1157/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1157 / 2011 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1157/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ελισάβετ Μουγάκου - Μπρίλλη, Αντιπρόεδρο, Χαράλαμπο Δημάδη, Σπυρίδωνα Μιτσιάλη, Δημήτριο Μαζαράκη και Ερωτόκριτο Καλούδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 9 Μαρτίου 2011, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Σ. θυγ. Ι. Β. και 2. Κ. Ι. Β., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Γεώργιο Καρύδη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του ΚΠολΔ.

Των αναιρεσίβλητων: 1. Κ. θυγ. Χ. Β., συζ. Π. Μ., κατοίκου ..., 2. Σ. θυγ. Χ. Β., κατοίκου ... και 3. Π. Μ. του Σ., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Κατηφόρη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 7-12-2007 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Λευκάδας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 40/2009 του ίδιου Δικαστηρίου και 39/2010 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Λευκάδας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 28-6-2010 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ερωτόκριτος Καλούδης ανέγνωσε την από 28-2-2011 έκθεσή του με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσίβλητων ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 974, 1045, 1051 ΑΚ, συνάγεται ότι, για τη κτήση της κυριότητας ακινήτου με έκτακτη χρησικτησία, απαιτείται άσκηση νομής επί συνεχή εικοσαετία, με τη δυνατότητα εκείνου που απέκτησε τη νομή αυτού με καθολική ή με ειδική διαδοχή να συνυπολογίσει στο χρόνο της δικής του νομής και το χρόνο του δικαιοπαρόχου του.

Άσκηση νομής, προκειμένου για ακίνητο, συνιστούν οι εμφανείς υλικές ενέργειες επάνω σ' αυτό που προσιδιάζουν στη φύση και τον προορισμό του, με τις οποίες εκδηλώνεται η βούληση του νομέα να το εξουσιάζει. Κατά τη διάταξη του άρθρου 976 εδ. α' του ΑΚ, σε πράγμα που βρίσκεται στη νομή άλλου η νομή αποκτάται με παράδοση που γίνεται με τη βούληση του νομέα.

Από τη διάταξη αυτή, η οποία καθιερώνει παράγωγο τρόπο κτήσης της νομής με ειδική διαδοχή, η οποία συντελείται με απλή παράδοση της νομής, σύμφωνα με τη βούληση του μέχρι τη μεταβίβαση νομέα, προκύπτει ότι για τη κτήση της νομής με παράδοσή της προϋποθέσεις είναι: α) Η ύπαρξη της ιδιότητας του νομέα κατά το χρόνο παράδοσης της νομής σ' αυτόν που τη μεταβιβάζει, β) η κτήση της φυσικής εξουσίας του πράγματος από τον αποκτώντα και γ) η μετάθεση της φυσικής εξουσίας από το μέχρι τώρα νομέα στον αποκτώντα να γίνεται με τη θέληση και των δύο, δηλαδή και εκείνου που τη μεταβιβάζει.

Το στοιχείο της θέλησης εκείνου που τη μεταβιβάζει υπάρχει, όχι μόνο όταν αυτός παραδίδει στον αποκτώντα το πράγμα, αλλά και όταν επιτρέπει ή εγκρίνει την κατάληψη του πράγματος από αυτόν. Εξάλλου, από το άρθρο 560 αριθ. 1 εδ. α' του ΚΠολΔ προκύπτει, ότι κατά των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων επιτρέπεται αναίρεση αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, παραβιάζεται δε ο κανόνας του δικαίου, αν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα (ΟλΑΠ 4/2005, 36/1988), η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία είτε με κοινή ερμηνεία, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (ΟλΑΠ 7/2006).

Στην προκείμενη περίπτωση, επί της ένδικης διεκδικητικής αγωγής των αναιρεσειόντων, το Πολυμελές Πρωτοδικείο Λευκάδας, που δίκασε ως Εφετείο, δέχτηκε με την προσβαλλόμενη απόφασή του τα ακόλουθα: Ο Σ. Β. του Ι., απώτερος δικαιοπάροχος των αναιρεσειόντων (εναγόντων) και των δύο πρώτων αναιρεσιβλήτων (εναγομένων), έχοντας στην κυριότητά του δύο δενδροπερίβολα στη θέση "..." της πρώην Κοινότητας ...

και ήδη Οικισμού ..., με δημόσια διαθήκη του ενώπιον του συμβολαιογράφου Λευκάδας Θεόφιλου Σκληρού, για την οποία συντάχθηκε η .../6-5-1971 πράξη του συμβολαιογράφου αυτού, κατέλειπε στους γιους του Ι. Β., πατέρα των αναιρεσειόντων, και Δ. Β., το ένα εκ των δύο αυτών ακινήτων διαιρετά σε ποσοστό 1/2 στον καθένα, και στο γιο του Χ.

Β., πατέρα των δύο πρώτων των αναιρεσιβλήτων, το δεύτερο - όμορο με το πρώτο - ακίνητο, και όρισε ότι το δεύτερο αυτό ακίνητο - δηλαδή του Χ. - θα εξυπηρετείται από δίοδο, την οποία υποχρεώνεται να αφήσει ο Ι. Β. (από το διαιρετό τμήμα του ακινήτου που περιήλθε, ως άνω, με τη διαθήκη σε αυτόν), η οποία θα αρχίζει από το δημόσιο δρόμο, θα διέρχεται από το άκρο του ακινήτου του Ι.

Β. και θα φθάνει στο ακίνητο του Χ., ήτοι την επίδικη δίοδο, η οποία έχει συνολικό εμβαδό 27,07 τ.μ. και αποτυπώνεται στο συνημμένο στην υπό κρίση αγωγή τοπογραφικό διάγραμμα του πολιτικού μηχανικού Α. Ζ.. Ο Ι. Β. αποδέχθηκε την κληρονομία με δήλωσή του ενώπιον της συμβολαιογράφου Λευκάδας Σοφίας Τσάκαλου, για την οποία συντάχθηκε η πράξη .../3-4-1985 της συμβολαιογράφου αυτής, στην οποία αναφέρεται, ως εμβαδόν του ακινήτου, αυτό των 560 τ.μ., καθώς και η υποχρέωση για παροχή διόδου προς εξυπηρέτηση του ακινήτου του Χ.

Β.. Το ίδιο έτος ο Ι. Β., με το .../18-9-1985 συμβόλαιο της ίδιας συμβολαιογράφου, συνέστησε επί του εν λόγω ακινήτου οριζόντια ιδιοκτησία και μεταβίβασε, με το .../18-9-1985 συμβόλαιο γονικής παροχής της ίδιας, επίσης, συμβολαιογράφου, τις οριζόντιες ιδιοκτησίες που δημιουργήθηκαν στους αναιρεσείοντες, οι οποίοι κατέστησαν συγκύριοι του οικοπέδου η πρώτη κατά ποσοστό 40% εξ αδιαιρέτου και ο δεύτερος κατά ποσοστό 60% εξ αδιαιρέτου.

Στα συμβόλαια αυτά και στο προσαρτημένο σε αυτά από Ιουλίου 1985 τοπογραφικό διάγραμμα του μηχανικού Ι. Μ. η ιδιοκτησία των αναιρεσειόντων εμφαίνεται με εμβαδό 523,78 τ.μ., ενώ το επίδικο εδαφικό τμήμα εμφαίνεται ως ιδιοκτησία του Χ. Β.. Με βάση το ίδιο τοπογραφικό διάγραμμα εκδόθηκε η .../1985 άδεια οικοδομής της Νομαρχίας Λευκάδας, προκειμένου να ανεγείρουν διώροφη οικοδομή επί του οικοπέδου τους, την οποία και επέκτειναν με την προσθήκη τρίτου ορόφου με την …/15-10-2001 άδεια οικοδομής, επίσης, της Νομαρχίας Λευκάδας και στο τοπογραφικό σκαρίφημα που συνοδεύει την άδεια αυτή η επίδικη έκταση εμφαίνεται ότι ανήκει στην ιδιοκτησία (όχι των αναιρεσειόντων), αλλά) του Χ.

Β.. Δέχεται περαιτέρω το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο, ότι ο Χ. Β. αποδέχτηκε και αυτός την κληρονομία με δήλωσή του ενώπιον της συμβολαιογράφου Λευκάδας Σοφίας Τσάκαλου, για την οποία συντάχθηκε η πράξη .../2-4-1997 της συμβολαιογράφου αυτής και με το .../2-4-1997 συμβόλαιο της ίδιας συμβολαιογράφου συνέστησε επί του εν λόγω ακινήτου που κληρονόμησε οριζόντια ιδιοκτησία, με το συμβόλαιο δε γονικής παροχής .../2-4-1997 της ίδιας, επίσης, συμβολαιογράφου, μεταβίβασε τις οριζόντιες ιδιοκτησίες που δημιουργήθηκαν στις αναιρεσίβλητες κόρες του, οι οποίες κατέστησαν, έτσι, συγκύριες του οικοπέδου κατά ποσοστό 50% εξ αδιαιρέτου η κάθε μία.

Στα προεκτιθέμενα συμβόλαια και στο προσαρτημένο σε αυτά από Ιανουαρίου 1997 τοπογραφικό διάγραμμα του αρχιτέκτονα μηχανικού Ν. Γ., η επίδικη έκταση εμφαίνεται ως τμήμα της ιδιοκτησίας των δύο πρώτων των αναιρεσιβλήτων. Ακολούθως, το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο δέχτηκε ότι από το καλοκαίρι (Ιούλιο - Αύγουστο) του έτους 1985 ο δικαιοπάροχος των αναιρεσειόντων, Ι.

Β., παραχώρησε άτυπα στο δικαιοπάροχο των δύο πρώτων αναιρεσιβλήτων, αδελφό του, Χ. Β., την επίδικη έκταση και ότι από τότε και μέχρι και το χρόνο άσκησης της ένδικης, από 7-12-2007, αγωγής, τόσο ο ίδιος όσο και οι δύο πρώτες αναιρεσίβλητες κόρες του άσκησαν επ' αυτής διαδοχικά πράξεις νομής και συγκεκριμένα την καθάριζαν, κατασκεύασαν πορτόνι στην είσοδο αυτής προς την πλευρά του δρόμου, το κλειδί του οποίου είχαν μόνο αυτοί, και απέκλειαν την είσοδο σε αυτήν και στους αναιρεσείοντες, οι οποίοι αναγνώριζαν την άτυπη αυτή μεταβίβαση του δικαιοπαρόχου τους, και γι' αυτό δεν χρησιμοποιούσαν την επίδικη έκταση.

Με βάση τις παραδοχές αυτές, το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο κατέληξε στην κρίση, ότι οι δύο πρώτες των αναιρεσιβλήτων, εφόσον ο δικαιοπάροχός τους νεμόταν με διάνοια κυρίου την επίδικη έκταση από το καλοκαίρι του 1985 - που παραχωρήθηκε άτυπα σ' αυτόν από τον προαναφερόμενο αδελφό του - έως το 1997 που μεταβίβασε, ως άνω, σ' αυτές την επίδικη έκταση κατά 50% εξ αδιαιρέτου σε κάθε μία με τα προεκτιθέμενα συμβόλαια γονικής παροχής, και στη συνέχεια οι ίδιες μέχρι και το χρόνο άσκησης της ένδικης, από 7-12-2007, αγωγής, δηλαδή για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο της εικοσαετίας, απέκτησαν την κυριότητα της επίδικης έκτασης με τα προσόντα της έκτακτης χρησικτησίας κατά ποσοστό 50% εξ αδιαιρέτου η κάθε μία.

Δηλαδή το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο έκρινε βάσιμη την ένσταση των δύο πρώτων των αναιρεσιβλήτων (εναγομένων) για κτήση της επίδικης έκτασης από αυτές κατά ποσοστό 50% εξ αδιαιρέτου η κάθε μία, ακολούθως δε απέρριψε την έφεση των αναιρεσειόντων (εναγόντων) κατά της απόφασης του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, το οποίο, έχοντας εκφέρει όμοια κρίση, είχε απορρίψει την περί διεκδικήσεως της επίδικης έκτασης αγωγή τους.

Με αυτά που δέχτηκε και, έτσι, που έκρινε το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο, δεν παραβίασε τις προαναφερθείσες ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 974, 976, 1045 και 1051 του ΑΚ, τις οποίες ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε, χωρίς να αξιώσει λιγότερα ή διαφορετικά στοιχεία από όσα απαιτούν οι διατάξεις αυτές για την απόκτηση από τις δύο πρώτες αναιρεσίβλητες (εναγόμενες) της κυριότητας της επίδικης έκτασης κατά ποσοστό 50% εξ αδιαιρέτου από την κάθε μία απ' αυτές, αντίστοιχα, με έκτακτη χρησικτησία.

Ειδικότερα, αναφέρεται στην προσβαλλόμενη απόφαση ο τρόπος -ειδική διαδοχή- ο χρόνος -καλοκαίρι του 1985- και το πρόσωπο -Ι. Β.- που παραχώρησε άτυπα, το πρόσωπο -Χ. Β.- που απέκτησε την επίδικη έκταση, καθώς και ο τρόπος -ειδική διαδοχή- και ο χρόνος -1997- μεταβίβασης της ίδιας από τον Χ. Β. στις αναιρεσίβλητες κόρες του, τέλος δε και ο χρόνος της διαδοχικής απ' αυτούς νομής, αλλά και ο συνολικός αυτής χρόνος -πλέον της εικοσαετίας- όπως και οι πράξεις νομής -καθαρισμός κ.λπ.- που τα πιο πάνω πρόσωπα άσκησαν -κατά τον ειδικότερο χρόνο άσκησης της νομής τους- στην επίδικη έκταση.

Το Δικαστήριο, επίσης, της ουσίας δεν παραβίασε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 785 επ., 994 και 1113 ΑΚ, σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 1045 και 1051 ΑΚ, αφού δέχτηκε, ότι οι αναιρεσίβλητες κατέστησαν συγκύριες της επίδικης έκτασης με έκτακτη χρησικτησία, μετά την άτυπη παραχώρησή της το καλοκαίρι του 1985 από τον αποκλειστικό κύριό της, Ι.

Β., στον αδελφό του Χ. Β., τη μεταγενέστερη μεταβίβασή της από αυτόν το έτος 1997 στις αναιρεσίβλητες κόρες του κατά ποσοστό 50% εξ αδιαιρέτου σε κάθε μία και τη σταδιακή νομή και συννομή της απ' αυτές, αντίστοιχα, για χρονικό διάστημα υπερβαίνον την 20ετία, με την προσμέτρηση στον ίδιο χρόνο συννομής της και εκείνου του άμεσου δικαιοπαρόχου τους.

Συνεπώς, ο μοναδικός λόγος της αναίρεσης, από το άρθρο 560 αριθ. 1α του ΚΠολΔ, με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Ο ίδιος λόγος αναίρεσης, κατά τις λοιπές αιτιάσεις του, με τις οποίες οι αναιρεσείοντες ψέγουν το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο, ότι κακώς έκρινε ως πράξεις νομής τις προαναφερθείσες από την πλευρά των αναιρεσιβλήτων (καθαρισμό της επίδικης έκτασης κ.λπ.), πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος, διότι αφορά εκτίμηση πραγματικών γεγονότων, η οποία δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου (άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 28-6-2010 αίτηση των 1) Σ. θυγ. Ι. Β. κ.ά. για αναίρεση της 39/2010 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Λευκάδας, που δίκασε ως Εφετείο. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα την 1η Ιουνίου 2011. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 30 Ιουνίου 2011.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ