1140/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1140 / 2011 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Περίληψη:

Αποφάσεις που προσβάλλονται με αναίρεση (άρθρο 553 ΚΠολΔ). Σε περίπτωση που η υπόθεση διήλθε και τους δύο βαθμούς δικαιοδοσίας, σε αναίρεση υπόκειται μόνο η απόφαση του Εφετείου. Λόγος αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ. Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε την υπόθεση κατ’ ουσία, ο λόγος αυτός της αναίρεσης ιδρύεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών που το δικαστήριο της ουσίας ανελέγκτως έκρινε ότι αποδείχτηκαν.

Πότε ιδρύεται λόγος αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ. Περιστατικά. Λόγος αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ. Υπό την έννοια της διάταξης αυτής δεν αποτελεί «πράγμα» η αιτιολογημένη άρνηση της αγωγής ή των ενστάσεων. Λόγος αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθ. 10 ΚΠολΔ. Αποτελεί «πράγμα» υπό την έννοια της διάταξης αυτής και ο αυτοτελής ισχυρισμός, ο οποίος τείνει σε θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση του δικαιώματος που ασκείται με την αγωγή.

Λόγος αναίρεσης από τον αριθμό 11 περιπτ. γ του άρθρου 559 ΚΠολΔ. Ο λόγος αυτός ελέγχεται ουσιαστικά αβάσιμος, αν αποδεικνύεται από την προσβαλλόμενη απόφαση, ότι το δικαστήριο της ουσίας έλαβε υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα που επικαλέστηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι προς απόδειξη των ισχυρισμών τους.

Λόγος αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθ. 12 Κ ΚΠολΔ Ο λόγος αυτός δημιουργείται μόνο όταν ισχύει το σύστημα των νομικών αποδείξεων, δηλαδή όταν πρόκειται για αποδεικτικό μέσο που έχει, σύμφωνα με διάταξη του νόμου, δεσμευτική δύναμη για το δικαστήριο, όχι όμως και όταν πρόκειται για δικαστικό, υπό την έννοια των άρθρων 336 παρ. 3 και 339 ΚΠολΔ, τεκμήριο, το οποίο εκτιμάται ελεύθερα από το δικαστήριο.

Λόγος αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθ. 20 ΚΠολΔ. Έγγραφα, κατά την έννοια της διάταξης αυτής, δεν είναι τα περιέχοντα τις γνωμοδοτήσεις των εχόντων ειδικές γνώσεις ή τέχνης ή τη γνώμη των πραγματογνωμόνων, των οποίων το περιεχόμενο εκτιμά ανελέγκτως και ελευθέρως το δικαστήριο. Απορρίπτει αίτηση.

Αριθμός 1140/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη, Αντιπρόεδρο, Σπυρίδωνα Μιτσιάλη, Δημήτριο Μαζαράκη, Χαράλαμπο Αθανασίου και Ερωτόκριτο Καλούδη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 9 Φεβρουαρίου 2011, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Δήμου Παπάγου Αττικής, εδρεύοντος στον ομώνυμο Δήμο, νομίμως εκπροσωπουμένου, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους του Κωνσταντίνο Σκολίδη και Δημήτριο Τσικρικά.

Των αναιρεσίβλητων: 1. του εδρεύοντος στην Αθήνα "Ταμείου Αλληλοβοηθείας Στρατού (Τ.Α.Σ.)" (πρώην "Ταμείου Αλληλοβοηθείας Στρατού Ξηράς (Τ.Α.Σ.Ξ.) αποτελούντος ήδη "Ειδικό Λογαριασμό" του Μετοχικού Ταμείου Στρατού, νομίμως εκπροσωπουμένου υπό του εδρεύοντος στην Αθήνα "Μετοχικού Ταμείου Στρατού (Μ.Τ.Σ)"", νομίμως και ετούτου εκπροσωπουμένου, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δούκα Αγιασσώτη με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του ΚΠολΔ και 2. του εδρεύοντος στον Δήμο Παπάγου ΝΠΔΔ με την επωνυμία "Αυτόνομος Οικοδομικός Οργανισμός Αξιωματικών Στρατού Ξηράς, Θαλάσσης και Αέρος (Α.Ο.Ο.Α)", νομίμως εκπροσωπουμένου, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Βασίλη Κοσμόπουλο με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε α) με την από 20-10-2000 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, β) με την από 20-8-2001 ανακοίνωση δίκης και προσεπίκληση σε αναγκαστική παρέμβαση του Ταμείου Αλληλοβοηθείας Στρατού (Τ.Α.Σ.) νπδδ και γ) και με την από 22-10-2001 πρόσθετη παρέμβαση του ΝΠΔΔ "Αυτόνομου Οικοδομικού Οργανισμού Αξιωματικών του Στρατού Ξηράς Θαλάσσης και Αέρος" που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 5187/2004 του ίδιου Δικαστηρίου και 6691/2007 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 13-3-2008 αίτησή του και με τους από 2-2-2009 πρόσθετους λόγους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ερωτόκριτος Καλούδης ανέγνωσε την από 31-1-2011 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης και των προσθέτων λόγων.

Οι πληρεξούσιοι του αναιρεσείοντος ζήτησαν την παραδοχή της αίτησης και των προσθέτων λόγων και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Κατά τη διάταξη του άρθρου 281 Α.Κ., η άσκηση του δικαιώματος απαγορεύεται αν υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός σκοπός του δικαιώματος. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής το δικαίωμα θεωρείται ότι ασκείται καταχρηστικά και όταν η συμπεριφορά του δικαιούχου πριν από την άσκησή του καθώς και η πραγματική κατάσταση που διαμορφώθηκε στο διάστημα που μεσολάβησε, δεν δικαιολογούν τη μεταγενέστερη άσκησή του και καθιστούν αυτή μη ανεκτή κατά τις περί δικαίου αντιλήψεις του μέσου κοινωνικού ανθρώπου.

Μόνη η μακροχρόνια αδράνεια του δικαιούχου και όταν ακόμη δημιούργησε στον υπόχρεο την πεποίθηση ότι δεν υπάρχει το δικαίωμα ή ότι δεν πρόκειται πλέον να ασκηθεί, δεν αρκεί για να καταστήσει καταχρηστική τη μεταγενέστερη άσκηση αυτού αλλ' απαιτείται να συντρέχουν προσθέτως ειδικές συνθήκες και περιστάσεις, προερχόμενες κυρίως από την προηγηθείσα συμπεριφορά του δικαιούχου και του υποχρέου, ενόψει των οποίων και της αδράνειας του δικαιούχου, η επακολουθούσα άσκηση του δικαιώματος, που τείνει σε ανατροπή της κατάστασης που δημιουργήθηκε υπό τις παραπάνω ειδικές συνθήκες και διατηρήθηκε επί μακρό χρόνο, να εξέρχεται των ορίων που επιβάλλει η διάταξη του άρθρου 281 Α.Κ.

Στην περίπτωση αυτή, η επιχειρούμενη από το δικαιούχο ανατροπή της πιο πάνω κατάστασης δεν είναι απαραίτητο να προκαλεί αφόρητες ή δυσβάστακτες συνέπειες για τον υπόχρεο και να θέτει έτσι σε κίνδυνο την οικονομική υπόστασή του, αλλ' αρκεί να έχει δυσμενείς απλώς επιπτώσεις στα συμφέροντά του (Ολ.Α.Π. 33/2005, Ολ.Α.Π. 7/2002, Ολ.Α.Π. 8/2001).

Η διάταξη του άρθρου 282 Α.Κ. έχοντας έντονο χαρακτήρα κανόνα δημόσιας τάξης, δεν αποκλείεται να εφαρμοσθεί και στην άσκηση δικαιώματος, που πηγάζει επίσης από διατάξεις δημόσιας τάξης (Ολ.Α.Π. 1179/1985), όπως είναι οι διατάξεις, που προστατεύουν την ακίνητη περιουσία των Δήμων και Κοινοτήτων. Εξάλλου από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 Κ.Πολ.Δ, προκύπτει, ότι ο λόγος αναίρεσης για ευθεία παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου ιδρύεται, αν αυτός δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις της εφαρμογής του ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, αντίστοιχα δε, όταν στη ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου τα πραγματικά περιστατικά ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται με βάση τον πραγματικό κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομής συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή της,

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε τα ακόλουθα: "Με την υπ' αριθ. 13/1951 απόφαση του Πολεμικού Συμβουλίου, που δημοσιεύθηκε στο υπ' αριθ. 2207/7.8.1951 ΦΕΚ τ.Α και μεταγράφηκε νόμιμα στον τόμο ... και με αυξ. Αριθ. 432 στα Βιβλία Μεταγραφών του Δήμου Αθηναίων, παραχωρήθηκε κατά κυριότητα στο εφεσίβλητο ΝΠΔΔ με την επωνυμία "Αυτόματος Οικοδομικός Οργανισμός Αξιωματικών ΑΟΟΑ" έκταση 1.600 περίπου στρεμμάτων από το στρατόπεδο Γουδί Αττικής, ιδιοκτησίας του Ταμείου Εθνικής Άμυνας, κείμενη μεταξύ του νοσοκομείου "Σωτηρία" και του Χολαργού Αττικής, προς εκπλήρωση του σκοπού για τον οποίο συστήθηκε αυτό, δυνάμει του ΑΝ 1563/1950 και συγκεκριμένα για την παραδοχή ιδιοκτήτης κατοικίας στους στερούμενους αυτής αξιωματικούς του στρατού ξηράς, θαλάσσης και αέρος.

Στη συνέχεια ο ΑΟΟΑ προέβη στη ρυμοτόμηση της άνω περιοχής προς το σκοπό οικοπεδοποιήσεώς της, καθορίζοντας συγχρόνως και τους κοινόχρηστους χώρους και με επίσπευσή του επεκτάθηκε το ρυμοτομικό σχέδιο του Χολαργού επί της παραπάνω εκτάσεως που αποτέλεσε τον οικισμό Παπάγου και εγκρίθηκε με το από 27.1.1953 ΒΔ, που δημοσιεύθηκε στο υπ' αριθ. 19/31.1.1953 ΦΕΚ τ.

Α. Στο ρυμοτομικό σχέδιο περιλαμβανόταν και το υπ' αριθ. … ΟΤ. Το έτος 1960 με επίσπευση του ΑΟΟΑ εκδόθηκε το από 21.1.1960 ΒΔ, που δημοσιεύθηκε στο υπ' αριθ. 23/26.2.1960 ΦΕΚ τ.Δ. με το οποίο, μεταξύ άλλων, εγκρίθηκε η τροποποίηση του άνω ρυμοτομικού σχεδίου στο υπ' αριθ. … ΟΤ. Ειδικότερα, αυτό κατατμήθηκε σε τρία μικρότερα ΟΤ υπό τους αριθμούς …, …Α και …Β, που εμφαίνονται στο τοπογραφικό διάγραμμα, που συνοδεύει το ΒΔ και το τελευταίο από αυτά με αριθ.

…Β, εκτάσεως 1.694,55 τ.μ., που συνορεύει ανατολικά με την οδό ..., δυτικά με την οδό ..., βόρεια με ανώνυμη οδό και νότια με οδό …, καθορίστηκε από χώρο οικοδομήσιμο σε κοινόχρηστο χώρο με προορισμό την επ' αυτού δημιουργία πλατείας-πρασίνου. Ακολούθως, ο Δήμος Χολαργού, στον οποίο υπαγόταν ο οικισμός Παπάγου, κατόπιν διαβημάτων και επικλήσεων των οικιστών του για τη δημιουργία κινηματοθεάτρου και εμπορικού κέντρου, με τις υπ' αριθ. 33/1965 και 112/1965 πράξεις του δημοτικού συμβουλίου του αποφάσισε την τροποποίηση του ρυμοτομικού σχεδίου Χολαργού κατά τον υπ' αριθ' …Β κοινόχρηστο χώρο, ώστε να ανεγερθούν τα παραπάνω κτίσματα που επέσπευσε την έγκριση αυτής.

Ειδικότερα με το από 23.12.1965 ΒΔ, που δημοσιεύθηκε στο υπ' αριθ. 24/18.2.1966 ΦΕΚ τ. Δ', εγκρίθηκε η τροποποίηση του ρυμοτομικού σχεδίου Χολαργού, περιοχή ΑΟΟΑ, κατά τον υπ' αριθ. …Β κοινόχρηστο χώρο για καθορισμό θέσεως προς ανέγερση κινηματοθεάτρου και καταστημάτων, και καθορίστηκαν οι όροι δομήσεως. Έτσι ο άνω κοινόχρηστος χώρος του υπ' αριθ.

ΟΤ κατέστη μετά την τροποποίηση του ρυμοτομικού σχεδίου οικοδομήσιμος". Με βάση τα γενόμενα δεκτά πραγματικά περιστατικά, το Εφετείο δέχεται ότι "ο άνω χώρος (…Α)- ενόψει των διατάξεων του άρθρου 1 του ΝΔ 690/1948 "περί συμπληρώσεως των περί σχεδίων πόλεων διατάξεων", σε συνδυασμό με εκείνες του άρθρου 9 εδ.

β' του Ν. 4060/1950 "περί τροποποιήσεως ενιαίων διατάξεων της περί Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού Νομοθεσίας" και των άρθρων 967, 968 και 971 ΑΚ -από της εγκρίσεως του ρυμοτομικού σχεδίου με το από 21.2.1960 ΒΔ (ΦΕΚ 23/26.2.1960 τ. Δ.), με το οποίο αυτός καθοριζόταν ως κοινόχρηστος, χωρίς καμία άλλη προϋπόθεση και η επ' αυτού κυριότητα του ΑΟΟΑ απωλέσθηκε υπέρ του Δήμου Χολαργού, του οποίου διάδοχος κατέστη η Κοινότητα Παπάγου και στη συνέχεια ο εκκαλών Δήμος Παπάγου, και μάλιστα χωρίς καταβολή αποζημιώσεως, αφού η έγκριση του άνω σχεδίου έγινε με την επίσπευση αυτού (ΑΟΟΑ) και δεν επανήλθε σ' αυτόν ούτε με την, κατά τα παραπάνω, μεταγενέστερη κατάργηση του χαρακτήρα του ως κοινοχρήστου, μετά τη νέα τροποποίηση του σχεδίου με το από 23.12.1965 ΒΔ (ΦΕΚ 24/18.2.1966 τ.

Δ'), αφού δεν προβλήθηκε από τους εφεσίβλητους ούτε αποδείχθηκε ότι με την άνω κατάργηση του κοινόχρηστου χώρου και τον καθορισμό του ως οικοδομήσιμου κατέστη συγχρόνως κοινόχρηστος άλλος χώρος της ιδιοκτησίας του ΑΟΟΑ σε αντικατάστασή του και με το αυτό εμβαδόν, ούτε ότι ο ΑΟΟΑ κατά την έγκριση του ρυμοτομικού σχεδίου, με το οποίο χώρος αυτός είχε καταστεί αρχικά κοινόχρηστος, είχε επιφυλάξει στον εαυτό του την κυριότητα στο χώρο αυτό σε περίπτωση καταργήσεώς του ως κοινοχρήστου".

Δέχεται περαιτέρω το Εφετείο, ότι ο χώρος αυτός μετά την κατάργησή του ως κοινοχρήστου εξακολούθησε να ανήκει στην κυριότητα του εκκαλούντος Δήμου, υπάγεται στην ιδιωτική περιουσία αυτού και είναι ανεπίδεκτος χρησικτησίας από 1.12.1968 και εφεξής, βάσει των διατάξεων του ΝΔ 31/1968, σύμφωνα με τις οποίες "οι διατάξεις 1 έως 24τ ου ΑΝ 1539/1938 "περί προστασίας των δημοσίων κτημάτων" εφαρμόζονται και επί των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοικήσεως".

Όμως, ο ΑΟΟΑ, έχοντας την πεποίθηση ότι το άνω υπ' αριθ. …Β ΟΤ ουδέποτε κατέστη κοινόχρηστο και ότι, επομένως, αυτό ανήκε στην κυριότητά του, προκειμένου σ' αυτό ν' ανεγερθεί το κινηματοθέατρο και το εμπορικό κέντρο, που προβλεπόταν στο ρυμοτομικό σχέδιο, για την εξυπηρέτηση των κατοίκων της κοινότητας ήδη Παπάγου, εξέθεσε αυτό με την από 17.4.1967 διακήρυξή του σε δημοτικό πλειοδοτικό διαγωνισμό για την εκποίησή του προς ανέγερση των άνω κτισμάτων και όρισε ως ημέρα διενέργειας του διαγωνισμού την 8.5.1967.

Η διακήρυξη αυτή έγινε γνωστή στην τότε Κοινότητα Παπάγου, διότι πέραν της δημοσιεύσεώς της σε ημερήσιες εφημερίδες των Αθηνών, και της αναρτήσεώς του στα γραφεία του ΑΟΟΑ, τοιχοκολήθηκε και στα γραφεία αυτής (Κοινότητας Παπάγου). Το εφεσίβλητο με την επωνυμία "Ταμείο Αλληλοβοηθείας Στρατού " (πρώην ΤΑΣΣ) αποτελούντος ήδη "Ειδικό Λογαριασμό" του Μετοχικού Ταμείου Στρατού και εκπροσωπούμενο υπ' αυτού, εκδήλωσε ενδιαφέρον για την αγορά αυτού και την ανέγερση των άνω κτισμάτων, πράγμα το οποίο είχε εκδηλώσει και παλαιότερα.

Μετά τα παραπάνω, και πριν υπογραφεί το σχετικό συμβολαιογραφικό έγγραφο, το άνω εφεσίβλητο "ΤΑΣ" απέστειλε προς την τότε Κοινότητα Παπάγου το υπ' αριθ. πρωτ. 64/4.9.1968 έγγραφο με το οποίο της ζητούσε, σε συνέχεια των συζητήσεων που είχαν μεταξύ τους για την αξιοποίηση του άνω υπ' αριθ. …Β ΟΤ, να του γνωστοποιήσει, αν επιθυμεί στο κτίριο, που θα ανεγερθεί επ' αυτού του ΟΤ, να στεγασθούν με εκμίσθωση και τα γραφεία της και σε καταφατική περίπτωση να του προσδιορίσει τους χώρους, που απαιτούνται, ώστε να ληφθούν υπόψη κατά τη σύνταξη της σχετικής οικοδομικής μελέτης.

Η Κοινότητα Παπάγου με το υπ' αριθ. πρωτ. 1620/13.9.1968 έγγραφό της προς το άνω εφεσίβλητο, χωρίς να εναντιωθεί στην πρότασή του, απάντησε καταφατικά και καθόρισε λεπτομερώς τους χώρους, που είχε ανάγκη για τη στέγαση των υπηρεσιών της, συνολικού εμβαδού 140 τ.μ. Περαιτέρω, με την υπ' αριθ. Φ. 873/125/505152/ 14.1.1969 κοινή απόφαση των Υπουργών Εθνικής Αμύνης και Οικονομικών εγκρίθηκε η απευθείας εκποίηση του άνω ακινήτου υπό του ΑΟΟΑ προς το ΤΑΣ και τελικά με το υπ' αριθ. .../5.2.1969 συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Αθηνών Αθανάσιου Αθανασούλη, που μεταγράφηκε νομίμως, μεταβιβάσθηκε κατά κυριότητα, λόγω πωλήσεως, από τον ΑΟΟΑ προς το ΤΑΣ το υπ' αριθ.

…Β ΟΤ, αντί τιμήματος 1.355.640 δραχμών. Η αναφορά στο συμβολαιογραφικό έγγραφο ότι ο αγοραστής τελεί εν γνώσει των υφισταμένων διεκδικήσεων ως και η ρύθμιση των σχέσεων των συμβαλλομένων σε περίπτωση ανατροπής εξ αυτού του λόγου της συμβάσεως, δεν αφορούσε στην περίπτωση της Κοινότητας, αλλά σε διεκδικήσεις που είχαν εγγραφεί στα βιβλία διεκδικήσεων.

Η τότε Κοινότητα Παπάγου, στην κυριότητα της οποίας, όπως έχει προαναφερθεί, ανήκε το άνω ακίνητο, αν και έλαβε γνώση και της άνω μεταβιβάσεως της κυριότητάς του από το μη κύριο αυτού ΑΟΟΑ, δεν εναντιώθηκε σ' αυτή. Αντίθετα μάλιστα παρέσχε και συνδρομή στην εν συνεχεία ανοικοδόμησή του με την προοπτική εκμισθώσεως μέρους των κτισμάτων για τη στέγαση των γραφείων της.

Ειδικότερα, ενώ το ΤΑΣ αμέσως μετά την υπογραφή του άνω συμβολαίου προέβη εν γνώσει της στην περίφραξη του ακινήτου, αυτή δεν προέβη σε ενέργειες που να υποδηλώνουν την αντίθεσή της, όπως π.χ. άσκηση αιτήσεως για λήψη ασφαλιστικών μέτρων. Επιπλέον, σε απάντηση του υπ' αριθ. Φ. 6319/15/82733/1969 εγγράφου του Μετοχικού Ταμείου Στρατού, το οποίο είχε αναλάβει την ανοικοδόμηση του κτιρίου επί του άνω ακινήτου για λογαριασμό του "ΤΑΣ", με το υπ' αριθ.

πρωτ. 960/20.2.1969 έγγραφό της αναγνώριζε ότι το ακίνητο αυτό ήταν ιδιοκτησίας του "ΤΑΣ" και γνωστοποιούσε σ' αυτό (ΜΤΣ) τα αιτούμενα στοιχεία σχετικά με τον καθορισμό των υψομέτρων των κρασπέδων επ' αυτού. Επίσης το εφεσίβλητο ΤΑΣ με το υπ' αριθ. πρωτ. 32/17.4.1969. έγγραφό του προς αυτή (Κοινότητα Παπάγου) ζήτησε να του χορηγήσει βεβαίωση από την οποία να προκύπτει ότι δεν υφίσταται θέμα καταβολής υπεραξίας, προκειμένης της ανεγέρσεως οικοδομής επί του οικοπέδου της ιδιοκτησίας του, κειμένου στο …Β ΟΤ.

ως και πληροφορίες για τα συγκεκριμένα πλάτη των πεζοδρομιών πέριξ αυτού, χωρίς και πάλι αυτή να αντιδράσει για τη μεταβίβαση. Ακολούθως το εφεσίβλητο "ΤΑΣ" άρχισε τις εργασίες οικοδομήσεως του κτιρίου στο ως άνω ακίνητο και κατά την τελετή θεμελιώσεως του παρέστη και εκπρόσωπος της Κοινότητας Παπάγου και συγκεκριμένα ο σύμβουλος Β.

Χ.. Ενώ οι οικοδομικές εργασίες επί του άνω ακινήτου προχωρούσαν, ο δημότης της Κοινότητας Παπάγου Ν. Κ. υπέβαλε αναφορικά στο Υπουργείο Εσωτερικών, αναφέροντας την "παρέμβαση" του ΑΟΟΑ επί του άνω ακινήτου. Κατόπιν αυτού ζητήθηκαν εξηγήσεις από την κοινότητα Παπάγου. Αυτή με το υπ' αριθ. πρωτ. 2036/28.6.1969 έγγραφό της προς τη Νομαρχία Αθηνών ανέφερε κατά λέξη τα εξής: "...

η ανωτέρω ενέργεια του ΑΟΟΑ, δηλ. η εκποίηση του …Β ΟΤ, κατά την ημετέρα αντίληψιν δεν δύναται προφανώς να χαρακτηρισθή ούτε ως παράνομος ούτε ως αυθαίρετος, καθόσον αυτή εγένετο κατόπιν συμφώνου γνώμης και σχετικής υποδείξεως της νομικής υπηρεσίας του ΑΟΟΑ, ήτις φρονεί ότι το οικοδομικόν τούτο τετράγωνον ανήκει κατά κυριότητα στον Οργανισμόν ...

παρά ταύτα η ημετέρα Κοινότης διατηρούσα σοβαράς και βασίμους πιθανότητας ότι η κυριότης του ρηθέντος ΟΤ ανήκει κατά το νόμον εις αυτήν, όταν ανεκινήθη το όλον θέμα, ευρέθη προ του διλήμματος ή να επιδιώξει την δικαστικήν αναγνώρισιν της κυριότητάς της επί του χώρου τούτου, δημιουργούσα δικαστικήν αντιδικίαν μετά του ΑΟΟΑ, ότε το όλον θέμα θα παρέμενεν εκκρεμές και εν αδρανεία, τις οίδεν επί πόσον χρονικόν διάστημα ...

ή να παραιτηθή από παντός δικαιώματός της υπέρ του ΑΟΟΑ, προκειμένου να πραγματοποιηθή η υλοποίησις του σκοπού, δι' ον εγένετο η ρηθείσα τροποποίησις, δηλονότι της όσον το δυνατόν ταχυτέρας ανεγέρσεως των κτισμάτων τούτων, προς κάλυψιν των αμέσων αναγκών των κατοίκων της Κοινότητας, είτε υπό του ΑΟΟΑ είτε υπό του ΤΑΣΣ ... .

Προ της τοιαύτης καταστάσεως και λαμβανομένων υπόψη ότι και αν έτι η κυριότης του …Β ΟΤ ανήκε αναμφισβητήτως εις την Κοινότητα, αύτη δεν διέθετε τα απαιτούμενα οικονομικά μέσα δια την πραγματοποίησιν του ως είρηται σκοπού και ότι το Κοινοτικόν Συμβούλιον ως γνώμονα απασών των ενεργειών που έθεσεν και θέτει πάντοτε το ουσιαστικόν συμφέρον της εξυπηρετήσεως και καλύψεως των βασικών αναγκών των κατοίκων της Κοινότητας ...

το Συμβούλιον στάθμισαν δεόντως ... τα εξ απασών των ενδεχομένων ενεργειών του προκύπτοντα ζητήματα, απεφάσισεν τελικώς όπως αφενός μεν μη δημιουργήσει ανυπέρβλητα προσκόμματα εις τας υπό του ΑΟΟΑ και του ΤΑΣΣ ενεργείας, προκειμένου να πραγματοποιηθεί η εκτέλεσις του έργου, αφετέρου δε, κηδόμενη των συμφερόντων της Κοινότητας εθεώρησε σκόπιμον όπως επιφυλαχθεί των πιθανών δικαιωμάτων κυριότητας επί του … Β ΟΤ ...

δια την εν τω μέλλοντι δικαστικήν επίλυσιν του θέματος τούτου ...". Μετά από αυτά και ενώ είχε ολοκληρωθεί το μεγαλύτερο μέρος των εργασιών ανοικοδομήσεως του κτιρίου, χωρίς η άνω Κοινότητα να έχει εναντιωθεί σ' αυτές, άσκησε την από 17.1.1970 και με αριθμό εκθέσεως καταθέσεως 1603/1970 διεκδικητική αγωγή της κατά του εφεσιβλήτου "ΤΑΣ" για το ακίνητο αυτό αλλά στη συνέχεια παραιτήθηκε από το δικόγραφο της με το αριθ.

εκθ. καταθ. 8033/9.9.1970 δικόγραφο. Το εφεσίβλητο "ΤΑΣ" , μετά την άνω παραίτηση συνέχισε τις εργασίες, που υπολείπονταν και ολοκλήρωσε το κτίριο στις αρχές του έτους 1972, δαπανώντας για το σκοπό αυτό τότε το συνολικό ποσό των 17.339.640 δραχμών. Το κτίριο αποτελείται από υπόγειο εμβαδού 941,50 τ.μ., ισόγειο εμβαδού 941,50 τ.μ., πατάρι ισογείου εμβαδού 123 τ.μ., Α' όροφο εμβαδού 761 τ.μ.

Β' όροφο εμβαδού 7.611 τ.μ. και δώμα 931,50 τ.μ. Στους Α' και Β' ορόφους του κτιρίου και στο δώμα στεγάζεται το κινηματοθέατρο και στους λοιπούς ορόφους στεγάζονται καταστήματα, φροντιστήρια κλπ, τα οποία το εφεσίλητο εκμισθώνει σε τρίτους. Ο "ΑΟΟΑ", ενόψει της άνω πρόσκαιρης αμφισβητήσεως υπό της Κοινότητας Παπάγου και λόγω της παραιτήσεώς της μόνον από το δικόγραφο της αγωγής της όχι και από του δικαιώματός της, άσκησε την 1.10.1970 αγωγή του με την οποία επεδίωκε την αναγνώριση της κυριότητάς του επί του άνω ακινήτου.

Η αγωγή αυτή, που συνεκδικάσθηκε με την ασκηθείσα από το "ΤΑΣ" πρόσθετη υπέρ αυτού παρέμβαση, απορρίφθηκε τελεσίδικα με την υπ' αριθ. 3500/1977 απόφαση του Εφετείου Αθηνών ως μη νόμιμη και οι επ' αυτής αναιρέσεις του "ΑΟΟΑ" και του "ΤΑΣ" απορρίφθηκαν με την υπ' αριθ. 46/1980 απόφαση του Αρείου Πάγου. Η Κοινότητα Παπάγου κατά τη συζήτηση της άνω αγωγής του "ΑΟΟΑ" δεν άσκησε ανταγωγή για την αναγνώριση της κυριότητάς της επί του άνω ακινήτου ή αντίθετη αγωγή, αλλά αρκέστηκε στην προβολή των ισχυρισμών της με τις προτάσεις της και μόνον μετά την απόρριψη της αγωγής του "ΑΟΟΑ" άσκησε ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών κατά του "ΤΑΣ" ο Δήμος Παπάγου, που αποτελεί διάδοχό της, την από 17.12.1982 διεκδικητική αγωγή του, η οποία απορρίφθηκε ως αόριστη τελεσίδικα με την υπ' αριθ. 4641/2000 απόφαση του Εφετείου Αθηνών και στη συνέχεια άσκησε την υπό κρίση αγωγή του επί της οποίας εκδόθηκε η εκκαλουμένη απόφαση.

Από τα άνω πραγματικά περιστατικά καταδεικνύεται ότι η τότε Κοινότητα Παπάγου όχι μόνο δεν προέβαλε οποιαδήποτε αντίρρηση ή εναντίωση στην αγορά του επίδικου από το εφεσίβλητο "ΤΑΣ" και στην ανοικοδόμησή του, αλλά ότι παρότρυνε αυτό στην αγορά και του παρέσχε και συνδρομή στην ανέγερση του κτιρίου με σκοπό την ολοκλήρωση του έργου για το οποίο προοριζόταν, προκειμένου να χρησιμοποιηθεί άμεσα από τους δημότες της και επιπλέον παραιτήθηκε από το δικόγραφο της από 17.1.1970 ασκηθείσας κατ' αυτού αγωγής της.

Μετά δε την αναφορά, στο προπεριγραφέν έγγραφό της προς τη Νομαρχία Αττικής, του σκοπού της σχετικά με την ανέγερση του κτιρίου στο άνω …Β ΟΤ και της στάσεως, που αποφάσισε το Κοινοτικό της Συμβούλιο να τηρήσει, για την όσο το δυνατόν ταχύτερη ολοκλήρωση του έργου, οι οποίες επιφυλάξεις και ενέργειες προέβαλε σχετικά με το δικαίωμα της κυριότητάς της επί του άνω ακινήτου ακόμη και αυτές που περιέχονται στα από 29.7.1967, 22.9.1967, 3.6.1968 και 4.7.1968 έγγραφά της προς τον "ΑΟΟΑ" και το "ΤΑΣ", που προηγούνται της αμέσως παραπάνω συναινετικής συμπεριφοράς της, κρίνεται ότι είναι προσχηματικές και υποβλήθηκαν για την άρση αποδόσεως τυχόν ευθυνών προς τα πρόσωπα του Κοινοτικού Συμβουλίου της.

Η άνω περιγραφόμενη συμπεριφορά, ευλόγως δημιούργησε την πεποίθηση στο εφεσίβλητο "ΤΑΣ" ότι η δικαιοπάροχος του εκκαλούντος Δήμου Παπάγου δεν θα ασκούσε το δικαίωμα της για τη διεκδίκηση της κυριότητάς επί του άνω ακινήτου. Η άσκησή του δε, ενόψει του ότι άγει σε ανατροπή της καταστάσεως, που δημιουργήθηκε υπό τις εκτεθείσες συνθήκες με τη ρητή συναίνεση του εκκαλούντος εκφρασθείσα δια των αρμοδίων κάθε φορά οργάνων του, και οδηγεί σε επαχθείς συνέπειες για το εφεσίβλητο "ΤΑΣ", διότι αυτό για την ανέγερση του κτιρίου δαπάνησε το συνολικό ποσό των 17.339.649 δραχμών, υπολογιζόμενο με βάση τις τιμές του έτους 1972, που είναι πολλαπλάσιο εκείνου του 1.355.640 δραχμών στο οποίο ανερχόταν κατά το χρόνο της αγοράς η αξία του επίδικου, υπερβαίνει προφανώς τα επιβαλλόμενα με το άρθρο 281 ΑΚ όρια της καλής πίστεως, των χρηστών ηθών και του κοινωνικού και οικονομικού σκοπού του δικαιώματος και απαγορεύεται έστω και αν το επίδικο δικαίωμα του εκκαλούντος εκπηγάζει από διατάξεις δημόσιας τάξεως που το προστατεύουν".

Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο κατέληξε στην κρίση, ότι η ένσταση του ήδη αναιρεσίβλητου "ΤΑΣ" περί καταχρηστικής άσκησης από τον αναιρεσείοντα (ενάγοντα) Δήμο Παπάγου του ένδικου δικαιώματος για τη διεκδίκηση της κυριότητας του επίδικου ακινήτου είναι βάσιμη και κατ' ουσίαν, όπως και η υπέρ αυτού πρόσθεση παρέμβαση του ήδη αναιρεσίβλητου "ΑΟΟΑ", ακολούθως δε απέρριψε ως αβάσιμη την έφεση του ήδη αναιρεσείοντος κατά της απόφασης του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, το οποίο είχε εκφέρει όμοια κρίση και -κατά παραδοχήν της ένστασης αυτής- είχε απορρίψει την περί διεκδικήσεως του επίδικου ακινήτου ένδικη αγωγή του.

Με αυτά που δέχτηκε και έτσι που έκτινε το Εφετείο δεν παραβίασε την προαναφερθείσα ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ, την οποία ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε, χωρίς να αξιώσει λιγότερα ή διαφορετικά στοιχεία από όσα απαιτεί η διάταξη αυτή σε σχέση με την ως άνω ένσταση για καταχρηστική άσκηση από τον αναιρεσείοντα Δήμο Παπάγου του ένδικου δικαιώματός του.

Ειδικότερα, το Εφετείο δέχτηκε ότι εξαιτίας της αδράνειας που η τότε Κοινότητα Παπάγου και ο διάδοχός της Δήμος Παπάγου επέδειξαν, ήτοι από την αγορά του επίδικου ακινήτου από το "ΤΑΣ" με το ανωτέρω .../5.2.1969 συμβόλαιο μέχρι την άσκηση της από 17.12.1982 αγωγής -που απορρίφθηκε τελεσίδικα ως αόριστη- και στη συνέχεια μέχρι την άσκηση της ένδικης αγωγής (η διάρκεια της οποίας, να σημειωθεί ότι δεν είναι μικρή) και της συμπεριφοράς που προηγήθηκε της άσκησης της ένδικης αγωγής της τότε Κοινότητας Παπάγου, η οποία όχι μόνο δεν εναντιώθηκε, αλλά αντίθετα παρότρυνε και συνέδραμε το ήδη αναιρεσίβλητο "ΤΑΣ" στην αγορά και στην ανέγερση του κτιρίου, και παραιτήθηκε από το δικόγραφο της από 17.1.1970 ασκηθείσας κατ' αυτού αγωγής της με σκοπό την ολοκλήρωση του έργου για το οποίο προοριζόταν, προκειμένου να χρησιμοποιηθεί άμεσα από τους δημότες της, ευλόγως δημιουργήθηκε η πεποίθηση στο ήδη αναιρεσίβλητο "ΤΑΣ", ότι η δικαιοπάροχος του ήδη αναιρεσείοντος Δήμου Παπάγου δεν θα ασκούσε το δικαίωμά της για τη διεκδίκηση της κυριότητάς της επί του άνω ακινήτου.

Δέχτηκε επίσης το Εφετείο, ότι η εξαιτίας της άσκησης του επίδικου δικαιώματος ανατροπή της κατάστασης που έχει δημιουργηθεί υπό τις εκτεθείσες συνθήκες οδηγεί στις επαχθείς ως άνω συνέπειες για το ήδη αναιρεσίβλητο-εναγόμενο "ΤΑΣ". Και, τέλος, ότι οι όποιες επιφυλάξεις προέβαλε η τότε Κοινότητα Παπάγου ήταν προσχηματικές και υποβλήθηκαν για την άρση απόδοσης τυχόν ευθυνών προς τα πρόσωπα του Κοινοτικού Συμβουλίου.

Τα ανωτέρω περιστατικά θεμελιώνουν την ένσταση από την ΑΚ 281 του "ΤΑΣ", χωρίς να χρειάζεται και η μνεία ότι η ανατροπή της κατάστασης θα οδηγούσε σε "δυσαναλόγως δυσβάστακτες συνέπειες". Η κρίση αυτή του Εφετείου δεν κλονίζεται εκ του ότι το επίδικο πριν καταστεί οικοδομήσιμο με την τροποποίηση του ρυμοτομικού σχεδίου Χολαργού ήταν κοινόχρηστος χώρος, ενόψει μάλιστα των παραδοχών του, ότι κατόπιν διαβημάτων και επικλήσεων των οικιστών του Δήμου Χολαργού (στον οποίο υπαγόταν η τότε Κοινότητα Παπάγου) δημιουργήθηκε σ' αυτό (επίδικο) κινηματοθέατρο και Εμπορικό Κέντρο για την ικανοποίηση αναγκών των δημοτών.

Επομένως, ο μοναδικός λόγος του κύριου δικογράφου της αναίρεσης καθώς και ο δεύτερος πρόσθετος λόγος από το άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, με τους οποίους υποστηρίζονται τα αντίθετα, πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμοι.

ΙΙ. Εφόσον κατά της απόφασης του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου ασκήθηκε έφεση από τον ήδη αναιρεσείοντα ενάγοντα-ο οποίος παραπονέθηκε με αυτήν για την, κατά παραδοχή ως βάσιμης και κατ' ουσία της ένστασης από την ΑΚ 281, απόρριψη της ένδικης αγωγής του-, η υπόθεση μεταβιβάστηκε και ως προς τον αυτοτελή αυτό ισχυρισμό στο Εφετείο (ΚΠολΔ 522). Έτσι, δεν χρειαζόταν επαναφορά του, κατά το άρθρο 240 ΚΠολΔ, και συνεπώς, ο πρώτος πρόσθετος λόγος, από το άρθρο 8 περιπτ. α' του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με τον οποίο ψέγεται το Εφετείο ότι παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν και συγκεκριμένα ότι έλαβε υπόψη την παραπάνω ένσταση χωρίς να έχει επαναφερθεί κατά τους όρους του άρθρου 240 ΚΠολΔ, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος, διότι, υπό τα προεκτιθέμενα δεδομένα, λόγος αναίρεσης δεν ιδρύεται.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 13.3.2008 αίτηση και τους από 16.1.2009 πρόσθετους λόγους του αναιρεσείοντος Δήμου Παπάγου Αττικής για αναίρεση της 6691/2007 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα Δήμο στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε εξακόσια (600) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 17 Μαΐου 2011.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 30 Ιουνίου 2011.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ