Supreme Court dismisses appeal on procedural grounds for late filing and substantive grounds for denial of liability.

Απόφαση 1156 / 2015 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1156/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Κωνσταντίνο Τσόλα, Ευφημία Λαμπροπούλου και Εμμανουήλ Κλαδογένη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του, στις 9 Μαρτίου 2015, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Κ. Χ. του Α., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Χαρίλαο Κοψαχείλη με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 Κ.Πολ.Δ.

Του αναιρεσιβλήτου: Νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου με την επωνυμία "Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου ... Τρικάλων" που εδρεύει στο ... και εκπροσωπείται νόμιμα από τον πρόεδρο του εκκλησιαστικού συμβουλίου του, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Παναγιώτη Παπαδημητρίου με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15-1-1999 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Τρικάλων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 50/2000, 1/2001, 116/2004 μη οριστικές, 135/2006 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 735/2008 του Εφετείου Λαρίσης. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζήτησε ο αναιρεσείων με την από 21-12-2009 αίτησή του και τους από 14-10-2011 πρόσθετους λόγους της.

Εκδόθηκε η 892/2014 απόφαση του Αρείου Πάγου, με την οποία κηρύχθηκε απαράδεκτη η συζήτηση της αιτήσεως και των πρόσθετων λόγων της. Ήδη η υπόθεση επαναφέρεται για συζήτηση με την από 15-9-2014 κλήση του αναιρεσείοντος.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ευφημία Λαμπροπούλου ανέγνωσε την από 4-11-2011 έκθεση της κωλυομένης να μετάσχει στη σύνθεση του δικαστηρίου τούτου Αρεοπαγίτου Στυλιανής Γιαννούκου, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως και των πρόσθετων λόγων της.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 569 παρ.2, 577 παρ.2, 111 παρ.2 και 144 παρ.1 Κ.Πολ.Δ. προκύπτει ότι η παραδεκτή άσκηση των προσθέτων λόγων αναιρέσεως προϋποθέτει ότι τόσο η κατάθεση του σχετικού δικογράφου στη γραμματεία του Αρείου Πάγου όσο και η επίδοση αντιγράφου αυτού στον αναιρεσίβλητο και τους άλλους διαδίκους έχει λάβει χώρα τριάντα τουλάχιστον πλήρεις ημέρες πριν από τη συζήτηση της αιτήσεως αναιρέσεως που είχε αρχικώς οριστεί και όχι εκείνης που προσδιορίστηκε μετ' αναβολή ή ματαίωση (Ολ.Α.Π.143/1984), στις οποίες (ημέρες) δεν υπολογίζονται η ημέρα καταθέσεως, επιδόσεως και συζητήσεως.

Εξάλλου αν η τελευταία ημέρα της εν λόγω προθεσμίας είναι εξαιρετέα ή Σάββατο, δεν υπολογίζεται αυτή και η προθεσμία λήγει την 7η μ.μ. ώρα της επομένης εργάσιμης ημέρας (Ολ.Α.Π.33/1996). Η παράλειψη τηρήσεως των παραπάνω διατυπώσεων ή της μίας από αυτές συνεπάγεται την απόρριψη των πρόσθετων λόγων ως απαραδέκτων και αυτεπαγγέλτως, αποτέλεσμα το οποίο επίσης επιφέρει η μη προσκομιδή εκθέσεως επιδόσεως από την οποία να προκύπτει η εντός της οριζομένης ως άνω προθεσμίας επίδοση αυτών (Α.Π.781/2014).

Στην προκειμένη περίπτωση αφενός μεν δεν προσκομίζεται έκθεση επιδόσεως των από 14-10-2011 πρόσθετων λόγων αναιρέσεως προς το αναιρεσίβλητο, αφετέρου δε η κατάθεση αυτών στη γραμματεία του Αρείου Πάγου, που έλαβε χώρα στις 14-10-2011, είναι εκπρόθεσμη. Τούτο διότι η τριακονθήμερη προθεσμία που άρχισε την επομένη της καταθέσεώς τους (15-10-2011) συμπληρώθηκε στις 13-11-2014, επειδή δε αυτή ήταν Κυριακή, η εν λόγω προθεσμία, παρατεινόμενη αντιστοίχως, έληξε την 7η μ.μ.

ώρα της επομένης εργάσιμης ημέρας (14-11-2011), ήτοι μετά τη συζήτηση της υποθέσεως που είχε ορισθεί για την 9.30 π.μ. ώρα της ίδιας ημέρας (14-11-2011).

Συνεπώς οι πρόσθετοι λόγοι αναιρέσεως πρέπει να απορριφθούν ως απαράδεκτοι.

Από τη διάταξη του άρθρου 914 Α.Κ., κατά την οποία όποιος ζημιώσει άλλον παράνομα και υπαίτια έχει υποχρέωση να τον αποζημιώσει, σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 297, 298, 299, 300 και 932 του ίδιου κώδικα, προκύπτει ότι προϋποθέσεις της ευθύνης για αποζημίωση από αδικοπραξία αλλά και χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης που αποτελεί μη περιουσιακή ζημία είναι:

α) ζημιογόνος συμπεριφορά (πράξη ή παράλειψη), β) παράνομος χαρακτήρας της πράξεως ή παραλείψεως, γ) υπαιτιότητα, που περιλαμβάνει το δόλο και την αμέλεια και δ) πρόσφορος αιτιώδης συνάφεια μεταξύ ζημιογόνου συμπεριφοράς και αποτελέσματος, δηλαδή της ζημίας. Αμέλεια ειδικότερα υπάρχει κατά την έννοια του άρθρου 330 Α.Κ.

όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια που απαιτείται στις συναλλαγές, αυτή δηλαδή που πρέπει να καταβάλλεται κατά την συναλλακτική πίστη από το δράστη στον κύκλο της αρμοδιότητάς του, είτε υπάρχει προς τούτο σαφώς νομικό καθήκον είτε όχι, αρκεί να συμπεριφέρθηκε κατά τρόπο αντίθετο από εκείνον που επιβάλλεται από τις περιστάσεις (Α.Π.145/2014).

Παράνομη είναι η συμπεριφορά που αντίκειται σε απαγορευτικό ή επιτακτικό κανόνα δικαίου ο οποίος απονέμει δικαίωμα ή προστατεύει συγκεκριμένο συμφέρον του ζημιωθέντος, μπορεί δε η συμπεριφορά αυτή να συνίσταται σε θετική ενέργεια ή σε παράλειψη ορισμένης ενέργειας. Για την κατάφαση της παρανομίας δεν απαιτείται παράβαση συγκεκριμένου κανόνα δικαίου αλλά αρκεί η αντίθεση της συμπεριφοράς στο γενικότερο πνεύμα του δικαίου ή στις επιταγές της έννομης τάξεως.

Έτσι παρανομία συνιστά και η παράβαση της γενικής υποχρεώσεως πρόνοιας και ασφάλειας στο πλαίσιο της συναλλακτικής και γενικότερα της κοινωνικής δραστηριότητας των ατόμων, δηλαδή η παράβαση της κοινωνικώς επιβεβλημένης και εκ της θεμελιώδους δικαιικής αρχής της συνεπούς συμπεριφοράς απορρέουσας υποχρεώσεως λήψεως ορισμένων μέτρων επιμελείας για την αποφυγή προκλήσεως ζημίας σε έννομα αγαθά τρίτων προσώπων.

Η αθέτηση προϋφιστάμενης ενοχής και μόνη δεν συνιστά άνευ άλλου και αδικοπραξία. Είναι όμως δυνατόν μία υπαίτια ζημιογόνος συμπεριφορά (πράξη ή παράλειψη) με τη οποία παραβιάζεται η σύμβαση, πέραν της αξιώσεως από τη σύμβαση, να θεμελιώνει και αξίωση από αδικοπραξία όταν και χωρίς τη συμβατική σχέση διαπραττόμενη θα ήταν παράνομη, ως ενέχουσα προσβολή δικαιώματος το οποίο αντιτάσσεται κατά του ζημιώσαντος και όφειλε αυτός να το σεβασθεί (Α.Π.1500/2014).

Τέλος το νομικό πρόσωπο δικαιούται να αξιώσει χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, εφόσον πρόκειται περί αδικοπρακτικής συμπεριφοράς του προσβάλλοντος από την οποία πλήττεται η πίστη, η φήμη, το επάγγελμα ή το μέλλον του. Στην προκειμένη περίπτωση με την από 15-1-1999 αγωγή του το ενάγον και ήδη αναιρεσίβλητο νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου με την επωνυμία "Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου ...

Τρικάλων" εξέθεσε τα εξής: Ότι με το από 2-6-1997 ιδιωτικό συμφωνητικό που καταρτίσθηκε μεταξύ αυτού και του εναγομένου και ήδη αναιρεσείοντος ανέθεσε στον τελευταίο τις αναφερόμενες εργασίες συντηρήσεως και αναστηλώσεως του προαναφερθέντος Ιερού Ναού. Ότι στις 11-8-1997, κατά την εκτέλεση των εργασιών καθαιρέσεως της κεραμώσεως και της ξύλινης στέγης του ναού, ο εναγόμενος από αμέλειά του (η οποία συνίσταται στο ότι παρέλειψε να λάβει τα προστατευτικά μέτρα που λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτήν και τα οποία προβλέπονταν από την εκπονηθείσα από τους αναφερόμενους πολιτικό μηχανικό και αρχαιολόγο σχετική μελέτη, επί πλέον δε στο ότι για την εκτέλεση του έργου δεν χρησιμοποίησε έμπειρο τεχνικό προσωπικό αλλά αλλοδαπούς ανειδίκευτους εργάτες) προκάλεσε την κατάρρευση της οροφής του ναού και τις αναλυτικά αναφερόμενες σ' αυτήν ζημίες, για την αποκατάσταση των οποίων πρέπει να γίνουν οι αναλυτικά αναφερόμενες εργασίες και να καταβληθεί το αναφερόμενο για καθεμία από αυτές ποσό και συνολικά το ποσό των 23.000.000 δραχμών.

Ότι ο ανωτέρω ιερός ναός του, ο οποίος είχε ανεγερθεί το 17ο αιώνα, είχε ιδιαίτερη αρχαιολογική και ιστορική αξία και γι' αυτό είχε κηρυχθεί διατηρητέο μνημείο, αποτελούσε το μόνο ιστορικό μνημείο του χωρίου ... και ήταν πόλος έλξεως για πολλούς επισκέπτες, για το ίδιο δε το ενάγον, καθώς και για τους ενορίτες του είχε ιδιαίτερη συναισθηματική αξία διότι ήταν ταυτισμένο με την ιστορία του χωριού, το δε γεγονός της καταρρεύσεως της στέγης του και της καταστροφής του, που είχε ως περαιτέρω συνέπεια την απώλεια της ιστορικής και αρχαιολογικής του αξίας, προξένησε στο ίδιο και τους ενορίτες του βαθιά θλίψη και στενοχώρια.

Ότι συνεπεία της ανωτέρω παράνομης και υπαίτιας συμπεριφοράς του εναγομένου υπέστη ζημία ανερχόμενη στο πιο πάνω ποσό των 23.000.000 δραχμών και ηθική βλάβη, για την αποκατάσταση της οποίας πρέπει να του καταβληθεί χρηματική ικανοποίηση ανερχόμενη στο ποσό των 80.000.000 δραχμών. Ζήτησε δε να υποχρεωθεί ο εναγόμενος να του καταβάλει τα πιο πάνω ποσά και συνολικά 103.000.000 δραχμές νομιμοτόκως.

Με αυτό το περιεχόμενο και αίτημα η αγωγή είναι νόμιμη και ορισμένη αφού περιέχει όλα τα στοιχεία που αναφέρθηκαν στην αρχή της παρούσης, τα οποία είναι απαραίτητα για τη νομική θεμελίωσή της ως αγωγής από αδικοπραξία, ήτοι τη ζημιογόνο συμπεριφορά του εναγομένου, τον παράνομο χαρακτήρα της, την υπαιτιότητα του εναγομένου και την αιτιώδη συνάφεια μεταξύ της ζημιογόνου συμπεριφοράς αυτού και της ζημίας του ενάγοντος, καθώς και τα στοιχεία που είναι αναγκαία για τη θεμελίωση της αξιώσεως του ενάγοντος για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.

Ειδικότερα η αγωγή: Α) Eίναι ορισμένη ως προς το στοιχείο της ζημιογόνου συμπεριφοράς του εναγομένου (πράξεων ή παραλείψεων), αφού σαφώς εκτίθεται ότι αυτή συνίσταται στις παραλείψεις του: α) να λάβει τα λεπτομερώς αναφερόμενα προστατευτικά μέτρα προς αποτροπή της καταρρεύσεως της οροφής του ιερού ναού και β) να χρησιμοποιήσει έμπειρο τεχνικό προσωπικό για την εκτέλεση των σχετικών εργασιών.

Επίσης είναι ορισμένη ως προς το στοιχείο του παρανόμου της συμπεριφοράς αυτής, διότι οι ανωτέρω υπαίτιες και ζημιογόνες παραλείψεις του εναγομένου και χωρίς τη συμβατική σχέση θα ήταν παράνομες ως αντικείμενες στον επιβαλλόμενο από το δίκαιο κατά το άρθρο 914 Α.Κ. γενικό καθήκον να μη ζημιώνει κανένας άλλον υπαιτίως.

Β) Τα επί μέρους κονδύλια αποζημιώσεως είναι ορισμένα διότι παρατίθενται οι αναγκαίες εργασίες για την αποκατάσταση κάθε επί μέρους ζημίας και το ποσό που πρέπει να καταβληθεί για καθεμία από αυτές, δεν ήταν δε αναγκαίο να παρατεθούν και άλλα στοιχεία (όπως το μέγεθος των καταστραφέντων πραγμάτων, το είδος των εικονογραφήσεων ή η καλλιτεχνική τους αξία).

Γ) Όσον αφορά τη χρηματική ικανοποίηση, τα εκτιθέμενα περιστατικά είναι επαρκή για τη θεμελίωση της σχετικής αξιώσεως του ενάγοντος αφού, με βάση τα περιστατικά αυτά, από την παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά του εναγομένου και ιδίως από την συνεπεία της καταρρεύσεως της οροφής του ναού απώλεια της ιστορικής και αρχαιολογικής του αξίας, επλήγη η πολιτιστική και θρησκευτική οντότητα του ενάγοντος και συνακόλουθα το μέλλον του, τα δε περαιτέρω διαλαμβανόμενα σ' αυτήν για θλίψη και στενοχώρια του ενάγοντος και των ενοριτών του εκτίθενται ως εκ περισσού.

Συνεπώς ο πρώτος λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο ο αναιρεσείων αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση τις από το άρθρο 559 αριθ.1 εδ.α και 14 Κ.Πολ.Δ. πλημμέλειες και συγκεκριμένα ότι, μη απορρίπτοντας την αγωγή ως αόριστη για το λόγο ότι δεν περιείχε τα ανωτέρω στοιχεία, παραβίασε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 297, 298, 299, 681, 914, 932 Α.Κ., άλλως παρά το νόμο δεν κήρυξε απαράδεκτο, είναι αβάσιμος.

Με την προσβαλλόμενη απόφαση έγιναν δεκτά, κατά το μέρος που ενδιαφέρει τον αναιρετικό έλεγχο, τα εξής: "Ο Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου (ενάγων) κείται στο κέντρο του χωριού ... του Δήμου Τυμφαίων Τρικάλων. Ο ναός είναι τρίκλιτη θολοσκέπαστη βασιλική μεγάλων διαστάσεων του 18ου αιώνα, ο οποίος με... απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού και μετά ομόφωνη γνωμοδότηση του τοπικού Συμβουλίου Μνημείων Θεσσαλίας...

που δημοσιεύτηκε στην ΕτΚ... χαρακτηρίσθηκε ιστορικό διατηρητέο μνημείο. Επειδή λόγω της πολύχρονης λειτουργίας του, των μεταγενέστερων επεμβάσεων και των σεισμών ο ναός είχε υποστεί φθορές, τον Ιούλιο 1994 ανέθεσε στον αρχαιολόγο Κ. Μ. και στον πολιτικό μηχανικό Χ. Τ. την εκπόνηση μελέτης για την ενίσχυση, στερέωση και αποκατάσταση του ναού, η οποία και του παραδόθηκε τον Ιανουάριο 1995 με τις περιεχόμενες σ' αυτή τεχνικές προτάσεις.

Στη συνέχεια δυνάμει του από 2-6-1997 ιδιωτικού συμφωνητικού, που καταρτίσθηκε στο ... μεταξύ των νομίμων εκπροσώπων του ενάγοντα ναού και του εναγομένου εργολάβου, συμφωνήθηκε η ανάθεση σ' αυτόν του έργου της συντήρησης και αναστήλωσης του ναού με το ρητό όρο ότι οι εργασίες θα εκτελεσθούν βάσει της ως άνω εκπονηθείσης μελέτης και υπό την επίβλεψη του μηχανικού Χ.

Τ.. Πράγματι, σε εκτέλεση της ως άνω σύμβασης, ο εναγόμενος άρχισε στις 5-6-1997 τις συμφωνηθείσες εργασίες για την ενίσχυση, στερέωση και αποκατάσταση του ιερού ναού. Στις 11-8-1997 και περί ώρα 19.30 μ.μ. και ενώ ο εργολάβος προέβαινε στις εργασίες καθαίρεσης της υπάρχουσας κεραμώσεως και της ξύλινης στέγης μαζί με το μη ειδικευμένο, προστηθέν απ' αυτόν εργατικό προσωπικό (Αλβανούς) κατέρρευσε ο κεντρικός τρούλος (οροφή) του ιερού ναού.

Η κατάρρευση του ως άνω θόλου οφειλόταν σε υπαιτιότητα του εναγομένου εργολάβου. Συγκεκριμένα, ενώ η ως άνω εκπονηθείσα μελέτη του μηχανικού προέβλεπε ότι κατά τη διενέργεια των εργασιών θα έπρεπε να ληφθούν τα αναγκαία προστατευτικά μέτρα, δηλαδή τα φέροντα τόξα, ο κεντρικός θόλος και τα φουρνικά να υποστηλωθούν με πυκνή χονδροξυλεία (ελατάκια) ανά 40 εκατοστά στα τόξα, κάνναβο 50 Χ 50 εκατοστών στον κεντρικό θόλο και αραιότερα στα φουρνικά, να καλουπωθούν με σανίδια, ξυλότυπους και σφήνες και να τοποθετηθούν ανάμεσα στο σανίδωμα και στους θόλους, όπου υπάρχουν τοιχογραφίες, προστατευτικό νάιλον και χονδρό μάλλινο ύφασμα...

ο εναγόμενος, από έλλειψη της δέουσας προσοχής την οποία όφειλε από τις περιστάσεις να καταβάλει και μη επιδεικνύοντας τη δέουσα επιμέλεια που όφειλε κατά τα συναλλακτικά ήθη να καταβάλει, δεδομένου μάλιστα ότι ο ανωτέρω μηχανικός στη μελέτη του είχε υποδείξει τα αναγκαία προστατευτικά μέτρα και ο ίδιος λόγω της πείρας του όφειλε να διαγνώσει ότι, λόγω της σύνθεσης του θόλου από ασβεστόλιθο και ασβεστοκονίαμα αλλά και της παλαιότητος του ναού, δεν δύναται να προβεί σε επισκευές στη στέγη χωρίς τις αναγκαίες υποστηλώσεις, δεν έλαβε κανένα μέτρο υποστήλωσης ούτε καλούπωσε από κάτω με σανίδια, καμπύλους ξυλότυπους και σφήνες, με συνέπεια να καταρρεύσει ο θόλος και από την πτώση των λίθων να καταστραφούν οι αγιογραφίες του τρούλου, ο δεσποτικός θρόνος, η ξύλινη κλίμακα που οδηγεί στον άμβωνα και το ξύλινο τέμπλο, δεδομένου ότι ο εναγόμενος, πλην των ανωτέρω παραλείψεων υποστηλώσεως, δεν τοποθέτησε ανάμεσα στο σανίδωμα και στον κεντρικό θόλο, όπου υπάρχουν τοιχογραφίες, γάζα, προστατευτικό νάιλον και χοντρό μάλλινο ύφασμα "κετσέ", αφρό πολυουρεθάνης, που...

κατά τη μελέτη κρίθηκαν απαραίτητα για την προστασία των αγιογραφιών... Ο ισχυρισμός του εναγομένου ότι η πτώση οφειλόταν κυρίως στις καταρρακτώδεις βροχές και στην παλαιότητα του ναού, που αποτελεί και λόγο έφεσης για την άρνηση της υπαιτιότητάς του... κρίνεται αναπόδεικτος και απορριπτέος... Περαιτέρω...

αποδείχθηκε ότι από την πτώση του τρούλου του ναού καταστράφηκαν τα εξής: 1) Οι αγιογραφίες του τρούλου, ο οποίος απεικόνιζε στο κέντρο τον παντοκράτορα περιστοιχιζόμενο από τους δώδεκα αποστόλους, για την αποκατάσταση των οποίων απαιτείται το ποσό των 3.000.000 δραχμών. 2) Η ξύλινη κλίμακα που οδηγεί στον άμβωνα, για την αγορά και τοποθέτηση της οποίας απαιτείται ποσό 500.000 δραχμών. 3) Ο δεσποτικός θρόνος, για την αγορά του οποίου απαιτείται ποσό 2.000.000 δραχμών. 4) Το ξύλινο τέμπλο (που είναι μεταγενέστερο του ναού και φιλοξενούσε εικόνες του 20ου αιώνα), για την αποκατάσταση του οποίου απαιτούνται 5.000.000 δραχμές...

Επομένως ο ενάγων από τις υπαίτιες και παράνομες ως άνω πράξεις και παραλείψεις του εναγομένου υπέστη συνολική ζημία 10.500.000 δραχμών (3.000.000 + 500.000 + 2.000.000 + 5.000.000) ή άλλως 30.814 ευρώ. Περαιτέρω από την ως άνω συμπεριφορά ο ενάγων υπέστη ηθική βλάβη διότι ο ναός είναι διατηρητέο ιστορικό μνημείο, μοναδικό μνημείο της κοινότητας ..., εσωτερικά ο ναός είναι κατάγραφος με τοιχογραφίες που χρονολογούνται πιθανότατα στις αρχές του 19ου αιώνα, έχει ενορίτες πάνω από 3.000 κατοίκους, για τους οποίους ο καταρρεύσας ναός είχε μεγάλη συναισθηματική αξία και προκάλεσε στην ενορία μεγάλο άλγος, θλίψη και στενοχώρια.

Προσβλήθηκε επομένως η πολιτιστική και θρησκευτική οντότητα του ενάγοντος και όλου του πληρώματός του, κλονίζοντας το θρησκευτικό τους συναίσθημα. Προς αποκατάσταση της ηθικής βλάβης του ενάγοντα ο εναγόμενος, λαμβάνοντας υπόψη την αδικοπραξία, τις συνθήκες τέλεσης, το ύψος των βλαβών και την περιουσιακή και κοινωνική κατάσταση των διαδίκων μερών, πρέπει να καταβάλει χρηματική ικανοποίηση το ύψος της οποίας πρέπει να καθορισθεί σε 5.000 ευρώ...".

Με βάση αυτές τις παραδοχές το εφετείο απέρριψε την έφεση του αναιρεσιβλήτου και δέχθηκε την έφεση του αναιρεσείοντος, εξαφάνισε την απόφαση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, με την οποία είχε γίνει μερικώς δεκτή η αγωγή για το ποσό των 48.749 ευρώ και, αφού κράτησε την υπόθεση και δίκασε την αγωγή, την δέχθηκε μερικώς και υποχρέωσε τον αναιρεσείοντα να καταβάλει στον αναιρεσίβλητο το ποσό των 35.814 ευρώ νομιμοτόκως.

Έτσι που έκρινε το εφετείο δεν παραβίασε ευθέως ή εκ πλαγίου τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 297, 298, 299, 914 και 932 Α.Κ. ούτε στέρησε την προσβαλλόμενη απόφασή του νομίμου βάσεως, αφού διέλαβε σ' αυτήν επαρκείς, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες ως προς τα κρίσιμα ζητήματα της παράνομης και υπαίτιας συμπεριφοράς του αναιρεσείοντος που προκάλεσε τη ζημία του αναιρεσιβλήτου, καθώς και της ηθικής βλάβης του τελευταίου.

Συνεπώς ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως με τον οποίο ο αναιρεσείων, επικαλούμενος πλημμέλειες από το άρθρο 559 αριθ.1 εδ.α και 19 Κ.Πολ.Δ. (ταυτιζόμενες με τις ανωτέρω αιτιάσεις κατά της προσβαλλομένης που περιέχονται στον πρώτο λόγο αναιρέσεως με τα στοιχεία Α και Γ), υποστηρίζει τα αντίθετα, είναι αβάσιμος.

Κατά το άρθρο 559 αριθ.8 περ.β Κ.Πολ.Δ. ιδρύεται λόγος αναιρέσεως όταν το δικαστήριο της ουσίας παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Πράγματα με την έννοια της πιο πάνω διατάξεως θεωρούνται οι ασκούντες ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης αυτοτελείς ισχυρισμοί των διαδίκων που υπό την προϋπόθεση της νόμιμης προτάσεώς τους θεμελιώνουν ιστορικώς το αίτημα της αγωγής, ανταγωγής, ενστάσεως ή αντενστάσεως, ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος (Ολ.Α.Π.25/2003), όχι δε και εκείνοι που συνέχονται με την ιστορική βάση της αγωγής, της ενστάσεως ή της αντενστάσεως και αποτελούν άρνησή της (Ολ.Α.Π. 469/1984).

Στην προκειμένη περίπτωση με τον τρίτο λόγο αναιρέσεως ο αναιρεσείων αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την από το άρθρο 559 αριθ.8 περ.β Κ.Πολ.Δ. πλημμέλεια, ήτοι ότι δεν έλαβε υπόψη τον τρίτο λόγο της εφέσεώς του, με τον οποίο είχε ισχυρισθεί ότι δεν συντρέχουν οι όροι ευθύνης του από την αποδιδόμενη σ' αυτόν αδικοπραξία και ειδικότερα η αιτιώδης συνάφεια μεταξύ των αποδιδόμενων σ' αυτόν παραλείψεων κατά την εκτέλεση του έργου και του επελθόντος αποτελέσματος, το οποίο θα επερχόταν σε κάθε περίπτωση λόγω της παλαιότητος του ναού και της προηγηθείσης καταρρακτώδους βροχής.

Ο λόγος αυτός είναι προεχόντως απαράδεκτος, διότι ο περιεχόμενος στον προαναφερθέντα λόγο εφέσεως ισχυρισμός του αναιρεσείοντος συνιστούσε άρνηση της αγωγής και συνεπώς δεν αποτελούσε πράγμα κατά την έννοια του άρθρου αριθ.8 περ.β Κ.Πολ.Δ. Συνακόλουθα πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως και να καταδικασθεί ο αναιρεσείων στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου (το οποίο κατέθεσε προτάσεις) σύμφωνα με το σχετικό αίτημα του τελευταίου (άρθρα 176, 183 και 191 παρ.2 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 21 Δεκεμβρίου 2009 αίτηση του Κ. Χ. για αναίρεση της 735/2008 αποφάσεως του Εφετείου Λαρίσης και τους από 14 Οκτωβρίου 2011 πρόσθετους λόγους αυτής.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου, την οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 9 Ιουνίου 2015.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στις 31 Αυγούστου 2015.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ