Supreme Court allows appeal against lower court's dismissal of defect claim due to insufficient reasoning on good faith.

Απόφαση 1138 / 2008 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1138/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές : Βασίλειο Ρήγα Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (λόγω κωλύματος του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Δημητρίου Λοβέρδου), Δημήτριο Δαλιάνη-Εισηγητή, Ιωάννη-Σπυρίδωνα Τέντε, Χαράλαμπο Δημάδη και Γεώργιο Γιαννούλη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 3 Δεκεμβρίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Σουζάνας Κουφιάδου, για να δικάσει μεταξύ :

Των αναιρεσειόντων : 1)....... και 2)......., οι οποίοι παραστάθηκαν με τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Μιλτιάδη Καρπέτα, χωρίς να καταθέσει προτάσεις .

Της αναιρεσιβλήτου : Εταιρείας με την επωνυμία "ΝΤΑΕΛΛΑΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΩΝ", η οποία μετονομάστηκε σε "CHEVELLAS ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΩΝ" που εδρεύει στο Περιστέρι Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, την οποία εκπροσώπησε ο πληρεξούσιος δικηγόρος της Βασίλειος Κεραμάρης με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ.2 Κ.Πολ.Δ .

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 17.01.2002 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις : 3614/2003 οριστική του ίδιου δικαστηρίου και 4621/2005 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 01.02.2007 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Δημήτριος Δαλιάνης ανέγνωσε την από 23.11.2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την αποδοχή του πρώτου και την απόρριψη του δευτέρου λόγου της αιτήσεως αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως αναιρέσεως, και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 534, 540, 547, 559 και 560 ΑΚ, όπως ίσχυαν προ της αντικαταστάσεώς τους με το άρθρο 1 του ν. 3042/2002, προκύπτει ότι, επί πωλήσεως ελαττωματικού πράγματος ορισμένου κατά γένος, ο αγοραστής δικαιούται να αξιώσει, κατ' ελεύθερη επιλογή, είτε την αναστροφή της πωλήσεως είτε τη μείωση του τιμήματος είτε την αντικατάσταση του πράγματος με άλλο χωρίς ελάττωμα.

Από το άλλο μέρος ο πωλητής, προς απόκρουση των εν λόγω δικαιωμάτων του αγοραστή, δικαιούται να προσφερθεί να διορθώσει το (πραγματικό) ελάττωμα, έτσι ώστε με τη διόρθωση να επανέλθει το ελαττωματικό πράγμα στην προηγούμενη κατάσταση, δηλαδή να αποκατασταθεί η διαταραχθείσα-εξαιτίας του ελαττώματος- (υποκειμενική) σχέση ισοδυναμίας μεταξύ παροχής (πράγματος) και αντιπαροχής (τιμήματος).

Το δικαίωμα αυτό του πωλητή, ανταποκρινόμενο στο εννοιολογικό περιεχόμενο της καθιερούμενης με το άρθρο 288 ΑΚ γενικής αρχής της καλόπιστης εκπληρώσεως της παροχής, αποκλείει την άσκηση των ως άνω -εκ της "αγορανομικής" ευθύνης αυτού (πωλητή) απορρεόντων-δικαιωμάτων του αγοραστή και μάλιστα χωρίς να απαιτείται η αντίθεση των εν λόγω δικαιωμάτων στην καλή πίστη να είναι "προφανής", όπως απαιτείται κατά το άρθρο 281 ΑΚ.

Εξάλλου, λόγος αναιρέσεως για έλλειψη νόμιμης βάσεως, κατά την έννοια του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, ιδρύεται όταν στο αιτιολογικό της αποφάσεως του δικαστηρίου της ουσίας δεν περιέχονται καθόλου ή δεν αναφέρονται με πληρότητα, σαφήνεια και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά εκείνα γεγονότα που είναι αναγκαία για να κριθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συντρέχουν ή όχι οι προϋποθέσεις εφαρμογής του εφαρμοσθέντος κανόνα ουσιαστικού δικαίου ή αν έγινε ή όχι ορθός νομικός χαρακτηρισμός των κρίσιμων πραγματικών γεγονότων. 'Ετσι, ελέγχεται με τον αναιρετικό αυτόν λόγο η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, περί του ότι η άσκηση των ως άνω "αγορανομικών" δικαιωμάτων αντίκειται στα τιθέμενα με το άρθρο 288 ΑΚ αξιολογικά κριτήρια της καλής πίστεως και των συναλλακτικών ηθών, αφού τα κριτήρια αυτά αποτελούν αόριστες νομικές έννοιες, και ως εκ τούτου ελέγχεται αν έγινε ή όχι σωστή εξειδίκευσή τους.

Εν προκειμένω, αναφορικώς με τον κατ' ένσταση προταθέντα στον πρώτο βαθμό και ως λόγο εφέσεως επαναφερθέντα στην έκκλητη δίκη ισχυρισμό της αναιρεσίβλητης (πωλήτριας) περί του ότι η εκ μέρους των αναιρεσειόντων (αγοραστών) άσκηση του αγωγικού δικαιώματος της αναστροφής της επίμαχης πωλήσεως αντίκειται στην καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη, το εφετείο δέχθηκε με την προσβαλλόμενη απόφασή του τα εξής:

Η αναιρεσίβλητη, εισαγωγική εταιρία αυτοκινήτων του εργοστασίου "......", στις 26-7-2001 πώλησε και παρέδωσε στους αναιρεσείοντες, αντί τιμήματος 5.117.000 δραχμών, ένα αυτοκίνητο τύπου "......", το οποίο, μετά τη συμπλήρωση 3.200 χιλιομέτρων κινήσεως, ενεφάνισε καύση αυξημένης ποσότητας ελαίου και εκπομπή ρύπων (μονοξιδίου και υδρογονανθράκων) πλέον του επιτρεπόμενου ορίου.

Δεδομένου δε ότι η διαπίστωση των προβλημάτων αυτών έγινε και στο επί της οδού .... αρ. .... της ...... Αττικής ευρισκόμενο συνεργείο της αναιρεσίβλητης, οι αναιρεσείοντες ανέθεσαν τον τεχνικό έλεγχο του αυτοκινήτου στον τεχνολόγο-μηχανολόγο ...., ο οποίος στην από ..... τεχνική του έκθεση αναφέρει, μεταξύ άλλων, α) ότι τα εμφανή βασικά μεταλλικά μηχανικά μέρη, όπως ο κορμός του κινητήρα, το κιβώτιο ταχυτήτων, οι βάσεις στηρίξεως αυτών και οι κοχλίες συσφίγξεως παρεμφερών μηχανικών μέσων, εμφανίζουν έντονη ανάπτυξη χημικής διαβρώσεως (σκουριάς) με σημάδια έντονης αλλοιώσεως ειδικότερα σε μεταλλικά μέρη που η δομή τους αποτελείται κυρίως από χυτοσίδηρο, χάλυβα και παράγωγα αυτού, β) ότι σε άλλα μεταλλικά τμήματα, η δομή των οποίων αποτελείται από κράματα αλουμινίου, ευρέθησαν κατάλοιπα άλατος υπό μορφή λευκών κηλίδων (στιγμάτων), με συνέπεια αφενός να έχει επηρεασθεί σε μεγάλο βαθμό το πλήθος των εξαρτημάτων της αυτής δομής του χώρου του μηχανοστασίου και αφετέρου να διακρίνονται επ' αυτών σημάδια προχωρημένης αλλοιώσεως, γ) ότι όλα τα μεταλλικά μέρη, που ευρίσκονται κάτωθεν του αμαξώματος, εμφανίζουν του ιδίου υψηλού βαθμού διάβρωση, δ) ότι η προσβολή των μεταλλικών εξαρτημάτων προήλθε από έντονη επαφή αυτών με υγρό στοιχείο υπερβολικής περιεκτικότητας σε άλατα και ε) ότι η πιθανότερη εκδοχή για την ανεπίτρεπτη καύση ελαίου κατά την λειτουργία του κινητήρα ιδίως σε υψηλές στροφές είναι ότι η καύση αυτή προέρχεται από ενδεχόμενη διάβρωση εσωτερικών μεταλλικών μηχανικών μερών αυτού.

Κατόπιν τούτου οι αναιρεσείοντες επέδωσαν στην αναιρεσίβλητη στις 5-12-2001 το από 30-11-2001 εξώδικο έγγραφό τους, με το οποίο δήλωσαν προς αυτήν ότι ασκούν το δικαίωμα αναστροφής της πωλήσεως και την κάλεσαν να παραλάβει το αυτοκίνητο και να επιστρέψει σ' αυτούς το εκ δραχμών 1.525.999 προκαταβληθέν μέρος του τιμήματος.

Η αναιρεσίβλητη προέτεινε στους αναιρεσείοντες, αρχικώς μεν, να δεχθούν την, εκ μέρους αυτής και με δαπάνη της, διόρθωση (επισκευή) του αυτοκινήτου, εν συνεχεία δε, κατόπιν σχετικής έγγραφης "εγκρίσεως" της κατασκευάστριας εταιρίας, να προβεί με δαπάνες της στην αλλαγή του κινητήρα, με την οποία το αυτοκίνητο "βασίμως" θα καθίστατο ισοδύναμο με ένα καινουργές, πλην όμως οι αναιρεσείοντες απέρριψαν αμφότερες τις προτάσεις, εμμένοντες στην αρχική τους δήλωση περί αναστροφής της πωλήσεως.

Ακολούθως, το εφετείο, κρίνοντας ότι η εμμονή αυτή των αναιρεσειόντων "είναι αντίθετη στην καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη (ΑΚ 288) και η άσκηση του κρινόμενου δικαιώματός τους ελέγχεται ως καταχρηστική κατ' άρθρον 281 ΑΚ", δέχθηκε ως κατ' ουσίαν βάσιμη τη σχετική ένσταση της αναιρεσίβλητης και, αφού εξαφάνισε την αντιθέτως κρίνασα πρωτόδικη απόφαση, απέρριψε την αγωγή των αναιρεσειόντων, Με τις εκτεθείσες παραδοχές του το Εφετείο διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφασή του ασαφείς και ανεπαρκείς αιτιολογίες, οι οποίες καθιστούν αδύνατο τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθότητα ή μη της εφαρμογής του άρθρου 288 ΑΚ, δηλαδή ως προς τη σωστή ή μη εξειδίκευση των αξιολογικών κριτηρίων της καλής πίστεως και των συναλλακτικών ηθών.

Ειδικότερα, δεν αποσαφηνίζει αν δέχεται ή όχι την ύπαρξη πραγματικών ελαττωμάτων και σε άλλα μέρη του αυτοκινήτου, εκτός του κινητήρα. Σε καταφατική δε περίπτωση, δεν αναφέρει αν, για την αποκατάσταση του αυτοκινήτου ως ισοδυνάμου με καινουργές, αρκούσε μόνη η αλλαγή του κινητήρα ή αν ήταν αναγκαία και η διόρθωση των άλλων ελαττωμάτων.

Δεν προσδιορίζει επίσης αν και με ποιό τρόπο ήταν δυνατή η διόρθωση των εν λόγω ελαττωμάτων, έτσι ώστε το αυτοκίνητο να καταστεί ισοδύναμο με καινουργές. Επομένως, ο εκ του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ απορρέων πρώτος λόγος του αναιρετηρίου, όπως συμπληρώθηκε με την έκθεση του εισηγητή (άρθρο 562 παρ. 4 ΚΠολΔ), είναι βάσιμος.

Κατ' ακολουθίαν, παρελκούσης της εξετάσεως του δευτέρου λόγου, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο εφετείο που θα συγκροτηθεί από δικαστές άλλους, εκτός εκείνων που δίκασαν προηγουμένως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 4621/2005 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο εφετείο με άλλη σύνθεση.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει σ χίλια τριακόσια (1300) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 26-5-2008.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 29-5-2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ