114/2016 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 114 / 2016 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 114/2016

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ιωάννη Γιαννακόπουλο Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Ελένη Διονυσοπούλου, Ευγενία Προγάκη, Πέτρο Σαλίχο και Ιωάννη Φιοράκη Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 4 Νοεμβρίου 2015, με την παρουσία και της γραμματέως Σπυριδούλας Τζαβίδη, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας - καθής η κλήση: Χ. Σ. του Α. Μ., το γένος Σ. Μ., κατοίκου ..., η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο. Του αναιρεσίβλητου - καλούντος: Π. Φ. του Κ. κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο Αθηνά Σταμελάκη, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 6-10-2008 αγωγή του ήδη αναιρεσίβλητου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Πειραιά. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2817/2010 του ίδιου Δικαστηρίου, και 494/2011 Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησε η αναιρεσείουσα με την από 14-2-2012 αίτησή της.

Εκδόθηκε η 1905/2013 απόφαση του Αρείου Πάγου, που κήρυξε απαράδεκτη τη συζήτηση. Με την από 29-1-2014 κλήση, ο καλών επανέφερε προς συζήτηση την ως άνω αίτηση αναίρεσης.

Εκδόθηκε η 2085/2014 απόφαση που κήρυξε απαράδεκτη τη συζήτηση. Με την από 5-1-2015 νέα κλήση, ο καλών επανέφερε προς συζήτηση την ως άνω αίτηση αναίρεσης.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ιωάννης Φιοράκης, ανέγνωσε την από 19-9-2013 έκθεση του ήδη αποχωρήσαντος από την υπηρεσία Αρεοπαγίτη Ερωτόκριτου Καλούδη, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις του άρθρου 576 παρ. 1 και 2 ΚΠολΔ προκύπτει ότι αν κάποιος δεν εμφανισθεί κατά τη συζήτηση της υπόθεσης ή εμφανισθεί και δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Αρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως ποιος επισπεύδει τη συζήτηση. Αν την επισπεύδει ο απολειπόμενος διάδικος η υπόθεση συζητείται ως να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι, αν όμως την επισπεύδει ο αντίδικος του, τότε ερευνάται αν ο απολειπόμενος ή ο μη παριστάμενος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος διάδικος κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα και σε καταφατική περίπτωση προχωρεί στη συζήτηση, παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί, διαφορετικά κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση. Στην προκειμένη περίπτωση τη συζήτηση της από 14-2-2012 αίτησης αναίρεσης κατά της υπ' αριθ. 494/2011 απόφασης του Εφετείου Πειραιώς επισπεύδει ο αναιρεσίβλητος με την από 5-1-2015 κλήση του, μετά την έκδοση των υπ' αριθ. 1905/2013 και 2085/2014 αποφάσεων του Δικαστηρίου τούτου, με τις οποίες κηρύχθηκε απαράδεκτη η συζήτηση της. Εξάλλου, όπως προκύπτει, από την υπ' αριθ. .../21-1-2015 έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή Πειραιώς Α. Ν., αντίγραφο της κλήσης με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς εμφάνιση κατά την δικάσιμο της 1-4-2015 επιδόθηκε στον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, ενώ περίληψη αυτής δημοσιεύθηκε στις εφημερίδες ... και ..., οι οποίες εκδίδονται στην …, στα φύλλα της 23-1-2015, μετά από σχετική υπόδειξη του προαναφερόμενου Εισαγγελέα (άρθρα 134 παρ. 1 και 135 παρ. 1 ΚΠολΔ). Κατά την προαναφερθείσα δικάσιμο (1-4-2015), κατά την οποία αναβλήθηκε η συζήτηση για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας απόφασης δικάσιμο (4-11-2015), η αναιρεσείουσα δεν παραστάθηκε. Όπως δε προκύπτει, από την υπ' αριθ. .../12-6-2015 έκθεση επίδοσης του προαναφερόμενου δικαστικού επιμελητή, αντίγραφο της υπ' αριθ. 405/7-4-2015 σχετικής βεβαίωσης αναβολής του Γραμματέα του Αρείου Πάγου και κλήση προς εμφάνιση κατά την δικάσιμο της 4-11-2015 επιδόθηκε στον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, ενώ περίληψη αυτής δημοσιεύθηκε στις εφημερίδες ... και ..., οι οποίες εκδίδονται στην …, στα φύλλα της 11-7-2015, μετά από σχετική υπόδειξη του προαναφερόμενου Εισαγγελέα (άρθρα 134 παρ. 1 και 135 παρ. 1 ΚΠολΔ). Κατά τη σημερινή δικάσιμο, η αναιρεσείουσα δεν εμφανίσθηκε, ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο, πλην όμως ως νομίμως κλητευθείσα πρέπει να δικασθεί ως να ήταν παρούσα και να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία της (άρθρο 575 παρ. 2 ΚΠολΔ).

Κατά τη διάταξη του άρθρου 1400 ΑΚ, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 15 ν. 1329/1983, η οποία, σύμφωνα με το άρθρο 54 παρ. 1 αυτού (ν. 1329/1983), όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 12 ν. 1649/1986, έχει εφαρμογή και επί γάμων που τελέσθηκαν, καθώς και περιουσιακών στοιχείων που αποκτήθηκαν πριν από την έναρξη ισχύος του ν. 1329/1983, "αν ο γάμος λυθεί ή ακυρωθεί και η περιουσία του ενός συζύγου έχει, αφότου τελέσθηκε ο γάμος, αυξηθεί, ο άλλος σύζυγος, εφόσον συνέβαλε με οποιονδήποτε τρόπο στην αύξηση αυτή, δικαιούται να απαιτήσει την απόδοση του μέρους της αύξησης, το οποίο προέρχεται από τη δική του συμβολή. Τεκμαίρεται ότι η συμβολή αυτή ανέρχεται στο ένα τρίτο της αύξησης, εκτός αν αποδειχθεί μεγαλύτερη ή μικρότερη ή καμία συμβολή. Στην αύξηση της περιουσίας των συζύγων δεν υπολογίζεται ό,τι αυτοί απέκτησαν από δωρεά". Από την αδιάστικτη διατύπωση της τελευταίας διάταξης συνάγεται ότι δεν υπολογίζεται στην αύξηση της περιουσίας του ενός συζύγου ό,τι αυτός απέκτησε από δωρεά του άλλου και δεν αποδίδεται η αύξηση αυτή, ως αξίωση συμμετοχής στα αποκτήματα. Ότι η έννοια της διατάξεως είναι αυτή, προκύπτει και από το γεγονός ότι η αύξηση της περιουσίας του συζύγου από δωρεά τρίτου δεν οφείλεται σε συμβολή του άλλου συζύγου και ως εκ τούτου, εξαρχής, δεν περιλαμβάνεται στο πραγματικό του άρθρου 1400 παρ. 1 ΑΚ (ΑΠ 808/2015, ΑΠ 932/2009). Εξάλλου, κατά το άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναίρεσης, αν παραβιάσθηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου. Τούτο συμβαίνει αν, για την εφαρμογή κανόνα ουσιαστικού δικαίου, το δικαστήριο απαίτησε περισσότερα στοιχεία ή αρκέσθηκε σε λιγότερα στοιχεία από εκείνα που απαιτεί ο νόμος καθώς και αν το δικαστήριο προσέδωσε στον εφαρμοστέο κανόνα δικαίου έννοια διαφορετική από την αληθινή. Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν την υπόθεση, η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο, ιδρύεται δε ο λόγος αυτός όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του ή δεν εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε αρκούσαν για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε διάταξη, στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται. Ο ανωτέρω λόγος αναίρεσης δεν δημιουργείται όταν το δικαστήριο που εξέτασε την ουσία της υπόθεσης δεν εφαρμόζει κανόνα δικαίου, του οποίου, υπό τις πραγματικές παραδοχές του δικαστηρίου, δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής. Στην προκειμένη περίπτωση, ο αναιρεσίβλητος με την από 6-10-2008 αγωγή του, όπως προκύπτει από την παραδεκτή επισκόπηση της κατ7 άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, αφού εξέθετε στο δικόγραφο της ότι η περιουσία της αναιρεσείουσας-εναγομένης, με την οποία είχε τελέσει κατά το έτος 1996 νόμιμο γάμο, που λύθηκε αμετάκλητα στις 27-7-2007, αυξήθηκε κατά τη διάρκεια του γάμου με τη συμβολή του και συγκεκριμένα με δωρεά του προς αυτήν, πλην άλλων, αφενός της ψιλής κυριότητας του περιγραφομένου σ' αυτήν ακινήτου (αγροτεμαχίου), δυνάμει του υπ' αριθ. .../1-3-2001 νομίμως μεταγραφέντος συμβολαίου της συμβολαιογράφου Αθηνών Αικατερίνης Γλέζου-Γεωργοπούλου και αφετέρου των λεπτομερώς αναφερομένων χρυσαφικών ειδών, ζήτησε α) να υποχρεωθεί αυτή να του αποδώσει αυτούσια την ψιλή κυριότητα του προαναφερομένου ακινήτου και να καταδικασθεί αυτή (εναγομένη) σε δήλωση βουλήσεως περί μεταβιβάσεως της ψιλής κυριότητας του ακινήτου σ' αυτόν και β) να του καταβάλει νομιμοτόκως το ποσό της αξίας των ανωτέρω κινητών πραγμάτων. Το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση του, επικυρώνοντας την πρωτόδικη απόφαση, έκρινε νόμιμη την αγωγή, δεχόμενο ότι αυτή στηρίζεται στη διάταξη του άρθρου 1400 ΑΚ, καθόσον, κατά το σκεπτικό του, με τις ανωτέρω δωρεές του αναιρεσίβλητου προς την τέως σύζυγο του, ήδη αναιρεσείουσα, αυξήθηκε κατά τη διάρκεια του γάμου, με τη συμβολή του, η περιουσία της και απέρριψε την έφεση της τελευταίας. Έτσι που έκρινε το Εφετείο παραβίασε την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 1400 ΑΚ, σύμφωνα με όσα αναφέρονται στη μείζονα σκέψη της παρούσας απόφασης, ο δε τ' αυτά υποστηρίζων μοναδικός από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγος της αναίρεσης είναι βάσιμος.

Κατ' ακολουθία των ανωτέρω, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, αφού είναι δυνατή η σύνθεση του από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθ. 494/2011 απόφαση του Εφετείου Πειραιώς.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 15 Δεκεμβρίου 2015.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 9 Φεβρουαρίου 2016.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ