Supreme Court allows partial appeal on non-legal issue, increasing moral damages from 5,000 to 7,000 euros.

Απόφαση 1172 / 2015 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1172/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεώργιο Σακκά, Παναγιώτη Χατζηπαναγιώτη, Χαράλαμπο Καλαματιανό και Σοφία Ντάντου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 6 Φεβρουαρίου 2015, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του καλούντος - εκκαλούντος - ενάγοντος: Χ. Κ., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ευάγγελο Αργυρούλη.

Του καθ' ου η κλήση - εφεσιβλήτου - εναγομένου: ΝΠΙΔ με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως καθολικού και ειδικού διαδόχου της ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΝΩΣΗ", της οποίας η άδεια λειτουργίας ανακλήθηκε, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσια δικηγόρο του Γεώργιο Μανουσάκη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 25-6-2005 (αριθμ. καταθ. 6313/2005), 31-5-2006 (αριθμ. καταθ. 5273/2006) και 31-5-2006 (αριθμ. καταθ. 5274/2006) αγωγές εταιρειών και προσώπων, που δεν είναι διάδικοι στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκαν με την από 20-7-2006 αγωγή του ήδη καλούντος. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2831/2007 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 6132/2008 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησε ο ήδη καλών με την από 16-6-2009 αίτησή του.

Εκδόθηκε η 1356/2011 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία αναίρεσε την ως άνω εφετειακή απόφαση και παρέπεμψε την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.

Εκδόθηκε η 5829/2012 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, την αναίρεση της οποίας ζήτησε ο ήδη καλών με την από 9-1-2014 αίτησή του.

Εκδόθηκε η 1305/2014 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία αναίρεσε την 5829/2012 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, κράτησε την υπόθεση στο δικαστήριο του Αρείου Πάγου κατά το αναιρούμενο μέρος της και την παρέπεμψε για εκδίκαση κατ' ουσίαν στο ίδιο τμήμα σε ιδιαίτερη δικάσιμο. Η υπόθεση επανέρχεται για νέα συζήτηση με την από 22-9-2014 κλήση του καλούντος.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω και ορίστηκε Εισηγήτρια η Αρεοπαγίτης Σοφία Ντάντου.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Νόμιμα φέρεται με την από 22-9-2014 κλήση του αναιρεσείοντος κατά του αναιρεσιβλήτου σε νέα ουσιαστική συζήτηση η από 20-9-2007 έφεση του πρώτου κατά της υπ' αριθμ. 2831/2007 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών και κατά το μέρος, που η εκδοθείσα επί της εφέσεως αυτής και προσβληθείσα με αναίρεση υπ' αριθμ. 5829/2012 του Εφετείου Αθηνών αναιρέθηκε με την υπ' αριθμ. 1305/ 2014 απόφαση του Δικαστηρίου τούτου εν μέρει και συγκεκριμένα κατά το μέρος, που αφορά το αγωγικό κεφάλαιο της χρηματικής ικανοποιήσεως, λόγω ηθικής βλάβης, την οποία έχει υποστεί συνεπεία του τραυματισμού του κατά το ένδικο αυτοκινητικό ατύχημα.

Η κρινόμενη υπόθεση είχε την ακόλουθη διαδικαστική διαδρομή. Ο αναιρεσείων και ήδη εκκαλών με την από 20-7-2006 (και με αριθμό κατάθ. 6896/1-8-2006 αγωγή του ισχυρίστηκε ότι σε αυτοκινητικό ατύχημα, που οφείλεται σε υπαιτιότητα της Π. Γ., οδηγού του ζημιογόνου αυτοκινήτου, ασφαλισμένου στην εναγομένη ασφαλιστική εταιρία με την επωνυμία "ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΝΩΣΙΣ ΑΑΕ", της οποίας ανακλήθηκε η άδεια λειτουργίας, για παράβαση νόμου, με την υπ' αριθμ. 84/1/16-7-2013 απόφαση της Επιτροπής Πιστωτικών και Ασφαλιστικών Θεμάτων (ΕΠΑΘ) της Τράπεζας της Ελλάδος, στην θέση της οποίας υπεισήλθε ως ειδικός διάδοχος το αναιρεσίβλητο Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου με την επωνυμία "Επικουρικό Κεφάλαιο Ασφάλισης Ευθύνης από Ατυχήματα Αυτοκινήτων", προκλήθηκαν ο τραυματισμός του, καθώς, επίσης, φθορές και βλάβες σε αυτοκίνητο, που οδηγούσε ο ίδιος, ιδιοκτησίας της εταιρίας με την επωνυμία "EFG Eurobank Ergasias Χρηματοδοτικές Μισθώσεις Α.Ε.", μισθωμένου με χρηματοδοτική μίσθωση στην εταιρία με την επωνυμία "Μακεδονία Ρεντ ΑΕ", που βρισκόταν στην κατοχή του με σύμβαση "Leasing".

Ζήτησε δε να υποχρεωθεί η εναγόμενη ασφαλιστική εταιρία και ήδη "Επικουρικό Κεφάλαιο ΝΠΙΔ" να του καταβάλει το συνολικό ποσό των 296.162 ευρώ για απώλεια εισοδήματος, για ζημία από διαφορά τιμήματος από σύναψη νέας σύμβασης Leasing για άλλο αυτοκίνητο, για έξοδα φυσικοθεραπείας και χρηματική ικανοποίηση, λόγω ηθικής βλάβης, που υπέστη συνεπεία του τραυματισμού του στο ένδικο ατύχημα.

Με την υπ' αριθ. 2831/2007 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών με την οποία ο αναιρεσείων και τότε ενάγων κρίθηκε συνυπαίτιος κατά ποσοστό 35% του ένδικου τραυματισμού του έγινε δεκτή κατά ένα μέρος η αγωγή του για το συνολικό ποσό της 1.995,27€, παράλληλα δε επιδικάσθηκε ο' αυτόν ως εύλογη χρηματική ικανοποίηση και το ποσό των 5.000€.

Κατά της απόφασης εκείνης εκτός άλλων ασκήθηκε και η από 20-9-2007 έφεση του αναιρεσείοντος με την οποία παραπονέθηκε με τους εννέα λόγους της τόσο για το κεφάλαιο υπαιτιότητας, που δέχθηκε η προσβαλλόμενη, όσο και για τα λοιπά αγωγικά κονδύλια, ειδικά δε με τον ένατο λόγο παραπονέθηκε για το ύψος της επιδικασθείσης χρηματικής ικανοποιήσεως επικαλούμενος το γεγονός ότι δεν τον βάρυνε καμία συνυπαιτιότητα.

Επί της εφέσεως εκείνης αρχικά εκδόθηκε η υπ' αριθ. 6132/2008 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, η οποία την απέρριψε ως αβάσιμη κατ' ουσίαν. Συνεπεία ασκηθείσας αναίρεσης εκ μέρους του και τώρα αναιρεσείοντος εκδόθηκε από το δικαστήριο του Αρείου Πάγου η υπ' αριθ. 1356/2011 απόφαση με την οποία αναιρέθηκε στο σύνολό της η προσβληθείσα υπ' αριθ. 6132/2008 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, για ανεπαρκή αιτιολογία ως προς την διαγνωσθείσα υπαιτιότητα (άρθρ. 559 αρ. 19 ΚΠολΔ).

Στη συνέχεια η υπόθεση αναπέμθηκε στο Εφετείο Αθηνών, το οποίο εξέδωσε την αναιρεσιβαλλόμενη υπ' αριθ. 5829/2012 απόφαση, με την οποία έγιναν δεκτοί ορισμένοι από τους λόγους της έφεσης του αναιρεσείοντος, ειδικά δε εκείνου που αφορούσε την υπαιτιότητα του αναιρεσείοντος και αφού έγιναν δεκτά τα κεφάλαια της αγωγής του αναιρεσείοντος για αποθετική ζημιά και ζημιά από μισθώματα της σύμβασης leasing εξαφανίστηκε η προσβαλλόμενη απόφαση και επιδικάστηκε υπέρ του αναιρεσείοντος ως ενάγοντος το ποσό των 35.160,76 ευρώ.

Με την ενσωμάτωση σ' αυτό και του πρωτοδίκως επιδικασθέντος ποσού των 5.000 ευρώ. Ακολούθως ο ενάγων και ήδη αναιρεσείων Χ. Κ. άσκησε την από 9-1-2014 κρινόμενη αίτηση αναίρεσης με την οποία ζήτησε την αναίρεση της ανωτέρω εκδοθείσας υπ' αριθμ. 5829/2012 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών, επί της οποίας εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 1305/2014 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία δεχόμενη τον από τον αριθ. 9 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πρώτο λόγο αναίρεσης ανήρεσε μερικώς την προσβαλλόμενη απόφαση και συγκεκριμένα κατά το αγωγικό κεφάλαιο της χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης, διότι το Εφετείο μετά την εξαφάνιση της εκκληθείσας πρωτόδικης απόφασης, και την επιδίκαση, συνολικά του ποσού των 30.160,76 ευρώ (πλέον της ενσωματωθείσας χρηματικής ικανοποίησης που έπρεπε να επιδικασθεί υπέρ του αναιρεσείοντος), όφειλε να ερευνήσει και το ύψος της χρηματικής ικανοποίησης που έπρεπε να επιδικασθεί υπέρ του αναιρεσείοντος.

Ακολούθως κατ' εφαρμογή του άρθρου 580 παρ. 3 ΚΠολΔ, όπως ήδη αντικαταστάθηκε με το άρθρο 65 του ν. 4139/2013 κράτησε την υπόθεση στο παρόν κατά το αναιρούμενο μέρος και την παρέπεμψε για περαιτέρω εκδίκαση κατ' ουσία στο ίδιο τμήμα σε ιδιαίτερη συζήτηση. Ήδη, όπως προειπώθηκε, με την προαναφερθείσα κλήση φέρεται νόμιμα η υπόθεση, κατά τις ως άνω διατάξεις και κατά το εύρος των προηγηθεισών αναιρετικών αποφάσεων, προς νέα κατ' ουσία συζήτηση ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου.

Από την επανεκτίμηση της ένορκης κατάθεσης της μάρτυρος απόδειξης των υπό στοιχεία Β και Γ αγωγών, της ανώμοτης κατάθεσης του Χ. Κ., οι οποίοι εξετάσθηκαν στο ακροατήριο του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου και περιέχονται στα ταυτάριθμα με την εκκαλουμένη απόφαση πρακτικά δημόσιας συνεδριάσεώς του, της υπ' αριθμ. .../2006 ένορκης βεβαίωσης του μάρτυρος Τ.

Λ., ενώπιον της συμβολαιογράφου Ιωαννίνων Ελένης Ράπτη, που λήφθηκε κατόπιν νομότυπης και εμπρόθεσμης κλήτευσης της εναγομένης, από όλα ανεξαιρέτως τα έγγραφα που οι διάδικοι επικαλούνται και νόμιμα προσκομίζουν για να χρησιμεύσουν είτε ως αυτοτελή αποδεικτικά μέσα, είτε για την συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων (άρθρα 395, 591 παρ. 1 ΚΠολΔ) για κάποια από τα οποία γίνεται ιδιαίτερη σημείωση κατωτέρω, χωρίς πάντως να παραλείπεται κανένα κατά την εκτίμηση της ουσίας της υπόθεσης, μεταξύ των οποίων ιδίως τα έγγραφα (έκθεση αυτοψίας, σχεδιάγραμμα κ.λπ.) της ποινικής δικογραφίας που σχηματίσθηκε στα πλαίσια της διενεργηθείσας από την αρμόδια αρχή προανακρίσεως (ΑΠ 154/1992 ΕλΔ 33,814), αλλά και οι ένορκες καταθέσεις μαρτύρων στα πλαίσια της πιο πάνω προανακρίσεως για το ένδικο ατύχημα (ΑΠ 58/1993 ΕλΔ 36, 628), τις νομίμως προσαγόμενες μετ' επικλήσεως φωτογραφίες, η γνησιότητα των οποίων δεν αμφισβητείται και από όσα ρητώς ή εμμέσως συνομολογούνται από τους διαδίκους με τις έγγραφες προτάσεις τους (άρθρα 261, 352 ΚΠολΔ) σε συνδυασμό με τα διδάγματα της κοινής πείρας, τα οποία το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη αυτεπαγγέλτως (άρθρο 336 παρ. 4 ΚΠολΔ), αποδείχθηκαν, κατά την κρίση του Δικαστηρίου τούτου, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά:

Ο ενάγων εξαιτίας του ενδίκου τροχαίου ατυχήματος και του εξ αυτού τραυματισμού του υπέστη ταλαιπωρία, αφού προς αντιμετώπιση του συντριπτικού κατάγματος της αριστερής πτέρνας εισήχθη αρκετές φορές στο Νοσοκομείο Ιωαννίνων, όπως στις 17-2-2005, 24-2-2005, 3-3-2005, 10-3-2005, 17-3-2005, 24-3-2005, 31-3-2005, 7-4-2005, 1-5-2005 και 12-7-2005 και υπέστη στενοχώρια και θλίψη.

Γι' αυτό δικαιούται χρηματικής ικανοποιήσεως για την αποκατάσταση της ηθικής βλάβης, που έχει υποστεί. Λαμβανομένων δε υπόψη των συνθηκών τελέσεως του ατυχήματος, της ελλείψεως υπαιτιότητας του ενάγοντος, του είδους και της σοβαρότητας του τραυματισμού του, της κοινωνικής και οικονομικής κατάστασης των διαδίκων, εξαιρουμένης της δεύτερης αναιρεσίβλητης ασφαλιστικής εταιρίας, της οποίας η ευθύνη είναι εγγυητική, το ποσό της χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης ανέρχεται στο ποσό των 7.000 ευρώ.

Επομένως το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, το οποίο με την εκκαλουμένη απόφασή του αναγνώρισε την υποχρέωση της εναγομένης ασφαλιστικής εταιρίας και ήδη του ειδικού διαδόχου αυτής, ΝΠΙΔ με την επωνυμία "Επικουρικό Κεφάλαιο" να καταβάλει στον ενάγοντα το ποσό των 5.000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση, λόγω ηθικής βλάβης, έσφαλε, όπως βασίμως ο τελευταίος παραπονείται με τον ένατο λόγο της από 20-9-2007 έφεσής του, ο οποίος πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος κατ' ουσία και αφού εξαφανισθεί η εκκαλουμένη απόφαση κατά το μέρος, που αφορά το αγωγικό κεφάλαιο της χρηματικής ικανοποιήσεως, λόγω ηθικής βλάβης, θα πρέπει η από 20-7-2006 αγωγή του ενάγοντος και ήδη εκκαλούντος ως προς το ανωτέρω αγωγικό κεφάλαιο να γίνει εν μέρει δεκτή και να αναγνωρισθεί ότι η εναγομένη οφείλει να καταβάλει στον ενάγοντα το ποσό των 7.000 ευρώ, ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, νομιμοτόκως από τις επιδόσεως της αγωγής μέχρι εξοφλήσεως.

Επίσης η τελευταία πρέπει να καταδικασθεί στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης της αναιρετικής δίκης, καθώς και μέρους της δικαστικής δαπάνης του ενάγοντος και των δύο βαθμών δικαιοδοσίας κατ' άρθρο 178, 183 ΚΠολΔ, όπως ορίζεται, ειδικότερα, στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Δικάζει κατ' αντιμωλία των διαδίκων.

Δέχεται τυπικά και κατ' ουσία την από 20-9-2007 έφεση κατά της υπ' αριθμ. 2831/2007 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών κατά το μέρος που αφορά το αγωγικό κεφάλαιο της χρηματικής ικανοποιήσεως, λόγω ηθικής βλάβης της από 20-7-2006 (και με αριθμό κατάθ. 6896/1-8-2006) αγωγής.

Εξαφανίζει την υπ' αριθμ. 2831/2007 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών κατά το μέρος, που αφορά το αγωγικό κεφάλαιο της χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης της από 20-7-2006 (και με αριθμό κατάθ. 6896/1-8-2006) αγωγής.

Κρατεί και δικάζει την υπόθεση κατ' ουσία κατά το μέρος τούτο.

Δέχεται εν μέρει την από 20-7-2006 (και με αριθμό κατάθ. 6896/1-8-2006) αγωγή κατά το μέρος, που αφορά το αγωγικό κεφάλαιο της χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης.

Αναγνωρίζει την υποχρέωση του ΝΠΙΔ με την επωνυμία "Επικουρικό Κεφάλαιο Ασφάλισης Ευθύνης από Ατυχήματα Αυτοκινήτων" να καταβάλει στον ενάγοντα το ποσό των επτά χιλιάδων (7.000) ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, νομιμοτόκως από της επιδόσεως της αγωγής. Και

Καταδικάζει το εναγόμενο στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης της αναιρετικής δίκης από τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ, καθώς και μέρους της δικαστικής δαπάνης και των δύο βαθμών δικαιοδοσίας από επτακόσια (700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 19 Ιουνίου 2015.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 9 Σεπτεμβρίου 2015.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ