1139/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1139 / 2007 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1139/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Αχιλλέα Νταφούλη, Πλαστήρα Αναστασάκη, Αντώνιο Παπαθεοδώρου και Δημήτριο Πατινίδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 9 Φεβρουαρίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "Η ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Φλώρα Τριανταφύλλου.

Της αναιρεσίβλητης: ...... , η οποία δεν παραστάθηκε.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 4-9-2003, 30-11-2003 αγωγές, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Χανίων και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 253/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 304/2006 οριστική του Εφετείου Κρήτης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 29 Ιουνίου 2006 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνον η αναιρεσείουσα, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Δημήτριος Πατινίδης, ανέγνωσε την από 31 Ιανουαρίου 2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Η πληρεξούσια της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Όπως προκύπτει από την επικαλούμενη και προσκομιζόμενη 11520Γ΄/4.8.2006 έκθεση επιδόσεως της αρμοδίας δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Χανίων ..... , ακριβές αντίγραφο της από 29.6.2006 αιτήσεως αναιρέσεως, με την κάτω από αυτή πράξη ορισμού για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο, καθώς και κλήσεως προς εμφάνιση κατ΄ αυτή, επιδόθηκε νομίμως και εμπροθέσμως, με επιμέλεια της αναιρεσείουσας στην αναιρεσίβλητη. Επομένως αφού η τελευταία δεν εμφανίσθηκε κατά την ως άνω νόμιμη δικάσιμο, όταν η υπόθεση εκφωνήθηκε από τη σειρά του οικείου πινακίου, πρέπει να συζητηθεί η υπόθεση σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι (άρθρ. 576 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ.).

ΙΙ. Από τις διατάξεις των άρθρων 2 παρ. 1 εδ. α΄ και 6 παρ. 2 του ν. 489/1976 "περί υποχρεωτικής ασφαλίσεως της εξ αυτοκινήτων αστικής ευθύνης" προκύπτει, ότι στον κύριο ή κάτοχο αυτοκινήτου, που κυκλοφορεί εντός της χώρας, επιβάλλεται υποχρέωση να συνάψει σύμβαση ασφαλίσεως, η οποία θα καλύπτει την έναντι τρίτων, από την κυκλοφορία του αυτοκινήτου αστική ευθύνη του λόγω θανατώσεως ή σωματικής βλάβης ή ζημίας σε πράγματα, περιλαμβανομένης και της χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ψυχικής οδύνης ή ηθικής βλάβης, ενώ κατά τη διάταξη του άρθρου 10 παρ. 1 του ιδίου νόμου, το ζημιωθέν πρόσωπο έχει από την ασφαλιστική σύμβαση και μέχρι του ποσού αυτής ιδία αξίωση κατά του ασφαλιστή.

Κατά δε το άρθρο 7 του ιδίου νόμου, όπως ισχύει από 1-7-1991) μετά την αντικατάστασή του με το άρθρο 4 του π.δ/τος 264/1991 "Συμμόρφωση προς τις διατάξεις της οδηγίας 84/5 ΕΟΚ" θεωρούνται τρίτοι και έχουν ευθεία αξίωση αποζημίωσης κατά της ασφαλιστικής εταιρείας και οι συγγενείς του οδηγού του αυτοκινήτου που προξένησε τη ζημία ή του προσώπου του οποίου η ευθύνη καλύπτεται με τη σύμβαση ασφαλίσεως ή έχει καταρτίσει με τον ασφαλιστή την ασφαλιστική ευθύνη.

Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών προκύπτει ότι η ως άνω ασφάλιση γίνεται για να καλύψει την αστική ευθύνη των ασφαλισμένων προσώπων έναντι των τρίτων που ζημιώνονται και ότι τα πρόσωπα τα οποία ο νόμος θεωρεί τρίτους έχουν αξίωση αποζημιώσεως κατά του ασφαλιστή, εφόσον όμως έναντι αυτών ο ασφαλισμένος έχει υποχρέωση αποζημιώσεως, την οποία ακριβώς καλύπτει η σύμβαση ασφαλίσεως.

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου ,932 ΑΚ, σε περίπτωση αδικοπραξίας ανεξάρτητα από την αποζημίωση για την περιουσιακή ζημία, το δικαστήριο μπορεί να επιδικάζει εύλογη, κατά την κρίση του, χρηματική κανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, στη δε περίπτωση θανατώσεως προσώπου η χρηματική αυτή ικανοποίηση μπορεί να επιδικασθεί στην οικογένεια του θύματος λόγω ψυχικής οδύνης.

Ενόψει αυτών, βασική προϋπόθεση για τη θεμελίωση, από την οικογένεια του θύματος, αξιώσεως χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ψυχικής οδύνης, είναι η έναντι του τελευταίου (θύματος) τέλεση αδικοπραξίας. Ως αδικοπραξία δε στην περίπτωση αυτή δεν νοείται μόνο αυτή που συγκεντρώνει τις προϋποθέσεις της διατάξεως του άρθρου 914 ΑΚ αλλά και κάθε περίπτωση που θεμελιώνει υποχρέωση αποζημιώσεως με βάση διατάξεις ειδικών νόμων, όπως είναι ο ν.

ΓπΝ/1911. Επομένως η οικογένεια του θύματος μπορεί να αξιώσει από την ασφαλιστική εταιρεία χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης εφόσον πληρούται το πραγματικό μιας, με την παραπάνω έννοια, αδικοπραξίας σε βάρος του θύματος από πρόσωπο του οποίου, κατά τα ανωτέρω, έχει ασφαλιστεί η έναντι τρίτων αστική ευθύνη του.

Συνεπώς, εάν το τελευταίο αυτό πρόσωπο είναι το ίδιο το θύμα και ο θάνατός του οφείλεται αποκλειστικώς σε δική του υπαιτιότητα, δεν πληρούται το πραγματικό της, με την έννοια που αναφέρθηκε, αδικοπραξίας σε βάρος του, με αποτέλεσμα να μην ιδρύεται δικαίωμα αποζημιώσεως και εντεύθεν υποχρέωση της ασφαλιστικής εταιρείας για την κάλυψη αυτής.

Άλλωστε, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 7 του ν. 489/1976, όπως ισχύει και μετά την ως άνω αντικατάστασή της, ο οδηγός του ασφαλισμένου ζημιογόνου αυτοκινήτου, κάθε πρόσωπο του οποίου η ευθύνη καλύπτεται με τη σύμβαση ασφαλίσεως, όπως και εκείνος που έχει καταρτίσει με τον ασφαλιστή την ασφαλιστική σύμβαση, δεν θεωρούνται τρίτοι, κατά την έννοια του άρθρου 6 παρ. 2 του ιδίου νόμου, ώστε και αυτών να καλύπτεται με την ίδια σύμβαση, η ζημία τους.

Οι συγγενείς δε τούτων θεωρούνται "τρίτοι", με αποτέλεσμα να έχουν ευθεία αξίωση κατά της ασφαλιστικής εταιρείας αλλά για τη ζημία που οι ίδιοι έχουν υποστεί και μόνο σε περίπτωση θανάτου αυτών συνεπεία αυτοκινητικού ατυχήματος, δικαιούται η οικογένειά τους να αξιώσει από την ασφαλιστική εταιρεία χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης (ΑΠ 288/1998).

Δεν θεωρείται, όμως, ζημιωθείσα τρίτη και δεν έχει ευθεία αξίωση αποζημιώσεως, κατά τις ίδιες παραπάνω διατάξεις, κατά της ασφαλιστικής εταιρείας, στην οποία είναι ασφαλισμένο το ζημιογόνο αυτοκίνητο, στην περίπτωση θανάτου συνεπιβάτη συγγενούς της, η συνιδιοκτήτρια του ασφαλισμένου στην ίδια ασφαλιστική εταιρεία ζημιογόνου αυτοκινήτου, που οδηγούσε ο έτερος συνιδιοκτήτης και υπαίτιος για το ατύχημα σύζυγός της.

Και αυτό γιατί η ευθύνη της συνιδιοκτήτριας καλύπτεται από τη σύμβαση ασφαλίσεως. Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του όπως από αυτή προκύπτει, δέχθηκε πως η αναιρεσίβλητη μαζί με άλλους ομοδίκους της, ιστορούσε στην από 4-9-2003 αγωγή της ότι ο αδελφός αυτής ......, επιβάτης του αναφερόμενου ιδιωτικής χρήσεως επιβατηγού αυτοκινήτου της συνιδιοκτησίας της, οδηγούμενου από το σύζυγο αυτής ....

και ασφαλισμένου στην αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρεία, από αμέλεια του τελευταίου περί την οδήγηση του εν λόγω αυτοκινήτου, τραυματίσθηκε θανάσιμα, κατά το επισυμβάν τροχαίο ατύχημα. Με βάση το ιστορικό αυτό η αναιρεσίβλητη ζητούσε να υποχρεωθεί η αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρεία να της καταβάλλει το αναφερόμενο χρηματικό ποσό λόγω ψυχικής οδύνης που αυτή υπέστη από το θανάσιμο τραυματισμό του αδελφού της.

Το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του δέχθηκε ότι η αγωγή είναι νόμιμη, γιατί, κατά τις παραδοχές του, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 6 παρ. 2 και 7 του ν. 48/1976, όπως ισχύουν μετά την τροποποίησή τους με τα άρθρα 2 και 4 του π.δ/τος 264/1991, προκύπτει ότι ο ανωτέρω αποβιώσας ....., θεωρείται τρίτος και επομένως η αναιρεσίβλητη αδελφή του και συνιδιοκτήτρια του ασφαλισμένου και ζημιογόνου αυτοκινήτου, στο οποίο αυτός επέβαινε έχει ευθεία αξίωση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης κατά της ασφαλιστικής εταιρείας για το θάνατο αυτού.

Με αυτά που δέχθηκε το Εφετείο, κρίνοντας την αγωγή νόμιμη, ως προς την αναιρεσίβλητη ενάγουσα και επικυρώνοντας την απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, με την οποία υποχρεώθηκε η εναγομένη (αναιρεσείουσα) ασφαλιστική εταιρεία στην καταβολή στην αναιρεσίβλητη (ενάγουσα) χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης από το θανάσιμο τραυματισμό του πιο πάνω αδελφού της τελευταίας, εσφαλμένως ερμήνευσε και εφάρμοσε τις πιο πάνω διατάξεις του ουσιαστικού δικαίου και είναι βάσιμος ο από το άρθρο 559 αρ. 1 πρώτος λόγος αναιρέσεως.

ΙΙΙ. Μετά ταύτα πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί ακολούθως η υπόθεση κατά το αναιρούμενο μέρος στο εκδόσαν την απόφαση ίδιο δικαστήριο, του οποίου είναι δυνατή η σύνθεση από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικασθεί η ηττώμενη αναιρεσίβλητη στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

-

Αναιρεί την υπ΄ αριθμό 304/2006 απόφαση του Εφετείου Κρήτης κατά την έκτασή της που αναφέρεται στο σκεπτικό.

-

Παραπέμπει την υπόθεση και κατά το αναιρεούμενο μέρος της, στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές. Και

-

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, την οποία ορίζει σε χίλια πεντακόσια (1.500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 25 Απριλίου 2007. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 23 Μαΐου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ