Supreme Court allows appeal against lower court for violating interpretation rules of legal acts regarding exclusive parking rights.

Απόφαση 1151 / 2006 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1151/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Βούλγαρη, Δημήτριο Κυριτσάκη, Αχιλλέα Νταφούλη και Αντώνιο Παπαθεοδώρου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 3 Φεβρουαρίου 2006, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. ........, και 2. ......, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Αθανάσιο Τασσόπουλο, χωρίς να καταθέσει προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. ...... και 2. ....., οι οποίοι παραστάθηκαν με τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Βύρωνα Βοσκίδη, ο οποίος ανακάλεσε την από 30 Ιανουαρίου 2006 δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 14-11-2000 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων και των .... και ....., που δεν μετέχουν στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 18.157/2001 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 3.161/2002 οριστική του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Μετά από άσκηση αναίρεσης εκδόθηκε η 188/2004 απόφαση, με την οποία αναιρέθηκε η ως άνω εφετειακή απόφαση και παραπέμφθηκε η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, το οποίο στη συνέχεια εξέδωσε την 2231/2005 οριστική απόφαση, την αναίρεση της οποίας ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 5 Οκτωβρίου 2005 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αντώνιος Παπαθεοδώρου, ανέγνωσε την από 27 Ιανουαρίου 2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την εν μέρει παραδοχή της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ ιδρύεται λόγος αναίρεσης, όταν το δικαστήριο της ουσίας παραβίασε ευθέως κανόνα ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ευθεία παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου υπάρχει, όταν το δικαστήριο, βάσει των παραδοχών του στη συγκεκριμένη περίπτωση, παρέλειψε να εφαρμόσει ένα ουσιαστικό κανόνα δικαίου, ο οποίος ήταν εφαρμοστέος ή εφάρμοσε ουσιαστικό κανόνα δικαίου, τον οποίο, βάσει των παραδοχών του, δεν έπρεπε να εφαρμόσει.

Ειδικότερα το δικαστήριο παραβιάζει τους ερμηνευτικούς κανόνες των δικαιοπραξιών, που εισάγουν οι διατάξεις των άρθρων 173 και 200 ΑΚ, όταν καίτοι ανελέγκτως διαπιστώνει έστω και εμμέσως την ύπαρξη κενού ή αμφιβολίας στις δηλώσεις βούλησης των δικαιοπρακτούντων και εντεύθεν την ανάγκη συμπλήρωσης ή ερμηνείας αυτών, παραλείπει να προσφύγει, για τη συμπλήρωση ή ερμηνεία τους, στις διατάξεις των άρθρων 173 και 200 ΑΚ ή προσφεύγει στην εφαρμογή των διατάξεων αυτών και τη συμπλήρωση ή ερμηνεία της δικαιοπραξίας, καίτοι δέχεται, επίσης ανελέγκτως, ότι η δικαιοπραξία είναι πλήρης και σαφής και δεν έχει ανάγκη συμπλήρωσης ή ερμηνείας, αφού ληφθούν υπόψη και τα συναλλακτικά ήθη ως στοιχεία προσδιοριστικά της καλής πίστης. (ΑΠ 254/2003).

Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε ανελέγκτως τα εξής: Στην πόλη της Θεσσαλονίκης και στη συμβολή των οδών ..... και ...., υφίσταται πολυώροφος οικοδομή (πολυκατοικία), η οποία αποτελείται από υπόγειο, ισόγειο, ημιώροφο, πέντε κυρίους ορόφους, έναν όροφο σε εσοχή και ένα δώμα.

Με τα συμβολαιογραφικά έγγραφα, τα οποία αναφέρονται στη συνέχεια και τα οποία έχουν υποβληθεί σε νομότυπη μεταγραφή, οι διάδικοι κατέστησαν κύριοι αυτοτελών και διαιρεμένων ιδιοκτησιών της πολυκατοικίας αυτής, η οποία έχει υπαχθεί στο σύστημα της οριζόντιας ιδιοκτησίας, με την υπ' αριθ. 28544/1984 πράξη συστάσεως οριζόντιας ιδιοκτησίας του συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Δημ.

Σοφοκλείδη, που υποβλήθηκε σε νομότυπη μεταγραφή, ως ακολούθως: 1) Οι πρώτος και δεύτερος των εκκαλούντων και ήδη αναιρεσείοντες ...... και ...... κατ' ισομοιρία ο καθένας εξ αδιαιρέτου, ενός διαμερίσματος του δευτέρου υπέρ το ισόγειο ορόφου, εμβαδού 128 τ.μ. με ποσοστό συμμετοχής στα κοινόχρηστα μέρη της οικοδομής 5,70%, με το υπ' αριθ. 28680/84 πωλητήριο συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Δημ.

Σοφοκλείδη, 2) Οι τρίτος και τετάρτη των εκκαλούντων, ..... και ....., που δεν είναι ήδη διάδικοι, ενός διαμερίσματος του δευτέρου επίσης ορόφου, εμβαδού 135 τ.μ., κατά ποσοστό 60% ο πρώτος και 40% η δεύτερη, με ποσοστό συμμετοχής στα κοινόχρηστα μέρη της οικοδομής 6%, με το υπ' αριθ. 5955/1984 πωλητήριο συμβόλαιο της συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Κωνσταντίνας Μιχαλάκη και 3) οι εφεσίβλητοι και ήδη αναιρεσίβλητοι .....

και ......, κατ' ισομοιρία ο καθένας εξ αδιαιρέτου, α) ενός ισογείου καταστήματος και μιας ισόγειας αποθήκης, εμβαδού 108,50 τ.μ. και 47 τ.μ., αντιστοίχως, με ποσοστά συμμετοχής στα κοινόχρηστα μέρη της οικοδομής 9,40% το πρώτο και 1% η δεύτερη, με τα υπ' αριθ. 39203/91 και 8032/2000 πωλητήρια συμβόλαια των συμβολαιογράφων Θεσσαλονίκης Αικατερίνης Βαλσομούδη το πρώτο και Αρτέμιδος Μπουλάκη, το δεύτερο.

Η λειτουργία της πολυκατοικίας αυτής, διέπεται από κανονισμό, που περιλαμβάνεται στο ίδιο συμβολαιογραφικό έγγραφο (28544/1984) με την πράξη συστάσεως οριζόντιας ιδιοκτησίας, στον οποίο προσχώρησαν και οι εκκαλούντες, με σχετικές δηλώσεις τους, που περιλαμβάνονται στους πιο πάνω τίτλους κτήσεως, των διαμερισμάτων τους.

Στο άρθρο 3 του κανονισμού αυτού και στην παρ. ιη, αναφέρεται ότι «Η επί της πρασιάς της ..... αποθήκη, δύναται να χρησιμοποιηθεί δια πάσαν νόμιμον χρήσιν, με δικαίωμα αποκλειστικής χρήσεως υπ' αυτής του ελευθέρου χώρου της πρασιάς». Και στο άρθρο 8 παρ. α) «…….. Ωσαύτως η πρασιά ανήκει κατά χρήσιν εις την αποθήκην, ήτις ευρίσκεται επ' αυτής, η οποία, εφόσον θα χρησιμοποιή ταύτην, θα επιμελείται της συντηρήσεως, περιποιήσεως και της καθαριότητός της, με την υποχρέωσιν των ιδιοκτητών των διαμερισμάτων» να μη ρίπτουν απορρίμματα και διάφορα αντικείμενα εκ των εξωστών και παραθύρων των».

Εξάλλου, στο υπ' αριθ. 8032/2000 πωλητήριο συμβόλαιο της συμβολαιογράφου Αρτέμιδος Μπουλάκη (φύλλο 3 περ. β), αναφέρεται ρητά ότι «β) το δικαίωμα της αποκλειστικής χρήσεως της ανωτέρω πρασιάς, μέτρων τετραγωνικών 140,97 περίπου ή όσης εκτάσεως και αν είναι πλέον ή έλαττον, όπως αναφέρεται στο εργολαβικό και τον κανονισμό της οικοδομής της υφισταμένης έμπροσθεν της ανωτέρω αποθήκης και σε εκτέλεση του υπ' αριθ. 14344/1990 προσυμφώνου συμβολαίου του συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Μηνά Σεισόγλου, πωλεί, παραχωρεί, μεταβιβάζει …… στους αγοραστές», δηλαδή τους εφεσιβλήτους και ήδη αναιρεσιβλήτους.

Τέλος, στο ίδιο συμβολαιογραφικό έγγραφο, για τον προσδιορισμό του χώρου της πρασιάς, παραπέμπει στο από Αυγούστου 1982 σχεδιάγραμμα του αρχιτέκτονα – μηχανικού ....., στο οποίο η πρασιά αυτή, προσδιορίζεται με τα αλφαβητικά στοιχεία ..... και περιλαμβάνει όλο τον ακάλυπτο χώρο, που βρίσκεται δεξιά της οικοδομής, σε σχέση με αυτόν που βλέπει από την οδό ....... .

Οι εκκαλούντες, με την υπ' αριθ. καταθ. 41326/15.11.2000 αγωγή τους, ισχυρίζονται ότι ο οικοπεδούχος, πριν την έκδοση της υπ' αριθ. 3513/1982 οικοδομικής αδείας για την ανέγερση της πολυκατοικίας, προέβη σε δήλωση του ν. 960/1979, για την οποία συντάχθηκε η υπ' αριθ. 4774/7.10.1982 πράξη του συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Ιωάννου Κοτσανίδη, στην οποία αναφέρει ότι θα προβεί στη δημιουργία έξι θέσεων χώρου σταθμεύσεως, στον ελεύθερο χώρο του ισογείου της μέλλουσας να ανεγερθεί οικοδομής.

Ότι αν και οι θέσεις αυτές, σύμφωνα και με το σχετικό σχεδιάγραμμα το οποίο είχε επισυναφθεί στη δήλωση, βρίσκονται στον ακάλυπτο χώρο του όλου οικοπέδου, εμβαδού 160 τ.μ. έμπροσθεν και δεξιά στον εισερχόμενο από την οδό ....., οι αναιρεσίβλητοι, οι οποίοι κατέστησαν συγκύριοι κατά ποσοστό ½ εξ αδιαιρέτου του καταστήματος και της πιο πάνω αποθήκης, κατέλαβαν το χώρο αυτό αυθαιρέτως και απέκλεισαν τους ενάγοντες και ήδη αναιρεσείοντες οι δύο πρώτοι αυτών από τη δυνατότητα συγχρήσεως των θέσεων σταθμεύσεως, γι' αυτό και ζήτησαν την άρση της προσβολής.

Τόσο όμως από το κείμενο των πιο πάνω περικοπών του κανονισμού, στον οποίο προσχώρησαν και οι ενάγοντες με τα προαναφερόμενα συμβόλαια αγοράς τους, όσο και από το κείμενο των τελευταίων, το οποίο, στο σημείο αυτό είναι πανομοιότυπο, προκύπτει κατά τρόπο σαφή και αναμφισβήτητο, ότι το δικαίωμα της χρήσεως των θέσεων σταθμεύσεως, που βρίσκονται εντός του χώρου της πρασιάς, ανήκει αποκλειστικά, στον εκάστοτε κύριο, ή συγκυρίους της αποθήκης του ισογείου.

Πιο συγκεκριμένα, στους τίτλους κτήσεως των διαμερισμάτων των εκκαλούντων και ήδη αναιρεσειόντων των δύο πρώτων και συγκεκριμένα, τόσο στο υπ' αριθ. 28680/84 πωλητήριο συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Δημ. Σοφοκλείδη, όσο και στο υπ' αριθ. 5955/1984 πωλητήριο συμβόλαιο της συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Κωνσταντίνας Μιχαλάκη, αναφέρεται ρητά ότι «οι αγορασταί ουδέν δικαίωμα έχουν …..

και (επί) της έμπροσθεν της εις το ισόγειο ευρισκομένης αποθήκης πρασιάς». Οι ενάγοντες και ήδη αναιρεσείοντες οι δύο πρώτοι, επικαλούμενοι την ελαφρώς διάφορη διατύπωση του κανονισμού, με την οποία παρέχεται δικαίωμα αποκλειστικής χρήσεως «του ελευθέρου χώρου» της πρασιάς, ισχυρίζονται ότι η λέξη «ελευθέρου» έχει την έννοια ότι εξαιρεί της αποκλειστικής χρήσεως το χώρο των έξι θέσεων σταθμεύσεως των αυτοκινήτων, ο οποίος παραμένει στην ελεύθερη χρήση όλων των ιδιοκτητών της πολυκατοικίας, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και οι ίδιοι.

Βεβαίως, μετά νεότερη καταμέτρηση του όλου ακαλύπτου χώρου, από το μηχανικό .... προκύπτει ότι αυτός έχει συνολικό εμβαδό 188,78 τ.μ. και όχι 140,97 τ.μ., όπως αναφέρεται στον τίτλο κτήσεως των αναιρεσιβλήτων. Ο «ελεύθερος» όμως χώρος, που απομένει προς «αποκλειστική» χρήση των αναιρεσιβλήτων και συγκυρίων της αποθήκης, ανέρχεται σε 75,55 τ.μ., σύμφωνα με την ίδια τεχνική έκθεση.

Συνεπώς, όπως συνάγεται από τα προηγούμενα, ο προσδιορισμός του εμβαδού της «πρασιάς» γίνεται κατά προσέγγιση και περίπου τυχαία. Ωστόσο όμως αυτή η διαφορά δεν μπορεί να οδηγήσει στην παραδοχή ότι παραχωρήθηκε δικαίωμα χρήσεως των θέσεων σταθμεύσεως σε όλους τους ιδιοκτήτες. Η εκδοχή αυτή δεν μπορεί να γίνει δεκτή ούτε με προσφυγή στις ερμηνευτικές διατάξεις των άρθρων 173 και 200 ΑΚ.

Διότι, εκτός από την σαφή και κατηγορηματική διατύπωση του αποκλεισμού των άλλων ιδιοκτητών από τη δυνατότητα χρήσεως των θέσεων σταθμεύσεως που βρίσκονται στο χώρο της πρασιάς, ο χώρος αυτός πάντοτε ήταν περίκλειστος με περίφραξη μεταλλική, από την πλευρά της οδού ....., από την οποία υφίσταται η μοναδική είσοδός του και τα κλειδιά της εισόδου του κρατούσε μόνον ο εκάστοτε κύριος της αποθήκης, δηλαδή κατ' αρχάς μεν ο οικοπεδούχος .....

και στη συνέχεια οι αναιρεσίβλητοι. Το γεγονός άλλωστε ότι ουδέποτε έκαναν χρήση των θέσεων σταθμεύσεως, το συνομολογούν και οι εκκαλούντες, οι οποίοι αποδίδουν την όλη στάση τους στο φόβο μήπως ρίπτονται αντικείμενα από τους ενοίκους των πέριξ οικοδομών. Ο ισχυρισμός τους όμως αυτός δεν δικαιολογεί την όλη στάση τους έναντι των εκάστοτε κυρίων της αποθήκης, αν και γνώριζαν ότι ήσαν τα μόνα πρόσωπα που είχαν κλειδιά και δυνατότητα πρόσβασης στο συγκεκριμένο χώρο.

Το δικαίωμα συνεπώς της αποκλειστικής χρήσεως των χώρων σταθμεύσεως έχουν μόνο οι αναιρεσίβλητοι, οι οποίοι όμως, σύμφωνα και με ρητό όρο του κανονισμού τους (άρθρο 3 περ. στ) δεν μπορούν να τους χρησιμοποιήσουν για οποιαδήποτε άλλη χρήση (αποθήκευση πραγμάτων κλπ). Με βάση τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο απέρριψε κατ' ουσίαν την έφεση των τεσσάρων εναγόντων και ήδη αναιρεσειόντων των δύο πρώτων κατά της πρωτόδικης απόφασης που απέρριψε κατ' ουσίαν την αγωγή τους.

Κρίνοντας έτσι το Εφετείο, παραβίασε ευθέως τις ερμηνευτικές των δικαιοπραξιών διατάξεις των άρθρων 173 και 200 ΑΚ, διότι, αν και δέχθηκε ανελέγκτως ότι από τους μνημονευόμενους όρους των σχετικών δικαιοπραξιών (κανονισμός και αγοραπωλητήρια συμβόλαια) προκύπτει κατά τρόπο σαφή και αναμφισβήτητο ότι το δικαίωμα της χρήσης των θέσεων στάθμευσης, που βρίσκονται στο χώρο της πρασιάς της πολυκατοικίας, ανήκει αποκλειστικά στους εναγομένους και ήδη αναιρεσίβλητους συγκυρίους της αποθήκης του ισογείου και κατά συνέπεια δεν έχουν ανάγκη συμπλήρωσης ή ερμηνείας, στη συνέχεια, προς θεμελίωση του αποδεικτικού του πορίσματος, προσέφυγε και στις διατάξεις των άρθρων 173 και 200 ΑΚ.

Επομένως, ο πρώτος λόγος αναίρεσης, κατά το υπό στοιχ. Α' μέρος του, με τον οποίο αποδίδεται στο Εφετείο η αιτίαση από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος.

Κατόπιν όλων αυτών, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση ως προς τους συμμετάσχοντες στην αναιρετική δίκη διαδίκους και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, η σύνθεση του οποίου είναι δυνατή από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ.3 ΚΠολΔ). Τέλος, πρέπει να καταδικαστούν οι αναιρεσίβλητοι στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων (άρθρο 176, 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 2231/2005 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης ως προς τους συμμετασχόντες στην αναιρετική δίκη διαδίκους.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων, την οποία ορίζει σε επτακόσια είκοσι (720) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 10 Μαϊου 2006. Και

Δημοσιεύθηκε, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 5 Ιουνίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ