1172/2016 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1172 / 2016 (Ζ, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)

Αριθμός 1172/2016

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Ζ’ ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Δήμητρα Μπουρνάκα, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βασίλειο Καπελούζο - Εισηγητή, Δημήτριο Γεώργα, Δημήτριο Τζιούβα και Νικόλαο Τσάκο, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 6 Απριλίου 2016, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Αθανασίου Ακριτίδη (γιατί κωλύεται η Εισαγγελέας) και του Γραμματέως Χρήστου Πήτα, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος - κατηγορουμένου Α. Ρ. του Π., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Πέππα, για αναίρεση της υπ’ αριθ. 440/2015 αποφάσεως του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Ηλείας.

Το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Ηλείας με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ’ αυτή, και ο αναιρεσείων - κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 29 Οκτωβρίου 2015 αίτησή του αναιρέσεως, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 1251/2015.

Αφού άκουσε

Τον πληρεξούσιο δικηγόρο του αναιρεσείοντος, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να απορριφθεί η προκείμενη αίτηση αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 23 παρ. 1 του Α.Ν. 1539/1938, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 1 παρ. 2 του Ν. 263/1968, "ο αυτογνωμόνως επιλαμβανόμενος οιουδήποτε δημοσίου κτήματος, ευρισκομένου αναμφισβητήτως υπό την κατοχή του Δημοσίου, τιμωρείται διωκόμενος αυτεπαγγέλτως δια φυλακίσεως τουλάχιστον έξι (6) μηνών και χρηματικής ποινής τουλάχιστον 100.000 δραχμών Από τη διάταξη αυτή συνάγεται ότι για την πραγμάτωση του ανωτέρω εγκλήματος απαιτείται:

ά) αυθαίρετη κατάληψη δημόσιου κτήματος, β) το κτήμα να τελεί υπό την αναμφισβήτητη κατοχή του Δημοσίου και γ)η κατάληψη να έγινε εν γνώσει του δράστη, αρκούντος και του ενδεχόμενου δόλου, ότι πρόκειται για δημόσιο κτήμα και ότι ανήκει στην αναμφισβήτητη κατοχή του Δημόσιου. Περαιτέρω, σύμφωνα με το άρθρο 28 παρ. 1α, 4 και 5 του ν. 1650/1986 "προστασία του περιβάλλοντος", με φυλάκιση τριών μηνών έως δύο έτη και χρηματική ποινή τιμωρείται όποιος προκαλεί ρύπανση ή υποβαθμίζει το περιβάλλον με πράξη ή παράλειψη που αντιβαίνει στις διατάξεις του νόμου αυτού ή των κατ’ εξουσιοδότηση του εκδιδομένων διαταγμάτων και υπουργική νομαρχιακών αποφάσεων.

Σύμφωνα δε με το άρθρο 1 παρ. 2 του ίδιου νόμου, οι βασικοί στόχοι αυτού είναι, μεταξύ άλλων και η αποτροπή της ρυπάνσεως και γενικότερα της υποβαθμίσεως του περιβάλλοντος, η λήψη όλων των αναγκαίων, για το σκοπό αυτό, προληπτικών μέτρων και η διασφάλιση της ανθρώπινης υποβαθμίσεως του περιβάλλοντος και ειδικότερα από τη ρύπανση και τις οχλήσεις.

Κατά δε το άρθρο 2 του ίδιου νόμου, ως περιβάλλον νοείται το σύνολο των φυσικών και άνθρωπογενών παραγόντων και στοιχείων που βρίσκονται σε αλληλεπίδραση και επηρεάζουν την οικολογική ισορροπία, την ποιότητα της ζωής, την υγεία των κατοίκων, την ιστορική και πολιτιστική παράδοση και τις αισθητικές αξίες.

Ρύπανση δε είναι η παρουσία στο περιβάλλον ρύπων, δηλαδή κάθε είδους ουσιών ,θορύβου, ακτινοβολίας ή άλλων μορφών ενέργειας, σε ποσότητα, συγκέντρωση ή διάρκεια που μπορούν να προκαλέσουν αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία, στους ζωντανούς οργανισμούς και στα οικοσυστήματα, ή υλικές ζημιές και γενικά να καταστήσουν το περιβάλλον ακατάλληλο για τις επιθυμητές χρήσεις του.

Τέλος, ως υποβάθμιση νοείται η πρόκληση από ανθρώπινες δραστηριότητες ρυπάνσεως ή οποιασδήποτε άλλης μεταβολής στο περιβάλλον, η οποία είναι πιθανό να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην οικολογική ισορροπία, στην ποιότητα ζωής και στην υγεία των κατοίκων, στην ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά και στις αισθητικές αξίες.

Εξ άλλου, η καταδικαστική απόφαση έχει την απαιτούμενη κατά τα άρθρα 93 παρ.3 του Συντάγματος και 139 του ΚΠοινΔ, ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, η έλλειψη της οποίας ιδρύει τον από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ’ του ίδιου Κωδικός λόγο αναιρέσεως, όταν αναφέρονται σε αυτή με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις ή λογικά κενά τα πραγματικό περιστατικά που προέκυψαν από την ακροαματική διαδικασία, στα οποία στηρίχθηκε η κρίση του δικαστηρίου για τη συνδρομή των αντικειμενικών και υποκειμενικών στοιχείων του εγκλήματος, οι αποδείξεις (από δεικτικά μέσα) που τα θεμελίωσαν και οι νομικές σκέψεις υπαγωγής των περιστατικών αυτών στην ουσιαστική ποινική διάταξη που εφαρμόσθηκε.

Για την ύπαρξη τέτοιας αιτιολογίας είναι παραδεκτή η αλληλοσυμπλήρωση του αιτιολογικού με το διατακτικό που αποτελούν ενιαίο σύνολο και σε σχέση με τα αποδεικτικά μέσα πρέπει να προκύπτει με βεβαιότητα ότι έχουν ληφθεί όλα στο σύνολο τους και όχι ορισμένα μόνο από αυτά. Για τη βεβαιότητα δε αυτή αρκεί να μνημονεύονται όλα, έστω κατά το είδος τους (μάρτυρες, έγγραφα, κ.λπ.), χωρίς ανάγκη ειδικότερης αναφοράς τους και μνείας του τι προέκυψε χωριστά από καθένα από αυτά, ενώ το γεγονός ότι εξαίρονται ορισμένα αποδεικτικά μέσα δεν υποδηλώνει ότι δεν λήφθηκαν υπόψη τα άλλα.

Δεν αποτελούν όμως λόγους αναιρέσεως η εσφαλμένη εκτίμηση εγγράφων, η εσφαλμένη αξιολόγηση των καταθέσεων των μαρτύρων, η παράλειψη αναφοράς και αξιολογήσεως κάθε αποδεικτικού στοιχείου χωριστά και η παράλειψη της μεταξύ τους αξιολογικής συσχετίσεως των αποδεικτικών στοιχείων, καθόσον στις περιπτώσεις αυτές πλήττεται η αναιρετικώς ανέλεγκτη κρίση του Δικαστηρίου της ουσίας.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη υπ’ αριθμ. 440/2015 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Ηλείας, (που δίκασε σε δεύτερο βαθμό), ο αναιρεσείων κηρύχθηκε ένοχος των εγκλημάτων 1) της παράνομης διακατοχής δημοσίου κτήματος 2) της υποβαθμίσεως περιβάλλοντος (άρθρο 28 παρ. 1α του Ν. 1650/1986) και του επιβλήθηκε συνολική ποινή φυλακίσεως δεκαπέντε (15) μηνών (η οποία ανεστάλη επί τριετία) και χρηματική ποινή χιλίων πεντακοσίων Ευρώ. Για να καταλήξει στην κρίση του αυτή το δευτεροβάθμιο δικαστήριο, δέχθηκε, μετά από συνεκτίμηση όλων των αποδεικτικών μέσων που κατ’ είδος μνημονεύει, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: " Στην περιοχή "..." του δημοτικού διαμερίσματος ... του Δήμου ... - Ηλείας και αριστερά της διασταύρωσης του παραποτάμιου δρόμου ... με το δρόμο προς ... σε επαφή με τη ροή του ποταμού Αλφειού, την 23.06.2008, τέλεσε με περισσότερες από μία πράξεις περισσότερα εγκλήματα που τιμωρούνται από το νόμο με πρόσκαιρες στερητικές της ελευθερίας ποινές και ειδικότερα:

1) Επιλήφθηκε αυτογνωμόνως δημοσίου κτήματος, ευρισκομένου αναμφισβήτως υπό την κατοχή του Δημοσίου και ειδικότερα στον ανωτέρω τόπο και χρόνο, κατέλαβε συνολικά έκταση 8.570 τετραγωνικών μέτρων και εντός αυτής προέβη στην κατασκευή: α) ενός πλυντηρίου - διαχωριστήρα αδρανών υλικών συνολικού εμβαδού 158,05 τμ., β) ενός πλακοσκεπούς οικίσκου συνολικού εμβαδού 18,15 τμ., γ) ενός διώροφου κτιρίου με κεραμοσκεπή συνολικού εμβαδού 108,39 τμ. καθώς και μιας σκάλας συνολικού εμβαδού 10,85 τμ., δ) ενός οικίσκου με στέγη από ελλενίτ που χρησιμοποιείται ως αποθήκη συνολικού εμβαδού 11,62 τμ., ε) μιας ράμπας από σκυρόδεμα συνολικού εμβαδού 53,27 τμ. και στ) ενός οικίσκου πλακοσκεπούς συνολικού εμβαδού 10,19 τμ., αξιώνοντας τοιουτοτρόπως δικαίωμα κυριότητας επ’ αυτού, εν γνώσει τους ότι αυτό ανήκει κατά κυριότητα στο Ελληνικό Δημόσιο.

2) Προκάλεσε υποβάθμιση του περιβάλλοντος. Συγκεκριμένα, στον ανωτέρω τόπο και χρόνο είχε εγκαταστήσει εργοτάξιο επεξεργασίας αδρανών υλικών και πραγματοποιούσε εξόρυξη αδρανών υλικών συνολικού όγκου 15.944,63 κυβικών μέτρων, χωρίς την τήρηση των νόμιμων προϋποθέσεων και χωρίς να έχει εκδώσει την προβλεπόμενη από το άρθρο 1 παρ. 2 του Ν. 1219/1938 άδεια για την εξόρυξη και λήψη άμμου, αμμοχώματος λίθων, χαλίκων, αμμοκροκκάλης και άλλων συναφών υλικών.

Τα προαναφερθέντα είχαν ως συνέπεια τα υποβαθμίζεται το περιβάλλον από την ως άνω δραστηριότητα, η οποία έχει αρνητικές επιπτώσεις στην οικολογική ισορροπία, στην ποιότητα ζωής και στην υγεία των κατοίκων, στην ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά και στις αισθητικές αξίες. Τα ανωτέρω ενισχύονται τόσο από την από 23-6-02 έκθεση αυτοψίας της Κτηματικής Υπηρεσίας Ηλείας και δεν αναιρούνται από τα υπ’ αριθμ. .../6-2-2006 πράξη διόρθωσης του υπ’ αριθμ. .../2004 συμβολαίου δωρεά εν ζωή ως προς την έκταση του άλλου από 2 στρεμ.

σε 5.377,38 τμ. και την υπ’ αριθμ. .../19-7- απόφαση του Νομάρχη Ηλείας που εγκρίνει τους περιβαλλοντικούς όρους εγκατάστασης και λειτουργίας πλυντηρίου αδρανών υλικών στον κατηγορούμενο Ρ. Α.. Επομένως πρέπει να κηρυχθεί ένοχος ο κατηγορούμενος για τις παραπάνω πράξεις". Ακολούθως κήρυξε τον κατηγορούμενο ένοχο του ότι: "Στην περιοχή "..." του δημοτικού διαμερίσματος ...

του Δήμου ... - Ηλείας και αριστερά της διασταύρωσης του παραποτάμιου δρόμου ... με το δρόμο προς ... σε επαφή με τη ροή του ποταμού Αλφειού, την 23.06.2008, τέλεσε με περισσότερες από μία πράξεις περισσότερα εγκλήματα που τιμωρούνται από το νόμο με πρόσκαιρες στερητικές της ελευθερίας ποινές και ειδικότερα: 1) Επιλήφθηκε αυτογνωμόνως δημοσίου κτήματος, ευρισκόμενου αναμφισβήτως υπό την κατοχή του Δημοσίου και ειδικότερα στον ανωτέρω τόπο και χρόνο, κατέλαβε συνολικά έκταση 8.570 τετραγωνικών μέτρων και εντός αυτής προέβη στην κατασκευή:

α) ενός πλυντηρίου - διαχωριστήρα αδρανών υλικών συνολικού εμβαδού 158,05 τμ., β) ενός πλακοσκεπούς οικίσκου συνολικού εμβαδού 18,15 τμ., γ) ενός διώροφου κτιρίου με κεραμοσκεπή συνολικού εμβαδού - 108,39 τμ. καθώς και μιας σκάλας συνολικού εμβαδού 10,85 τμ., δ) ενός οικίσκου με στέγη από ελλενίτ που χρησιμοποιείται ως αποθήκη συνολικού εμβαδού 11,62 τμ., ε) μιας ράμπας από σκυρόδεμα συνολικού εμβαδού 53,27 τμ.

και στ) ενός οικίσκου πλακοσκεπούς συνολικού εμβαδού 10,19 τμ., αξιώνοντας τοιουτοτρόπως δικαίωμα κυριότητας επ’ αυτού, εν γνώσει τους ότι αυτό ανήκει κατά κυριότητα στο Ελληνικό Δημόσιο.

2) Προκάλεσε υποβάθμιση του περιβάλλοντος. Συγκεκριμένα, στον ανωτέρω τόπο και χρόνο είχε εγκαταστήσει εργοτάξιο επεξεργασίας αδρανών υλικών και πραγματοποιούσε εξόρυξη αδρανών υλικών συνολικού όγκου 15.944,63 κυβικών μέτρων, χωρίς την τήρηση των νόμιμων προϋποθέσεων και χωρίς να έχει εκδώσει την προβλεπόμενη από το άρθρο 1 παρ. 2 του Ν. 1219/1938 άδεια για την εξόρυξη και λήψη άμμου, αμμοχώματος λίθων, χαλίκων, αμμοκροκκάλης και άλλων συναφών υλικών. Τα προαναφερθέντα είχαν ως συνέπεια τα υποβαθμίζεται το περιβάλλον από την ως άνω δραστηριότητα, η οποία έχει αρνητικές επιπτώσεις στην οικολογική ισορροπία, στην ποιότητα ζωής και στην υγεία των κατοίκων, στην ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά και στις αισθητικές αξίες".

Με αυτά που δέχθηκε το Τριμελές Πλημμελειοδικείο, διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφασή του την απαιτούμενη από τις διατάξεις των άρθρων 93 παρ.3 του Συντάγματος και 139 ΚΠοινΔ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία διότι αναφέρει, με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις ή λογικά κενά, τα πραγματικά περιστατικά στα οποία στήριξε την κρίση του για τη συνδρομή των αντικειμενικών και υποκειμενικών στοιχείων των ως άνω εγκλημάτων για τα οποία καταδίκασε τον κατηγορούμενο, τις αποδείξεις που τα θεμελιώνουν και τους νομικούς συλλογισμούς με τους οποίους έκανε την υπαγωγή των περιστατικών αυτών στις ουσιαστικές ποινικές διατάξεις των όρθρων 23 παρ. 1 του ΑΝ 1539/1938,1, 26 παρ.1, 27 ΠΚ 2, 18, 28 παρ.1 στοιχεία α, β του Ν 1650/1986, τις οποίες ορθά ερμήνευσε και δεν παραβίασε ευθέως ούτε εκ πλαγίου.

Ειδικότερα, αναφέρει, καθόσον αφορά την παράνομη διακατοχή δημόσιου κτήματος: α) ότι η έκταση την οποία κατέλαβε αυθαιρέτως ο κατηγορούμενος είναι, δημόσια και ανήκει αναμφισβήτητα στην κατοχή του Δημοσίου (χωρίς να απαιτείται" και ειδική αναφορά των στοιχείων χαρακτηρισμού), β) την θέση, το εμβαδόν και τα όρια της καταληφθείσης εκτάσεως ήτοι ότι αυτή βρίσκεται στη θέση "..." του δημοτικού διαμερίσματος ...

του Δήμου ... - Ηλείας και εκτίνεται αναλογικά της διασταύρωσης του παραποτάμιου δρόμου Π. - Δ. - Σ. με το δρόμο, προς ... και σε επαφή με τη ροή του ποταμού Αλφειού γ) τις ενέργειες στις οποίες προέβη ο κατηγορούμενος καταλαμβάνοντας την έκταση αυτή, καθώς και το χρόνο καταλήψεως της και δ) τη γνώση του κατηγορουμένου, ότι η εν λόγω έκταση είναι δημόσια και ανήκει αναμφισβήτητα στη κατοχή του Δημοσίου, που προκύπτει από τις παραδοχές της αποφάσεως, ότι αυτός, θεωρώντας ως ενδεχόμενο αποτέλεσμα την παράνομη κατάληψη δημόσιας εκτάσεως 8570 τετρ.

μέτρων αποδέχθηκε την πραγμάτωση, της καταλήψεως, αυτής. Ειδικότερα η γνώση αυτή προκύπτει και από τις παραδοχές της απόφασης ότι έγινε διόρθωση του συμβολαίου αγοράς από 2 στρέμματα σε 5.377,38 ώστε να περιληφθεί σ’ αυτό τμήμα του δημοσίου κτήματος. Επομένως, είναι αβάσιμες οι σχετικές αιτιάσεις του αναιρεσείοντος περί του ότι:

α)δεν αναφέρει η απόφαση περιστατικά από τα οποία προκύπτει ότι η καταληφθείσα έκταση ανήκει στην αναμφισβήτητη κατοχή του Δημοσίου και ότι αυτός το γνώριζε και β) δεν περιγράφονται οι ανωτέρω εκτάσεις κατά θέση, έκταση και όρια. Περαιτέρω, καθόσον αφορά το έγκλημα της υποβαθμίσεως του περιβάλλοντος, α) εκτίθενται με σαφήνεια στην προσβαλλόμενη απόφαση και αιτιολογείται επαρκώς εμπεριστατωμένα ότι ο κατηγορούμενος, ενεργώντας με πρόθεση, χωρίς την προαπαιτούμενη από το νόμο 1259/1938 άδεια εξορύξεως, προέβη σε εξόρυξη και λήψη άμμου, χαλικών και λοιπών συναφών υλικών συνολικού όγκου 15.944,63 κυβικών μέτρων από την προαναφερθείσα έκταση των 8570 τετρ.

μέτρων, την οποία είχε, όπως προεκτέθηκε, καταλάβει αυτογνωμόνως με αποτέλεσμα την υποβάθμιση του περιβάλλοντος η οποία είχε αρνητικές επιπτώσεις στην οικολογική ισορροπία στην ποιότητα ζωής και στην υγεία των κατοίκων καθώς και στην ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά και στις αισθητικές αξίες.

Κατ’ ακολουθίαν όλων των ανωτέρω, ο από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ’ λόγος της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως, με τον οποίο προβάλλονται αιτιάσεις για έλλειψη της επιβαλλόμενης ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας της προσβαλλόμενης αποφάσεως πρέπει, να απορριφθεί ως αβάσιμος. Μετά ταύτα, η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμη και να καταδικασθεί ο αναιρεσείων στα δικαστικά έξοδα (άρθρο 583 παρ.1 ΚΠοινΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 29-10-2015 αίτηση του Α. Ρ. του Π., περί αναιρέσεως της με αριθμό 440/2015 αποφάσεως του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Ηλείας.

Καταδικάζει τον αιτούντα στα δικαστικά έξοδα εκ διακοσίων πενήντα (250) Ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 13 Απριλίου 2016.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του την 1 Ιουνίου 2016.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ