submitted late in proceedings.

Απόφαση 1179 / 2007 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1179/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Χλαμπουτάκη, Αντιπρόεδρο, Ιωάννη Παπανικολάου, Ρένα Ασημακοπούλου, Χαράλαμπο Ζώη και Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 29 Ιανουαρίου 2007, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Νομικού προσώπου Δημοσίου Δικαίου (Ο.Τ.Α.) με την επωνυμία "ΔΗΜΟΣ ΩΛΕΝΙΑΣ" που εδρεύει στα Λουσικά Αχαϊας και εκπροσωπείται νόμιμα από τον Δήμαρχο Ωλενίας ......., ο οποίος παραστάθηκε και διόρισε στο ακροατήριο τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Μάρκου Γεώργιο.

Του αναιρεσιβλήτου: ........., ο οποίος παραστάθηκε μετά του πληρεξούσιου δικηγόρου του Δημητρίου Γαλάνη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 29-12-1998 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πατρών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 212/2002 του ίδιου Δικαστηρίου 623/2005 μη οριστική και 366/2006 οριστική του Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση των αποφάσεων ζητά ο αναιρεσείων με την από 13-6-2006 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Ζώης ανέγνωσε την από 15-1-2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της καθένας δε την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά την διάταξη του άρθρου 570 παρ. 1 ΚΠολΔ, οι διάδικοι δεν είναι υποχρεωμένοι να καταθέσουν προτάσεις στον ΄Αρειο Πάγο, εκτός αν προβάλλονται ενστάσεις ως προς το παραδεκτό και το εμπρόθεσμο της αιτήσεως αναιρέσεως και των προσθέτων λόγων. Οι διάδικοι καταθέτουν τις προτάσεις τους είκοσι τουλάχιστον ημέρες πριν από τη δικάσιμο, κατά δε την παράγραφο 3 του ιδίου άρθρου, μέσα στην προθεσμία της παρ. 1 (20 ημέρες πριν από τη δικάσιμο) οφείλουν όλοι οι διάδικοι να καταθέσουν στη γραμματεία του Αρείου Πάγου τα έγγραφα που χρησιμεύουν για να υποστηριχθεί ή να αποκρουσθεί η αναίρεση.

Εξάλλου, κατά τις διατάξεις του άρθρου 577 παρ. 1 και 2 του ΚΠολΔ, το δικαστήριο πρώτα συζητεί για το παραδεκτό της αναίρεσης και αν η αναίρεση δεν ασκήθηκε νόμιμα ή αν ελλείπει κάποια προϋπόθεση για να είναι παραδεκτή, ο ΄Αρειος Πάγος την απορρίπτει αυτεπαγγέλτως. Από τις ως άνω διατάξεις προκύπτει ότι η ένσταση απαραδέκτου της αίτησης αναίρεσης λόγω εκπροθέσμου ασκήσεώς της, κατά τις διατάξεις του άρθρου 564 ΚΠολΔ, πρέπει, επί ποινή απαραδέκτου, να προβληθεί με τις έγγραφες προτάσεις, οι οποίες να έχουν κατατεθεί είκοσι τουλάχιστον ημέρες πριν από τη δικάσιμο, εντός δε της προθεσμίας αυτής πρέπει να κατατεθούν στη γραμματεία του Αρείου Πάγου και τα έγγραφα που χρησιμεύουν για να αποκρουσθεί η αναίρεση.

Όμως ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν η αναίρεση έχει ασκηθεί εμπροθέσμως και αν ασκήθηκε εκπροθέσμως την απορρίπτει αυτεπαγγέλτως ως απαράδεκτη για το λόγο αυτό. Εξ άλλου κατά το άρθρο 54 παρ. 1 και 2 ΚΠολΔ , αν ο αναιρεσείων διαμένει στην Ελλάδα η προθεσμία της αναίρεσης είναι τριάντα ημέρες και αρχίζει από τη νόμιμη επίδοση της απόφασης, αν δε η απόφαση δεν επιδόθηκε, η προθεσμία της αναίρεσης είναι τρία χρόνια και αρχίζει από τη δημοσίευση της απόφασης που περατώνει τη δίκη.

Για την έναρξη της τριακονθήμερης προθεσμίας, από την επίδοση της απόφασης, απαιτείται νόμιμη επίδοση αυτής, σύμφωνα με τις περί επιδόσεως δικογράφων διατάξεις του ΚΠολΔ, προς τον αντίδικο, στον οποία παρέχεται από το νόμο το δικαίωμα να ασκήσει αναίρεση. Περαιτέρω, από τις διατάξεις των άρθρων 126 παρ. 1, στοιχ.

δ', 127 παρ. 1, 129 και 139 παρ. 1 ΚΠολΔ συνάγεται, ότι στην περίπτωση επίδoσης δικογράφων σε νομικό πρόσωπο, πρέπει το έγγραφο να εγχειρίζεται στον κατά το νόμο ή το καταστατικό του νόμιμο εκπρόσωπο αυτού, το ονοματεπώνυμο του οποίου πρέπει και να αναγράφεται στην συντασσομένη από το δικαστικό επιμελητή έκθεση επίδοσης.

Αν αυτός δεν βρίσκεται στην κατοικία του ή στο κατάστημα του νομικού προσώπου, το έγγραφο παραδίδεται, στην πρώτη μεν περίπτωση, κατά σειρά, σε ένα από τα αναφερόμενα στο άρθρο 128 πρόσωπα, στη δεύτερη δε περίπτωση σε οποιοδήποτε από τα αναφερόμενα στο άρθρο 129 παρ. 1 ΚΠολΔ πρόσωπα, ανεξαρτήτως σειράς, πρέπει δε και στις δύο περιπτώσεις να αναγράφεται στην έκθεση επίδοσης το ονοματεπώνυμο και η ιδιότητα του προσώπου, στο οποίο εγχειρίστηκε το έγγραφο που επιδόθηκε.

Εξ άλλου από τις διατάξεις των άρθρων 114 παρ. 1, 115 παρ. 2 και 3 και 116 του Π.Δ. 410/95 "Δημοτικός και Κοινοτικός Κώδικας", που ίσχυε κατά τον κρίσιμο στην προκειμένη περίπτωση χρόνο, πριν την κατάργησή του με το άρθρο δεύτερο του ν. 3.463/2006 "Κύρωση του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων", συνάγεται, ότι νόμιμος εκπρόσωπος του Δήμου, που είναι ν.π.δ.δ., είναι ο Δήμαρχος, ο οποίος ορίζει αντιδημάρχους, οι οποίοι έχουν τις αρμοδιότητες που μεταβιβάζει σ' αυτούς με απόφασή του, που δημοσιεύεται σε εβδομαδιαία εφημερίδα της πρωτεύουσας του νομού, μπορεί δε ο Δήμαρχος, με απόφασή του να αναθέτει την υπογραφή ορισμένων εγγράφων και πιστοποιητικών, σε δημοτικό σύμβουλο, όπως είναι και ο αντιδήμαρχος ή στον πρόεδρο του συμβουλίου του δημοτικού διαμερίσματος ή σε προϊστάμενο μιάς δημοτικής υπηρεσίας ή σε άλλον μόνιμο υπάλληλο του Δήμου.

Από τις διατάξεις αυτές συνάγεται περαιτέρω, ότι για να είναι νόμιμη η επίδοση στο νομικό πρόσωπο του Δήμου που γίνεται στο κατάστημα αυτού, σε πρόσωπο διαφορετικό από τον Δήμαρχο, πρέπει να αναφέρεται στην συντασσόμενη από τον δικαστικό επιμελητή έκθεση, το ονοματεπώνυμο του προσώπου στο οποίο παραδόθηκε το επιδοθέν έγγραφο και η ιδιότητα αυτού, ως έχοντος εξουσιοδοτηθεί, με απόφαση του Δημάρχου για την παραλαβή επιδιδομένων στο Δήμο εγγράφων.

Στην προκειμένη περίπτωση, ο αναιρεσίβλητος, με τις έγγραφες προτάσεις του ενώπιον του δικαστηρίου τούτου, τις οποίες, όπως από την επ' αυτών βεβαίωση της γραμματέα του δικαστηρίου τούτου προκύπτει, κατέθεσε την 1.2.2007, δηλαδή μετά τη συζήτηση της αναίρεσης, προβάλλει ένσταση απαραδέκτου της αναίρεσης, λόγω εκπροθέσμου ασκήσεως αυτής, ισχυριζόμενος, ότι η αναιρεσιβαλλόμενη επιδόθηκε στον αναιρεσείοντα την 20η Απριλίου 2006, η δε κρινόμενη αίτηση αναίρεσης, ασκήθηκε την 16.6.2006, δηλαδή μετά την παρέλευση της κατά το άρθρο 564 παρ. 1 προθεσμίας των τριάντα ημερών, προς απόδειξη δε του ισχυρισμού του περί εκπροθέσμου ασκήσεως της αναιρέσεως, επικαλείται και προσκομίζει επικυρωμένο αντίγραφο της υπ' αριθμ. 2.360/20.4.2006 έκθεσης επίδοσης του δικαστικού επιμελητή Πατρών ........

Η ένσταση αυτή του αναιρεσιβλήτου, υποβαλλόμενη με τις προτάσεις αυτού που κατατέθηκαν μετά τη συζήτηση, είναι απορριπτέα ως απαράδεκτη. Από την προαναφερόμενη υπ΄ αριθμ. 2359/2006 έκθεση του δικαστικού επιμελητή Πατρών ....... προκύπτει, ότι αυτός, κατόπιν παραγγελίας του δικηγόρου Πατρών 'Αγγελου Στεργιόπουλου, ως πληρεξουσίου δικηγόρου του ήδη αναιρεσίβλητου, μετέβη την 20η Απριλίου 2006 στο κατάστημα του αναιρεσείοντος Δήμου για να επιδώσει στον ήδη αναιρεσείοντα Δήμο επικυρωμένο αντίγραφο της προσβαλλόμενης υπ' αριθμ. 366/2006 οριστικής απόφασης του Εφετείου Πατρών και επειδή δεν βρήκε το Δήμαρχο παρέδωσε το επιδιδόμενο έγγραφο στον αντιδήμαρχο του αναιρεσείοντος ........

Στην έκθεση αυτή επίδοσης δεν αναγράφεται, ότι ο αντιδήμαρχος στον οποίο παραδόθηκε το έγγραφο έχει ορισθεί νομίμως με απόφαση του Δημάρχου με την εξουσία να παραλαμβάνει επιδιδόμενα στο Δήμο δικόγραφα. Επομένως η επίδοση αυτή είναι μη νόμιμη και δεν κινεί την προθεσμία προς άσκηση αναίρεσης, και κατ΄ ακολουθίαν η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης, που ασκήθηκε μέσα στην κατά το άρθρο αφού 564 παρ. 3 ΚΠολΔ τριετία από τη δημοσίευση της προσβαλλόμενης είναι παραδεκτή.

Με τη διάταξη του άρθρου 103 παρ.2 περ. ι' του ν. 3.463/2006 " Κύρωση του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων", που άρχισε να ισχύει από 1.1.2007, σύμφωνα με το άρθρο τέταρτο του νόμου αυτού, ορίζεται, ότι η δημαρχιακή επιτροπή αποφασίζει για την πρόσληψη πληρεξουσίου δικηγόρου και για την ανάκληση της πληρεξουσιότητάς του...." Τα ίδια ορίζονται και με την ταυτόσημη κατά περιεχόμενο διάταξη του άρθρου 111 παρ. 2 περ.

ι΄ του Π.Δ. 410/1995 "Δημοτικός και Κοινοτικός Κώδικας", η οποία καταργήθηκε από 1.1.1997, σύμφωνα με το άρθρο 2 του προαναφερομένου ν. 3.463/2006. Στην προκειμένη περίπτωση ο αναιρεσείων Δήμος προσκομίζει την υπ΄ αριθμ. 286/2006 απόφαση της Δημαρχιακής Επιτροπής του από την οποία αποδεικνύεται ότι αυτή, κατά τη συνεδρίασή της 20.12.2006, αποφάσισε την πρόσληψη, ως πληρεξουσίου δικηγόρου του αναιρεσείοντος Δήμου, προκειμένου αυτός να παρασταθεί και τον εκπροσωπήσει, κατά τη συζήτηση της κρινόμενης αίτησης, τον παρασταθέντα ως πληρεξούσιο αυτού δικηγόρο Γεώργιο Μάρκου.

Επομένως ο αναιρεσείων Δήμος νομίμως παρίσταται και εκπροσωπείται.

Από το συνδυασμό της διάταξης του άρθρου 559 αρ. 11 περ. β' ΚΠολΔ, με την οποία ορίζεται, ότι λόγος αναίρεσης ιδρύεται και αν το δικαστήριο της ουσίας, παρά το νόμο, έλαβε υπόψη αποδείξεις που δεν προσκομίστηκαν, σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 106, 237 εδ. 1 στοιχ. β', 346 και 451 ιδίου κώδικα, συνάγεται, ότι ως αποδείξεις που δεν προσκομίστηκαν και τις οποίες αν έλαβε υπόψη το δικαστήριο ιδρύεται ο από την παραπάνω διάταξη λόγος αναίρεσης, νοούνται και εκείνες των οποίων δεν έγινε σαφής και ορισμένη επίκληση, είτε με τις προτάσεις του διαδίκου που τις προσκόμισε ενώπιον του δικαστηρίου, κατά τη συζήτηση μετά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση.

Στην προκειμένη περίπτωση από την προσβαλλόμενη απόφαση του εφετείου προκύπτει, ότι αυτό, αφού με την προηγούμενη υπ' αριθμ. 623/05 μη οριστική απόφασή του δέχτηκε την έφεση του ήδη αναιρεσιβλήτου και εξαφάνισε την εκκαλουμένη απόφαση του πρωτοβαθμίου, διέταξε την αυτοπρόσωπη εμφάνιση του ενάγοντος και του νομίμου εκπροσώπου του εναγομένου Δήμου προς παροχή διασαφήσεων και τη συμπληρωματική εξέταση του μάρτυρα που εξετάστηκε στο πρωτοβάθμιο, με την προσβαλλόμενη δε οριστική του απόφαση 366/2006 δέχτηκε την αγωγή του ήδη αναιρεσίβλητου, ως προς την επικουρική περί αδικαιολογήτου πλουτισμού βάση της και υποχρέωσε τον εναγόμενο και ήδη αναιρεσείοντα Δήμο Ωλενίας, να καταβάλει στον ενάγοντα το ποσό των 21.951,56 ευρώ νομιμοτόκως.

Στην κρίση αυτή κατέληξε το εφετείο, αφού δέχτηκε, κατά την ανέλεγκτη από την εκτίμηση των αποδείξεων κρίση του, ότι κατά το ποσό αυτό ο εναγόμενος Δήμος, (που προέκυψε από τη συνένωση πρώην κοινοτήτων, μεταξύ των οποίων και η πρώην κοινότητα ...., σύμφωνα με το ν. 2539/97 (ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ) έγινε αδικαιολογήτως πλουσιότερος εις βάρος του εναγομένου, ως διάδοχος της προαναφερομένης κοινότητας, διότι το έτος 1996 ο τότε πρόεδρος της κοινότητας αυτής, με άκυρη προφορική σύμβαση με τον ενάγοντα εμπειροτέχνη εργολάβο, του ανέθεσε την εκτέλεση έργων της κοινότητας (κατασκευή σωληνωτών γεφυρών κ.λ.π.) τα οποία και εξετέλεσε ο ενάγων εργολάβος, ο οποίος ζημιώθηκε στην περιουσία του ο δε εναγόμενος έγινε αδικαιολογήτως πλουσιότερος, κατά το επιδικασθέν ποσό το οποίο αυτός θα κατέβαλε σε οποιοδήποτε τρίτο, ο οποίος θα εκτελούσε τα έργα αυτά με έγκυρη σύμβαση.

Για το σχηματισμό της κρίσης του αυτής και την παραδοχή της αγωγής κατά την άνω επικουρική της βάση, και ειδικότερα για τις επί μέρους εργασίες που εξετέλεσε ο εργολάβος, τις ποσότητες των χρησιμοποιηθέντων υλικών και την αμοιβή του το εφετείο έλαβε υπόψη, όπως από την προσβαλλόμενη απόφασή του προκύπτει, και την από μηνός Δεκεμβρίου 1997 τεχνική έκθέση του πολιτικού μηχανικού ...., που συντάχθηκε κατόπιν εντολής του ενάγοντος, την oπoία όπως ανελέγκτως βεβαιώνει το εφετείο, προσκόμισε ο τότε εκκαλών και ήδη αναιρεσίβλητος, κατά τη συζήτηση της υπόθεσης, μετά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση.

Από την επισκόπηση όμως των με χρονολογία 9.2.2006 εγγράφων προτάσεων του ήδη αναιρεσίβλητου και τότε εκκαλούντος στο εφετείο, κατά τη συζήτηση της υπόθεσης μετά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη οριστική απόφαση, προκύπτει, ότι αυτός δεν επικαλέστηκε με το κύριο σώμα των προτάσεών του την παραπάνω τεχνική έκθεση του πολιτικού μηχανικού .......

αλλά με την προσθήκη των προτάσεών του στο εφετείο, που έγινε την 14.2.2006, όπως από τη σχετική βεβαίωση του γραμματέα του εφετείου προκύπτει. Επομένως το εφετείο που έλαβε υπόψη και την εν λόγω μη νομίμως με την προσθήκη των προτάσεων επικαλoύμενη αορίστως ως άνω τεχνική έκθεση, παρά το νόμο έλαβε υπόψη αποδείξεις που δεν προσκομίστηκαν νομίμως και υπέπεσε στην από το άρθρο 559 αρ. 11 περ.β' ΚΠολΔ πλημμέλεια.

Επομένως πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος ο με στοιχείο Β λόγος αναίρεσης, με τον οποίο ο αναιρεσείων αποδίδει στο εφετείο την αιτίαση, ότι με το να λάβει υπόψη του και τη τεχνική αυτή έκθεση, υπέπεσε στην από το άρθρο 559 αρ. 11 ΚΠολΔ πλημμέλεια. Μετά ταύτα παρελκούσης της ερεύνης των λοιπών λόγων αναιρέσεως, πρέπει ν΄ αναιρεθεί η προσβαλλόμενη 366/2006 οριστική απόφαση του Εφετείου Πατρών, όχι όμως και η συμπροσβαλλόμενη 623/2005 μη οριστική απόφαση του ίδιου δικαστηρίου που διάταξη την αυτοπρόσωπη εμφάνιση των διαδίκων και τη συμπληρωματική εξέταση των μαρτύρων, αφού ο γενόμενος δεκτός λόγος δεν αναφέρεται σε νομικές πλημμέλειές της (άρθρ. 579 παρ. 1, 553 παρ. 2 ΚΠολΔ) να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές, εκτός εκείνων που εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ), και να καταδικασθεί ο αναιρεσίβλητος στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, μειωμένη όμως σύμφωνα με το άρθρο 22 ν. 3693/57 σε συνδυασμό με το άρθρο 276 του ν. 3463/2006).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ΄ αριθ. 366/2006 απόφαση του Εφετείου Πατρών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο συντιθέμενο από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος από ευρώ διακόσια ενενήντα τρία (293).

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 14 Φεβρουαρίου 2007. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 31 Μαΐου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ