1153/2014 · 1153/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1153 / 2014 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1153/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Γεράσιμο Φουρλάνο, Εμμανουήλ Κλαδογένη και Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 25 Νοεμβρίου 2013, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, Ιωάννα Λεμπέση, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ..

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Κωνσταντίνου Παναγόπουλου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 13-12-2005 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Χαλκίδας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 166/2007 του ίδιου Δικαστηρίου και 160/2009 του Εφετείου Αθηνών(μεταβατική έδρα Χαλκίδας). Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά το αναιρεσείον με την από 275-2011 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Εμμανουήλ Κλαδογένης, ανέγνωσε την από 1-11-2012 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε 1.την αναίρεση της προσβαλλομένης απόφασης κατά παραδοχή του πρώτου λόγου της αίτησης αναίρεσης και 2. την απόρριψη των λοιπών λόγων της αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 562 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ: "Είναι απαράδεκτος λόγος αναιρέσεως που στηρίζεται σε ισχυρισμό ο οποίος δεν προτάθηκε νόμιμα στο δικαστήριο της ουσίας, εκτός αν πρόκειται: α) για παράβαση που δεν μπορεί να προβληθεί στο δικαστήριο της ουσίας, β) για σφάλμα που προκύπτει από την ίδια την απόφαση και γ) για ισχυρισμό που αφορά τη δημόσια τάξη". Η διάταξη αυτή, η οποία αποτελεί εκδήλωση της θεμελιώδους αρχής, ότι ο Αρειος Πάγος ελέγχει τη νομιμότητα της αποφάσεως του δικαστηρίου της ουσίας με βάση την πραγματική και νομική κατάσταση που όφειλε να λάβει υπόψη του ο ουσιαστικός δικαστής, καθιερώνει ειδική προϋπόθεση του παραδεκτού των λόγων αναιρέσεως, η συνδρομή της οποίας πρέπει να προκύπτει από το αναιρετήριο. Πρέπει δηλαδή να αναφέρεται στο αναιρετήριο ότι ο ισχυρισμός που στηρίζει το λόγο αναιρέσεως είχε προταθεί στο δικαστήριο το οποίο εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, έστω και αν ο εν λόγω ισχυρισμός ερευνάται αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο της ουσίας, όπως συμβαίνει με τα άρθρα 91 παρ.1 και 96 εδ. γ' Ν.Δ. 321/1969 ("Κώδικας Δημοσίου Λογιστικού") και ήδη με τα άρθρα 90 παρ.1 94 εδ'. τελευταίο Ν. 2362/1995 ("Δημόσιο Λογιστικό - Έλεγχος Δαπανών"), τα οποία ορίζουν, ότι ο χρόνος παραγραφής των χρηματικών αξιώσεων κατά του Δημοσίου είναι πέντε ετών, εφόσον από άλλη γενική ή ειδική διάταξη δεν ορίζεται βραχύτερος χρόνος παραγραφής και ότι η εν λόγω παραγραφή λαμβάνεται υπόψη αυτεπαγγέλτως από τα δικαστήρια (Α.Π. 120/2007, Α.Π. 2075/2007).

Συνεπώς, ο από το άρθρο 559 αριθμ. 1 Κ.Πολ.Δ. πρώτος λόγος αναιρέσεως, ότι το Εφετείο, παρά την υποχρέωση του να εξετάσει αυτεπαγγέλτως την παραγραφή των αγωγικών αξιώσεων της αναιρεσίβλητης κατά του Ελληνικού Δημοσίου, παρέλειψε να το πράξει, είναι απαράδεκτος, αφού δεν διαλαμβάνεται στο αναιρετήριο, ότι ο περί παραγραφής ισχυρισμός προτάθηκε στο δικαστήριο της ουσίας. Σημειωτέον δε, ότι, όπως προκύπτει από τα δικόγραφα του αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου, αυτό δεν προέβαλε τον περί παραγραφής ισχυρισμό ούτε στο πρωτοβάθμιο, ούτε στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο.

Από τις διατάξεις των άρθρων 118 αριθ. 4, 566 παρ. 1 ΚΠολΔ προκύπτει, ότι στο έγγραφο της αναίρεσης πρέπει να αναφέρεται κατά τρόπο σαφή, ορισμένο και ευσύνοπτο, η νομική πλημμέλεια που αποδίδεται στο δικαστήριο που εξέδωσε την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, ώστε να είναι δυνατόν να διαπιστωθείς αν και ποιον λόγο αναίρεσης από τους περιοριστικώς αναφερόμενους στο άρθρο 559 ΚΠολΔ θεμελιώνει η αιτίαση που προβάλλεται. Διαφορετικά ο λόγος αναίρεσης απορρίπτεται αυτεπαγγέλτως, λόγω της αοριστίας του, ως απαράδεκτος, χωρίς να επιτρέπεται η συμπλήρωση των στοιχείων που λείπουν με παραπομπή σε άλλα διαδικαστικά έγγραφα. Ειδικότερα, ως προς το λόγο αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ πρέπει να προσδιορίζονται, όχι μόνο σε τι συνίσταται η έλλειψη νόμιμης βάσης, ποιες αιτιολογίες και για ποιο λόγο είναι ασαφείς, ανεπαρκείς ή αντιφατικές, το ουσιώδες ζήτημα στο οποίο ανάγονται αλλά και ο ουσιαστικός κανόνας δικαίου που παραβιάστηκε εκ πλαγίου, του οποίου ορισμένα στοιχεία του πραγματικού και ποια δεν καλύπτονται από τις αιτιολογίες της απόφασης (πρβλ. ΑΠ 355/2004). Έτσι, ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο αποδίδονται στο Εφετείο πλημμέλειες από το άρθρο 559 αριθ.19 ΚΠολΔ λόγω ανεπαρκούς και πλημμελούς αιτιολογίας σχετικά με έγγραφα τα οποία, κατά το αναιρεσείον, έπρεπε να παραδώσει σε αυτό η αναιρεσίβλητη σε εκτέλεση της συμβάσεως εγγυήσεως, χωρίς να προσδιορίζονται οι κανόνες του ουσιαστικού δικαίου που παραβιάσθηκαν εκ πλαγίου, λόγω της αοριστίας του, είναι απαράδεκτος.

Κατά το άρθρο 281 ΑΚ, η άσκηση του δικαιώματος απαγορεύεται αν υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός ή ο οικονομικός σκοπός του δικαιώματος. Κατά την έννοια της διατάξεως αυτής το δικαίωμα θεωρείται ότι ασκείται καταχρηστικά όταν η συμπεριφορά του δικαιούχου που προηγήθηκε ή η πραγματική κατάσταση που διαμορφώθηκε κατά το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε ή οι περιστάσεις που μεσολάβησαν, χωρίς κατά νόμον να εμποδίσουν τη γένεση ή να επάγονται την απόσβεση του δικαιώματος, καθιστούν μη ανεκτή τη μεταγενέστερη άσκηση του κατά τις περί δικαίου και ηθικής αντιλήψεις του μέσου κοινωνικού ανθρώπου, αφού τείνουν στην ανατροπή καταστάσεως που δημιουργήθηκε υπό ορισμένες ειδικές συνθήκες και διατηρήθηκε για πολύ χρόνο με επακόλουθο να συνεπάγεται εξόχως επαχθείς συνέπειες για τον υπόχρεο. Η αξίωση με την οποία διώκεται η συμμόρφωση στις υποχρεώσεις από την σύμβαση αποκρούεται ως καταχρηστική όταν η άσκησή της υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη, τα χρηστά ήθη, ο κοινωνικός και οικονομικός σκοπός του δικαιώματος. Η υπέρβαση αυτή είναι προφανής όταν προκαλεί την έντονη εντύπωση αδικίας σε σχέση με το όφελος του δικαιούχου από την άσκηση του δικαιώματος του. Στην προκειμένη περίπτωση, το αναιρεσείον προέβαλε στο Εφετείο τον και πρωτοδίκως προβληθέντα ισχυρισμό, ο οποίος έχει ως εξής: "Επειδή ... η αντίδικος με το αριθ. ... έγγραφό της προς το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους ... ζήτησε από το Ελληνικό Δημόσιο την εξόφληση της απαίτησης της από βιοτεχνικό δάνειο που χορήγησε η αντίδικος στη επιχείρηση "ΞΗΡΑΝΤΗΡΙΑ ΕΥΒΟΙΑΣ ΑΕ", με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου. Σε απάντηση του ανωτέρω εγγράφου η ανωτέρω Υπηρεσία με το υπ' αριθ. ... έγγραφό της, της ζήτησε να της αποστείλει τα σε αυτό αναφερόμενα συμπληρωματικά στοιχεία, προκειμένου να προβεί στην καταβολή του οφειλομένου ποσού, ήτοι ακριβές αντίγραφο της πρόσθετης δανειακής σύμβασης για το χορηγούμενο ποσό του δανείου, καθώς η υπ' αριθ. ... σύμβαση ήταν ανοιχτού αλληλόχρεου λογαριασμού, και ακριβή φωτοαντίγραφα του Πιστοποιητικού του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου για εγκατάσταση και λειτουργία των μηχανημάτων, καθώς και να γνωρίσει στην άνω Υπηρεσία αν τηρήθηκε ο όρος που είχε τεθεί από την αριθ. ... εγκριτική πράξη. Όπως ωστόσο, προκύπτει από το υπ' αριθ. πρωτ. ... έγγραφο της ανωτέρω Υπηρεσίας, ενώ αναμενόταν η χορήγηση των αιτηθέντων συμπληρωματικών στοιχείων, η αντίδικος ουδέποτε απήντησε στο υπ' αριθ. πρωτ. ... έγγραφό της ούτε προσκόμισε τα αιτηθέντα στοιχεία, αλλά αντ' αυτού άσκησε την κριθείσα από 13.12.2005 αγωγή της. Η ανωτέρω περιγραφόμενη συμπεριφορά της αντιδίκου συνιστά προφανή υπέρβαση των ορίων που θέτει η διάταξη του 281 ΑΚ. ...". Ο ισχυρισμός αυτός δεν είναι νόμιμος, καθόσον δεν αναφέρεται καθόλου ποιες επαχθείς συνέπειες προκαλεί στο αναιρεσείον η ιστορούμενη μη συνεπής συμπεριφορά της αναιρεσίβλητης και πως η κατά το αναιρεσείον προφανής υπέρβαση των ορίων που επιβάλλουν η καλή πίστη, τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός και οικονομικός σκοπός του δικαιώματος προκαλεί την έντονη εντύπωση αδικίας σε σχέση με το όφελος της αναιρεσίβλητης από την άσκηση του δικαιώματός της. Επομένως, το Εφετείο, το οποίο έκρινε ομοίως, δεν υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ.1 ΚΠολΔ, καθόσον ορθώς ερμήνευσε και εφάρμοσε το άρθρο 281 ΑΚ και ο τα αντίθετα υποστηρίζων τρίτος λόγος αναιρέσεως είναι αβάσιμος.

Ακολούθως, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως και να καταδικασθεί το αναιρεσείον στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 27-5-2011 αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου για αναίρεση της υπ'αριθ.160/2009 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει το αναιρεσείον στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε τριακόσια (300) ευρώ..

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, την 10η Δεκεμβρίου 2013.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, την 2η Ιουνίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ