1150/2008 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1150 / 2008 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1150/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α'1 Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Βασίλειο Ρήγα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (επειδή κωλύεται ο Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου Δημήτριος Λοβέρδος), Δημήτριο Δαλιάνη, Ιωάννη-Σπυρίδωνα Τέντε, Δημήτριο Πατινίδη και Nικόλαο Λεοντή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 5 Μαΐου 2008, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Χ1, η οποία παραστάθηκε μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου της Βασίλειου Σαράκη.

Της αναιρεσιβλήτου: Εδρεύουσας στην Αθήνα ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "Εθνική Α.Ε.Ε.Γ.Α." νόμιμα εκπροσωπουμένης, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Φλώρα Τριανταφύλλου, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25/2/2002 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4055/2004 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 7601/2005 οριστική του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 11/6/2007 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Νικόλαος Λεοντής, ανέγνωσε την από 17/4/2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της 735/19-6-2007 αιτήσεως για αναίρεση της 7601/2005 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη 735/19-6-2007 αίτηση αναιρέσεως προσβάλλεται η 7601/13-9-2005 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, κατάληξη της ακόλουθης διαδικαστικής διαδρομής, κατ' επιτρεπτή κατά το άρθρο 561 § ΚΠολΔ, εκτίμηση των διαδικαστικών εγγράφων. Ειδικότερα, με την 43991/2639/29-3-2002 αγωγή εφέρετο προς διάγνωση αξίωση ασφαλίσματος της ενάγουσας και ήδη αναιρεσείουσας από συνομολογηθείσα με την εναγόμενη και ήδη αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρεία ομαδική ασφάλιση, οφειλομένου, κατά τους αγωγικούς ισχυρισμούς, λόγω επελεύσεως της καλυπτομένης ασφαλιστικώς περιπτώσεως του θανάτου του συζύγου της Χ, με ορισθείσα μόνη δικαιούχο του ασφαλίσματος, ποσού 20.000.000 δρχ.

την ενάγουσα. Επί της εν λόγω αγωγής εκδόθηκε, κατά παραδοχή της, η 4055/2004 απόφαση του Πολυμελούς Εφετείου Αθηνών και σε δεύτερο βαθμό, ύστερα από την 9523/12-11-2004 έφεση της εναγομένης, η 7601/2005 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, με την οποία, κατ' αποδοχή της, εξαφάνιση της προσβαλλόμενης δι' αυτής πρωτοβάθμιας αποφάσεως και διακράτηση της υποθέσεως, απορρίφθηκε η αγωγή ως κατ' ουσίαν αβάσιμη, σε συνέπεια με την παραδοχή της, κατ' αποδοχή της σχετικής ενστάσεως και του αντίστοιχου λόγου εφέσεως της ήδη αναιρεσίβλητης, ότι ο θανάσιμος τραυματισμός κατά το ιστορούμενο στις αιτιολογίες της αυτοκινητικό ατύχημα του συζύγου της ενάγουσας οφείλεται στην οδήγηση του αυτοκινήτου από εκείνον υπό την επήρεια οινοπνεύματος, με ανιχνευθείσα περιεκτικότητα αυτού στο αίμα του 1,0 g/l, περίπτωση η οποία κατά το σχετικό όρο της συμβάσεως ομαδικής ασφαλίσεως εξαιρείται της ασφαλιστικής καλύψεως.

Κατά της αποφάσεως αυτής εναντιώνεται η ηττηθείσα ενάγουσα με την ένδικη αίτηση αναιρέσεως και με την έννοια αυτή ερευνάται στη συνέχεια.

Ειδικότερα:

Ι. Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 1 εδ. β' ΚΠολΔ, η παραβίαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας ιδρύει λόγο αναιρέσεως μόνον αν αυτά αφορούν την ερμηνεία κανόνων δικαίου ή την υπαγωγή εις αυτούς των πραγματικών περιστατικών, δηλαδή όταν το δικαστήριο χρησιμοποιεί εσφαλμένα ή παραλείπει εσφαλμένα να χρησιμοποιήσει διδάγματα της κοινής πείρας για την διακρίβωση της έννοιας κανόνα δικαίου ή να υπαγάγει σε αυτόν τα πραγματικά περιστατικά της διαφοράς.

Εξάλλου, αιτιώδης σύνδεσμος, πρόσφορος για την επέλευση του αποτελέσματος, υπάρχει, όταν η σχετική πράξη ή παράλειψη του ζημιώσαντος ήταν ικανή, κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, να προκαλέσει τούτο. Η ύπαρξη του αιτιώδους συνδέσμου σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση είναι καθαρά πραγματική και κρίνεται από το δικαστήριο της ουσίας.

Όμως η κρίση για το αν τα πραγματικά περιστατικά, που κυριαρχικά διαπίστωσε το δικαστήριο της ουσίας, επιτρέπουν το συμπέρασμα ότι ορισμένο γεγονός μπορεί αντικειμενικά να θεωρηθεί ως πρόσφορη αιτία του αποτελέσματος που επήλθε υπόκειται στον αναιρετικό έλεγχο . Τέλος, από την αρχή της ελευθερίας των συμβάσεων (ΑΚ 361) προκύπτει η δυνατότητα των μερών στη σύμβαση ασφαλίσεως να συμφωνήσουν περιπτώσεις απαλλαγής του ασφαλιστή.

Κατά τις ανέλεγκτες αναιρετικώς ουσιαστικές παραδοχές της προσβαλλόμενης αποφάσεως "Ο θανών Χ κατά την 6.12.2000 εργαζόταν στην κοινοπραξία ".....", με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας. Η εργοδότρια κοινοπραξία κατά την 3.6.1999 συνήψε με την εναγομένη ασφαλιστική εταιρία την ... σύμβαση ομαδικής ασφάλισης καταβολής εφ' άπαξ ποσού των εργαζομένων σε αυτή, με την .....

πρόσθετη πράξη, με ημερομηνία έναρξης της ασφάλισης την 1.7.1999, αόριστης διάρκειας. Σύμφωνα με το τρίτο μέρος του ασφαλιστηρίου συμβολαίου και το άρθρο 6 αυτού τα συμβαλλόμενα μέρη συμφώνησαν ότι αν καλυπτόμενο με την επίδικη ασφάλιση ατύχημα έχει σαν συνέπεια το θάνατο ασφαλιζομένου προσώπου, η εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία θα καταβάλει στους δικαιούχους το ασφαλιζόμενο ποσό θανάτου από ατύχημα, που ίσχυε για το πρόσωπο αυτό τη στιγμή του ατυχήματος, ποσού στη κρινόμενη περίπτωση 20.000.000 δραχμών, όπως αυτό καθορίζεται στον πίνακα καλύψεων και εφόσον συντρέχουν οι παρακάτω προϋποθέσεις :

α) το ατύχημα να συνέβη κατά το χρόνο, που ίσχυε για το πρόσωπο αυτό η παρούσα ασφάλιση, β) ο θάνατος να συνέβη αμέσως ή μέσα σε δώδεκα μήνες από τη στιγμή του ατυχήματος και γ) το ατύχημα να αποτελέσει την άμεση και αποκλειστική αιτία του θανάτου του ασφαλιζόμενου. Εξάλλου, με το τρίτο άρθρο του τρίτου μέρους του ασφαλιστηρίου συμβολαίου δεν καλύπτονται με την παρούσα ασφάλιση, τα ατυχήματα και οι συνέπειές τους, που οφείλονται ολικά ή μερικά, άμεσα ή έμμεσα, μεταξύ άλλων περιπτώσεων και σε μέθη.

Ο Χ, κατά την 6.12.2000 διασκέδαζε με φίλους του σε ταβέρνα στην περιοχή ..... Περί ώρα 3.55, έχοντας καταναλώσει ικανή ποσότητα οινοπνεύματος, αναχώρησε με το ..... Ι. Χ. Ε. αυτοκίνητό του από την ταβέρνα, προκειμένου να αναλάβει χρήματα από αυτόματο ταμειακό μηχάνημα (Α. Τ. Μ.), με σκοπό να επιστρέψει στην ταβέρνα και να πληρώσει το λογαριασμό.

Περί ώρα 4.00 - 4.15 περίπου ο ως άνω Χ οδηγώντας το παραπάνω ..... Ι. Χ. Ε. αυτοκίνητο, στην επαρχιακή οδό ..., με κατεύθυνση προς .... και φθάνοντας στη χιλιομετρική θέση 8,6 της οδού αυτής, το αυτοκίνητο εκτράπηκε της πορείας του προς αριστερά με αποτέλεσμα να προσκρούσει πρώτα σε τσιμεντένιο στηθαίο, στη συνέχεια σε νησίδα και τελικά να επιπέσει και ακινητοποιηθεί σε κτίριο καταστήματος.

Από το ατύχημα αυτό ο Χ έπαθε πολλαπλές κακώσεις κεφαλής αυχένα και οπισθοπεριτοναϊκού χώρου, εξαιτίας των οποίων ως μόνης ενεργούς αιτίας προκλήθηκε άμεσα ο θάνατος. Ο Χ κατά το χρόνο θανάτου του οδηγούσε με περιεκτικότητα του αίματος του σε οινόπνευμα ένα γραμμάριο (1,00) ανά λίτρο αίματος. Η ανίχνευση του οινοπνεύματος έγινε νόμιμα από το εργαστήριο τοξικολογίας του πανεπιστημιακού νοσοκομείου Πάτρας "Άγιος Ανδρέας".

Ο Χ οδηγούσε χωρίς σύνεση και προσοχή και είχε αναπτύξει υπερβολική ταχύτητα, που υπερέβαινε τη νόμιμη επιτρεπόμενη των 50 χιλιομέτρων ανά ώρα (παραβάσεις άρθρων 12 και 20 ΚΟΚ) έχασε τον έλεγχο του οχήματός του και εκτράπηκε της πορείας του. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι το παραπάνω αυτοκίνητο, οδηγούμενο από τον Χ, πλαγιολισθαίνοντας για 16,5μ.

βγήκε από το οδόστρωμα και μετά από εναέρια πορεία 6,80 μ. πάνω από χαντάκι βάθους 1 μ. περίπου προσέκρουσε με το εμπρόσθιο μέρος του στο τσιμεντένιο στηθαίο πάνω από το χαντάκι και σε μία πινακίδα του πρατηρίου υγρών καυσίμων.... που υπήρχε στο ίδιο σημείο, εισήλθε στο χώρο του πρατηρίου ...... και συνέχισε την πορεία του με το πίσω μέρος του αφού προηγούμενα προσέκρουσε στη νησίδα ασφαλείας του πρατηρίου και κατέληξε με το πίσω μέρος του να προσκρούσει στον τοίχο παρακείμενου κτιρίου καταστήματος.

Στον τόπο του ατυχήματος βρέθηκαν ίχνη πλαγιολίσθησης και συρσίματος του αυτοκινήτου, συνολικού μήκους 64,5 μ. μέχρι το σημείο πρόσκρουσής του στο κτίριο καταστήματος. Θα πρέπει επίσης να αναφερθεί ότι του οδοστρώματος στο οποίο έλαβε χώρα το ως άνω θανατηφόρο ατύχημα υπήρχε διπλή συνεχής διαγράμμιση, υπήρχε επαρκής τεχνικός φωτισμός, η ορατότητα δεν περιοριζόταν από φυσικό ή τεχνικό εμπόδιο και η κατάσταση της οδού ήταν ξηρή - καλή.

Η εκτροπή του οχήματος τελούσε σε άμεση αιτιώδη συνάφεια με την ποσότητα του οινοπνεύματος που είχε καταναλώσει ο παθών, ο οποίος κατά τα προεκτεθέντα διασκέδαζε σε ταβέρνα του ..... Η οδήγηση χωρίς σύνεση και προσοχή και η ανάπτυξη κατά τα άνω υπερβολικής ταχύτητας και ο συνακόλουθος θάνατος του Χ (συζύγου της αναιρεσείουσας) οφείλεται στην περιεκτικότητα του οινοπνεύματος στο αίμα του, που του είχε δημιουργήσει μέθη.

Το παραπάνω ατύχημα, που είχε ως συνέπεια τον θάνατο του ασφαλισμένου Χ, οφείλεται σε μέθη αυτού και συνεπώς είναι ουσιαστικά βάσιμη η ένσταση της εναγομένης περί αποκλεισμού της ευθύνης της σύμφωνα με τον ως άνω όρο του ασφαλιστηρίου". Κατά τις αιτιολογίες της αποφάσεως η οδήγηση χωρίς σύνεση και προσοχή και η ανάπτυξη υπερβολικής ταχύτητας και η συνεπεία αυτών εκτροπή του οδηγουμένου από τον σύζυγο της αναιρεσείουσας Χ αυτοκινήτου, με συνακόλουθο τον θανάσιμο τραυματισμό του τελευταίου, τελεί σε άμεση αιτιώδη συνάφεια και οφείλεται στη μέθη αυτού, περίπτωση που εξαιρείται από την ασφαλιστική κάλυψη και αποκλείει την ευθύνη της αναιρεσίβλητης ασφαλιστικής εταιρείας κατά τον σχετικό όρο της συνομολογηθείσης συμβάσεως ομαδικής ασφαλίσεως, κατά το περιεχόμενο του οποίου, κατά τις διαφεύγουσες πάντοτε τον αναιρετικό έλεγχο αιτιολογίες της προσβαλλόμενης αποφάσεως "δεν καλύπτονται με την παρούσα ασφάλιση, τα ατυχήματα και οι συνέπειές τους που οφείλονται ολικά ή μερικά, άμεσα ή έμμεσα, μεταξύ άλλων περιπτώσεων, και σε μέθη".

Η κατ' εφαρμογή της συμβατικής απαλλακτικής αυτής ρήτρας απόρριψη της αγωγής ως κατ' ουσίαν αβάσιμης δεν δικαιολογεί την αναιρετική αιτίαση της παραβιάσεως των διδαγμάτων της κοινής πείρας για την διακρίβωση της εννοίας της αόριστης νομικής έννοιας της αιτιώδους συνάφειας και της υπαγωγής εις αυτήν των πραγματικών περιστατικών, ως και εκείνη της εκ πλαγίου παραβιάσεως της (ΚΠολΔ 559 αρ. 19), αυτοτελώς προτεινόμενης, χωρίς αναφορά και συνδυασμό της με συγκεκριμένο κανόνα δικαίου.

Επομένως οι υποστηρίζοντες τα αντίθετα πρώτος και τρίτος κατά σειρά αντίστοιχοι λόγοι αναιρέσεως, με τους οποίους, εμμέσως, πλην σαφώς, πλήττεται, η ανέλεγκτη περί πραγμάτων κρίση του δικαστηρίου της ουσίας (ΚΠολΔ 561 § 1), ελέγχονται ως αβάσιμοι, σε συνέπεια με την περαιτέρω εκτίμηση ότι τα πραγματικά περιστατικά, που διαλαμβάνονται στις πλήρεις και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, δικαιολογούν την παραδοχή ότι η μέθη του οδηγού υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες, αντικειμενικώς αξιολογούμενη, τελεί σε αιτιώδη συνάφεια με την χωρίς σύνεση και υπερβολική ταχύτητα οδήγηση και την από τις αιτίες αυτές εκτροπή του αυτοκινήτου, με συνακόλουθο τον θανάσιμο αυτού τραυματισμό.

ΙΙ. Με βάση την παρεχόμενη από το άρθρο 42 § 5 του Κ. Ο. Κ. νομοθετική εξουσιοδότηση εκδόθηκε αρχικά η 13.382 Φ. 705.11/4Δ'/25.11.1997 και στη συνέχεια η 13.300 Φ.105.11/4ξθ/1985 κ. υ. α. , με τις οποίες καθορίζονται οι επιστημονικοί τρόποι διαπιστώσεις της χρήσεως οινοπνεύματος ή τοξικών ουσιών, η οποία μπορεί να στηριχθεί και σε άλλα αποδεικτικά μέσα.

Με τον απομένοντα προς έρευνα δεύτερο κατά σειρά λόγο αναιρέσεως προσάπτεται στην προσβαλλόμενη δι' αυτής απόφαση, με αναφορά στο άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ, ευθεία παραβίαση των παραπάνω σημειούμενων διατάξεων με την έννοια, κατά το περιεχόμενο του αναιρετικού αυτού λόγου, (α) της αποδόσεως πλήρους αποδείξεως στην τοξικολογική εξέταση αναφορικά με τη μέθη του οδηγού, αναιρετική αιτίαση που προβλέπεται από το άρθρο 559 αρ. 12 ΚΠολΔ, και παράλληλα (β) της αποδείξεως της μέθης του οδηγού με βάση την τοξικολογική εξέταση, χωρίς να έχει διεξαχθεί νομοτύπως η διαδικασία αιματοληψίας και στη συνέχεια η ανίχνευση του ποσοστού οινοπνεύματος στο αίμα, αναιρετική αιτίαση που προσήκει στο άρθρο 511 παρ.

α' ΚΠολΔ. Ο λόγος αυτός αναιρέσεως ελέγχεται ως αβάσιμος, προεχόντως για το λόγο οι αποδιδόμενες δι' αυτού αναιρετικές αιτιάσεις συνδέονται με την εφαρμογή του άρθρου 42 Κ. Ο. Κ. και των κατ' εξουσιοδότηση αυτού εκδοθεισών υ. α. αναφορικά με την έννοια και τη διαπίστωση της μέθης, χωρίς παράλληλα να διαλαμβάνεται στις αιτιολογίες της αποφάσεως ότι αποτέλεσαν κατά τούτο κατά παραπομπή περιεχόμενο της σχετικής απαλλακτικής ρήτρας της επικαλούμενης συμβάσεως ομαδικής ασφάλισης, ανεξάρτητα από το ότι, όπως προαναφέρθηκε η διαπίστωση της μέθης μπορεί να στηριχθεί και σε άλλα αποδεικτικά μέσα.

Σε κάθε δε περίπτωση η σχετική τοξικολογική εξέταση αξιολογήθηκε αποδεικτικώς με βάση την καθιερούμενη από το άρθρο 340 ΚΠολΔ αρχή της ελεύθερης εκτιμήσεως των αποδείξεων, χωρίς παράλληλα να βεβαιώνεται με την προσκόμιση των προτάσεων, που υπέβαλε το δευτεροβάθμιο δικαστήριο ότι διατύπωσε ως εφεσίβλητη τον ισχυρισμό ότι δεν τηρήθηκε η προβλεπόμενη διαδικασία αιμοληψίας και ανιχνεύσεως του ποσοστού οινοπνεύματος στο αίμα του οδηγού (ΚΠολΔ 562 § 1).

Σε συνέπεια με τις παραδοχές αυτές πρέπει να απορριφθεί η ένδικη αίτηση αναιρέσεως, με παράλληλη καταδίκη της αναιρεσείουσας στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, που κατέθεσε προτάσεις, τα οποία ορίζει στο ποσό των 1800,00 Ευρώ (ΚΠολΔ 183).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την 735/19-6-2007 αίτηση για αναίρεση της 7601/13-9-2005 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 23 Μαΐου 2008.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 2 Ιουνίου 2008.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ