1159/2015 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1159 / 2015 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1159/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

B2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές Χριστόφορο Κοσμίδη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Γεωργίου Γιαννούλη), Απόστολο Παπαγεωργίου, Παναγιώτη Κατσιρούμπα, Σοφία Καρυστηναίου και Δήμητρα Κοκοτίνη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση, στο Κατάστημά του, την 12η Μαΐου 2015, με την παρουσία και της γραμματέως Σπυριδούλας Τζαβίδη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

ΤΟΥ ΑΝΑΙΡΕΣΕΙΟΝΤΟΣ: Γ. Σ. του Π., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε δια της πληρεξούσιας δικηγόρου Μαρίας Δημητρουλάκη και κατέθεσε προτάσεις.

ΤΟΥ ΑΝΑΙΡΕΣΙΒΛΗΤΟΥ: F. C. του S., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε μετά της πληρεξούσιας δικηγόρου Χριστίνας Καρελλά και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 17-3-2008 αγωγή του ήδη αναιρεσίβλητου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 524/2010 οριστική του ιδίου δικαστηρίου και 4492/2013 Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης, ζήτησε ο ήδη αναιρεσείων με την από 18-6-2013 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Σοφία Καρυστηναίου, ανέγνωσε την από 11-11-2014 έκθεση, του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του παρόντος Δικαστηρίου, Αρεοπαγίτη Δημητρίου Κόμη, με την οποία εισηγείται την απόρριψη της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως.

Η πληρεξούσια του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης. Η πληρεξούσια του αναιρεσίβλητου ζήτησε την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Επειδή, ο προβλεπόμενος από τη διάταξη του άρθρου 559 αρ.19 ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως, για έλλειψη νόμιμης βάσεως της αποφάσεως, ιδρύεται αν από τις πραγματικές παραδοχές του δικαστηρίου της ουσίας, οι οποίες συνιστούν την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν προκύπτουν κατά τρόπο πλήρη, σαφή και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία είναι αναγκαία για την κρίση, στη συγκεκριμένη περίπτωση, ότι συντρέχουν οι όροι της διατάξεως που εφαρμόσθηκε ή ότι δεν συντρέχουν οι όροι εφαρμογής της, αν δηλαδή γεννώνται αμφιβολίες για την ορθή ή μη εφαρμογή του νόμου από το δικαστήριο της ουσίας. Ο αναιρετικός αυτός λόγος αναφέρεται σε πλημμέλειες, που σχετίζονται με τη διατύπωση του αποδεικτικού πορίσματος, με την παράθεση, δηλαδή, των περιστατικών που αποδείχθηκαν και δεν ιδρύεται όταν υπάρχουν ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα την ανάλυση, στάθμιση, συσχετισμό και αξιολόγηση των αποδείξεων και στην αιτιολόγηση της εξαγωγής από αυτές του αποδεικτικού πορίσματος, αρκεί τούτο να διατυπώνεται σαφώς. Δηλαδή, μόνο το τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε είναι ανάγκη να εκτίθεται στην απόφαση πλήρως και σαφώς και όχι γιατί αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε.

2. Επειδή, στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση του, δέχθηκε, μετά από εκτίμηση των αποδείξεων, εκτός άλλων, και τα ακόλουθα, που ενδιαφέρουν εδώ: "Περί τις αρχές του μηνός Αυγούστου 2007, ο δεύτερος εναγόμενος (μη διάδικος στην παρούσα δίκη), ιδιοκτήτης ακινήτου επί των οδών ...

και ... στον ..., ανέθεσε στον πρώτο εναγόμενο, ήδη αναιρεσείοντα, εργολάβο οικοδομών, την ανέγερση οικοδομής επί του ως άνω ακινήτου του. Ο τελευταίος προσέλαβε τον ενάγοντα, ήδη αναιρεσίβλητο, κατ' επάγγελμα εργάτη οικοδομών και ασφαλισμένο στο ΙΚΑ, για να εργασθεί, με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας ορισμένου χρόνου, στο εν λόγω έργο ως εργάτης.

Ως επιβλέπων μηχανικός είχε προσληφθεί από το δεύτερο εναγόμενο ο Μ. Μ. (μη διάδικος). Και ενώ οι σχετικές οικοδομικές εργασίες είχαν προχωρήσει και είχαν φθάσει στην επίστρωση με σκυρόδεμα (μπετόν) του δεύτερου ορόφου της οικοδομής, στις 2-2-2008, ημέρα Σάββατο, ο ενάγων, κατ' εντολή του πρώτου των εναγομένων εργολάβου, άρχισε την εργασία της αφαίρεσης του ξυλότυπου (ξεκαλούπωμα) της πλάκας οροφής του ως άνω δεύτερου ορόφου, βοηθούμενος από έναν ακόμη αλλοδαπό εργάτη οικοδόμο.

Μάλιστα, ο πρώτος εναγόμενος (εργολάβος) είχε απαιτήσει από τον ενάγοντα και από τον παραπάνω αλλοδαπό εργάτη να εργασθούν και το Σαββατοκύριακο, προκειμένου να περατωθεί το συντομότερο δυνατό το έργο που είχε αναλάβει να εκτελέσει, η παράδοση του οποίου στο δεύτερο εναγόμενο, ιδιοκτήτη, είχε ήδη καθυστερήσει σε σχέση με το συμφωνηθέντα χρόνο παραδόσεως του.

Έτσι και την επόμενη, 3-2-2008, ημέρα Κυριακή και χωρίς προηγουμένως να έχει δοθεί η απαιτούμενη άδεια για εργασία στη συγκεκριμένη οικοδομή κατά την ημέρα αυτή (άρθρο 1 παρ. 2 του Β.Δ. 748/1966, σε συνδυασμό με άρθρο 7 του Ν. 1037/1971), ο ενάγων μαζί με τον παραπάνω αλλοδαπό εργάτη μετέβησαν, κατόπιν εντολής του πρώτου εναγομένου (εργολάβου), περί ώρα 08.00' π.μ., στην οικοδομή, προκειμένου να αφαιρέσουν τα εναπομείναντα τμήματα του ξυλότυπου της πλάκας οροφής του δεύτερου ορόφου, χωρίς να είναι παρών ο πρώτος εναγόμενος, αλλά ούτε και ο δεύτερος εναγόμενος, ο ιδιοκτήτης δηλαδή της οικοδομής, ήταν παρών, ο οποίος, σημειωτέον, δεν είχε ειδοποιήσει τον επιβλέποντα μηχανικό του έργου, ώστε να είναι αυτός παρών, όπως είχε υποχρέωση προς τούτο.

Η αφαίρεση του ξυλότυπου (το ξεκαλούπωμα) θα γινόταν από τον ενάγοντα, ενώ ο άλλος εργαζόμενος θα καθάριζε την αφαιρούμενη ξυλεία από τα καρφιά και τα υπολείμματα του σκυροδέματος. Για να γίνει δε σκυροδέτηση πλακών, οι ξυλότυποί τους συγκρατούνται από πυκνή διάταξη πύργων και μεταλλικών ικριωμάτων, που τοποθετούνται για το σκοπό αυτό" Και συνεχίζει το Εφετείο, "ότι σε ένα τέτοιο μεταλλικό πύργο, τοποθετημένο πλησίον του πέρατος της πλάκας δαπέδου του δεύτερου ορόφου, προς την πλευρά της οδού ..., ο ενάγων, για να προσεγγίσει την πλάκα οροφής του δεύτερου ορόφου και να αρχίσει την αποξήλωση, τοποθέτησε μαδέρια για τη δημιουργία προσωρινού δαπέδου εργασίας.

Και ενώ βρισκόταν πάνω στο δάπεδο του πύργου, περί ώρα 11.30 π.μ., ακριβώς τη στιγμή που, ξεβιδώνοντας, χαλάρωσε έναν από τους συνδέσμους του πύργου, τύπου "βίδας άνω" (οι σύνδεσμοι αυτοί χρησιμοποιούνται για τη στερέωση και ενσφήνωση του επάνω μέρους του πύργου στον ξυλότυπο), η ισορροπία του πύργου διαταράχθηκε, με αποτέλεσμα ο πύργος αυτός να ανατραπεί και να πέσει μαζί με τον ενάγοντα από τον δεύτερο όροφο και δη από ύψος εννέα (9) μέτρων στον περιβάλλοντα το ισόγειο της οικοδομής χώρο.

Μετά το ατύχημα ο παθών ενάγων μεταφέρθηκε στο Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Νίκαιας, στο Θωρακοχειρουργικό Τμήμα αυτού, όπου διαπιστώθηκε ότι είχε υποστεί πολλαπλά κατάγματα και συγκεκριμένα κάταγμα κλείδας ΔΕ, κατάγματα πλευρών - αιμοπνευμοθώρακα ΔΕ, καρωτίδας άμφω ΔΕ, αιμοτύμπανο ΔΕ, κάταγμα ισχιακού ΔΕ και κάταγμα εφηποειδους.

Χειρουργήθηκε (του έγινε τοποθέτηση σωλήνα κλείδας παροχέτευσης και δεξιά συρραφή τένοντος) και νοσηλεύθηκε για χρονικό διάστημα 22 ημερών, η αποχή δε από την εργασία του διήρκεσε συνολικά από την 3-2-2008, που συνέβη το ατύχημα, έως και την 19-6-2008, δηλαδή 4,5 μήνες. Περαιτέρω, δέχθηκε το Εφετείο, ότι το επίδικο εργατικό ατύχημα οφείλεται σε αποκλειστική υπαιτιότητα (αμελή συμπεριφορά) και των δύο εναγομένων.

Ειδικότερα, ο πρώτος εναγόμενος (εργολάβος) ευθύνεται, γιατί, αν και γνώριζε ότι ο μεταλλικός πύργος πάνω στον οποίο εργαζόταν ο παθών ενάγων και ο οποίος κατέρρευσε, δεν διέθετε χιαστί συνδέσμους και στις δύο πλευρές του, αλλά μόνο στη μία (σύνδεσμοι ακαμψίας), δηλαδή ήταν πλημμελώς κατασκευασμένος, εν τούτοις, από απρονοησία επέτρεψε στον ενάγοντα να εργαστεί τη συγκεκριμένη ημέρα, χωρίς προηγουμένως να έχει φροντίσει να λάβει τα αναγκαία μέτρα ασφαλείας, δηλαδή να τοποθετήσει τους απαιτούμενους χιαστί συνδέσμους και στις δύο πλευρές του μεταλλικού πύργου, επιπλέον δε, παρά την ύπαρξη της εν λόγω πλημμέλειας, έδωσε εντολή να εκτελεστούν και οι εργασίες της αποσυναρμολόγησης των μεταλλικών ικριωμάτων και πύργων, χωρίς την τήρηση εκ μέρους του των απαιτουμένων μέτρων ασφαλείας, που προβλέπονται από τις σχετικές διατάξεις του Π.Δ. 305/1996, του Π.Δ. 1073/1981 και του Π.Δ. 155/2004.

Δηλαδή, καίτοι γνώριζε ότι, σε κάθε περίπτωση, στη φάση συναρμολόγησης και αποσυναρμολόγησης μεταλλικών ικριωμάτων και πύργων αυτής της μορφής, οι θέσεις εργασίες επάνω στα μεταλλικά ικριώματα και στους πύργους δεν διαθέτουν σταθερότητα, αντοχή και εγγενή ευστάθεια και ότι, επομένως, για τη συγκεκριμένη εργασία της αφαίρεσης του ξυλότυπου της πλάκας οροφής και της διαδοχικής αποσυναρμολόνησης των μεταλλικών πύργων, θα έπρεπε να γινόταν χρήση εξωτερικού ανεξάρτητου δαπέδου εργασίας ή φορητής κλίμακας, διαφορετικά, δεδομένης της ιδιαίτερης φύσης των οικοδομικών αυτών εργασιών και της βραχείας διάρκειας τους, θα έπρεπε οι εργασίες αυτές να εκτελούνται μόνο με τη χρήση ζώνης ασφαλείας, παρόλα αυτά ο πρώτος εναγόμενος επέτρεψε στον ενάγοντα να εκτελέσει τις παραπάνω οικοδομικές εργασίες, χωρίς να έχει φροντίσει για την τοποθέτηση εξωτερικού ανεξάρτητου δαπέδου εργασίας ή φορητής κλίμακας, αλλά ούτε καν με ζώνη ασφαλείας δεν είχε εφοδιάσει τον ενάγοντα, ώστε να εκτελέσει τις εν λόγω εργασίες με στοιχειώδη έστω ασφάλεια, πέραν βεβαίως και του γεγονότος ότι, αν και, σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του Π.Δ. 155/2004, του Π.Δ. 17/1996 και του Π.Δ. 1073/1981, όλα τα ικριώματα πρέπει να συναρμολογούνται και να αποσυναρμολογούνται μόνο υπό την επίβλεψη αρμόδιου προσώπου και από εργαζόμενους με επαρκή εκπαίδευση και κατά την εκτέλεση των οικοδομικών και λοιπών εργοταξιακών εργασιών θα πρέπει να παρίστανται ανελλιπώς οι κατά το νόμο υπόχρεοι εργοδότες ή οι εκπρόσωποι αυτών, στην προκείμενη περίπτωση, κανένας από τους εναγομένους δεν βρισκόταν στο χώρο της οικο-δομής κατά το χρόνο που συνέβη το ένδικο ατύχημα.

Ωστόσο - όπως δέχθηκε επίσης το Εφετείο - με βάση τους γενικούς κανόνες αμελούς συμπεριφοράς, ευθύνη για το ατύχημα φέρει και ο δεύτερος εναγόμενος, ο οποίος, ως ιδιοκτήτης της ανεγειρόμενης οικοδομής, αδιαφόρησε για την ακίνδυνη εκτέλεση του αναληφθέντος από τον πρώτο εναγόμενο έργου και δεν απαίτησε από αυτόν να τηρεί όλα τα απαιτούμενα, για την εκτέλεση των οικοδομικών εργασιών, μέτρα ασφαλείας, καθώς και την εκτέλεση των εργασιών αυτών εντός του νομίμου ωραρίου, ενώ επέτρεψε την εκτέλεση στην οικοδομή του των συγκεκριμένων ως άνω οικοδομικών εργασιών (ξεκαλούπωμα, αποσυναρμολόγηση ικριωμάτων και πύργων), χωρίς την επίβλεψη του αρμόδιου εργολάβου (πρώτου εναγομένου) και του αρμόδιου πολιτικού μηχανικού, αλλά και χωρίς τη δική του παρουσία.

Αντίθετα - όπως δέχθηκε ακόμη το Εφετείο - δεν αποδείχθηκε ότι ευθύνη για το ατύχημα έφερε και ο ίδιος ο παθών, αφού εξ ουδενός αξιόπιστου αποδεικτικού στοιχείου διαπιστώθηκε, μετά βεβαιότητας, ότι ο ενάγων εργαζόταν υπό την επήρεια μέθης, η δε μαρτυρική κατάθεση στο ακροατήριο του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου του εργαζόμενου μαζί με τον ενάγοντα, κατά την ώρα του ατυχήματος, Τ.

Ν., ότι είχαν πιει δύο (2) μπύρες την ημέρα εκείνη, δεν αρκεί από μόνη της να επιβεβαιώσει τέτοιο ισχυρισμό (περί μέθης), τον οποίο προέβαλε ο πρώτος εναγόμενος πρωτοδίκως και δέχθηκε και το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, εφόσον κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας η κατανάλωση μικρής ποσότητας μπύρας δεν είναι δυνατόν να επιφέρει μέθη στον καταναλώσαντα".

Έτσι το Εφετείο, μετά παραδοχή του σχετικού λόγου της εφέσεως του ενάγοντος, εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση, κατά το μέρος που είχε δεχθεί την προβληθείσα, επικουρικά, από τον πρώτο εναγόμενο ένσταση συντρέχοντος πταίσματος του ενάγοντος, κατ' άρθρο 300 ΑΚ, στην επέλευση του τραυματισμού του, συνισταμένη στο ότι αυτός "βρισκόταν υπό την επήρεια μέθης, αφού πριν από την έναρξη της εργασίας του είχε καταναλώσει αρκετή ποσότητα μπύρας", σε συνδυασμό με τον τρόπο αποσυναρμολόγησης του ικριώματος, την οποία ένσταση και απέρριψε κατ' ουσίαν.

3. Επειδή, με την κρίση του αυτή, το Εφετείο, ως προς την απόρριψη της προβληθείσας από τον πρώτο εναγόμενο (αναιρεσείοντα) ως άνω ένστασης συνυπαιτιότητας του παθόντος ενάγοντος (αναιρεσιβλήτου) στην επέλευση του επίδικου εργατικού ατυχήματος, στην οποία και μόνο αναφέρεται ο πρώτος λόγος της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως, στέρησε την απόφαση του από νόμιμη βάση, διαλαμβάνοντας σ' αυτήν ασαφείς, εν μέρει αντιφατικές και, κατ' αποτέλεσμα, ανεπαρκείς αιτιολογίες, που καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθή ή μη εφαρμογή της διατάξεως του άρθρου 300 ΑΚ.

Ειδικότερα, από τις ως άνω παραδοχές ως προς την ώρα, κατά την οποία συνέβη το ατύχημα (11:30 πμ) και ως προς την κατανάλωση "φιαλών μπύρας" εκ μέρους του παθόντος, δεν προκύπτει με σαφήνεια ποια ήταν η επιρροή, στο ατύχημα, της κατανάλωσης αλκοόλ, η οποία οδηγεί δυνητικά σε υπερεκτίμηση των φυσικών δυνάμεων και χαλάρωση της προσοχής, χωρίς απαραίτητα να απαιτείται να έχει δημιουργήσει κατάσταση μέθης.

Επίσης, αντιφάσκει προς τον αποκλεισμό ιδίου πταίσματος του παθόντος η παραδοχή ότι αυτός ο ίδιος είχε προβεί σε χαλάρωση ενός των συνδέσμων του πύργου, στον οποίο πατούσε προκειμένου να αφαιρέσει τον ξυλότυπο, με συνέπεια την κατάρρευση του πύργου, η οποία έτσι φαίνεται να είναι ανεξάρτητη και αυτοτελής προς την αμελή συμπεριφορά που αποδίδεται στον αναιρεσείοντα.

Επομένως, ο πρώτος λόγος της αιτήσεως, με τον οποίο επισημαίνονται οι ως άνω ασάφειες και αντιφάσεις και προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ.19 ΚΠολΔ, είναι βάσιμος.

4. Επειδή, σύμφωνα με τις σκέψεις αυτές, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση ενώπιον του ιδίου δικαστηρίου, του οποίου η συγκρότηση από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως, είναι εφικτή (ΚΠολΔ 580 παρ.3, όπως ήδη ισχύει μετά την αντικατάστασή του με το άρθρο 65 παρ.1 του ν. 4139/2013). Η έρευνα των υπολοίπων λόγων αναιρέσεως αποβαίνει περιττή. Τέλος, πρέπει να καταδικασθεί ο αναιρεσίβλητος στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσειόντος, που κατέθεσε προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημα αυτού (ΚΠολΔ 176, 183 και 191 παρ.2).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΝΑΙΡΕΙ την 4492/2013 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

ΠΑΡΑΠΕΜΠΕΙ την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, του οποίου η συγκρότηση από άλλους δικαστές είναι εφικτή.- Και

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τον αναιρεσίβλητο στην πληρωμή δύο χιλιάδων τριακοσίων (2.300) ευρώ, για τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, την 9η Ιουνίου 2015. -Και

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, την 3η Σεπτεμβρίου 2015.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ