Supreme Court annuls lower court decision for insufficient reasoning on equality principle regarding outdoor work conditions.

Απόφαση 1161 / 2019 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1161/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Πηνελόπη Ζωντανού, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Θεόδωρο Τζανάκη - Εισηγητή, Νικόλαο Πιπιλίγκα, Αντιγόνη Καραΐσκου - Παλόγου και Λουκά Μόρφη, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο Κατάστημά του, στις 9 Απριλίου 2019, με την παρουσία και της Γραμματέως Αγγελικής Ανυφαντή, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "... Α.Ε. που εδρεύει στην ..... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κωνσταντίνο Παπαδημητρίου, που κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1)Β. Α. του Δ., κατοίκου ..., 2)Β. Β. του Γ., κατοίκου ..., 3)Γ. Β. του Κ., κατοίκου ..., 4)Ν. Γ. του Φ., κατοίκου ..., 5)Σ. Γ. του Ε., κατοίκου ..., 6)Δ. Γ. του Η., κατοίκου ..., 7)Π. Δ. του Δ., κατοίκου ..., 8)Α. Δ. του Γ., κατοίκου ..., 9)Π. Κ. του Α., κατοίκου ..., 10)Ε. Τ., χήρας Μ. Μ. του Σ., ως εξ αδιαθέτου κληρονόμου του αποβιώσαντος Μ. Μ., κατοίκου ..., 11)Α. Μ. του Μ., ως εξ αδιαθέτου κληρονόμου του αποβιώσαντος Μ. Μ., κατοίκου ..., 12)Σ. Μ. του Μ., ως εξ αδιαθέτου κληρονόμου του αποβιώσαντος Μ. Μ., κατοίκου ..., 13)Μ. Μ. του Μ., κατοίκου ..., 14)Β. Μ. του Κ., κατοίκου ..., 15)Δ. Μ. του Β., κατοίκου ..., 16)Κ. Μ. του Ν., κατοίκου ..., 17)Χ. Ν. του Θ., κατοίκου ..., 18)Χ. Π. του Ν., κατοίκου ...ς, 19)Χ. Π. του Γ., κατοίκου ..., 20)Γ. Π. του Α., κατοίκου ..., 21)Κ. Π. του Χ., κατοίκου ..., 22)Γ. Σ. του Σ., κατοίκου ..., 23)Δ. Σ. του Α., κατοίκου ..., 24)Ν. Σ. του Χ., κατοίκου ..., 25)Ε. Τ. του Κ., κατοίκου ..., 26)Γ. Τ. του Α., κατοίκου ..., 27)Γ. Χ. του Μ., κατοίκου ..., 28)Α. Χ. του Β., κατοίκου ... και 29)Δ. Ψ. του Π., κατοίκου .... Οι 3ος, 8ος, 9ος και 23ος δεν παραστάθηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο και οι λοιποί (1ος, 2ος, 4ος, 5ος, 6ος, 7ος, 10η, 11η, 12ος, 13ος, 14ος, 15ος, 16ος, 17ος, 18ος, 19ος, 20ος, 21ος, 22ος, 24ος, 25ος, 26ος, 27ος, 28ος και 29ος), εκπροσώπησαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Ευφροσύνη Βερώνη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2, που κατέθεσε προτάσεις. .

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 18/8/2008 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων και του αρχικού διαδίκου Μ. Μ., που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείου Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1341/2009 του ίδιου Δικαστηρίου και 508/2016 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα εταιρεία με την από 8/2/2018 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη των αντιδίκων στη δικαστική δαπάνη της.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΚΑΤΑ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την από 08.02.2018 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η με αριθ. 508/2016 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών (Τμήματος Εφέσεων), που εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων, κατόπιν άσκησης της από 25.09/2009 και με αριθ. καταθ.1528/2010 έφεσης των εναγόντων και ήδη αναιρεσιβλήτων κατά της εκδοθείσας κατά την ειδική διαδικασία των εργατικών διαφορών με αριθ. 1341/2014 απόφασης του Ειρηνοδικείου Αθηνών, με την οποία είχε απορριφθεί η αγωγή ως κατ'ουσίαν αβάσιμη. Με την προσβαλλομένη απόφαση του δευτεροβαθμίου δικαστηρίου έγινε τυπικά δεκτή και κατ' ουσία η ανωτέρω έφεση, εξαφανίστηκε η εκκαλούμενη απόφαση και έγινε η αγωγή δεκτή κατά ένα μέρος ως ουσιαστικά βάσιμη. Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρ. 552, 553, 556, 558, 564 παρ.3, 566 παρ.1 και 144 του ΚΠολΔ). Είναι συνεπώς παραδεκτή (άρθ. 577 παρ.1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων αυτής (άρθ. 577 παρ.3 ΚΠολΔ).

Με την διάταξη του άρθ. 4§1 του Συντάγματος, που ορίζει ότι "οι Έλληνες είναι ίσοι ενώπιον του νόμου", δεν θεσπίζεται μόνο η ισότητα των Ελλήνων πολιτών έναντι του νόμου, αλλά και η έναντι αυτών ισότητα του νόμου, με την έννοια ότι ο νομοθέτης δεσμεύεται, όταν ρυθμίζει ουσιωδώς όμοια πράγματα, σχέσεις ή καταστάσεις που αφορούν περισσότερες κατηγορίες προσώπων, να μην εισάγει αδικαιολόγητες εξαιρέσεις και διακρίσεις, ρυθμίζοντας με τον τρόπο αυτόν τις εν λόγω καταστάσεις ανόμοια, εκτός αν η διαφορετική τους ρύθμιση επιβάλλεται από λόγους γενικότερου κοινωνικού ή δημοσίου συμφέροντος, την ύπαρξη των οποίων ελέγχουν τα δικαστήρια (ΟλΑΠ 2/2016, ΟλΑΠ 11/2008, 31/2007, 3/2006 και 38/2005, ΑΠ 2101/2014), μπορεί, όμως, ο νόμος να ρυθμίζει διαφορετικά για όμοιες σχέσεις ή καταστάσεις προσώπων που ανήκουν σε διαφορετικές κατηγορίες λειτουργών ή υπαλλήλων ή εργαζομένων και δικαιολογείται η διάκριση αυτή, χωρίς να παραβιάζεται έτσι η αρχή της ισότητας (ΟλΑΠ 3/2009).

Κατά συνέπεια, αν γίνει από το νόμο ειδική ρύθμιση για ορισμένη κατηγορία προσώπων και αποκλείεται από την ρύθμιση αυτή κατ' αδικαιολόγητη δυσμενή διάκριση άλλη κατηγορία προσώπων, για την οποία συντρέχει ο ίδιος λόγος που επιβάλλει την ειδική μεταχείριση, συντελείται παραβίαση της αρχής της ισότητας και η διάκριση αυτή είναι ανίσχυρη ως αντισυνταγματική.

Τα παραπάνω ισχύουν και όταν η ειδική ρύθμιση αφορά μισθό, σύνταξη ή άλλη παροχή προς δημόσιο λειτουργό ή υπάλληλο και γενικά μισθωτό, στην περίπτωση δε που γίνεται αδικαιολόγητη διάκριση τα δικαστήρια, προς αποκατάσταση της αρχής της ισότητας, επιδικάζουν την παροχή αυτήν και σε εκείνους που αδικαιολόγητα εξαιρούνται με διεύρυνση της εφαρμογής του νόμου που περιέχει την ευμενέστερη ρύθμιση, διότι μόνο με τον τρόπο αυτόν αίρεται η δημιουργηθείσα ανισότητα (ΑΠ 832/2015, 62/2015, 955/2014).

Ειδικότερη εκδήλωση της ως άνω κατ' άρθ.4§1 του Συντάγματος αρχής της ισότητας, αποτελεί η καθιερουμένη από το άρθ.22§1 εδ.β' του Συντάγματος αρχή της ίσης αμοιβής για παρεχομένη εργασία ίσης αξίας, που εφαρμόζεται επί μισθωτών απασχολουμένων με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου (ΟλΑΠ 13/2003). Ο κανόνας αυτός προϋποθέτει, ότι οι εργαζόμενοι παρέχουν την ίδια ποιοτικά και ποσοτικά εργασία και εργάζονται κάτω από τις ίδιες, ουσιωδώς, συνθήκες και με τα αυτά προσόντα και δεν εφαρμόζεται επί συγκεκριμένης, με βάση διάταξη νόμου, παροχής προς ορισμένη κατηγορία μισθωτών σε σχέση με μισθωτούς, οι οποίοι ανήκουν σε διαφορετική κατηγορία (όπως είναι και οι έχοντες διαφορετικό εργοδότη και οι απασχολούμενοι, ως εκ του είδους της εργασίας τους, με διαφορετικούς όρους και απολαβές, ΑΠ 293/2015, 2101/2014, 696/2014).

Εξάλλου, η ως άνω αρχή καταλαμβάνει και τους κανονιστικούς όρους των ΣΣΕ και ΔΑ, αφού και οι όροι αυτοί έχουν ισχύ νόμου και εφαρμόζονται άμεσα και αναγκαστικά, σύμφωνα με το άρθρο 7§1 ν.1876/1990 (ΑΠ 1111/2003, AΠ 607/2016).

Κατά την διάταξη του άρθρου 560 αριθ. 5 ΚΠολΔ (όμοια με εκείνη του άρθρου 559 αρ.19 ΚΠολΔ), αναίρεση επιτρέπεται και αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από την ως άνω διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93§3 του Συντάγματος, προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος απ' αυτήν λόγος αναίρεσης ιδρύεται, όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται, με βάση το πραγματικό του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου, για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή της (ανεπαρκής αιτιολογία) ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία). Tο κατά νόμον αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος πρότασης προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα και να μην καταλείπονται αμφιβολίες (ΑΠ 757/2015, ΑΠ 607/2016).

Στην προκειμένη περίπτωση, το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών κρίνοντας επί αγωγής των αναιρεσιβλήτων κατά της ... ΑΕ, στη θέση της Γενικής Διεύθυνσης Μεταφοράς της οποίας υπεισήλθε η αναιρεσείουσα θυγατρική αυτής εταιρεία "... ΑΕ (ως καθολικός διάδοχος με απόσχιση και εισφορά του κλάδου της Γενικής Διεύθυνσης Μεταφοράς της ...

ΑΕ, από την καταχώρηση την 18.11.2011 στο Μητρώο Ανωνύμων Εταιρειών της σχετικής εγκριτικής πράξης, σε όλα τα δικαιώματα , τις υποχρεώσεις, τις έννομες σχέσεις και τις εκκρεμείς δίκες αυτού, και συνακόλουθα στην εργασιακή σχέση των εναγόντων που υπηρετούσαν στην ως Γενική Διεύθυνση Μεταφορών, άρθρα 97, 98, 102 και 104 Ν. 4001/2011) με την προσβαλλόμενη απόφασή του και όπως από αυτήν προκύπτει δέχθηκε τα ακόλουθα:

Στην αρχικά εναγόμενη δημόσια επιχείρηση με την επωνυμία "... ΑΕ (... ΑΕ)" ανήκε η Διεύθυνση Νέων Έργων Μεταφοράς (Δ.Ν.Ε.Μ.), της οποίας το αντικείμενο δραστηριότητας συνίσταται στην κατασκευή των έργων που απαιτούνται για την ομαλή μεταφορά του ηλεκτρικού ρεύματος. Η ανωτέρω Διεύθυνση απαρτίζεται από δύο τομείς εκ των οποίων ο πρώτος έχει ως αντικείμενο την κατασκευή Υποσταθμών (Υ/Σ) και Κέντρων Υπερ-υψηλής Τάσης (Κ.Υ.Υ.Τ.), ενώ ο δεύτερος την κατασκευή Γραμμών Μεταφοράς.

Δυνάμει δε των άρθρων 97 & 98 του ν.4001/2011 (ΦΕΚ A 179/22.8.2011) συστάθηκε η θυγατρική της εταιρίας ... ΑΕ εταιρία με την επωνυμία "... ΑΕ", στην οποία ανατέθηκε η διαχείριση και μεταβιβάστηκε η κυριότητα του Ελληνικού Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας. Ακολούθως, με τη διαδικασία της απόσχισης και κατόπιν της εισφοράς κλάδου, συντελέστηκε ο νομικός και λειτουργικός διαχωρισμός των δραστηριοτήτων που υπάγονταν στη Γενική Διεύθυνση Μεταφοράς από τις λοιπές δραστηριότητες της ...

ΑΕ, και από την καταχώριση στο Μητρώο Ανωνύμων Εταιριών της σχετικής εγκριτικής πράξης η ... ΑΕ υποκαταστάθηκε ως καθολικός διάδοχος σε όλα τα δικαιώματα, υποχρεώσεις και έννομες σχέσεις της ... ΑΕ. Στην εν λόγω Διεύθυνση απασχολούνται με σχέση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου εργαζόμενοι με την ειδικότητα των Τεχνιτών Εναέριων Γραμμών (Τ4/Α).

Εξ αυτών, όσοι εργάζονται στον τομέα της κατασκευής Υποσταθμών (Υ/Σ) και Κέντρων Υπερ-υψηλής Τάσης (Κ.Υ.Υ.Τ.), όπως και οι ενάγοντες, απασχολούμενοι άπαντες με αυτή την ειδικότητα έως και το χρόνο έγερσης της ένδικης αγωγής ο 1ος από την 4.11.1970, ο 20ς από την 27.2.1981, ο 30ς την 27.2.1981, ο 4ος την 14.9.1993, ο ό05 την 7.8.1981, ο 6ος την 16.4.1986, ο 70ς την 2.10.1986, ο 8ος την 7.9.1968, ο 9ος την 20.8.1981, ο 10ος την 3.8.1981,0 11ος την 14.9.1993,0 12οςτην 26.1.1976, ο 130ςτην 14.9.1993, ο 14οςτην13.7.1981,0 15ος την 28.9.1986, ο 16ος την 23.1.1973, ο 17ος την 14.9.1993, ο 18οςτην 3.10.1989, ο 19οςτην 14.9.1993, ο 20ος την 14.9.1993, ο 210ς την 8.10.1989, ο 22ος την 14.1.1974, ο 23ος την 29.9.1986, ο 24ος την 23.1.1973, ο 25ος την 23.1.1973, ο 26ος την 14.9.1993, ο 270ς την 8.10.1968, έχουν τα εξής εργασιακά καθήκοντα:

α) τη συναρμολόγηση των πυλώνων υψηλής τάσης 400KV, 150 KV, 20KV, β) την ανέγερση πυλώνων υψηλής τάσης 400KV, 150 KV, 20KV, εργασίες οι οποίες εκτελούνται εντός των χώρων των Υποσταθμών (Υ/Σ), γ) την ενσυρμάτωση των πυλώνων (τάνυση) με αγωγούς για τη μεταφορά ηλεκτρικού ρεύματος υψηλής τάσης και διανομής σε διάφορα εξαρτήματα του Υποσταθμού (Υ/Σ), δ) την τοποθέτηση αγωγών - για την προστασία του όλου συστήματος από τους κεραυνούς - στις κορυφές των πυλώνων, ύψους 26 μέτρων, εντός των χώρων των Υποσταθμών (Υ/Σ), ε) τη διασύνδεση των πυλώνων μεταξύ τους (όπου αυτό απαιτείται με μεταλλικές γέφυρες σε μεγάλο ύψος, υπερβαίνον τα 15 μέτρα, στ) τη συναρμολόγηση μετασχηματιστών (Μ/Σ) ισχύος προκειμένου να αλλάζει η τάση μεταφοράς του ηλεκτρικού ρεύματος σε τάση διανομής (από 400KV σε 150KV και από 150KV σε 20KV) και ζ) τη συναρμολόγηση και ρύθμιση των διακοπτών ισχύος και γενικά στην παροχή κάθε εργασίας που σχετίζεται με την κατασκευή, συναρμολόγηση και τοποθέτηση του όλου βαρέως εξοπλισμού εντός των χώρων των Υποσταθμών (Υ/Σ).

Ειδικότερα, οι Τεχνίτες του συγκεκριμένου τομέα απασχολούνται σε έργα Υποσταθμών και Κέντρων Υπερ-υψηλής Τάσης (Κ.Υ.Υ.Τ) με την εγκατάσταση υπαιθρίων ικριωμάτων, καθώς και με την εγκατάσταση υπογείων καλωδίων 20KV, 150KV, καλωδίων XT και του δικτύου γειώσεως. Οι υπέργειες κατασκευές που εγκαθιστούν οι εν λόγω τεχνίτες είναι οι εξής: 1) ικριώματα επί των οποίων εγκαθίσταται Η/Μ εξοπλισμός (διακόπτες, αποζεύκτες, μετασχηματιστές έντασης, μετασχηματιστές τάσης, αλεξικέραυνα, μονωτήρες στήριξης κλπ), ο οποίος διασυνδέεται με αγωγούς από χαλκό ή αλουμίνιο ή με σωλήνες χαλκού (μπάρες), 2) ικριώματα χωρίς Η/Μ εξοπλισμό που αποτελούνται από δύο ορθοστάτες που ενώνονται με μία γέφυρα.

Στις γέφυρες συνδέονται μέσω μονωτήρων ανάρτησης και τανύονται κατάλληλα εναέριοι αγωγοί και στις κορυφές των ορθοστατών συνδέονται εναέριοι αγωγοί αντικεραυνικής προστασίας, τέτοια δε ικριώματα χρησιμοποιούνται για τη σύνδεση των γραμμών μεταφοράς με τους Υ/Σ και τα ΚΥΥΤ και για τη στήριξη εναέριων αγωγών ζυγών 150KV και 400 KV, 3) Η/Μ εξοπλισμός που εγκαθίσταται απευθείας σε βάσεις από σκυρόδεμα στο έδαφος και συνδέεται με τον υπόλοιπο εξοπλισμό μέσω των εναέριων αγωγών, χάλκινων μπάρων ή υπογείων καλωδίων ισχύος (Μ/Σ ισχύος 150/20 KV, ΑΜΣ ισχύος 200/150/30 KV, αντιστάσεις ουδ.

Κόμβου κλπ). Συγκεκριμένα, η εγκατάσταση του ως άνω εξοπλισμού γίνεται σε τρεις φάσεις - στάδια εργασίας: στην πρώτη φάση συναρμολογούνται τα ικριώματα και, όπου απαιτείται, τμήματα του Η/Μ εξοπλισμού, ενώ στη δεύτερη φάση τα ικριώματα εγκαθίστανται και πακτώνονται στις βάσεις τους. Στα ικριώματα της κατηγορίας (1) το ύψος εργασίας είναι από το έδαφος έως 4μ.

Κατόπιν γίνεται ανάρτηση των εναέριων αγωγών μέσω μονωτήρων ανάρτησης στις γέφυρες και με κατάλληλη τάνυση και η σύνδεση των αγωγών αντικεραυνικής προστασίας στις κορυφές των ορθοστατών των ικριωμάτων. Κατά τις παραπάνω εργασίες της < κατηγορίας (2) το ύψος των θέσεων εργασίας είναι από 9 έως 20μ. σε Υποσταθμούς, από 10 έως 16μ στην πλευρά 150 KV των Κέντρων Υψηλής Τάσης και από 18 έως 26μ στην πλευρά των 400 KV των Κέντρων Υψηλής Τάσης.

Στην τρίτη φάση εγκαθίσταται επί των ικριωμάτων και στερεώνεται ο αντίστοιχος Η/Μ εξοπλισμός της κατηγορίας (1), καθώς και ο υπόλοιπος Η/Μ εξοπλισμός που εγκαθίσταται απευθείας σε βάσεις στο έδαφος (κατηγορία 3). Όσον αφορά δε τους Τεχνίτες Εναέριων Γραμμών του τομέα κατασκευής Γραμμών Μεταφοράς της Διεύθυνσης Νέων Έργων Μεταφοράς, τα εργασιακά τους καθήκοντα συνίστανται στη α) συναρμολόγηση των πυλώνων υψηλής τάσης 400KV, 150KV και 20KV, εργασίες οι οποίες εκτελούνται στα σημεία όπου έχει χαραχθεί η γραμμή, β) ανέγερση πυλώνων υψηλής τάσης 400KV, 150KV, γ) ενσυρμάτωση των πυλώνων (τάνυση) με αγωγούς για τη μεταφορά ηλεκτρικού ρεύματος υψηλής τάσης και δ) τοποθέτηση αγωγών - για την προστασία του όλου συστήματος από τους κεραυνούς - στις κορυφές των πυλώνων.

Περαιτέρω, κατ' εφαρμογήν της διάταξης της παραγράφου 1 του άρθρου 9 του ΚΚΠ/... εξεδόθη από το διοικητικό συμβούλιο της ... ΑΕ η υπ' αριθ. 197/7.6.1989 απόφαση, η οποία στην παράγραφο 1.1. προέβλεπε τη χορήγηση στους μισθωτούς της τελευταίας αυτής κατηγορίας (Τεχνίτες Εναερίων Γραμμών Μεταφοράς) μηνιαίου επιδόματος, ενώ σύμφωνα με την παράγραφο 1.2.

της αυτής απόφασης ενέκρινε τη χορήγηση, πέραν του ως άνω επιδόματος, ποσού ίσου με τα 3/100 του μισθού του μισθολογικού κλιμακίου 12 - καθώς το μισθολογικό κλιμάκιο 13 καταργήθηκε με την από 28.2.1990 ΕΣΣΕ Προσωπικού ...- ημερησίως και "για όσες ημέρες και μόνο οι δικαιούχοι μισθωτοί θα απασχολούνται επί τόπου των έργων με την κατασκευή, επίβλεψη κατασκευής, επιθεώρηση ή συντήρηση Γραμμών Μεταφοράς 66, 150 και 400KV".

Τα συγκεκριμένα επιδόματα, μηνιαίο και ημερήσιο, χορηγούνται από την εν λόγω Επιχείρηση οικειοθελώς ως αντιστάθμισμα των ειδικών συνθηκών απασχόλησης του συγκεκριμένου προσωπικού της - των τεχνιτών εναερίων γραμμών μεταφοράς, δεδομένων του υψηλού βαθμού επικινδυνότητας που αντιμετωπίζουν κατά την παροχή εργασίας τους σε μεγάλα ύψη και υπό εξαιρετικά αντίξοες καιρικές και όχι μόνο συνθήκες σε όλη την ελληνική επικράτεια για μεγάλα χρονικά διαστήματα, του ιδιαίτερα ανθυγιεινού περιβάλλοντος, των θορύβων και του υψηλού βαθμού απομόνωσης.

Ειδικότερα όσον αφορά το ημερήσιο επίδομα ειδικών συνθηκών εργασίας, η χορήγηση του οποίου προβλέπεται πλέον του μηνιαίου επιδόματος, αυτό συνέχεται με την επί τόπου απασχόληση των δικαιούχων, εργαζομένων σε εξειδικευμένης φύσεως και ιδιαίτερης επικινδυνότητας έργων (κατασκευή, επίβλεψη κατασκευής, επιθεώρηση ή συντήρηση Γραμμών Μεταφοράς / 66, 150 και 400KV) και εγκρίνεται υπό προϋποθέσεις, όπως προκύπτει από την παράγραφο 2 του υπ' αριθ.πρωτ.60006/3.7.1989 έγγραφο της Διεύθυνσης Προσωπικού της ...

με το οποίο διαβιβάστηκε στα αρμόδια υπηρεσιακά κλιμάκια η ως άνω απόφαση, καθόσον σύμφωνα με τα οριζόμενα σε αυτό καλούνται τα ενδιαφερόμενο Βασικά Οργανικά Κλιμάκια να αποστέλλουν μέχρι τις 6 κάθε μήνα στη Διεύθυνση Οικονομικών Λειτουργιών καταστάσεις των μισθωτών που υπάγονται στην ως άνω ρύθμιση, στις οποίες να αναγράφονται τα στοιχεία των μισθωτών και οι ημέρες απασχόλησής τους επιτόπου των έργων για την καταβολή του αντίστοιχου ποσού μέσω της μισθοδοσίας τους.

Από τη σύγκριση των δύο κατηγοριών εργαζομένων μεταξύ τους προκύπτει ότι (i) υφίστανται κοινές προϋποθέσεις για την εργασιακή ένταξη στην ειδικότητα Τ4/Α μεταξύ των οποίων είναι και η κατοχή άδειας ηλεκτροτεχνίτη ΣΤ' ειδικότητας εναερίων δικτύων, η οποία εκδίδεται από τις διευθύνσεις βιομηχανίας των Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων, (ii) το είδος της εκπαίδευσης που παρέχεται είναι κοινό και για τις δύο κατηγορίες, (iii) η εργασία και των δύο κατηγοριών λαμβάνει χώρα σε υπαίθριους χώρους σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια ανάλογα με τις επιχειρησιακές ανάγκες της αρχικής εναγομένης, (iv) αμφότερες οι κατηγορίες των εργαζομένων τελούν σε εργασιακή ετοιμότητα καθ' όλο το εικοσιτετράωρο προκειμένου να διασφαλίζεται η ομαλή τροφοδοσία της επικράτειας με ηλεκτρικό ρεύμα, (ν) οι συνθήκες εργασίας τους είναι πανομοιότυπες, ενώ οι επαγγελματικοί κίνδυνοι έχουν κοινά χαρακτηριστικά (πτώσεις από τους πυλώνες με θανατηφόρο αποτέλεσμα, σωματικές βλάβες, έκθεση σε όλα τα καιρικά φαινόμενα).

Επιπλέον, εκτός από τις αναρριχήσεις ή την υψηλή τάση του διερχόμενου ρεύματος επικινδυνότητα υφίσταται στην εργασία αμφοτέρων των κατηγοριών εργαζομένων από τα μηχανικά φορτία και τις μεγάλες δυνάμεις που ασκούνται, καθώς κατά τη φάση της τοποθέτησης των αγωγών και των συρμάτων (εργασίες που εκτελούν οι εργαζόμενοι και των δύο κατηγοριών) οι εργαζόμενοι είναι αναγκασμένοι να λύσουν και να αναρτήσουν σύρματα μεγάλου βάρους με αποτέλεσμα να προκαλούνται μακροχρόνια προβλήματα υγείας (ορθοπεδικής κυρίως φύσης).

Άλλωστε, οι εργαζόμενοι στον τομέα κατασκευής Υποσταθμών και Κ.Υ.Υ.Τ. κατά τη διαδικασία της τάνυσης βρίσκονται πάνω στα ικριώματα και σε πολύ κοντινή απόσταση με τους αγωγούς που διαπερνά το ηλεκτρικό ρεύμα με ισχυρότατη τάση, λαμβανομένου υπόψη ότι το ηλεκτρικό ρεύμα που διαπερνά τους πυλώνες είναι 400 KV, όντες εκτεθειμένοι στον κίνδυνο ηλεκτροπληξίας, ενώ οι εργαζόμενοι στον τομέα κατασκευών γραμμών μεταφοράς καθ' όλη τη διαδικασία εγκατάστασης των γραμμών μεταφοράς εργάζονται με απομονωμένη την παροχή ηλεκτρικού ρεύματος.

Συνεπώς, η μη καταβολή του μηνιαίου και κατ' επέκταση και του ημερησίου επιδόματος ειδικών συνθηκών απασχόλησης, εφόσον συντρέχουν και οι λοιπές προϋποθέσεις για τη χορήγηση αυτού, και στην κατηγορία των εργαζομένων στην οποία ανήκουν οι ενάγοντες αποτελεί δυσμενή σε βάρος τους διάκριση, χωρίς δικαιολογητικό λόγο, κατά παράβαση της συνταγματικής αρχής της ισότητας, όπως άλλωστε έκρινε όσον αφορά το μηνιαίο επίδομα τελεσιδίκως η υπ' αριθ.2362/2015 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών επί της από 27.12.2007 και υπ' αριθ.κατάθεσης 278647/6389/2007 ασκηθείσας αγωγής των αυτών εναγόντων κατά της αυτής εναγομένης, προς αποκατάσταση της οποίας πρέπει να χορηγηθεί και σε αυτούς, δοθέντος ότι ο δικαιολογητικός λόγος για τον οποίο το εν λόγω επίδομα χορηγείται στους συναδέλφους τους Τεχνίτες Εναέριων Γραμμών Μεταφοράς υφίσταται και για την κατηγορία των εναγόντων, συμπέρασμα που απορρέει από τη σύγκριση των δύο κατηγοριών εργαζομένων ως προς τα προσόντα πρόσληψης, τα εργασιακά τους καθήκοντα σύμφωνα με τον ΚΚΠ-..., την ειδική εκπαίδευση, τους τόπους εργασίας, την εργασιακή τους ετοιμότητα και κυρίως τις συνθήκες εργασίας και τις καταστάσεις επικινδυνότητας τις οποίες αμφότερες οι κατηγορίες εργαζομένων αντιμετωπίζουν καθημερινά.

Λαμβάνοντας δε υπόψη ότι η χορήγηση του ένδικου ημερήσιου επιδόματος ειδικών συνθηκών εργασίας συνέχεται με την επί τόπου απασχόληση των δικαιούχων εργαζομένων στην κατασκευή, επίβλεψη κατασκευής, επιθεώρηση ή συντήρηση Γραμμών Μεταφοράς 66, 150 και 400KV, καθήκοντα που σύμφωνα με τα διαλαμβανόμενα στην υπ' αριθ.73/23.3.2015 ένορκη βεβαίωση του μάρτυρα της εναγομένης Ε.

Α. Τ., παρέχονται κατά τη δεύτερη φάση της ενασχόλησης των Τεχνιτών του τομέα κατασκευών Υποσταθμών και Κέντρων Υψηλής Τάσης (της ανέγερσης των ικριωμάτων και εγκατάστασης εξοπλισμού) με τον εξοπλισμό της κατηγορίας (2), ήτοι κατά την ανέγερση ικριωμάτων που χρησιμοποιούνται για τη σύνδεση των γραμμών μεταφοράς με τους Υ/Σ και τα ΚΥΥΤ και για τη στήριξη εναέριων αγωγών ζυγών 150KV και 400 KV, καταλαμβάνοντας το 20% της συνολικής εργασίας της συγκεκριμένης κατηγορίας εναεριτών, που μάλιστα, κατά την κατάθεση του αυτού μάρτυρα, προσομοιάζει με την εργασία των εναεριτών των γραμμών μεταφοράς, θα.

πρέπει, προς αποκατάσταση της δυσμενούς σε βάρος τους διάκρισης, να χορηγηθεί σε καθένα εκ των εναγόντων για πέντε ημέρες κάθε μήνα για το αιτούμενο με την ένδικη αγωγή χρονικό διάστημα, ήτοι από τα μέσα Φεβρουάριου του έτους 2008 έως τα μέσα Δεκεμβρίου του έτους 2008, αριθμός που αναλογεί στο 20% της μηνιαίας εικοσιπενθήμερης απασχόλησής τους.

Δεδομένου δε ότι οι αποδοχές του 12ου μισθολογικού κλιμακίου για την περίοδο από 1.2.2008 έως 31.8.2008 ανερχόταν στα 359,50€ (από 23.7.2008 ΕΣΣΕ) και για την περίοδο από 1.9.2008 έως 31.12.2008 στα 399,31€ (από 23.7.2008 ΕΣΣΕ), ο καθένας των εναγόντων, με την επισήμανση ότι στη θέση του αποβιώσαντος την 27.3.2009 10ου εξ αυτών υπεισήλθαν οι εξ αδιαθέτου διάδοχοί του, 10η, 11η και 12ος των εκκαλούντων (βλ.

το επικαλούμενο και εγχειρισθέν αντίγραφο της υπ' αριθ. ...6/2009 ληξιαρχικής πράξης θανάτου του Ληξιαρχείου του Δήμου ... και το επικαλούμενο και εγχειρισθέν με ημερομηνία 2.5.2014 πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης του δημοτολογίου του Δήμου ....του νομού .....), δηλώνοντας ότι συνεχίζουν την ήδη ανοιγείσα δίκη, δικαιούται το ποσό των 560,15€ [για την περίοδο από 1.1.2008 έως 31.8.2008 350.51€ (359,50€ X 3% X 5 ημέρες X 6,5 μήνες), για την περίοδο από 1.9.2008 έως 31.12.2008 209.64€ (399,31€ X 3% X 5 ημέρες X 3,5 μήνες)].

Για την καταβολή του ποσού αυτού ενέχεται πλέον η ... ΑΕ ως καθολικός διάδοχος της ... ΑΕ (άρθρα 102§2, 104§2 του ν.2001/2011), που υπεισήλθε από 18.11.2011 στην εργασιακή σχέση των εναγόντων-εκκαλούντων οι οποίοι υπηρετούσαν την 17.11.2011 στη Γενική Διεύθυνση Μεταφοράς της ... ΑΕ, ως εκ του νόμου παθητικά νομιμοποιούμενη (άρθρο 98§3ζ του ν.2001/2011).......".

Κατ' ακολουθίαν αυτών το Πολυμελές Πρωτοδικείο έκρινε ότι το Ειρηνοδικείο Αθηνών έσφαλε κατά την εκτίμηση των αποδείξεων, δεχόμενο ότι οι ενάγοντες δεν παρέχουν τις ίδιες υπηρεσίες και υπό τις ίδιες συνθήκες με τους δικαιούχους του ένδικου επιδόματος και επομένως και αφού εξαφάνισε την πρωτοβάθμια απόφαση δέχθηκε κατά ένα μέρος την αγωγή.

Κρίνοντας έτσι το Εφετείο, διέλαβε στην προσβαλλομένη απόφασή του ανεπαρκείς και ελλιπείς αιτιολογίες, που καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο της παραβίασης της ερειδομένης στις ως άνω διατάξεις αρχής της ισότητας, καθόσον ειδικότερα (α) αν και δέχεται, ότι η εργασία και των δύο κατηγοριών εργαζομένων (δηλ.

των αναιρεσιβλήτων εναγόντων εργαζομένων στον τομέα Κατασκευών Υποσταθμών και Κέντρων Υψηλής Τάσης και των λαμβανόντων το επίδικο επίδομα εργαζομένων στον τομέα κατασκευής Γραμμών Μεταφοράς) παρέχεται σε υπαίθριους χώρους, δεν διευκρινίζει (δεν περιέχει σχετικές παραδοχές) το είδος των υπαιθρίων χώρων σε κάθε μία από τις ως άνω περιπτώσεις και ποιές συνθήκες επικρατούν σ' αυτούς, και δη την έκταση της έκθεσης των δύο κατηγοριών εργαζομένων στα καιρικά φαινόμενα και ειδικότερα τις συνθήκες που επικρατούν "εντός των χώρων των Υποσταθμών" στους οποίους εργάζονται οι αναιρεσίβλητοι και εκείνες που επικρατούν "στα σημεία που έχει χαραχθεί η γραμμή" στα οποία εργάζονται οι άλλοι εργαζόμενοι (β) ενώ δέχεται, ότι οι συνθήκες εργασίας είναι πανομοιότυπες και οι επαγγελματικοί κίνδυνοι έχουν κοινά χαρακτηριστικά λόγω του ενδεχομένου πτώσης από τους πυλώνες και ότι οι αναιρεσίβλητοι εργάζονται σε ύψος έως και 26m, δεν αναφέρει έως και σε ποιό ύψος εργάζονται οι απασχολούμενοι στον Τομέα Γραμμών Μεταφοράς, περιοριζόμενο στην παραδοχή ότι αυτοί εργάζονται σε ύψος που υπερβαίνει τα 25m, ούτε εάν η εργασία τους εκτελείται με την υποστήριξη ή όχι μηχανικών μέσων που μειώνουν τους κινδύνους πτώσης (γ) δεν εξέτασε το τμήμα του ωραρίου, κατά το οποίο οι δύο κατηγορίες απασχολούνται σε εναέριες εργασίες (δ) αν και δέχεται, ότι, πέραν των ανωτέρω, επικινδυνότητα υφίσταται στην εργασία και των δύο κατηγοριών εργαζομένων από τα μηχανικά φορτία και τις μεγάλες δυνάμεις που ασκούνται, καθώς κατά την φάση της τοποθέτησης των αγωγών και των συρμάτων οι εργαζόμενοι είναι αναγκασμένοι να λύσουν και να αναρτήσουν σύρματα μεγάλου βάρους, με συνέπεια να προκαλούνται, μακροχρόνια, προβλήματα υγείας ορθοπεδικής κυρίως φύσης, δεν διευκρινίζει, εάν τα σύρματα είναι του αυτού μήκους και βάρους και ποίου.

Επομένως, πρέπει κατά παραδοχή του δεύτερου λόγου της κρινόμενης αίτησης από το άρθ. 560 αριθ. 6 ΚΠολΔ, παρελκούσης της έρευνας των λοιπών λόγων αυτής, να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο δικαστήριο που εξέδωσε την αναιρουμένη απόφαση, εφόσον αυτό μπορεί να συγκροτηθεί από άλλους δικαστές (άρθ. 580§3 ΚΠολΔ) και να καταδικαστούν οι αναιρεσίβλητοι στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, η οποία κατέθεσε προτάσεις (άρθ. 176, 183, 189, 191§2 ΚΠολΔ), κατά τα ειδικότερα στο διατακτικό οριζόμενα.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 508/2016 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ως άνω δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες τριακόσια (2300) ευρώ.

Κρίθηκε, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 11 Ιουλίου 2019.

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 18 Σεπτεμβρίου 2019.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ