1141/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1141 / 2012 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1141/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Γεώργιο Γιαννούλη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, (κωλυομένου του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Εμμανουήλ Καλούδη), Βασίλειο Φούκα, Δημήτριο Τίγγα, Δημήτριο Κράνη και Αντώνιο Ζευγώλη, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 2 Απριλίου 2012, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΑΛΦΑ ΤΡΑΠΕΖΑ Α.Ε" και το διακριτικό τίτλο "ALPHA BANK" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Σπυρίδωνα Ροΐδη, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Της αναιρεσίβλητης: ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξουσία δικηγόρο της Ελένη Κρητικού, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 28 Μαρτίου 2003 ανακοπή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3644/2007 οριστική του ιδίου δικαστηρίου και 4058/2008 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 3 Οκτωβρίου 2009 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης, Δημήτριος Τίγγας, ανέγνωσε την από 21 Μαρτίου 2012 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 1260, 1264, 1269, 1306, 1329, 1274 και 1276 ΑΚ προκύπτει, ότι η υποθήκη και η προσημείωση εγγράφονται πάντοτε για ορισμένη ποσότητα, ήτοι γι' αυτή που ορίζεται στον τίτλο, ο οποίος παρέχει το δικαίωμα για την εγγραφή τους.

Συνεπώς, αν με δικαστική απόφαση ή άλλο τίτλο από τους αναφερόμενους στα άρθρα 1261 - 1263 του Α.Κ. επιτραπεί η εγγραφή προσημείωσης ή υποθήκης για την ασφάλεια ορισμένης απαίτησης μέχρι ορισμένο ποσό, το ακίνητο που υποθηκεύθηκε ή προσημειώθηκε ασφαλίζει την απαίτηση αυτή μόνο για το ποσό έως το οποίο έχει επιτραπεί η εγγραφή της υποθήκης ή της προσημείωσης.

Μετά την εξόφληση του ποσού αυτού επέρχεται η απόσβεση τους, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 1317 και 1323 ΑΚ. Στην περίπτωση αυτή δεν έχει εφαρμογή ούτε η διάταξη του άρθρου 1289 ΑΚ, που ορίζει ότι αν το κεφάλαιο της απαίτησης που ασφαλίζεται με υποθήκη γράφηκε ως τοκοφόρο, η υποθήκη, σε οποιουδήποτε την κυριότητα και αν βρίσκεται το ακίνητο, ασφαλίζει κατά την ίδια τάξη εγγραφής και τους καθυστερούμενους τόκους ενός έτους πριν από την κατάσχεση, από οποιονδήποτε και αν ενεργήθηκε αυτή, καθώς και τους τόκους μετά την κατάσχεση ως την πληρωμή του χρέους, ή ωσότου γίνει αμετάκλητος ο πίνακας της κατάταξης, Πράγματι, αφού το ποσό είναι καθορισμένο στο σύνολό του για κεφάλαιο, τόκους και έξοδα, έως το οποίο θα επιβαρυνθεί το ενυπόθηκο ή προσημειούμενο ακίνητο, δεν μπορεί να εξαρτηθεί η προαναφερόμενη επιβάρυνση από το χρόνο που θα περάσει από την κατάσχεση και ένα χρόνο πριν από αυτή έως την εξόφληση.

Το αδιαίρετο, το οποίο αναφέρεται στη διάταξη του άρθρου 1281 ΑΚ και που ισχύει και στην προσημείωση, αφού και αυτή είναι υποθήκη υπό αναβλητική αίρεση, δεν οδηγεί σε αντίθετη λύση, διότι αυτό έχει την έννοια ότι το ενυπόθηκο ή προσημειούμενο ακίνητο , ακόμη και αν τεμαχιστεί, καθίσταται ολόκληρο υπόχρεο για ολόκληρη την ασφαλιζόμενη απαίτηση, δηλαδή για το ποσό μέχρι το οποίο έχει επιτραπεί η υποθήκη ή η προσημείωση.

Το ίδιο ισχύει και όταν υπάρχει η προβλεπόμενη από τις διατάξεις των άρθρων 1264 και 1270 ΑΚ πολλαπλή υποθήκη, ήτοι όταν για την ίδια απαίτηση έχει εγγραφεί συγχρόνως ή διαδοχικά υποθήκη ή προσημείωση σε περισσότερα ακίνητα που ανήκουν στο ίδιο ή διαφορετικά πρόσωπα. Στην περίπτωση αυτή ναι μεν καθεμία από τις περισσότερες υποθήκες ή προσημειώσεις είναι κατ'αρχήν ανεξάρτητη από τις λοιπές, πλην όμως όλες τις συνδέει το γεγονός ότι ασφαλίζουν την δια απαίτηση.

Έτσι η ολική εξόφληση της ασφαλισμένης με αυτές απαίτησης επιφέρει την απόσβεση όλων των υποθηκών και προσημειώσεων, ενώ το αποτέλεσμα αυτό δεν επέρχεται, όταν γίνει. μερική μόνον εξόφληση (Α.Π. 454/2000 872/1996). Εξάλλου η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που προβλέπεται ως λόγος αναιρέσεως κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ.1 ΚΠολΔ, είναι δυνατό να έχει ως περιεχόμενο, πλην άλλων, την αιτίαση ότι η αγωγή (ή η ανακοπή) επί της οποίας έκρινε σε δεύτερο βαθμό το δικαστήριο που εξέδωσε την προσβαλλόμενη τελεσίδικη απόφαση, απορρίφθηκε ως μη νόμιμη, ενώ θα έπρεπε να γίνει το αντίθετο σύμφωνα με το συγκεκριμένο κανόνα του ουσιαστικού δικαίου (Ολ.ΑΠ 28/1998).

Στην προκείμενη περίπτωση από την παραδεκτή επισκόπηση της ένδικης ανακοπής της αναιρεσείουσας (άρθρο 561 παρ.1 του ΚΠολΔ), κατά την προσήκουσα εκτίμηση του δικογράφου της, προκύπτει ότι εκτίθενται σ' αυτή τα ακόλουθα: Στις 29-1-2003 διενεργήθηκε πλειστηριασμός, με επίσπευση της καθ' ης αναιρεσίβλητης, ακινήτου του καθ' ου η εκτέλεση Ν.

Δ., κατά τον οποίο επιτεύχθηκε εκπλειστηρίασμα ύψους 40.010 ευρώ. Η καθ' ης η ανακοπή Τράπεζα, προς εξασφάλιση απαίτησής της, είχε εγγράψει αρχικά προσημείωση υποθήκης ύψους 4.000.000 δρχ. σε κάθε μία από τις δύο οριζόντιες ιδιοκτησίες του Γ. Δ., πατρός και δικαιοπαρόχου του Ν. Γ. Δ., ιδιοκτήτη του εκπλειστηριασθέντος ακινήτου, καθώς και του Θ.

Γ. Δ., ιδιοκτήτη της υπό στοιχεία Α-2 οριζόντιας ιδιοκτησίας - αποθήκης του πρώτου υπέρ το ισόγειο ορόφου οικοδομής, κείμενης επί της οδού ... (...), που εκπλειστηριάσθηκε την ίδια μέρα. Τα παραπάνω, ενυπόθηκα πλέον ακίνητα, ήταν υπέγγυα για την εξασφάλιση των ιδίων απαιτήσεων της καθ' ης μέχρι του ποσού των 4.000.000 δρχ., ήδη 11.738,81 ευρώ, καθόσον είχε εγγραφεί υποθήκη τόσο στο άνω πλειστηριασθέν ακίνητο για το ποσό των 4.000.000 δρχ. (11 .738,81 ευρώ), αλλά και έτερη στο άλλο ακίνητο του Θ.

Γ. Δ. για το ποσό των 4.000.000 δρχ. (11.738,81 ευρώ), αυτό δε το ακίνητο εκπλειστηριάσθηκε και στο σχετικό υπ' αρ. .../2003 πίνακα κατάταξης δανειστών της. Συμ/φου Βαρβάρας Ανδρέα Σγούρα κατατάχθηκε η καθ' ης, προνομιακά ως πρώτη ενυπόθηκη δανείστρια, για το παραπάνω ποσό των 4.000.000 δρχ. (ήδη 11.738,81 ευρώ). Στον παραπάνω (ένδικο) πλειστηριασμό αναγγέλθηκε η ίδια (ανακόπτουσα) για απαίτησή της ποσού 140.310,22 ευρώ ασφαλισμένη με υποθήκη επί του πλείστηριασθέντος ακινήτου, η οποία είχε εγγραφεί στα βιβλία υποθηκών του Υποθηκοφυλακείου Περιστερίου στις 15-5-1996.

Η υπάλληλος του πλειστηριασμού, αφού αφαίρεσε τα έξοδα εκτέλεσης, κατέταξε στο 1/3 του εκπλειστηριάσματος αφενός τη ΔΟΥ Β' Περιστερίου, για το σύνολο της απαίτησής της, ποσού 2.515,62 ευρώ, οριστικά και προνομιακά και το Δ' Ταμείο Είσπραξης Εσόδων ΙΚΑ Αθηνών για το ποσό των 5.996,80 ευρώ, οριστικά και προνομιακά και στα 2/3 του εκπλειστηριάσματος αφενός της καθ' ης, ως πρώτης ενυπόθηκης δανείστριας για το ποσό των 11.738,81 ευρώ οριστικά και προνομιακά και αφετέρου την ίδια (ανακόπτουσα), ως δεύτερη ενυπόθηκη δανείστρια για το ποσό των 13.300,18 ευρώ.

οριστικά και προνομιακά εξαντλουμένου του εκπλειστηριάσματος με την ως άνω κατάταξη, αλλά η κατάταξη της καθ' ης στον προσβαλλόμενο πίνακα κατάταξης, για το ποσόν των 11.738,81 ευρώ, υπήρξε εσφαλμένη. Γιατί η προηγούμενη κατάταξή της στον υπ' αρ. .../2003 πίνακα κατάταξης δανειστών της Συμ/φου Αθηνών Βαρβάρας Σγούρα για το ποσόν των 11.738,81 ευρώ, το οποίο καταβλήθηκε στην αναιρεσίβλητη-καθ' ης η ανακοπή από το πλειστηρίασμα, είχε ως επακόλουθο ότι το ακίνητο, το οποίο εκπλειστηριάσθηκε με τον ένδικο πλειστηριασμό, δεν ήταν υπέγγυο υποθηκικά και ως εκ τούτου η απαίτηση της καθ' ης δεν ήταν εξοπλισμένη, με το προνόμιο της υποθήκης.

Με το ως άνω περιεχόμενο ο μοναδικός λόγος της ένδικης ανακοπής, ότι εσφαλμένως κατετάγη η αναιρεσίβλητη στον (προσβαλλόμενο) δεύτερο πίνακα κατατάξεως προνομιακώς για την ίδια απαίτηση, με βάση την οποία είχαν εγγραφεί διαδοχικά προσημειώσεις υποθηκών (που τράπηκαν σε υποθήκες) στα δύο πλειστηριασθέντα ακίνητα του αρχικού οφειλέτη, ενώ με την καταβολή του ασφαλιζόμενου ποσού, για το οποίο κατετάγη η αναιρεσίβλητη στον πρώτο πλειστηριασμό, επήλθε απόσβεση της εγγραφείσας για την ίδια απαίτηση δεύτερης υποθήκης και έπρεπε να καταταγεί προνομιακώς στη θέση της αναιρεσίβλητης η αναιρεσείουσα, είναι νόμιμος, στηριζόμενος στις διατάξεις των άρθρων 1260, 1264, 1269, 1277, 1317, 1318, 1281, 1323, 1329, 1274 και 1276 του ΑΚ.

Επομένως το Εφετείο, που απέρριψε την ανακοπή ως μη νόμιμη, εσφαλμένως εφάρμοσε τις ανωτέρω ουσιαστικές διατάξεις και ο μοναδικός από το άρθρο 559 αρ.1 του ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως είναι βάσιμος.

Κατ'ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη 4058/2008 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, διότι είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ.3 του ΚΠολΔ) και να καταδικασθεί η αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας (άρθρα 176 και 183 του ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αρ. 4058/2008 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 21 Μαΐου 2012.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 25 Ιουνίου 2012.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ