Supreme Court allows appeal against second instance judgment for insufficient reasoning on contract termination and acceptance of work.

Απόφαση 1166 / 2021 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1166/2021

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Χρήστο Τζανερρίκο, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, Γεώργιο Χριστοδούλου, Βασίλειο Μαχαίρα, Ευδοξία Κιουπτσίδου - Στρατουδάκη και Ασημίνα Υφαντή - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 10 Μαΐου 2021, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "INTRASOFT INTΕRNATIONAL S.A.", που εδρεύει στο Λουξεμβούργο και διατηρεί στην Ελλάδα μόνιμη εγκατάσταση/υποκατάστημα με την επωνυμία "INTRASOFT INTΕRNATIONAL S.A. - ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΗΜΑ" που εδρεύει στην Παιανία Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, ως καθολικής διαδόχου της Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "ΙΝΤΡΑΚΟΜ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ" και το διακριτικό τίτλο "INTRACOM IT SERVICES", η οποία εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους της Στυλιανό Σταματόπουλο, Γρηγόριο Λογοθέτη και Εμμανουήλ Κασωτάκη και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ετερρόρυθμης Εταιρείας με την επωνυμία "Ε. Κ. ΚΑΙ ΣΙΑ Ε.Ε." και το διακριτικό τίτλο "ΓΕΩΔΙΚΤΥΟ", που εδρεύει στο Μοσχάτο Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, 2) Ε. Κ. του Ι., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τους πληρεξούσιους δικηγόρους τους Παναγιώτη Κούρβα και Περικλή Στήνιο με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 9/4/2014 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1040/2018 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 4490/2019 του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 20/9/2019 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Οι πληρεξούσιοι της αναιρεσείουσας ζήτησαν την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα, κατά την τακτική διαδικασία, υπ' αρθμ. 4490/2019 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών, η οποία απέρριψε την έφεση της αναιρεσείουσας κατά της υπ' αρθμ. 1040/2018 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών που είχε απορρίψει την ανταγωγή της αναιρεσείουσας, είχε δεχθεί εν μέρει την αγωγή των αναιρεσιβλήτων, ως προς την πρώτη εξ αυτών και είχε αναγνωρίσει ότι η αναιρεσείουσα οφείλει να της καταβάλει τη συμφωνημένη αμοιβή της λόγω καταγγελίας της μεταξύ τους συμβάσεως, ποσού 397.744,9 ευρώ, νομιμοτόκως. Η αίτηση αναιρέσεως ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ. 1 ΚΠολΔ), είναι συνεπώς παραδεκτή και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 αρθμ. 3 ΚΠολΔ), κατά το μέρος που απευθύνεται κατά της πρώτης αναιρεσίβλητης, ενώ κατά το μέρος που απευθύνεται κατά του δεύτερου αναιρεσίβλητου είναι απαράδεκτη, διότι δεν περιέχει λόγους κατ' αυτού (ΑΠ 824/2013, ΑΠ 999/2012).

Κατά την διάταξη του άρθρου 559 αρθμ. 1 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται και αν παραβιάσθηκαν οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών των άρθρων 173 και 200 ΑΚ. Οι ερμηνευτικοί αυτοί κανόνες εφαρμόζονται από το δικαστήριο της ουσίας, όταν διαπιστώνει ότι υπάρχει στη σύμβαση κενό ή αμφιβολία σχετικά με τη δήλωση της βουλήσεως των συμβαλλομένων.

Η κρίση του δικαστηρίου ως προς την ύπαρξη κενού ή ασάφειας δεν υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο, εκτός αν απ' όσα δέχεται δεν διευκρινίζεται η θέση του στο αν υπάρχει ή όχι κενό ή ασάφεια (ολΑΠ 590/1968, ΑΠ 84/2008). Η διαπίστωση αυτή του δικαστηρίου της ουσίας μπορεί είτε να αναφέρεται στην απόφαση ρητώς, είτε να προκύπτει από αυτήν έμμεσα όταν, παρά τη μη ρητή αναφορά της διαπιστώσεώς της, ή ακόμα και παρά τη ρητή διαβεβαίωση της ανυπαρξίας της, το δικαστήριο προβαίνει σε ερμηνεία της συμβάσεως, η οποία (ερμηνεία) αποκαλύπτει ότι το δικαστήριο βρέθηκε μπροστά σε κενό ή αμφιβολία σχετικά με την δήλωση της βουλήσεως των συμβαλλομένων, τα οποία ακριβώς δημιούργησαν την ανάγκη να καταφύγει σε ερμηνεία της.

Μόνη η παράλειψη της μνείας των διατάξεων των άρθρων 173 και 200 ΑΚ δεν συνιστά παραβίασή τους, αν το δικαστήριο της ουσίας έλαβε υπόψη κατά την ερμηνεία της συμβάσεως τα ερμηνευτικά κριτήρια που προβλέπονται με αυτές. Παραβιάζονται δε οι κανόνες αυτοί όταν το Δικαστήριο, παρά την διαπίστωση, έστω και έμμεσα, κενού ή αμφιβολίας σχετικά με την έννοια της δηλώσεως βουλήσεως, παραλείπει να προσφύγει σ' αυτούς για την διαπίστωση της αληθινής έννοιας των δηλώσεων ή να παραθέσει στην απόφασή του τα πραγματικά στοιχεία από τα οποία προκύπτει η εφαρμογή τους ή προβαίνει σε κακή εφαρμογή τους, με την έννοια ότι το ερμηνευτικό πόρισμα στο οποίο, μετά από ερμηνεία της δικαιοπραξίας κατέληξε (το δικαστήριο), δεν είναι σύμφωνο με την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη (ΟλΑΠ 26/2004, ΑΠ 898/2019, ΑΠ 1183/2007, ΑΠ 1009/2010).

Οι διατάξεις των άρθρων 173 και 200 του ΑΚ αποσκοπούν στην ερμηνεία της δηλώσεως βουλήσεως και κάθε μια από αυτές συμπληρώνει την άλλη. Η πρώτη εξαίρει το υποκειμενικό στοιχείο της δηλώσεως, δηλαδή την άποψη του δηλούντος και απαιτεί η ερμηνεία να μην προσκολλάται στις λέξεις της δηλώσεως αλλά να αναζητεί την αληθινή βούληση του δηλούντος, η δε δεύτερη εξαίρει το αντικειμενικό στοιχείο, δηλαδή την άποψη των συναλλαγών και επιβάλλει η δήλωση να ερμηνεύεται όπως απαιτεί η καλή πίστη, για τον προσδιορισμό της οποίας και μόνο θα πρέπει να ληφθούν υπόψη τα συναλλακτικά ήθη.

Καλή πίστη είναι η συμπεριφορά που επιβάλλεται στις συναλλαγές κατά την κρίση χρηστού και εχέφρονος ανθρώπου και νοείται αντικειμενικά, ενώ συναλλακτικά ήθη είναι οι συνηθισμένοι στις συναλλαγές τρόποι ενέργειας. Για τη διαμόρφωση της σχετικής κρίσεως, το δικαστήριο της ουσίας λαμβάνει υπόψη, με διαφορετική κατά περίπτωση βαρύτητα, τα συμφέροντα των μερών και κυρίως εκείνου από αυτά, το οποίο αποβλέπει να προστατεύσει ο ερμηνευόμενος όρος, το δικαιοπρακτικό σκοπό, τις συνήθειες και τις λοιπές τοπικές, χρονικές και άλλες συνήθειες, υπό τις οποίες έγιναν οι δηλώσεις βουλήσεως των συμβαλλομένων καθώς και τη φύση της συμβάσεως.

Έτσι, κάθε δήλωση βουλήσεως θα πρέπει να ληφθεί με την έννοια που απαιτεί στη συγκεκριμένη περίπτωση η συναλλακτική ευθύτητα και κατά τους κανόνες της οποίας θα μπορούσε να γίνει αντιληπτή η δήλωση βουλήσεως και από τον τρίτο (ΑΠ 679/2018, ΑΠ 518/2018 ). Το άρθρο 173 ΑΚ αναφέρεται σε κάθε δήλωση βουλήσεως, ακόμη και στις μονομερείς και μη απευθυντέες, ενώ το άρθρο 200 ΑΚ μόνο στις συμβάσεις.

Συνεπώς, εφόσον υπάρχει κενό ή αμφίβολο σημείο στην μονομερή δήλωση βουλήσεως, για την πλήρωση ή άρση, αντίστοιχα, του σημείου αυτού αναζητείται η αληθινή βούληση του δηλούντος, χωρίς προσήλωση στις λέξεις, με μόνο κριτήριο την υποκειμενική άποψη, ως μη εχούσης εφαρμογής της διατάξεως του άρθρου 200 ΑΚ, ενώ συγχωρείται στην περίπτωση αυτή η λήψη υπόψη και περιστατικών ή στοιχείων εκτός του ερμηνευομένου κειμένου που προκύπτουν ιδίως από έγγραφα (ΑΠ 105/2013, ΑΠ 1647/2009, ΑΠ 1262/2008, ΑΠ 627/2005).

Στην προκείμενη περίπτωση, με τον πρώτο λόγο της αναιρέσεως η αναιρεσείουσα αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, ισχυριζόμενη ότι το Εφετείο παραβίασε τους ερμηνευτικούς κανόνες των δικαιοπραξιών, ερμηνεύοντας εσφαλμένα τη δήλωση βουλήσεως της Επιτροπής Παρακολούθησης Παραλαβής Έργου, όπως αυτή αποτυπώνεται στο υπ' αρθμ.

…/…-12-2009 πρακτικό της, ως δήλωση βουλήσεως που συνιστά ανεπιφύλακτη παραλαβή της Μελέτης Εφαρμογής της πρώτης αναιρεσίβλητης, ενώ η αληθής βούληση της Επιτροπής ήταν να γίνει δεκτή η Μελέτη Εφαρμογής, υπό τον όρο ότι αυτή θα πρέπει να αναπροσαρμοστεί με βάση την τροποποίηση της Συμβάσεως του Έργου, σύμφωνα με τα οριζόμενα στα πορίσματα της εκθέσεως των πραγματογνωμόνων.

Από την παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 αρθμ.2ΚΠολΔ, επισκόπηση της προσβαλλομένης αποφάσεως, κατά το ενδιαφέρον την υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως μέρος της, προκύπτει ότι το Εφετείο δέχθηκε τα ακόλουθα : "Περαιτέρω, ως προς το πρώτο μέρος του έργου υπεργολαβίας που ανέλαβε να υλοποιήσει η εφεσίβλητη- ενάγουσα, ήτοι τη Μελέτη Εφαρμογής, αποδείχθηκε ότι η εν λόγω μελέτη, ως Τεύχος (Π 1-11) παραδόθηκε στην εκκαλούσα- εναγομένη και στη συνέχεια υποβλήθηκε από την ανάδοχο Ένωση προς έγκριση στην αρμόδια πρωτοβάθμια Επιτροπή Παρακολούθησης και Παραλαβής (ΕΠΕΕ) του Κυρίου του Έργου πέντε (5) φορές, ήτοι στις 4.11.2008, 2.12.2008, 31.12.2008, 21.4.2009 και 30.9.2009, λόγω διαφωνιών αναφορικά με το αντικείμενο του έργου μεταξύ των εκπροσώπων του ΥΠΕΚΑ (Υπουργείου Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής), και του Αναδόχου και οι οποίες (διαφωνίες) εμφανίζονται σε όλα σχεδόν τα πρακτικά συνεδρίασης της ΕΠΠΕ, ως λόγοι απόρριψης της Μελέτης Εφαρμογής και αφορούσαν τα σχετικά με την επεξεργασία και την ακρίβεια των σαρώσεων- ψηφιοποιήσεων των σχεδίων, την οργάνωση και τη δόμηση της πληροφορίας στη βάση δεδομένων και στη συλλογή και καταχώριση μεταδεδομένων (βλ.

τα …/….3.2009, …/….5.2009, …/….6.2009, …/….12.2009 και …/….12.2009 πρακτικά ΕΠΕΕ). Οι διαφορές αυτές οφείλονται στη διαφορετική προσέγγιση των συμβαλλομένων μερών επί του συμβατικών υποχρεώσεων που ανέλαβε η Ανάδοχος, η οποία θεωρεί ότι οι απαιτήσεις της ΕΠΕΕ επί των παραδοτέων της Μελέτης Εφαρμογής, δεν ανταποκρίνονται στη σύμβασή του.

Ενδεικτικό αυτής της κατάστασης είναι το γεγονός ότι στο …/… .12.2009 Πρακτικό Συνεδρίασης της ΕΠΕΕ, η εν λόγω Επιτροπή εισηγείται κατά πλειοψηφία την παραλαβή της φάσης Α "Μελέτη Εφαρμογή", με την επιβολή ποινικών ρητρών για το χρονικό διάστημα από 21.4.2009 (4η υποβολή) έως 30.9.2009 (ημερομηνία ολοκλήρωσης της τεχνικής λύσης της Αναδόχου), καθώς και την τροποποίηση της σύμβασης, ώστε να ενσωματωθούν στο λογισμικό οι απαιτήσεις που έχουν υποβληθεί σε πρακτικά της ΕΠΕΕ, ως παρατηρήσεις επί του Τεύχους της Μελέτης Εφαρμογής μέχρι τις 30.9.2009 και αφορούν: 1) Προσδιορισμός "Χωροαντικειμένων", η Διαχείρισή τους από το Σύστημα και η Αναπαράσταση τους στα ERD, που είχε απαιτηθεί στα …., … και … πρακτικά της ΕΠΕΕ, 2) Χωρική Ταυτότητα Αντικειμένων- Αναζήτηση με ΧΥ, που είχε απαιτηθεί στα … και … πρακτικά της ΕΠΕΕ, 3) Ταυτόχρονη Αναπαράσταση Vector & Raster Μορφής μιας περιοχής, που είχε απαιτηθεί στο πρακτικό συνάντησης της 18.5.2009 και στο πρακτικό … της ΕΠΕΕ, 4.) Αποθήκευση των Metadata του υποβάθρου, που είχε απαιτηθεί στο πρακτικό συνάντησης της 18.5.2009 και στο πρακτικό.

… της ΕΠΕΕ, 5) Αυτόματη Εισαγωγή Ψηφιακών Πολεοδομικών Μελετών, που είχε απαιτηθεί στο πρακτικό … της ΕΠΕΕ, 6) Χωρικά Ερωτήματα, που είχε απαιτηθεί στο πρακτικό … της ΕΠΕΕ, 7) Διαλειτουργικότητα, που είχε απαιτηθεί στο πρακτικό … της ΕΠΕΕ και στα πρακτικά συνάντησης στις 14.10.2009 και 23.9.2009. Επίσης στο ως άνω πρακτικό διατυπώθηκε ότι δεδομένης της χρηματοδότησης του Έργου από το ΕΠ ΚτΠ και του γεγονότος ότι η επιλέξιμη του εν λόγω ΕΠ ολοκληρώνεται στις 31.12.2009, είναι προφανές ότι σε περίπτωση συνέχισης του έργου θα πρέπει να εξεταστεί η χρηματοδότησή του από άλλους φορείς.

Μετά τη σύνταξη του ως άνω …/….12.2009 πρακτικού της ΕΠΕΕ, το έτερο μέλος της Ένωσης Εταιρειών (Αναδόχου), ήτοι η εταιρεία "Singular Logic" απέστειλε προς την ΚτΠ (κύριο του Έργου- Πελάτη) την από 22.12.2009 επιστολή της, με την οποία, θεωρώντας ότι η κατά παρέκκλιση αποδοχή του παραδοτέου έργου "Μελέτη της Εφαρμογής", αλλά και οι επισημάνσεις επ' αυτού δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, ζήτησε την παραπομπή του παραδοτέου "Μελέτη της Εφαρμογής", και της πρότασης για ποινική ρήτρα στη Δευτεροβάθμια Επιτροπή Παραλαβής, σύμφωνα με το άρθρο 28 του Κανονισμού Προμηθειών της ΚτΠ ΑΕ για την επανεξέτασή τους.

Κατόπιν του αιτήματος αυτού, με την από 6.5.2011 απόφαση της ΚτΠ ΑΕ, συστάθηκε η πενταμελής Δευτεροβάθμια Επιτροπή Παρακολούθησης & Παραλαβής του Έργου, απαρτιζόμενη από δύο στελέχη της ΚτΠ ΑΕ ως Πρόεδρο και μέλος και από τον Διευθυντή Ηλεκτρονικής Επεξεργασίας-ΥΠΕΣΑΗΔ, έναν Αρχιτέκτονα Μηχανικό στη Δ/νση Πολεοδομικού Σχεδιασμού στο ΥΠΕΚΑ και ένα Ηλεκτρονικό Μηχ.

TEE, ως μέλη, με αντικείμενο την εξέταση του παραδοτέου της Μελέτης Εφαρμογής. Η ως άνω ΔΕΠΕ με το …/….2.2012 πρακτικό συνεδρίασής της γνωμοδότησε κατά πλειοψηφία, μειοψηφούντος του εκπροσώπου του ΥΠΕΚΑ, ότι η φάση Α του έργου "Μελέτη Εφαρμογών", ορθώς έχει παραληφθεί από την ΕΠΕΕ, αφού κατά τις ανωτέρω υποβολές των παραδοτέων αυτά δεν εμφανίζουν ουσιαστικές αποκλίσεις από τα συμβατικά προβλεπόμενα, σύμφωνα και με τη γνωμοδότηση του ΣΤΥ (αρ.

πρωτ. …/….11.2009). Επίσης ότι όσον αφορά την επιβολή ρητρών από την ΕΠΕΕ, η ΔΕΠΕΕ εκτιμά ότι είναι δικαιολογημένη. Επιπρόσθετα, η ΔΕΠΕΕ λαμβάνοντας υπόψη το νέο θεσμικό πλαίσιο (ν. 3852/2010 Πρόγραμμα Καλλικράτης ν. 3882/2010 Εθνική Υποδομή Γεωχωρικών Πληροφοριών κλπ, ν. 3861/2010 Πρόγραμμα Διαύγεια, ν. 3843/2010 Ταυτότητα κτηρίων, ν. 3810/2010 Προστασία Δασών, ν. 3855/2010 Βελτίωση Ενεργειακής Απόδοσης, ν. 4014/2011 Ρύθμιση αυθαιρέτων), τις νέες απαιτήσεις των εμπλεκομένων φορέων και την ανάγκη επικαιροποίησης της Μελέτης Εφαρμογής, εισηγήθηκε την τροποποίηση της σύμβασης ...

Αρχικά, όσον αφορά τον ισχυρισμό της εκκαλούσας- εναγομένης περί πλημμελούς εκτέλεσης του τμήματος της Μελέτης Εφαρμογής, είναι απορριπτέος ως ουσιαστικά αβάσιμος, διότι, όπως ήδη ανωτέρω αναφέρθηκε, αυτή εγκρίθηκε από την Δευτεροβάθμια Επιτροπή Παραλαβής του Έργου, που συγκροτήθηκε για το λόγο αυτό και κατέληξε ότι η παραδοτέα Μελέτη Εφαρμογής δεν εμφανίζει ουσιαστικές παρεκκλίσεις από τα συμβατικά προβλεπόμενα.

Ως προς τους λοιπούς ισχυρισμούς της εκκαλούσας- εναγομένης που αφορούν τα λοιπά μέρη του 'έργου, που η εφεσίβλητη- ενάγουσα είχε αναλάβει να εκτελέσει ως υπεργολάβος καταρχήν αποδείχθηκε ότι η τελευταία δεν συνέχισε την εκτέλεσή τους αυθαίρετα, δεδομένου ότι η συνεργασία της με αυτήν (εργοδότρια) δεν είχε λυθεί, καθ' οιονδήποτε τρόπο, ώστε να απέχει από τη διενέργεια οποιοσδήποτε εργασίας, όπως ορίζει το άρθρο 10 παρ.

γ της επίδικης σύμβασης. Όσον αφορά τον ισχυρισμό της περί πλημμελούς εκτέλεσης και των λοιπών έργων της σύμβασης, αυτή στηρίζεται, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στην εξώδικη δήλωση της εκκαλούσας- εναγομένης, στην εκτός προδιαγραφών μεθοδολογία ψηφιοποίησης των δεδομένων, όπως προτάθηκε από την ΕΠΕΕ, που αποτέλεσε και το βασικό σημείο διαφωνίας στην υλοποίηση της "Μελέτη Εφαρμογής", η οποία κατά παραδοχή της εκκαλούσας- εναγομένης αποτελεί το ορόσημο για την εκτέλεση των επόμενων φάσεων.

Επομένως, κατά τους ισχυρισμούς της εκκαλούσας- εναγομένης, εφόσον η Μελέτη Εφαρμογής έχει εκτελεστεί πλημμελώς, πλημμελώς έχουν εκτελεστεί και οι επόμενες φάσεις του έργου Υπεργολαβίας, ισχυρισμός ' όμως που ερείδεται επί εσφαλμένης προϋπόθεσης, δεδομένου, όπως πιο πάνω αναφέρθηκε, η Μελέτη Εφαρμογής δεν αφίσταται από τα συμβατικά προβλεπόμενα.

Σε κάθε δε περίπτωση, δεδομένου ότι η εκκαλούσα- εναγομένη δεν επικαλείται ότι τα λοιπά τμήματα του επίδικου έργου είναι διαφορετικά από αυτά που συμφωνήθηκαν, η τελευταία οφείλει να καταβάλει την εργολαβική, αμοιβή ακόμη και αν το έργο φέρει ουσιώδεις ελλείψεις. Τα παραπάνω δεν αναιρούνται από το γεγονός ότι το διοικητικό συμβούλιο της ΚτΠ ΑΕ δεν παρέλαβε τυπικά το έργο, η οποία αρνήθηκε λόγω αντιρρήσεων του ΥΠΕΚΑ, του οποίου ο εκπρόσωπος ως μέλος της ΔΕΠΕΕ μειοψήφησε στην έγκριση της παραδοτέας "Μελέτης Εφαρμογής", με την αιτιολογία ότι το πρόγραμμα Ηλεκτρονικής Πολεοδομίας, όπως είχε σχεδιαστεί και δρομολογηθεί δεν ανταποκρίνεται στο νέο θεσμικό πλαίσιο, χωρίς να τεκμηριώνει αν αποτελεί και συμβατική υποχρέωση του Ανάδοχου και κατ' επέκταση της εφεσίβλητης- ενάγουσας υπεργολάβου.

Για το λόγο αυτό άλλωστε," η ΔΕΠΕΕ με το πρακτικό …/….2.2012 εισηγήθηκε την τροποποίηση της σύμβασης, με βάση το ισχύον θεσμικό πλαίσιο ... Δεχόμενη τα ίδια η εκκαλούμενη απόφαση δεν έσφαλε και οι περί του αντιθέτου πρώτος, δεύτερος, τρίτος και πέμπτος λόγοι της έφεσης, που προσβάλλουν, για πλημμελή εκτίμηση των αποδείξεων, τις διατάξεις της εκκαλούμενης, πρέπει να απορριφθούν ως ουσιαστικά αβάσιμοι.

Ειδικότερα, όπως ανωτέρω αποδείχθηκε, η Επιτροπή Παρακολούθησης και Παραλαβής του Έργου (ΕΠΠΕ), η οποία είναι, τόσο κατά την …/2008 Κυρία Σύμβαση του Έργου, όσο και με την από 15.1.2009 σύμβαση υπεργολαβίας, στην οποία αναφέρεται ότι η εφεσίβλητη υπεργολάβος θα παράσχει τις υπηρεσίες της σύμφωνα και με την κυρία σύμβαση και το χρονοδιάγραμμα αυτής, αρμόδια για την παρακολούθηση, έγκριση, πιστοποίηση και παραλαβή του Κυρίου Έργου, εισηγήθηκε, τελικά, την παραλαβή της φάσης Α' "Μελέτη Εφαρμογής" με την επιβολή ποινικής ρήτρας, καθώς και την τροποποίηση της σύμβασης, κατά τα ειδικότερα ανωτέρω αναφερόμενα.

Το ίδιο έκρινε και η Δευτεροβάθμια Επιτροπή Παρακολούθησης και Παραλαβής, η οποία γνωμοδότησε κατά πλειοψηφία, μειοψηφούντος του εκπροσώπου του ΥΠΕΚΑ, ότι η Φάση Α' του έργου "Μελέτη Εφαρμογής", ορθώς έχει παραληφθεί από την ΕΠΠΕ, αφού κατά τις υποβολές των παραδοτέων αυτά δεν εμφανίζουν ουσιαστικές αποκλίσεις από τα συμβατικά προβλεπόμενα, παράλληλα δε εισηγήθηκε και την τροποποίηση της κυρίας σύμβασης, λόγω των νέων απαιτήσεων των εμπλεκομένων φορέων και την ανάγκη επικαιροποίησης της Μελέτης Εφαρμογής.

Περαιτέρω, η εφεσίβλητη υπεργολάβος, συμβατικά ενεργώντας, συνέχισε την εκτέλεση του έργου που της ανατέθηκε, αφού η συνεργασία της με την εκκαλούσα δεν είχε λυθεί μέχρι και την επίδοση της επίδικης καταγγελίας, έτσι ώστε να απέχει από τη διενέργεια οποιασδήποτε εργασίας, όπως ειδικά ορίζεται και στη σύμβαση υπεργολαβίας.

Επιπλέον, δεν αποδείχθηκε πλημμελή εκτέλεση και των λοιπών έργων της σύμβασης, αλλά και αυτή κινήθηκε εντός του συμβατικού πλαισίου, λαμβανομένου υπόψη ότι η εκκαλούσα θεμελιώνει τον ισχυρισμό της περί πλημμελούς εκτέλεσης στο γεγονός ότι η Μελέτη Εφαρμογής έχει εκτελεστεί πλημμελώς και για το λόγο αυτό και τα λοιπά έργα που αποτελούν την επόμενη φάση της υπεργολαβίας έχουν εκτελεστεί πλημμελώς, πράγμα εσφαλμένο, αφού, όπως ήδη αποδείχθηκε, η Μελέτη Εφαρμογής δεν έχει εκτελεστεί πλημμελώς, αλλά εντός των συμβατικών προβλεπόμενων.

Υπήρξε δε παραλαβή του έργου "Μελέτη Εφαρμογής", δεδομένου ότι με τη Δευτεροβάθμια Επιτροπή Παρακολούθησης Παραλαβής του Έργου γνωμοδότησε ότι ορθώς έχει παραληφθεί το έργο από την ΕΠΠΕ, το γεγονός δε ότι η ΚτΠ ΑΕ δεν παρέλαβε τυπικά το έργο δεν αναιρούν τα ανωτέρω, καθόσον η τελευταία (ΚτΠ Α Ε) αρνήθηκε λόγω αντιρρήσεων του ΥΠΕΚΑ, του οποίου ο εκπρόσωπος του, ως μέλος της ΔΕΠΠΕ μειοψήφησε στην έγκριση της παραδοτέας "Μελέτη Εφαρμογής" με την αιτιολογία ότι το πρόγραμμα Ηλεκτρονικής Πολεοδομίας, όπως έχει σχεδιαστεί και δρομολογηθεί δεν ανταποκρίνεται στο νέο θεσμικό πλαίσιο, χωρίς να τεκμηριώνει αν αποτελεί και συμβατική υποχρέωση του αναδόχου και κατ' επέκταση και της υπεργολάβου.

Ως εκ τούτου ο ισχυρισμός περί αντισυμβατικής συμπεριφοράς της εκκαλούσας, για το λόγο ότι αν και δεν παραλήφθηκε ανεπιφύλακτα το προηγούμενο στάδιο του έργου, που αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την εκτέλεση εργασιών του επόμενου σταδίου, αυτή συνέχισε αντισυμβατικά τη συνέχιση των εργασιών, είναι απορριπτέος, καθόσον προέκυψε, κατά τα ανωτέρω, παραλαβή του προηγούμενου σταδίου αφενός και αφετέρου δεν προβλέφθηκε με τη σύμβαση υπεργολαβίας η διακοπή των εργασιών για το επόμενο στάδιο έως την ανεπιφύλακτη παραλαβή του προηγούμενου σταδίου, ούτε δε προκύπτει, άνευ ετέρου, κάτι τέτοιο και μάλιστα να οδηγεί σε υπερημερία της εργολάβου, από τα διδάγματα της κοινής πείρας." Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο, αφού απέρριψε τους ισχυρισμούς της αναιρεσείουσας - εναγομένης περί πλημμελούς εκτελέσεως της Μελέτης Εφαρμογής από την πρώτη αναιρεσίβλητη - ενάγουσα και περί απαλλαγής της από την καταβολή στην τελευταία της εργολαβικής αμοιβής της λόγω καταγγελίας της συμβάσεως, απέρριψε κατ' ουσίαν την έφεση της αναιρεσείουσας.

Με τις παραδοχές του όμως αυτές και ειδικότερα: α) ότι η Μελέτη Εφαρμογής παραδόθηκε στην εκκαλούσα - εναγομένη και υποβλήθηκε από την ανάδοχο Ένωση προς έγκριση στην αρμόδια πρωτοβάθμια Επιτροπή Παρακολούθησης Παραλαβής του Κυρίου του Έργου πέντε φορές λόγω διαφωνιών, αναφορικά με το αντικείμενο του έργου μεταξύ των εκπροσώπων του ΥΠΕΚΑ και του Αναδόχου, οι οποίες διαφωνίες εμφανίζονται σε όλα σχεδόν τα πρακτικά συνεδριάσεως της ΕΠΠΕ ως λόγοι απορρίψεως της Μελέτης Εφαρμογής και αφορούσαν τα σχετικά με την ακρίβεια των σαρώσεων- ψηφιοποιήσεων των σχεδίων, την οργάνωση και τη δόμηση της πληροφορίας στη βάση δεδομένων και στη συλλογή και καταχώριση μεταδεδομένων.

Οι διαφορές αυτές οφείλονται στη διαφορετική προσέγγιση των συμβαλλομένων μερών επί των συμβατικών υποχρεώσεων που ανέλαβε η Ανάδοχος, η οποία θεωρεί ότι οι απαιτήσεις της ΕΠΠΕ επί των παραδοτέων της Μελέτης Εφαρμογής δεν ανταποκρίνονται στη σύμβασή του, ενδεικτικό δε αυτής της καταστάσεως είναι το γεγονός ότι στο …/…-12-2009 πρακτικό συνεδριάσεως της ΕΠΠΕ, η εν λόγω Επιτροπή εισηγείται κατά πλειοψηφία την παραλαβή της φάσης Α Μελέτη Εφαρμογή, με την επιβολή ποινικών ρητρών για το διάστημα από 21-4-2009 έως 30-9-2009, καθώς και την τροποποίηση της συμβάσεως, ώστε να ενσωματωθούν στο λογισμικό οι απαιτήσεις που έχουν υποβληθεί σε πρακτικά της ΕΠΠΕ, ως παρατηρήσεις επί του τεύχους της Μελέτης Εφαρμογής ...β) ότι η ΔΕΠΕ με το …/…-2-2012 πρακτικό συνεδριάσεως γνωμοδότησε κατά πλειοψηφία, μειοψηφούντος του εκπροσώπου του ΥΠΕΚΑ, ότι η φάση Α του έργου Μελέτη Εφαρμογής ορθώς έχει παραληφθεί από την ΕΠΠΕ, αφού κατά τις ανωτέρω υποβολές των παραδοτέων αυτά δεν εμφανίζουν ουσιαστικές αποκλίσεις από τα συμβατικά προβλεπόμενα και ότι η επιβολή ρητρών από την ΕΠΠΕ εκτιμά ότι είναι δικαιολογημένη, λαμβάνοντας δε υπόψη το νέο θεσμικό πλαίσιο, τις νέες απαιτήσεις των εμπλεκομένων φορέων και την ανάγκη επικαιροποίησης της Μελέτης Εφαρμογής, εισηγήθηκε την τροποποίηση της συμβάσεως ...γ) ότι ο ισχυρισμός της εκκαλούσας-εναγομένης περί πλημμελούς εκτελέσεως του τμήματος της Μελέτης Εφαρμογής είναι απορριπτέος ως ουσιαστικά αβάσιμος, διότι αυτή εγκρίθηκε από την ΔΕΠΠΕ , η οποία κατέληξε ότι η παραδοτέα Μελέτη Εφαρμογής δεν εμφανίζει ουσιαστικές παρεκκλίσεις από τα συμβατικά προβλεπόμενα ...δ) ότι οι πρώτος, δεύτερος, τρίτος και πέμπτος λόγοι της εφέσεως που προσβάλλουν για πλημμελή εκτίμηση των αποδείξεων τις διατάξεις της εκκαλουμένης, πρέπει να απορριφθούν ως ουσιαστικά αβάσιμοι, διότι αποδείχθηκε ότι η ΕΠΠΕ, η οποία είναι αρμόδια για την παρακολούθηση, έγκριση, πιστοποίηση και παραλαβή του κυρίου έργου, εισηγήθηκε τελικά την παραλαβή της φάσης Α' Μελέτη Εφαρμογής, με την επιβολή ποινικής ρήτρας καθώς και την τροποποίηση της συμβάσεως, το ίδιο δε έκρινε και η ΔΕΠΠΕ, η οποία γνωμοδότησε κατά πλειοψηφία, μειοψηφούντος του εκπροσώπου του ΥΠΕΚΑ, ότι το έργο ορθώς έχει παραληφθεί από την ΕΠΠΕ αφού κατά τις υποβολές των παραδοτέων αυτά δεν εμφανίζουν ουσιαστικές αποκλίσεις από τα συμβατικά προβλεπόμενα, παράλληλα δε εισηγήθηκε και την τροποποίηση της κύριας συμβάσεως, λόγω των νέων απαιτήσεων των εμπλεκόμενων φορέων και την ανάγκη επικαιροποίησης της Μελέτης Εφαρμογής ...ε) ότι υπήρξε παραλαβή του έργου Μελέτη Εφαρμογής, δεδομένου ότι η ΔΕΠΠΕ γνωμοδότησε ότι ορθώς έχει παραληφθεί το έργο από την ΕΠΠΕ, το γεγονός δε ότι η ΚτΠ ΑΕ δεν παρέλαβε τυπικά το έργο δεν αναιρεί τα ανωτέρω, καθόσον η τελευταία αρνήθηκε λόγω αντιρρήσεων του ΥΠΕΚΑ, του οποίου ο εκπρόσωπος ως μέλος της ΔΕΠΠΕ μειοψήφησε στην έγκριση της παραδοτέας Μελέτης Εφαρμογής, με την αιτιολογία ότι το πρόγραμμα της Ηλεκτρονικής Πολεοδομίας, όπως έχει σχεδιαστεί και δρομολογηθεί, δεν ανταποκρίνεται στο νέο θεσμικό πλαίσιο, χωρίς να τεκμηριώνει αν αποτελεί και συμβατική υποχρέωση του αναδόχου και κατ'επέκταση και της υπεργολάβου...

και στ) ότι ο ισχυρισμός της εκκαλούσας-εναγομένης περί πλημμελούς εκτελέσεως του τμήματος της Μελέτης Εφαρμογής είναι απορριπτέος ως ουσιαστικά αβάσιμος, διότι αυτή εγκρίθηκε από την ΔΕΠΠΕ, η οποία κατέληξε ότι η παραδοτέα Μελέτη Εφαρμογής δεν εμφανίζει ουσιαστικές παρεκκλίσεις από τα συμβατικά προβλεπόμενα.

Δεν διευκρινίζει το Εφετείο στην απόφασή του, αν δέχεται την ύπαρξη κενού ή ασάφειας ως προς το ουσιώδες, εν προκειμένω, ζήτημα της παραλαβής του ενδίκου έργου, καθόσον ειδικότερα δεν εξηγεί αν στο πόρισμα "ότι η Επιτροπή Παρακολούθησης Παραλαβής Έργου εισηγήθηκε κατά πλειοψηφία την ανεπιφύλακτη παραλαβή της Μελέτης Εφαρμογής, η Δευτεροβάθμια Επιτροπή Παρακολούθησης Παραλαβής Έργου γνωμοδότησε κατά πλειοψηφία ότι το εν λόγω έργο ορθώς έχει παραληφθεί από την Πρωτοβάθμια Επιτροπή Παρακολούθησης Παραλαβής Έργου και το διοικητικό συμβούλιο της ΚτΠ ΑΕ δεν παρέλαβε τυπικά το έργο λόγω αντιρρήσεων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής, του οποίου ο εκπρόσωπος, ως μέλος της ως άνω Δευτεροβάθμιας Επιτροπής, μειοψήφησε στην έγκριση της παραδοτέας Μελέτης Εφαρμογής, με την αιτιολογία ότι το Πρόγραμμα Ηλεκτρονικής Πολεοδομίας, όπως είχε σχεδιαστεί και δρομολογηθεί δεν ανταποκρίνεται στο νέο θεσμικό πλαίσιο, χωρίς να τεκμηριώνει αν αποτελεί και συμβατική υποχρέωση της Αναδόχου και κατ'επέκταση της ενάγουσας υπεργολάβου", κατέληξε επειδή στα ανωτέρω πρακτικά αναφέρεται ρητή και ανεπιφύλακτη παραλαβή του ενδίκου έργου ή ότι τούτο συνήγαγε από ερμηνεία αυτών, με αναζήτηση της αληθινής βουλήσεως των δηλούντων οργάνων, κατ' εφαρμογή του άρθρου 173 ΑΚ.

Επομένως, η προσβαλλόμενη απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση ως προς το ζήτημα αυτό, διότι διαλαμβάνει ανεπαρκείς αιτιολογίες που καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο της ορθής ή μη εφαρμογής των ανωτέρω ουσιαστικών διατάξεων και γι' αυτό πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος ο πρώτος λόγος αναιρέσεως, ως προς την αποδιδόμενη στην απόφαση πλημμέλεια του άρθρου 559 αρθμ. 1 ΚΠολΔ, ορθώς εκτιμώμενος ως από τον αριθμό 19 και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, παρελκούσης της έρευνας των λοιπών αναιρετικών λόγων, καθόσον η εμβέλεια του ανωτέρω που έγινε δεκτός την καταλαμβάνει στο σύνολό της. Στη συνέχεια, πρέπει να παραπεμφθεί, σύμφωνα με το άρθρο 580 παρ. 3 του ΚΠολΔ, η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, του οποίου είναι δυνατή η συγκρότηση από άλλους Δικαστές, εκτός από εκείνους που την είχαν δικάσει προηγουμένως. Ακόμη πρέπει να διαταχθεί η απόδοση του κατατεθέντος παραβόλου στην αναιρεσείουσα και να καταδικασθεί η πρώτη αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, που κατέθεσε προτάσεις, μετά από σχετικό αίτημά της ( άρθρα 106, 176, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), όπως ορίζονται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΝΑΙΡΕΙ την υπ' αριθ. 4490/2019 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών.

ΠΑΡΑΠΕΜΠΕΙ την υπόθεση στο ίδιο Δικαστήριο, του οποίου είναι εφικτή η συγκρότηση από άλλους Δικαστές.

ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την επιστροφή του κατατεθέντος παραβόλου στην αναιρεσείουσα.

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ την πρώτη αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 12 Ιουλίου 2021.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, την 1η Οκτωβρίου 2021.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

και ήδη Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου