Supreme Court allows appeal against appellate court for failure to address abuse of right under Article 281 AC.

Απόφαση 1141 / 2006 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1141/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Βούλγαρη, Δημήτριο Κυριτσάκη, Αχιλλέα Νταφούλη και Ελένη Μαραμαθά, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 13 Ιανουαρίου 2006, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. ..... και 2. ......, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ιωάννη Χαρακτινιώτη.

Της αναιρεσίβλητης: ......, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Τσιρίγο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 27 Φεβρουαρίου 1998 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάσθηκε με την δια των προτάσεων ανταγωγή, που ασκήθηκε στο ακροατήριο. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 5803/1999 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2162/2001 οριστική του Εφετείου Αθηνών. Μετά από άσκηση αναίρεσης εκ μέρους της ήδη αναιρεσίβλητης εκδόθηκε η 1214/2002 απόφαση του Δικαστηρίου τούτου, με την οποία αναιρέθηκε η ως άνω εφετειακή απόφαση και παραπέμφθηκε η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο εφετείο, το οποίο στη συνέχεια εξέδωσε την 5603/2003 οριστική απόφαση, την αναίρεση της οποίας ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 18 Νοεμβρίου 2003 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Βούλγαρης, ανέγνωσε την από 7 Μαρτίου 2005 έκθεση του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του Δικαστηρίου τούτου, Αρεοπαγίτη Ανάργυρου Πλατή, με την οποία εισηγήθηκε την εν μέρει παραδοχή της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, στο άρθρο 281 ΑΚ ορίζεται : « Η άσκηση του δικαιώματος απαγορεύεται αν υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός ή οικονομικός σκοπός του δικαιώματος». Κατά την αληθή έννοια της παραπάνω διατάξεως το δικαίωμα θεωρείται καταχρηστικώς ασκούμενον μεταξύ άλλων περιπτώσεων και όταν η προηγηθείσα της ασκήσεως αυτού συμπεριφορά του δικαιούχου ή διαμορφωθείσα κατά το μεσολαβήσαν χρονικό διάστημα νέα πραγματική κατάσταση όχι μόνο δεν δικαιολογεί επαρκώς την υστέρα άσκησή του, λαμβανομένων υπόψη και των συμφερόντων του ιδίου, αλλ' αύτη χωρεί κατά τρόπο επαγόμενο επαχθείς επιπτώσεις για τον υπόχρεο κατά προφανή υπέρβαση των ορίων των επιβαλλομένων εκ της καλής πίστεως ή των χρηστών ηθών ή του οικονομικού ή κοινωνικού σκοπού του δικαιώματος.

Εξ άλλου κατά τον αριθ. 19 του άρθρ. 559 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Έλλειψη δε η ανεπάρκεια ή αντιφατικότητα της αιτιολογίας, κατά την έννοια της διατάξεως αυτής υπάρχει όταν στο αιτιολογικό, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν αναφέρονται διόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε κατά ανέλεγκτη εκτίμηση των αποδείξεων τα εξής: Ότι οι διάδικοι είναι κύριοι, οι μεν αναιρεσείοντες των, 2ου και 5ου, οροφοδιαμερισμάτων της, επί της οδού ....., πολυκατοικίας, η δε αναιρεσίβλητη του υπερυψωμένου, ισογείου διαμερίσματος της ίδιας πολυκατοικίας, η οποία έχει υπαχθεί στις διατάξεις του Ν.3741/1929 δυνάμει της ....

πράξεως του συμβολαιογράφου Αθηνών Γεωργίου Σερλή, η οποία έχει μεταγραφεί και ως Κανονισμός της πολυκατοικίας. Ότι στον κανονισμό της πολυκατοικίας αυτής αναφέρονται, μεταξύ άλλων, τα εξής: «Κοινόκτητοι χώροι και κοινόκτητα πράγματα είναι ………. Τα τοιχώματα των προσόψεων, κολώνες, δοκοί και λοιπά, εφ' ων εδράζονται οι εσωτερικοί τοίχοι των διαμερισμάτων και αι μεσοτοιχείαι …….

αι παντός είδους διακοσμήσεις των προσόψεων ……. Εις τα ανωτέρω κοινά ή κοινόχρηστα και εις παν ό,τι έχει άμεσον ή έμμεσον σχέσιν με την όλην αρμονίαν και εμφάνισιν του κτιρίου, ουδεμία μετατροπή, αφαίρεσις και πρόσθεσις επιτρέπεται άνευ εγκρίσεως παρεχομένης υπ' απάντων των συνιδιοκτητών. Ο ιδιοκτήτης εκάστου ορόφου έχει πάντα τα ανήκοντα εις τον κύριον δικαιώματα, εφόσον η άσκησις αυτών δεν παραβλάπτει την χρήσιν των άλλων συνιδιοκτητών ή δεν μειοί την ασφάλεια αυτού ή του οικοδομήματος.

Ειδικώς σαφηνίζεται ότι εις άπαντα τα διαμερίσματα και εις τα επίκοινα εξ αδιαιρέτου της οικοδομής δεν επιτρέπεται χρήσις άλλη, πλην της κατοικίας ή Γραφείου …….. και πάσα εν γένει χρήσις παραβλάπτουσα την ησυχίαν ή την ασφάλειαν των ενοικούντων και μη συμβιβαζομένη προς την ανήκουσαν εις την οικογενειακήν ζωήν, ησυχίαν και σεβασμό.

Τροποποιήσεις του παρόντος κανονισμού δύνανται να γίνουν μόνο μετά συναίνεση του συνόλου των συνιδιοκτητών, ήτοι κατά παμψηφίαν ………». Ότι από πολλών ετών, η περιοχή στην οποία βρίσκεται η πολυκατοικία των διαδίκων μερών, έπαυσε να είναι καθαρώς αστική, όπως ήταν κατά το χρόνο ανέγερσης αυτής και μεταβλήθηκε σε εντόνως εμπορική περιοχή, καθόσον κατά τα γνωστά και εκ της κοινής πείρας διδάγματα, τα περισσότερα ισόγεια διαμερίσματα των υφισταμένων στην περιοχή πολυκατοικιών, έχουν μετατραπεί σε καταστήματα.

Ότι το διαμέρισμα της αναιρεσίβλητης, ενώ κατά τα έτη 1934 – 1965 χρησιμοποιήθηκε ως κατοικία και από του έτους 1966 μέχρι του έτους 1975 ως τεχνικό γραφείο, στη συνέχεια, μέχρι μεν του έτους 1977 χρησιμοποιήθηκε ως κατάστημα φωτιστικών και αντικών, έκτοτε δε και μέχρι το χρόνο έγερσης της ένδικης αγωγής, χρησιμοποιείται ως κατάστημα εμπορίας αντικών και ενδυμάτων, χωρίς ποτέ οι αναιρεσείοντες να διαμαρτυρηθούν για τη μετατροπή αυτή του διαμερίσματος σε κατάστημα.

Ότι οι μισθώτριες του ισογείου διαμερίσματος της αναιρεσίβλητης, με τη συναίνεση της τελευταίας, τον Οκτώβριο του έτους 1997, καθαίρεσαν μέρος του εξωτερικού τοίχου της πολυκατοικίας και διεύρυναν τα επί της οδού ..... παράθυρα του μισθίου και δη, το ένα εξ αυτών, από 2,00 μ. Χ 1,30 μ. σε 2,00 μ. Χ 2,30 μ., το δε άλλο, από 2,00 μ.

Χ 1,50 μ., σε 2,00 μ. Χ 2,30 μ και στη συνέχεια αυτές (μισθώτριες) τοποθέτησαν, στα δύο ανοίγματα που δημιουργήθηκαν, διατομές από αλουμίνιο, τις οποίες κάλυψαν με υαλοπίνακες και έτσι μετέτρεψαν, το μεν ένα παράθυρο σε προθήκη, το δε άλλο σε εν μέρει προθήκη και εν μέρει σε είσοδο. Ότι από τις σχετικές εργασίες, δεν επηρεάσθηκε η στατική αντοχή της οικοδομής, ούτε αλλοιώθηκε αισθητικώς η τελευταία, και τούτο διότι η μικρή τροποποίηση στην εξωτερική εμφάνιση της πολυκατοικίας, είναι μέσα στο πνεύμα του κτιρίου και λειτουργεί προς όφελός του, ενόψει του ότι αυτό ανανεώνεται αισθητικά και εναρμονίζεται πλήρως με τη διαμορφούμενη σήμερα αισθητική της περιοχής.

Έκρινε δε στη συνέχεια το Εφετείο, ότι, ενόψει τούτων, η άρνηση των αναιρεσειόντων να εγκρίνουν την κατά τα άνω διεύρυνση των δύο παραθύρων του διαμερίσματος της αναιρεσίβλητης υπερβαίνει προφανώς τα όρια του σχετικού αυτών δικαιώματος εκ του κανονισμού της πολυκατοικίας, όπως τα όρια αυτά διαγράφονται από τη διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ.

Με τις παραδοχές αυτές και μέσα στα όρια επανεξέτασης της υπόθεσης μετά την από σχετική αίτηση της αναιρεσίβλητης και μόνο, αναίρεση της 2167/2002 απόφασής του, το Εφετείο, ως δικαστήριο της παραπομπής, έκανε δεκτή την έφεση της αναιρεσίβλητης κατά της 5803/1999 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, την οποία εξαφάνισε κατά ένα μέρος και δικάζοντας την αγωγή της αναιρεσίβλητης δέχθηκε αυτή και κατά το β' αίτημά της, να αναγνωριστεί δηλαδή, ότι αυτή δικαιούται να προβεί στη μεγέθυνση των παραθύρων της πρόσοψης του διαμερίσματός της, την οποία οι εναγόμενοι, - μεταξύ των οποίων και οι αναιρεσείοντες – κατά κατάχρηση (άρθρο 281 ΑΚ) του, από τον Κανονισμό, σχετικού δικαιώματος αρνούνται, ενώ απέρριψε την ανταγωγή των ....

και ....., κατά το αντίθετο αίτημά της να υποχρεωθεί δηλαδή ο αναιρεσίβλητος να αποκαταστήσει τους εξωτερικούς τοίχους της πολυκατοικίας στην προηγούμενη κατάσταση επαναφέροντας τα παράθυρα της πρόσοψης του εν λόγω διαμερίσματός της, στις προηγούμενες διαστάσεις τους και αφαιρώντας τα, επί του πεζοδρομίου, σκαλάκια.

Με την κρίση του αυτή το Εφετείο υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 παρ.19 ΚΠολΔ γιατί παραβίασε εκ πλαγίου, με τις αιτιολογίες που διέλαβε, τη διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ (επί της οποίας σε συνδυασμό με τις διατάξεις των άρθρων 2,4,5 και 13 παρ.1 του Ν.3741/1929 θεμελιώνεται η ένδικη αγωγής της αναιρεσίβλητης) γιατί:

α) δεν αναφέρει αν και ποία υπήρξε η συγκεκριμένη συμπεριφορά των αναιρεσειόντων (εναγομένων) η οποία διαμόρφωσε τέτοια κατάσταση ώστε η άρνηση αυτών (εναγομένων) να συναινέσουν στο άνοιγμα των παραθύρων και προσθηκών του εξωτερικού τοίχου του διαμερίσματος της αναιρεσίβλητης (και όχι στη λειτουργία αυτού ως εμπορικού τοιούτων) ως άσκηση του δικαιώματός τους να μη επιτρέπουν τις απαγορευμένες από τον κανονισμό της πολυκατοικίας μετατροπές να παρίσταται ως προφανώς αντίθετη προς τα όρια που θέτει το άρθρο 281 ΑΚ και β) δεν διευκρινίζει αν οι εν λόγω μετατροπές και παρεμβάσεις στον εξωτερικό τοίχο του μνησθέντος διαμερίσματος της αναιρεσίβλητης, το οποίο από μεν του έτους 1966 μέχρι το έτος 1975 χρησιμοποιήθηκε ως τεχνικό γραφείο, στη συνέχεια μέχρο το έτος 1977 χρησιμοποιήθηκε ως κατάστημα φωτιστικών και αυτικών, έκτοτε δε και μέχρι το χρόνο έγερσης της αγωγής χρησιμοποιείται ως κατάστημα εμπορίας αντικών και ενδυμάτων, είναι απαραιτήτως αναγκαίες για την απρόσκοπτη λειτουργία αυτού ως εμπορικού τοιούτου.

Συνεπώς πρέπει κατά παραδοχή του τρίτου λόγου της αιτήσεως αναιρέσεως από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση (κατά το μέρος) που αφορά το υπό στοιχείο β αίτημα της αγωγής της αναιρεσίβλητης-διεύρυνση παραθύρων ισογέιου διαμερίσματός της).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 5603/2003 απόφαση του Εφετείου Αθηνών κατά τα αναφερόμενα στο σκεπτικό της παρούσης.

Παραπέμπει την υπόθεση κατά τούτο προς περαιτέρω έρευνα στο ίδιο Εφετείο, που θα συντεθεί από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει των αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων την οποία ορίζει σε χίλια εκατό (1100) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 18 Απριλίου 2006. Και

Δημοσιεύθηκε, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 5 Ιουνίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ