Supreme Court dismisses appeal on construction contract damages, citing lack of specific facts and inadmissible evidence arguments.

Απόφαση 1139 / 2020 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1139/2020

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αλτάνα Κοκκοβού, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αγγελική Τζαβάρα, Θωμά Γκατζογιάννη, Χρήστο Τζανερρίκο - Εισηγητή και Γεώργιο Χριστοδούλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 27 Ιανουαρίου 2020, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ. Π. του Ι., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αντώνιο Μπιλίση με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Γ. Κ. του Θ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Νικόλαο Βαβούρη και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20/8/2009 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 24681/2011 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 59/2017 του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 9/1/2018 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Η ποσοτική αοριστία της αγωγής, η οποία υπάρχει, όταν δεν συγκεκριμενοποιούνται όλα τα στοιχεία που απαιτούνται κατά νόμο για τη θεμελίωση του αιτήματος της αγωγής, ελέγχεται ως παράβαση από το άρθρο 559 αρ. 8 ή 14 ΚΠολΔ. Εξάλλου, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 106, 111 παρ. 2, 216 παρ. 1, 335 ΚΠολΔ, προκύπτει ότι η αγωγή πρέπει να περιέχει σαφή έκθεση των γεγονότων που τη θεμελιώνουν και δικαιολογούν την άσκησή της από τον ενάγοντα κατά του εναγομένου.

Περαιτέρω, από τα άρθρα 689 και 690 ΑΚ προκύπτει ότι αν το εκτελεσθέν έργο έχει ελαττώματα που το καθιστούν άχρηστο ή το στερούν από τις συνομολογηθείσες ιδιότητες, εκτός από τα άλλα δικαιώματα που παρέχουν στον εργοδότη οι διατάξεις των άρθρων 688 και 689 του ως άνω Κώδικα, δικαιούται αυτός, σε κάθε περίπτωση "έλλειψης" του παραδοθέντος έργου, αντί τούτων, να ζητήσει αποζημίωση για τη μη εκτέλεση της συμβάσεως, εφόσον οι ελλείψεις οφείλονται σε υπαιτιότητα του εργολάβου.

Για το ορισμένο της κατά του εργολάβου απευθυνομένης περί αποζημιώσεως αγωγής πρέπει, σύμφωνα με το άρθρο 216 παρ. 1 ΚΠολΔ, να εκτίθενται σ' αυτήν, εκτός άλλων, και οι ελλείψεις του δια της συμβάσεως ανατεθέντος και εκτελεσθέντος έργου, οι οποίες θεμελιώνουν, κατά τις ρηθείσες διατάξεις, την αγόμενη προς κρίση αξίωση του ενάγοντος εργοδότη.

Απαιτείται επίσης ο προσδιορισμός της ζημίας που υπέστη ο εργοδότης από τις ελλείψεις του έργου, η οποία τελεί σε λογική ακολουθία με το ποσό της αποζημίωσης που ζητεί, και η οποία περιλαμβάνει τη θετική ζημία, δηλαδή τη δαπάνη, στην οποία πρέπει να υποβληθεί ο εργοδότης για να αποκαταστήσει τις ελλείψεις του έργου (χωρίς να είναι αναγκαίο για το ορισμένο της αγωγής να προσδιορίζεται το κόστος για την αγορά των επιμέρους υλικών κατά μονάδα ή κατ' αποκοπή, η αξία των ημερομισθίων εργασίας κλπ., αφού τα μεγέθη αυτά ανάγονται στην απόδειξη του ύψους της ζημίας), το διαφυγόν του κέρδος και κάθε τυχόν περαιτέρω ζημία του (ΑΠ 1011/2019, 345/2018, ΑΠ 935/2014).

Από την επισκόπηση (άρθρ. 561 παρ. 2 ΚΠολΔ) των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης, προκύπτουν τα ακόλουθα: Με την από 20-08-2009 αγωγή του ο ήδη αναιρεσίβλητος, αφού εκθέτει, κατά το ενδιαφέρον την αναιρετική διαδικασία μέρος, ότι από υπαιτιότητα του εναγομένου και ήδη αναιρεσείοντος, στον οποίο δυνάμει συμβάσεως είχε αναθέσει την κατασκευή, με το σύστημα της αντιπαροχής, δύο οικοδομών - κατοικιών, επί του αναφερομένου σ' αυτήν οικοπέδου του, από τις οποίες ο κάθε διάδικος θα ελάμβανε τη μία και, περαιτέρω, ότι η αυτοτελής μεζονέτα - ανεξάρτητη κατοικία, που του αναλογούσε, ως αντιπαροχή και κατασκεύασε ο εναγόμενος, ήδη αναιρεσίβλητος, παρουσίασε κακοτεχνίες και ελλείψεις, που συνίστανται, επί λέξει, στο ότι: "...1)...Δεν κατασκεύασε βόθρο στεγανό, αλλά πλήρως διατρητό, ώστε αυτός να είναι πλήρης όμβριων υδάτων. 2) Το πάρκινκ στην αυλή είναι στραβό, σε σημείο ώστε να μην είναι δυνατή η είσοδος αυτοκινήτου εις αυτό. 3) Η σκεπή της κατοικίας παρουσιάζει κακοτεχνίες ώστε να επιτρέπει την είσοδο όμβριων υδάτων και το πότισμα των τοίχων. 4) Δεν είχαν τοποθετηθεί μπρίζες ηλεκτρικού σε ολόκληρη την κατοικία. 5) Δεν είχαν συνδεθεί τα σώματα της κεντρικής Θερμάνσεως. 6) Οι τοίχοι παρουσιάζουν εμφανείς ρωγμές σε πολλά τους σημεία, λόγω κακής κατασκευής και μάλιστα και στούς εξωτερικούς τοίχους. 7) Δεν είχε τοποθετηθεί τηλεχειρισμός στην εξωτερική πόρτα της κατοικίας, 8) Τα πλακάκια που τοποθετήθηκαν στο μπάνιο, δεν είχαν τοποθετηθεί όπως έπρεπε με αποτέλεσμα αυτά να είναι "κούφια" σε πολλά τους σημεία. 9) Το παντζούρι που βρίσκεται στην εμπρόσθια μπαλκονόπορτα δεν λειτουργεί. 10) Τα κάγκελα της περίφραξης στο πίσω μέρος του σπιτιού δεν είναι από σίδερο μασίφ, αλλά από κοίλη σωλήνα. 11) Ενώ θα έπρεπε να είχε τοποθετηθεί εξώπορτα με 16 σημεία κλειδώματος-ασφαλείας, τοποθετήθηκε απλή πόρτα που ασφαλίζει με τρίαινα μόνο".

Επικαλούμενος, περαιτέρω, ο ενάγων, ήδη αναιρεσίβλητος, ότι: "...Για την πραγματοποίηση όλων των ατελειών που ανωτέρω επεσήμανα θα πρέπει σύμφωνα με εκτιμήσεις μηχανικών και τεχνιτών να καταβάλω τα εξής ποσά: 1) Για την κατασκευή του στεγανού βόθρου Θα πρέπει να καταβάλω συνολικά το ποσό των 4.000 Ευρώ. 2) Για το άνοιγμα τον πάρκινγκ σε σημείο ώστε να είναι δυνατή η είσοδος αυτοκινήτου εντός αυτού, πρέπει να το πλατύνω και απαιτείται να καταβληθεί το ποσό των 1.000 Ευρώ, 3) Για την επισκευή των κακοτεχνιών στην σκεπή, ώστε να εμποδίζεται η είσοδος των ομβρίων υδάτων απαιτείται το ποσό των 4.500 Ευρώ. 4) Για την επισκευή των τοίχων και των ρωγμών απαιτείται το ποσό των 1.500 Ευρώ, 5) Για την τοποθέτηση και επισκευή πλακιδίων στο μπάνιο απαιτείται το ποσό των 1.000 Ευρώ, 6) Για την αλλαγή των κιγκλιδωμάτων που είναι από σίδερο κοίλο και όχι μασίφ θα απαιτηθεί το ποσό των 1.800 Ευρώ. 7) Για την τοποθέτηση μηχανισμού ηλεκτρικού ανοίγματος της πόρτας του γκαράζ απαιτείται το ποσό των 1.500 Ευρώ.

Δηλαδή συνολικά για να γίνουν όλες αυτές οι εργασίες απαιτείται το ποσό των 15.300 Ευρώ...". Το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση, απέρριψε τον πρώτο λόγο έφεσης του ήδη αναιρεσείοντος, εναγομένου, με τον οποίο επανέφερε την και πρωτοδίκως προβληθείσα περί αοριστίας της αγωγής ένστασή του, λόγω μη εξειδίκευσης των συγκεκριμένων ελλείψεων και κακοτεχνιών, αλλά και των συγκεκριμένων εργασιών, που απαιτούνται για την αποκατάστασή τους, καθώς και του κόστους κάθε μιας εξ αυτών, δεχόμενο ότι η αγωγή, με το πιο πάνω περιεχόμενο, είναι αρκούντως ορισμένη, αναφορικά με την περιγραφή των επιμέρους ελαττωμάτων και κακοτεχνιών, που παρουσίασε το ένδικο έργο, καθώς περιέχονται σε αυτή όλα τα πραγματικά περιστατικά, που θεμελιώνουν, κατά τις διατάξεις των άρθρων 361, 681 και 690 ΑΚ, τις αγωγικές αξιώσεις.

Έτσι που έκρινε και με αυτά που δέχθηκε το Εφετείο, ορθά απέρριψε τον ανωτέρω ισχυρισμό του ήδη αναιρεσείοντος, εναγομένου, περί αοριστίας της ένδικης αγωγής και δεν κήρυξε απαράδεκτο, αφού με επάρκεια περιγράφονται σ' αυτή οι ελλείψεις του ενδίκου έργου και η απαιτούμενη δαπάνη αποκαταστάσεως αυτών, που αποτέλεσε την πραγματική ζημία του ήδη αναιρεσίβλητου, ενάγοντος και, όπως εκτιμάται και πάλι το περιεχόμενό της (άρθρ. 561 παρ. 2 ΚΠολΔ), ήταν ορισμένη.

Δεν ήταν απαραίτητο δε να αναφέρονται, επιπλέον, σ' αυτή σε τι συνίσταται η έλλειψη στεγανότητας του βόθρου, τι είδους πάρκινγκ συμφωνήθηκε να κατασκευασθεί (ανοικτό ή κλειστό και το εμβαδόν του), οι ειδικότερες κακοτεχνίες της σκεπής, οι τοίχοι και τα σημεία της ένδικης οικοδομής που "ποτίζονται" από υγρασία, αν οι ρωγμές των τοίχων ήταν επιφανειακές ή των δομικών στοιχείων λόγω καθίζησης, το μοντέλο κατασκευής του μηχανισμού τηλεχειρισμού της εξωτερικής πόρτας, σε ποιο μπάνιο βρίσκονται τα "κούφια" πλακάκια και πώς συμφωνήθηκε τα κάγκελα της περίφραξης να είναι από σίδερο "μασίφ".

Και τούτο διότι όλα τα παραπάνω στοιχεία δεν αποτελούν προϋποθέσεις προς θεμελίωση του ενδίκου δικαιώματος, αλλά ανάγονται στην εξειδίκευση των πραγματικών περιστατικών, με τις αποδείξεις. Κατ' ακολουθίαν τούτων, ο από το άρθρο 559 αρ. 14 ΚΠολΔ πρώτος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως, (όχι και από τον αρ. 1 του ίδιου άρθρου), με τον οποίο ο αναιρεσείων προβάλλει ότι το δικαστήριο της ουσίας παρά το νόμο δεν κήρυξε την ακυρότητα της ένδικης αγωγής, λόγω της αοριστίας της, επειδή δεν εξειδικεύονται σ' αυτή οι ελλείψεις και κακοτεχνίες και δεν αναφέρεται χωριστά η δαπάνη για την αγορά των αναγκαίων υλικών για το κάθε ελάττωμα και χωριστά η δαπάνη για την αμοιβή της απαιτούμενης, κάθε επιμέρους, εργασίας, είναι αβάσιμος.

ΙΙ. Από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 10 ΚΠολΔ, κατά την οποία αναίρεση επιτρέπεται, αν το δικαστήριο παρά το νόμο δέχτηκε πράγματα, που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης ως αληθινά χωρίς απόδειξη, συνάγεται ότι ο λόγος αυτός ιδρύεται, όταν το δικαστήριο δέχεται πράγματα, δηλαδή αυτοτελείς πραγματικούς ισχυρισμούς, οι οποίοι τείνουν σε θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση του δικαιώματος, που ασκείται με την αγωγή, ένσταση ή αντένσταση, χωρίς να έχει προσαχθεί οποιαδήποτε απόδειξη για τα πράγματα αυτά, ή όταν δεν εκθέτει από ποια αποδεικτικά στοιχεία άντλησε την απόδειξη γι' αυτά (ΑΠ 756/2011, ΑΠ 273/2011, ΑΠ 1700/2009, ΑΠ 259/2007).

Κατ' ακολουθίαν, των ανωτέρω, ο δεύτερος αναιρετικός λόγος, κατά την αιτίασή του, με την οποίαν αποδίδεται στο Εφετείο η πλημμέλεια από τον αριθμό 10 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, γιατί δέχθηκε ως αληθινό, χωρίς απόδειξη, ότι το ένδικο έργο παρουσίαζε τις αναφερόμενες στην αναιρεσιβαλλομένη ελλείψεις και κακοτεχνίες και, ότι το κόστος αποκατάστασης αυτών ανέρχεται σε 10.800 ευρώ, ενώ αυτά δεν προκύπτουν ούτε από την από 06-02-2011 τεχνική έκθεση του τοπογράφου μηχανικού Π.

Κ. ούτε και από τις καταθέσεις των μαρτύρων απόδειξης και ανταπόδειξης, είναι αβάσιμος. Τούτο δε διότι, από την διαλαμβανομένη στην προσβαλλομένη απόφαση βεβαίωση ότι το δικαστήριο για τον σχηματισμό του αποδεικτικού του πορίσματος έλαβε υπόψη όλα τα αναφερόμενα εκεί αποδεικτικά μέσα, ήτοι: "...την εκτίμηση των ενόρκων καταθέσεων των μαρτύρων απόδειξης και ανταπόδειξης, που εξετάστηκαν ενώπιον του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου και περιέχονται στα ταυτάριθμα με την απόφαση αυτή πρακτικά, από όλα ανεξαιρέτως τα έγγραφα, τα οποία οι διάδικοι επικαλέστηκαν και νόμιμα προσκόμισαν για να χρησιμεύσουν είτε ως αυτοτελή ατιοδεικτικά μέσα είτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων (άρθρ. 395, 591 παρ. 1 του ΚΠολΔ), όπως μερικά απ' αυτά έστω και αν προσκομίζονται για πρώτη φορά ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου (άρθρ. 52 παρ. 1α' του ΚΠολΔ), χωρίς να παραλειφθεί κάποιο για την ουσιαστική διάγνωση της διαφοράς ...", σε συνδυασμό με το όλο περιεχόμενό της (προσβαλλομένης), προκύπτει ότι το Εφετείο δεν δέχθηκε τα πραγματικά περιστατικά, από τα οποία συνήγαγε το αποδεικτικό του πόρισμα χωρίς απόδειξη, αλλά με βάση τις προσκομισθείσες αποδείξεις, που προαναφέρθηκαν.

Κατά τα λοιπά, ο ίδιος λόγος είναι απαράδεκτος, αφού με πρόσχημα την επικαλούμενη αναιρετική πλημμέλεια, πλήττεται η εκτίμηση των αποδείξεων, από το Εφετείο, η οποία είναι αναιρετικά ανέλεγκτη.

ΙΙΙ. Κατά το άρθρο 559 αριθ. 11 περ. β' του ΚΠολΔ επιτρέπεται αναίρεση της απόφασης και όταν το δικαστήριο, παρά το νόμο, έλαβε υπόψη του αποδείξεις, που δεν προσκομίσθηκαν. Εξάλλου, η βεβαίωση του δικαστηρίου της ουσίας περί προσαγωγής ή μη αποδεικτικού μέσου, ως αναγόμενη σε πράγματα, δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου κατά το άρθρο 561 παρ. 1 του ΚΠολΔ (ΟλΑΠ 30/2002, ΑΠ 1669/2014, ΑΠ 401/2011, ΑΠ 360/2008, ΑΠ 1998/2007, ΑΠ 1419/2007). Με τον τρίτο λόγο αναίρεσης ο αναιρεσείων προβάλλει την αιτίαση ότι το Εφετείο υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 11β ΚΠολΔ, διότι έλαβε υπόψη αποδεικτικό μέσο, που δεν προσκομίστηκε και ειδικότερα έλαβε υπόψη τη μη προσκομισθείσα από τον ήδη αναιρεσίβλητο, ενάγοντα από 2003 "Γενική και Ειδική συγγραφή υποχρεώσεων". Ο λόγος αυτός αναίρεσης είναι απαράδεκτος, διότι η βεβαίωση του δικαστηρίου της ουσίας περί προσαγωγής αποδεικτικού μέσου, η οποία μπορεί να συνεπάγεται και από τη μη βεβαίωση του αντιθέτου, δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου (ΑΠ 1669/2014, ΑΠ 360/2008).

ΙV. Επομένως, αφού δεν υπάρχει, προς έρευνα, άλλος αναιρετικός λόγος, πρέπει να απορριφθεί η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης, να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο (άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ) και, να καταδικαστεί ο αναιρεσείων, που ηττήθηκε, στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου, που κατέθεσε προτάσεις, κατά παραδοχή του σχετικού αιτήματος του τελευταίου (άρθρα 106, 176, 183 και, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται, ειδικότερα, στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 09-01-2018 αίτηση αναίρεσης της 59/2017 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου, από δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 12 Ιουνίου 2020.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 12 Νοεμβρίου 2020.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ