Supreme Court allows appeal against defamation conviction due to new law making the act unpunishable.

Απόφαση 1162 / 2024 (Β Ποιν. Διακ., ΠΟΙΝΙΚΕΣ)Αριθμός 1162/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Απόστολο Φωτόπουλο, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (ως αρχαιότερο μέλος της συνθέσεως, ο οποίος ορίστηκε με την υπ'αριθμ. 178/2024 πράξη της Πρόεδρου του Αρείου Πάγου), Ευαγγελία Στέργιου, Ελένη Θεοδωρακοπούλου, Διονυσία Νίκα - Εισηγήτρια και Δέσποινα Βασιλοδημητράκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 3 Σεπτεμβρίου 2024, με την παρουσία του Αντεισαγγελέως του Αρείου Πάγου Νικόλαου Δεγαϊτη και της Γραμματέως Ε. Κ., για να δικάσει την αίτηση της αναιρεσείουσας - κατηγορουμένης Β. Χ. ή Χ. του Κ., κατοίκου ..., η οποία παραστάθηκε μετά της πληρεξουσίου δικηγόρου της Σοφίας Χανιωτάκη, για αναίρεση της υπ'αριθμ. ΖΤ1741/2024 απόφασης του Ζ' Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών.

Με υποστηρίζοντες την κατηγορία τους: 1.Π. Μ. του Ι. και 2.Α. Μ. του Ι., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Αναστασία Μαρμαρινού.

Το Ζ' Τριμελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και η αναιρεσείουσα - κατηγορούμενη ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 01 Ιουλίου 2024 αίτησή της αναιρέσεως, η οποία ασκήθηκε με δήλωση ενώπιον της Γραμματέως του Πρωτοδικείου Αθηνών, έλαβε αριθμό Ε.Μ.:22/2024 και η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό ...

Αφού άκουσε Ι.Τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε: 1) να απορριφθεί εν μέρει ως απαράδεκτη η υπό κρίση αίτηση και κατά το παραδεκτό μέρος της ως ουσία αβάσιμη και να επιβληθούν τα έξοδα. 2)Κατ'εφαρμογή του νέου νόμου 5090/2024 με τον οποίο καταργήθηκε η διάταξη του άρθρου 363 ΠΚ, επομένως κατέστη ανέγκλητη η πράξη της απλής δυσφήμισης, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να κηρυχθεί αθώα η αναιρεσείουσα για την ως άνω πράξη.

ΙΙ. Τους πληρεξούσιους δικηγόρους των διαδίκων που ζήτησαν όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από διάταξη του άρθρου 504 παρ. 1 ΚΠΔ, η οποία ορίζει ότι "όταν ο νόμος δεν ορίζει ειδικά κάτι άλλο, αίτηση αναίρεσης επιτρέπεται μόνο κατά της απόφασης που, όπως απαγγέλθηκε, δεν προσβάλλεται με έφεση και κατά της απόφασης του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου που εκδόθηκε ύστερα από άσκηση έφεσης, αν με τις αποφάσεις αυτές το δικαστήριο αποφάνθηκε τελειωτικά για την κατηγορία, ή αν έπαυσε οριστικά ή κήρυξε απαράδεκτη την ποινική δίωξη (άρθρο 370)", προκύπτει ότι, αν η απόφαση, όπως απαγγέλθηκε, υπόκειται σε έφεση, δεν επιτρέπεται κατ` αυτής αναίρεση, ακόμη και αν μετέπειτα τελεσιδίκησε, είτε λόγω παρόδου της προθεσμίας, είτε λόγω απόρριψης της έφεσης ως απαράδεκτης ή ως ανυποστήρικτης, ή λόγω παραίτησης από ασκηθείσα έφεση (ΑΠ 335/2011, ΑΠ 1823/2010). Έτσι, αν η υπόθεση που αναφέρεται σε ορισμένο έγκλημα διήλθε και από τους δύο βαθμούς δικαιοδοσίας, κατόπιν ασκήσεως εφέσεως από τον κατηγορούμενο κατά της πρωτοβάθμιας καταδικαστικής αποφάσεως, με την αίτηση αναιρέσεως προσβάλλεται μόνο η απόφαση του δευτεροβαθμίου δικαστηρίου.

Εξάλλου, κατά την έννοια του άρθρου 501 παρ. 1 του ίδιου Κώδικα, εάν η έφεση, που άσκησε ο κατηγορούμενος, απορριφθεί ως ανυποστήρικτη, σε αναίρεση υπόκειται μόνο η απόφαση του δευτεροβαθμίου δικαστηρίου που απέρριψε την έφεση και όχι η πρωτοβάθμια και δεν είναι παραδεκτός οποιοσδήποτε λόγος αναιρέσεως που αφορά την πρωτόδικη απόφαση. Έτσι, κατά των τελειωτικών αποφάσεων των δευτεροβάθμιων δικαστηρίων είναι πάντοτε παραδεκτή η αίτηση αναιρέσεως ακόμη και αν απορρίπτουν την έφεση ως απαράδεκτη η ως ανυποστήρικτη, οπότε στην τελευταία περίπτωση η απόφαση του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου προσβάλλεται μόνο για το ότι όχι ορθώς η έφεση απορρίφθηκε ως ανυποστήρικτη και όχι για οποιονδήποτε άλλο λόγο που να αφορά τις κρίσεις και εν γένει το περιεχόμενο της πρωτοδίκου αποφάσεως.

Στην προκειμένη περίπτωση η από 1/7/2024 αίτηση αναιρέσεως της Β. Χ. στρέφεται α) κατά της υπ'αριθμ.ΒΜ 4211/15-12-2002 αποφάσεως του Μονομελούς Πλημ/κείου Αθηνών, το οποίο κήρυξε την κατηγορουμένη και ήδη αναιρεσείουσα ένοχη για την αξιόποινη πράξη της συκοφαντικής δυσφήμησης (362 ΠΚ) κατά συρροή και την καταδίκασε σε συνολική ποινή φυλάκισης έξι (6) μηνών, ανασταλείσα επί τριετία και β) κατά της υπ' αριθμ.

ΖΤ1741/2024 αποφάσεως του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών, με την οποία απορρίφθηκε ως ανυποστήρικτη η από τον ίδια ασκηθείσα έφεση κατά της ανωτέρω πρωτοβαθμίου αποφάσεως. Η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης, κατά το μέρος που προσβάλλει την πρωτόδικη υπ'αριθμ. 4211/15-12-2002 απόφαση είναι απαράδεκτη, καθόσον στρέφεται κατά αποφάσεως, η οποία όπως απαγγέλθηκε ήταν εκκλητή (άρθρ. 489 παρ. 1 β` ΚΠΔ), και επομένως μπορούσε να ασκηθεί κατ`αυτής έφεση, χωρίς να έχει σημασία το γεγονός ότι με την δεύτερη απόφαση απορρίφθηκε η κατ' αυτής έφεση ως ανυποστήρικτη.

Κατά το μέρος που προσβάλλει την υπ'αριθμ.ΖΤ 7441/5-4-2024 απόφαση, η αίτηση αναίρεσης έχει ασκηθεί νομότυπα, με δήλωση της αναιρεσείουσας, ενώπιον του Γραμματέως του εκδόσαντος την απόφαση αυτή δικαστηρίου, συνταχθείσας της Ε.Μ 22/2024 εκθέσεως καταθέσεως και εμπρόθεσμα, διότι η προσβαλλόμενη απόφαση καταχωρίστηκε στο Ειδικό Βιβλίο στις 13/6/2024 και η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε στις 1/7/2024.

Επομένως, είναι παραδεκτή (άρθρ.462, 464, 466 παρ.1, 473 παρ.2 και 3, 474 παρ.1, 4, 504 παρ.1 και 505 παρ.1 εδαφ.α' ΚΠΔ) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω κατ' ουσίαν.

Από τη διάταξη του άρθρου 2 παρ.1 του ΠΚ, με την οποία ορίζεται ότι "Αν από την τέλεση της πράξης έως την αμετάκλητη εκδίκασή της ίσχυσαν περισσότερες διατάξεις νόμων, εφαρμόζεται αυτή που στη συγκεκριμένη περίπτωση οδηγεί στην ευμενέστερη μεταχείριση του κατηγορουμένου", ποκύττει ότι καθιερώνεται με αυτήν η αρχή της αναδρομικότητας του επιεικέστερου νόμου, που ίσχυσε από την τέλεση της πράξης μέχρι του χρόνου της αμετάκλητης εκδίκασης της υπόθεσης, είναι δε επιεικέστερος ο νόμος που - στη συγκεκριμένη κάθε φορά περίπτωση και όχι αφηρημένα - οδηγεί στην ευμενέστερη μεταχείριση του κατηγορουμένου. Ως επιεικέστερος νόμος θεωρείται όχι μόνο αυτός, ο οποίος προσδιορίζει το είδος και το ύψος της ποινής, αλλά και κάθε διάταξη, που μπορεί να επηρεάσει την τύχη του κατηγορουμένου. Προδήλως, είναι ευμενέστερος για τον κατηγορούμενο ο μεταγενέστερος του χρόνου τέλεσης της πράξης νόμος, όταν καθιστά την πράξη ανέγκλητη.

Εξάλλου, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 514 και 511 εδάφιο τελευταίο του ΚΠοινΔ (όπως το τελευταίο τροποποιήθηκε με το άρθρο 156 του ν. 4855/2021), προκύπτει ότι, στην περίπτωση κατά την οποία μετά τη δημοσίευση της προσβαλλόμενης απόφασης μεταβλήθηκε το νομοθετικό καθεστώς, όσον αφορά στα στοιχεία της αξιόποινης πράξης ή και την προβλεπόμενη ποινή, κύρια ή παρεπόμενη, ο Άρειος Πάγος εφαρμόζει και αυτεπάγγελτως, κατά το άρθρο 2 του Π.Κ το νόμο που ίσχυε από την τέλεση της πράξης έως τη δημοσίευση της απόφασης του Αρείου Πάγου και περιέχει τις ευμενέστερες για τον κατηγορούμενο διατάξεις, εφόσον η αίτηση αναίρεσης είναι παραδεκτή, ανεξάρτητα από την εμφάνιση ή μη του κατηγορουμένου κατά τη συζήτηση της τελευταίας (Ολ.ΑΠ 3/1995, ΑΠ 754/2024, ΑΠ 1350/2022, ΑΠ 20/2022, ΑΠ 588/2020, 434/2020, 258/2020).

Εξάλλου σύμφωνα με τη διάταξη άρθρου 362 ΠΚ, όπως ίσχυε πριν το νόμο 5090/2024, για τη στοιχειοθέτηση του εγκλήματος της δυσφήμησης απαιτείται, αντικειμενικώς μεν ισχυρισμός ή διάδοση από το δράστη για άλλον, ενώπιον τρίτου γεγονότος το οποίο μπορεί βλάψει τη τιμή και την υπόληψη του άλλου, υποκειμενικώς δε άμεσος δόλος, ο οποίος περιλαμβάνει αφενός μεν τη γνώση του δράστη ότι ο ισχυρισμός ή η διάδοση του γεγονότος ενώπιον τρίτου δύναται να βλάψει τη τιμή ή την υπόληψη εκείνου, στον οποίο αποδίδεται, αφέτερου δε τη θέληση του δράστη να ισχυριστεί η διαδώσει ενώπιον τρίτου το γεγονός αυτό. Ήδη δυνάμει των άρθρων 54 και 138 παρ. 1 του ν 5090/2024, από 1-5-2024 το άρθρο 362 του ΠΚ καταργήθηκε.

Στην προκειμένη περίπτωση όπως προκύπτει από την παραδεκτά επισκοπούμενη υπ'αριθμ. ΒΜ 4211/202 απόφαση - κατά της οποίας η έφεση απορρίφθηκε ως ανυποστήρικτη με την προσβαλλόμενη ΖΤ 7441/5-4-2024 απόφαση - η αναιρεσείουσα-κατηγορούμενη κρίθηκε ένοχη για την αξιόποινη πράξη της δυσφήμησης και συγκεκριμένα κρίθηκε ένοχη για το ότι: "...κατά τη διάρκεια μαγνητοσκοπημένης συνέντευξης που παραχώρησε σε δημοσιογράφο της ιστοσελίδας "...", η οποία (συνέντευξη) δημοσιεύτηκε-αναρτήθηκε στην ανωτέρω ιστοσελίδα την 16-10-2016, ανέφερε για τους εγκαλούντες Π.

Μ. και Α. Μ., μεταξύ άλλων τα εξής "...τα λέω μπροστά σε μια κάμερα...γιατί απειλούνται τα δύο ανήλικα παιδιά από δύο ένστολους αστυνομικούς...Τα παιδιά μου μεγαλώνουνε σε μια γειτονιά που δεν τα αφήνει ούτε στο μπαλκόνι έξω να παίζουνε, επειδή δύο αστυνομικοί αποφασίσανε ότι εδώ είναι το τσιφλίκι τους...αρχίσανε να εκβιάζουνε τα ίδια μου τα παιδιά.

Έχουν απειληθεί με μαχαίρια, μας έχουν ορμήσει στο δρόμο...Απειλούμαι καθημερινώς...Μου φωνάζουνε με χυδαία λόγια τα οποία πρέπει να εξηγήσω σε ένα επτάχρονο και σε μια πεντάχρονη τι σημαίνουν, οι χειρονομίες που μου κάνουνε, τα λόγια που μου λένε...γιατί πλέον η τελευταία τους απειλή, που μου την έχουνε κάνει πάρα πολλές φορές, είναι ότι οι Πακιστανοί και οι Αλβανοί που έχουνε κανονίσει...θα μπούνε στο σπίτι και θα μας βιάσουνε και θα μας σκοτώσουν.

Έχει μηνυθεί ήδη ο ένας από τους δύο αστυνομικούς όταν έχει βγει μέσα στο δρόμο και φωνάζει στη δίχρονη κόρη μου ότι θα την παρά φύση και ότι θα του αρέσει πάρα πολύ που θα ματώσει εκείνη και αυτός θα γουστάρει τρελά...στα κεραμίδια του ενός αστυνομικού υπάρχει μια κάμερα η οποία καταγράφει μέσα σε παιδικό δωμάτιο...εμφανίζονται παντού μπροστά μου, είτε με κάμερες που φοράνε στα κράνη τους, είτε με κινητά που καταλαβαίνω ότι με ηχογραφούνε ή κινηματογραφούνε, με βρίζουνε χυδαία και εμένα και τα παιδιά μου...".

Όμως τα παραπάνω, τα οποία περιήλθαν σε γνώση μεγάλου αριθμού τρίτων προσώπων, ήτοι χρηστών του διαδικτύου και επισκεπτών της ιστοσελίδας "...", ήταν ψευδή και μπορούσαν να βλάψουν την τιμή και υπόληψη των εγκαλούντων Π. Μ. και Α. Μ., πράγμα που συνέβη". Δηλαδή η αναιρεσείουσα καταδικάστηκε για τη δυσφήμηση σε βάρος των εγκαλούντων που έλαβε χώρα με την συνέντευξη που παραχώρησε σε δημοσιογράφο και δημοσιεύτηκε.

Όμως, όπως προεκτέθηκε, μετά τη δημοσίευση της ως άνω απόφασης και συγκεκριμένα από την 1-5-2024 η πράξη για την οποία καταδικάστηκε η αναιρεσείουσα κατέστη ανέγκλητη. Ενόψει αυτών και, εφόσον η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης είναι παραδεκτή, το παρόν Δικαστήριο πρέπει, σύμφωνα με τα αναφερθέντα στην προηγηθείσα νομική σκέψη, να αναιρέσει την ΖΤ 7441/5-4-2024 απόφαση και εφόσον δεν συντρέχει περίπτωση παραπομπής (άρθρ.519 ΚΠΔ), να κηρύξει αθώα την αναιρεσείουσα για ανωτέρω πράξη της δυσφήμησης για την οποία κηρύχθηκε ένοχη και καταδικάστηκε, κατά τα οριζόμενα ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την με αριθμό ΖΤ 1741/2024 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων Αθηνών.

Κηρύσσει αθώα την αναιρεσείουσα, Β. Χ. του Κ., κάτοικο ... του ότι: "...κατά τη διάρκεια μαγνητοσκοπημένης συνέντευξης που παραχώρησε σε δημοσιογράφο της ιστοσελίδας "...", η οποία (συνέντευξη) δημοσιεύτηκε-αναρτήθηκε στην ανωτέρω ιστοσελίδα την 16-10-2016, ανέφερε για τους εγκαλούντες Π. Μ. και Α. Μ., μεταξύ άλλων τα εξής "...τα λέω μπροστά σε μια κάμερα...γιατί απειλούνται τα δύο ανήλικα παιδιά από δύο ένστολους αστυνομικούς...Τα παιδιά μου μεγαλώνουνε σε μια γειτονιά που δεν τα αφήνει ούτε στο μπαλκόνι έξω να παίζουνε, επειδή δύο αστυνομικοί αποφασίσανε ότι εδώ είναι το τσιφλίκι τους...αρχίσανε να εκβιάζουνε τα ίδια μου τα παιδιά.

Έχουν απειληθεί με μαχαίρια, μας έχουν ορμήσει στο δρόμο...Απειλούμαι καθημερινώς...Μου φωνάζουνε με χυδαία λόγια τα οποία πρέπει να εξηγήσω σε ένα επτάχρονο και σε μια πεντάχρονη τι σημαίνουν, οι χειρονομίες που μου κάνουνε, τα λόγια που μου λένε...γιατί πλέον η τελευταία τους απειλή, που μου την έχουνε κάνει πάρα πολλές φορές, είναι ότι οι Πακιστανοί και οι Αλβανοί που έχουνε κανονίσει...θα μπούνε στο σπίτι και θα μας βιάσουνε και θα μας σκοτώσουν.

Έχει μηνυθεί ήδη ο ένας από τους δύο αστυνομικούς όταν έχει βγει μέσα στο δρόμο και φωνάζει στη δίχρονη κόρη μου ότι θα την παρά φύση και ότι θα του αρέσει πάρα πολύ που θα ματώσει εκείνη και αυτός θα γουστάρει τρελά...στα κεραμίδια του ενός αστυνομικού υπάρχει μια κάμερα η οποία καταγράφει μέσα σε παιδικό δωμάτιο...εμφανίζονται παντού μπροστά μου, είτε με κάμερες που φοράνε στα κράνη τους, είτε με κινητά που καταλαβαίνω ότι με ηχογραφούνε ή κινηματογραφούνε, με βρίζουνε χυδαία και εμένα και τα παιδιά μου...".

Όμως τα παραπάνω, τα οποία περιήλθαν σε γνώση μεγάλου αριθμού τρίτων προσώπων, ήτοι χρηστών του διαδικτύου και επισκεπτών της ιστοσελίδας "...", ήταν ψευδή και μπορούσαν να βλάψουν την τιμή και υπόληψη των εγκαλούντων Π. Μ. και Α. Μ., πράγμα που συνέβη".....

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 12 Σεπτεμβρίου 2024.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του την 1η Οκτωβρίου 2024.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ