Supreme Court quashes lower court decision for failing to apply contract interpretation rules when ambiguity existed.

Απόφαση 1170 / 2009 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1170/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Πετράκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Γεωργία Λαλούση, Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη (κωλυομένου του Αρεοπαγίτου Ελευθέριου Μάλλιου) και Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 20 Φεβρουαρίου 2009, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειουσών: 1) ..., 2) ..., κατοίκων ..., οι οποίες παραστάθηκαν μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου τους Δημητρίου Στράνη και κατέθεσαν προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: ..., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Καλλίγερο με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20/9/2005 αγωγή των ήδη αναιρεσειουσών, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιώς. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1575/2006 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 487/2007 του Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείουσες με την από 24/7/2007 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, ανέγνωσε την από 11/9/2008 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αίτησης για αναίρεση της υπ' αριθμό 487/2007 απόφασης του Εφετείου Πειραιώς. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειουσών ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθμ. 1 Κ.Πολ.Δ, παραβίαση των κανόνων των άρθρων 173 και 200 Α.Κ., υπάρχει, όταν το δικαστήριο της ουσίας δέχθηκε κενό ή ασάφεια, έστω και έμμεσα και εν τούτοις δεν προσέφυγε σ' αυτούς. Έμμεση διαπίστωση κενού στη σύμβαση ή αμφιβολία, σχετικά με τη δήλωση της βούλησης των συμβαλλομένων μερών, προκύπτει και όταν, παρά τη ρητή διαβεβαίωση, περί της ανυπαρξίας αυτών, το δικαστήριο προβαίνει σε ερμηνεία της σύμβασης, από την οποία αποκαλύπτεται ότι το δικαστήριο αντιμετώπισε κενό ή αμφιβολία, σχετικά με τη δήλωση της βούλησης των συμβαλλομένων, συνεπεία των οποίων δημιουργήθηκε η ανάγκη προσφυγής σε ερμηνεία της δήλωσης βούλησης αυτών. Η έμμεση αυτή διαπίστωση κενού ή αμφιβολίας μπορεί να προκύπτει από το γεγονός ότι το δικαστήριο, για την αληθινή έννοια της σύμβασης, έλαβε υπόψη και άλλα στοιχεία, που βρίσκονται εκτός του κειμένου της σύμβασης ή χρησιμοποίησε επιχειρήματα. Επομένως, εάν το δικαστήριο της ουσίας, παρά την έμμεση αυτή διαπίστωση κενού ή αμφιβολίας, για την έννοια της σύμβασης (ή όρου αυτής), παραλείπει να προσφύγει στις διατάξεις των άρθρων 173 και 200 ΑΚ, υποπίπτει στην ως άνω πλημμέλεια.

Στην προκειμένη περίπτωση, το δικάσαν Εφετείο, όπως προκύπτει από το περιεχόμενο της προσβαλλομένης απόφασης, δέχθηκε ότι ο εναγόμενος-νυν αναιρεσίβλητος δικαιούται να κάνει αποκλειστική χρήση του επιδίκου ακαλύπτου χώρου, επιφανείας 19,10 τ.μ., ο οποίος ανήκει στην ιδιοκτησία του και ότι ο χώρος αυτός δεν είναι, όπως ισχυρίζονται στην αγωγή τους οι ενάγουσες- νυν αναιρεσείουσες, κοινόκτητος και κοινόχρηστος χώρος των δύο κτιριακών συγκροτημάτων, επί των οποίων, οι μεν ενάγουσες είναι ιδιοκτήτριες ορόφων-διαμερισμάτων του πρώτου συγκροτήματος και ο εναγόμενος ιδιοκτήτης ορόφων - διαμερισμάτων του β' συγκροτήματος, ανάμεσα στα οποία (συγκροτήματα) βρίσκεται ο ως άνω επίδικος ακάλυπτος χώρος και απέρριψε, ως αβάσιμη κατ' ουσία, την αγωγή των εναγουσών, με την οποία ζητούσαν να υποχρεωθεί ο εναγόμενος να επιτρέπει και σ' αυτές τη σύγχρηση του ως άνω χώρου.

Πλην όμως, ενώ, στην προσβαλλομένη απόφαση, αναφέρεται ότι το Εφετείο κατέληξε στην κρίση του αυτή (περί του δικαιώματος αποκλειστικής χρήσης του εναγομένου στον επίδικο ακάλυπτο χώρο), από το περιεχόμενο της υπ' αριθμ. ... πράξης σύστασης οριζόντιας ιδιοκτησίας του συμβ/φου Πειραιώς Νικ. Κορδώση και ειδικώτερα από συγκεκριμένο μέρος του κειμένου αυτής το οποίο και παραθέτει ως περιέχον τις παραπάνω παραδοχές του, εν τούτοις, στη συνέχεια, για τη στήριξη της εν λόγω κρίση του, αφενός μεν χρησιμοποιεί επιχειρήματα, από άλλα αποδεικτικά στοιχεία (την οικοδομική άδεια του β' συγκροτήματος), αφετέρου δε αναφέρεται και σε άλλα σημεία της ως άνω πράξης οροφοκτησίας, καθώς και στο καθοριζόμενο σχεδιάγραμμα, από τα οποία συνάγει και επιχειρήματα.

Αποκαλύπτεται έτσι ότι το Εφετείο δέχθηκε έμμεσα την ύπαρξη κενού ή αμφιβολίας, ως προς την αληθή έννοια της δήλωσης βούλησης των συμβαλλομένων μερών, σχετικά προς το ως άνω κρίσιμο ζήτημα, εξ αιτίας του οποίου (κενού ή αμφιβολίας) προκύπτει ανάγκη προσφυγής σε ερμηνεία της σύμβασης, ως προς το ζήτημα αυτό.

Ενώ, όμως, έπρεπε, μετά την ως διαπίστωση της ύπαρξης κενού ή αμφιβολίας, να προσφύγει στους περιεχομένους στα άρθρα 173 και 200 Α.Κ. ερμηνευτικούς κανόνες των δικαιοπραξιών, προκειμένου να αποσαφηνισθεί το νόημα της αληθούς βούλησης των μερών, ως προς το ως άνω ζήτημα, με τα μέτρα της καλής πίστης και των συναλλακτικών ηθών, εν τούτοις, το δικάσαν Εφετείο δεν έκανε χρήση των κανόνων αυτών, ούτε παραθέτει, στην προσβαλλομένη απόφασή του, στοιχεία, δηλωτικά της χρήσης των ως άνω κανόνων.

Ως εκ τούτου, το Εφετείο, παραβίασε, παραλείποντας να εφαρμόσει, παρότι συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής τους, τις ως άνω διατάξεις των άρθρων 173 και 200 Α.Κ.

Επομένως ο πρώτος, από το άρθρο 559 αριθμ. 1 Κ.Πολ.Δ., λόγος αναίρεσης, με τον οποίον αποδίδεται στο δικάσαν Εφετείο η πλημμέλεια ότι παρεβίασε τους ερμηνευτικούς κανόνες των άρθρων 173 και 200 Α.Κ., διότι, ενώ δέχθηκε, εμμέσως πλην σαφώς, την ύπαρξη κενού και αμφιβολίας, ως προς την έννοια της υπ' αριθμ. ... σύστασης οριζοντίου ιδιοκτησίας του συμβ/φου Πειραιώς Νικ. Κορδώση, της αποτελούσης τη βάση της αγωγής, επί της οποίας εκδόθηκε η αναιρεσιβαλλομένη απόφαση, σχετικά με το κρίσιμο ζήτημα της χρήσης του επιδίκου ακαλύπτου των ως άνω διατάξεων του Α.Κ., είναι βάσιμος, η δε αναιρετική εμβέλεια του λόγου αυτού εκτείνεται στο σύνολο της προσβαλλομένης απόφασης.

Κατ' ακολουθία, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση να παραπεμφθεί η υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση, στο δικάσαν την απόφαση ίδιο δικαστήριο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ.3 ΚΠολΔ) και να καταδικασθεί ο ηττηθείς αναιρεσίβλητος στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειουσών (άρθρο 176, 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 487/2007 απόφαση του Εφετείου Πειραιώς.

Παραπέμπει την υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειουσών, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων (2.000) Ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 28 Απριλίου 2009.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 12 Μαΐου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ