Supreme Court allows appeal against liability judgment due to material error in legal reasoning regarding statutory provisions.

Απόφαση 1131 / 2019 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1131/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αβροκόμη Θούα, Γεώργιο Αποστολάκη, Θεόδωρο Κανελλόπουλο και Κυριάκο Οικονόμου - Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 11 Φεβρουαρίου 2019, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) εταιρίας με την επωνυμία "...", που εδρεύει στη ..., 2) εταιρίας με την επωνυμία "...", που εδρεύει στη ... έχει εγκαταστήσει υποκατάστημα στο ... και εκπροσωπείται νόμιμα και 3) Ν. Κ. του Λ., κατοίκου .... Εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ιωάννη Τιμαγένη, ο οποίος δήλωσε στο ακροατήριο ότι οι αναιρεσείοντες παραιτούνται από το δικόγραφο της από 2-10-2017 αίτησης αναίρεσης ενώπιον του Αρείου Πάγου μόνο ως προς τους 4η και 5ο αναιρεσίβλητους.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Α. Τ. του Π., χήρας Β. Β., κατοίκου ..., 2) Κ. Β. του Β., κατοίκου ..., 3) Σ. Β. του Β., κατοίκου ..., 4) εταιρίας με την επωνυμία "... Ε.Ε." και τον διακριτικό τίτλο "... Co", που εδρεύει στο ... και εκπροσωπείται νόμιμα και 5) Ν. Τ. του Ι., κατοίκου ..., διατηρούντος επαγγελματική κατοικία στο ..., οι οποίοι δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 16-6-2014 αγωγή των ήδη 1ης, 2ης και 3ου αναιρεσιβλήτων, την από 18-12-2014 προσεπίκληση και παρεμπίπτουσα αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων και προσώπου που δεν είναι διάδικος στην παρούσα δίκη και την από 16-1-2015 πρόσθετη παρέμβαση των ήδη 4ης και 5ου αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκαν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Πειραιώς και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3139/2015 του ίδιου Δικαστηρίου και 151/2017 του Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 2-10-2017 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκαν μόνο οι αναιρεσείοντες, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ, αν ο αντίδικος εκείνου που επέσπευσε τη συζήτηση δεν εμφανιστεί ή εμφανιστεί αλλά δεν λάβει μέρος σ` αυτή με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα και σε καταφατική περίπτωση προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί.

Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από τις προσκομιζόμενες και επικαλούμενες υπ' αριθ. …25/18.6.2018, …24/18.6.2018, …23/18.6.2018, …20/18.6.2018, εκθέσεις επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας Εφετείου Πειραιά Μ. Κ., που προσκομίζουν και επικαλούνται οι αναιρεσείοντες, ακριβές αντίγραφο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως με την κάτω από αυτήν πράξη καταθέσεως και ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο νομοτύπως και εμπροθέσμως επιδόθηκε, στους πρώτη, δεύτερη, τρίτο, τέταρτο και πέμπτη των αναιρεσιβλήτων, αντιστοίχως.

Επομένως, εφ' όσον η τελευταίοι δεν εμφανίσθηκαν κατά την εκφώνηση της προκειμένης υποθέσεως στη σειρά της από το οικείο πινάκιο, πρέπει να δικασθούν ερήμην, η συζήτηση όμως θα προχωρήσει παρά την απουσία τους, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 576 παρ. 2 ΚΠολΔ. Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων, 294, 295 παρ. 1, 297 299,188 παρ. 1, 190, 191 παρ. 2, και 192 του ΚΠολΔ, που εφαρμόζονται, σύμφωνα με το άρθρο 573 § 1 του ίδιου Κώδικα και στη διαδικασία της δίκης για αναίρεση, προκύπτουν τα ακόλουθα:

Ο αναιρεσείων δύναται, με δήλωση που καταχωρίζεται στα πρακτικά συνεδριάσεως του δικαστηρίου ή με δικόγραφο που επιδίδεται στον αναιρεσίβλητο, να παραιτηθεί από το δικόγραφο της αιτήσεως αναιρέσεως χωρίς τη συναίνεση του αντιδίκου του, εφ' όσον το δικαστήριο δεν προχώρησε στην προφορική συζήτηση της ουσίας της υποθέσεως.

Η παραίτηση από το δικόγραφο της αιτήσεως αναιρέσεως έχει ως αποτέλεσμα ότι η αίτηση αναιρέσεως θεωρείται πως δεν ασκήθηκε και η δίκη καταργείται χωρίς να είναι αναγκαία η έκδοση αποφάσεως που να κηρύσσει την κατάργησή της (ΑΠ 1135/2017).

Εν προκειμένω, φέρεται προς συζήτηση η από 2-10-2017 αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθμ. 151/2017 αποφάσεως του Εφετείου Πειραιώς. Όπως προκύπτει από τις από 4-2-2019 Έγγραφες Δηλώσεις της αναιρεσείουσας, τις οποίες επέδωσε αυτή με τις υπ' αριθμ. …01Γ/5-2-2019 και ….02Γ/5-2-2019, εκθέσεις επιδόσεως της ως άνω δικαστικής επιμελήτριας παραιτήθηκε νομοτύπως από το ανωτέρω δικόγραφο της αιτήσεως αναιρέσεως ως προς τους τέταρτη ("...

Ε.Ε.") και πέμπτο (Ν. Τ.) των αναιρεσιβλήτων, αντιστοίχως. Επομένως, η υπό κρίση αίτηση, ως προς αυτούς, θεωρείται ως μη ασκηθείσα. Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, ιδρύεται αναιρετικός λόγος, αν παραβιάσθηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή αν εφαρμοσθεί, ενώ δεν έπρεπε ή αν εφαρμοσθεί εσφαλμένως (ΟλΑΠ11/2017).

Εσφαλμένη εφαρμογή σημαίνει εσφαλμένη υπαγωγή, η οποία υπάρχει, όταν αποδόθηκε μεν στη μείζονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού ορθώς η έννοια του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου, στη συνέχεια όμως δεν εφαρμόσθηκε ο ίδιος στη δικαζόμενη περίπτωση, αν και τα περιστατικά, που δέχθηκε ανελέγκτως ο δικαστής της ουσίας, υπάγονταν στον κανόνα αυτόν ή, αντιστρόφως, εφαρμόσθηκε ο κανόνας αυτός, καίτοι τα περιστατικά δεν υπάγονταν σ' αυτόν.

Προς εξεύρεση της παραβιάσεως ελέγχεται ο δικανικός συλλογισμός, που διατυπώνεται, έστω και ατελώς, στην απόφαση και που συγκροτείται από τη μείζονα πρόταση (νομική διάταξη), την ελάσσονα πρόταση (πραγματικές παραδοχές) και το συμπέρασμα (διατακτικό) (ΑΠ 1555/2018). Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν, η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται, ενόψει των πραγματικών περιστατικών που ανελέγκτως δέχθηκε, ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναιρέσεως, αν οι πραγματικές παραδοχές της αποφάσεως καθιστούν φανερή την παραβίαση και τούτο συμβαίνει, όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο, παρότι, τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του ή δεν εφάρμοσε το νόμο παρότι, τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε αρκούσαν για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των περιστατικών στη διάταξη, στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται. (ΑΠ 1062/2014).

Εξ άλλου, οι διατάξεις περί των όρων ασφαλείας, η μη τήρηση των οποίων παρέχει στον εργαζόμενο παθόντα από ατύχημα στο πλοίο δικαίωμα αποζημιώσεως και χρηματικής ικανοποιήσεως, είναι εκείνες οι οποίες ειδικώς προβλέπουν τους όρους ασφαλείας των εργαζομένων, ήτοι προσδιορίζουν τους όρους που πρέπει να τηρηθούν, μνημονεύοντας συγκεκριμένα μέτρα, μέσα και τρόπους προς επίτευξη της ασφάλειας των εργαζομένων.

Δεν αρκεί δηλαδή το ατύχημα να επήλθε από τη μη τήρηση όρων, οι οποίοι επιβάλλονται μόνο από την κοινή αντίληψη, την υποχρέωση πρόνοιας και την απαιτούμενη στις συναλλαγές επιμέλεια, χωρίς αυτοί να προβλέπονται από ειδική διάταξη νόμου (ΟλΑΠ 26/1995, ΑΠ1132/1997). Τέτοιες ειδικές διατάξεις είναι και εκείνες του ΠΔ 70/1990 για την υγιεινή και ασφάλεια των εργαζομένων σε ναυπηγικές και ναυπηγοεπισκευαστικές εργασίες, το οποίο εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση των άρθρων 14 παρ.2 και 36 ν. 1568/1985 και στο οποίο ορίζονται μεταξύ άλλων και τα εξής:

Ως ναυπηγοεπισκευαστικό έργο θεωρείται κάθε ναυπηγική ή ναυπηγοεπισκευαστική εργασία ορισμένης χρονικής διάρκειας, όπως νέα κατασκευή, μετασκευή, προσθήκη, επισκευή, συντήρηση, διάλυση (άρθρο 2 αριθ.1). Ο κύριος του έργου, ο εργολάβος, ο υπεργολάβος και ο παρέχων το χώρο είναι υπεύθυνοι για την εφαρμογή των διατάξεων του προεδρικού διατάγματος τούτου, και ιδιαίτερα με τις υποχρεώσεις που προσδιορίζονται σ' αυτό (αρθ. 3 εδ.

α). Ως κύριος του έργου θεωρείται ο πλοιοκτήτης, εφοπλιστής, νομέας, ο κάτοχος του πλοίου ή άλλης πλωτής κατασκευής όπου εκτελείται ύστερα από εντολή του και για λογαριασμό του ναυπηγοεπισκευαστικό έργο. Ο κύριος του έργου μπορεί να εκπροσωπείται από το νόμιμα εξουσιοδοτημένο εκπρόσωπό του ή τον πλοίαρχο του πλοίου (άρθρο 2 αριθ. 3).

Από το συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων με εκείνες των άρθρων 299, 914 και 932 Α.Κ. προκύπτει ότι κατά την εκτέλεση ναυπηγοεπισκευαστικών εργασιών επί του πλοίου τόσο ο κύριος του έργου όσο και ο εργολάβος υποχρεούνται να ελέγχουν την τήρηση των μέτρων υγιεινής και ασφαλείας που προβλέπονται από το ανωτέρω προεδρικό διάταγμα, εάν δε υπαιτίως παραλείψουν την ανωτέρω υποχρέωσή τους με συνέπεια την πρόκληση ατυχήματος, ευθύνονται έναντι του παθόντος σε καταβολή χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης, ή σε περίπτωση θανάτου έναντι των προς τούτο νομιμοποιουμένων λόγω ψυχικής οδύνης.

Επίσης, κατά το άρθρο 4 παρ. 1 και 8 του ΠΔ 70/1990 "Ο εργολάβος ή υπεργολάβος ολόκληρου του έργου ανεξάρτητα εάν αυτό εκτελείται ολικά ή κατά τμήματα με υπεργολάβους, πέραν των γενικών υποχρεώσεων εργοδοτών του άρθρου 32 του N. 1568/85, έχει και τις ακόλουθες:1. Να οργανώνει, επιβλέπει και επιθεωρεί την εκτέλεση της εργασίας σε κάθε φάση, ώστε να εξασφαλίζεται η ύπαρξη ασφαλών συνθηκών εργασίας.

Ιδιαίτερα να λαμβάνει μέτρα για το συντονισμό των εργασιών που εκτελούνται από περισσότερα του ενός συνεργεία. 8. Να χρησιμοποιεί μηχανές, συσκευές, εργαλεία, ανυψωτικά μέσα και μηχανήματα αφού διαπιστώσει ότι πληρούν τους κανόνες ασφάλειας. Στα ανωτέρω πρέπει να αναγράφονται εκτός των στοιχείων που προβλέπονται από άλλες διατάξεις και τα στοιχεία του εργολάβου που τα χρησιμοποιεί.", ενώ κατά το άρθρο 5 στοιχ.

Β του ιδίου ΠΔ "Β. Σε περίπτωση που ο κύριος του έργου αναθέτει την εκτέλεση των εργασιών σε περισσότερους του ενός εργολάβους ή υπεργολάβους είναι υπεύθυνος για την τήρηση των υποχρεώσεων που αναφέρονται στον εργολάβο ή υπεργολάβο ολόκληρου του έργου (`Αρθρο 4 παράγραφοι 1, 3, 4, 5, 6, 7,9,10, 11, 12, 13, 14α, 17, 18, 23 επιπρόσθετα από τις αναφερόμενες στις παραγράφους 1 έως και 4 του παρόντος)".

Εν προκειμένω, με τον πρώτο λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως, προσάπτεται στην πληττόμενη απόφαση η αιτίαση ότι υπέπεσε στην πλημμέλεια του λόγου αναιρέσεως του αριθμού 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, αντιστοίχως, και ειδικότερα ότι παραβίασε με εσφαλμένη εφαρμογή τις διατάξεις ουσιαστικού δικαίου των άρθρων 5Β, 4 παρ. 1 και 8 του ΠΔ 70/1990 , ως και του άρθρου 914 ΑΚ. Τούτο δε διότι η αναφερομένη στην παράγραφο 8 του άρθρου 4 ΠΔ 70/1990 υποχρέωση ελέγχου του εξοπλισμού του εργολάβου - η παράλειψη της οποίας θεμελιώνει , κατά την προσβαλλομένη, την ευθύνη των αναιρεσειόντων για την επέλευση του θανάτου του εργαζομένου Β. Β. - δεν είναι εξ εκείνων που μεταφέρονται στον κύριο του έργου, όταν δεν έχει ορίσει γενικό εργολάβο.

Από την επισκόπηση της προσβαλλομένης εφετειακής αποφάσεως (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ) προκύπτει ότι, το Εφετείο, δέχθηκε κατά το ενδιαφέρον την αναιρετική διαδικασία μέρος, και ειδικότερα ως προς ως προς την ουσία τη θεμελίωση της ευθύνης των αναιρεσειόντων, τα ακόλουθα: ''... Η πλοιοκτήτρια του προαναφερόμενου πλοίου, πρώτη των κυρίως εναγομένων, (ήδη πρώτη των αναιρεσειόντων), τυγχάνει αλλοδαπή εταιρεία, εδρεύουσα στη Μάλτα, ενώ και η δεύτερη των κυρίως εναγομένων, (ήδη δεύτερη των αναιρεσειόντων) είναι αλλοδαπή εταιρεία, με έδρα στη ...

έχει, όμως, εγκαταστήσει στην Ελλάδα γραφείο/υποκατάστημα, σύμφωνα με τις διατάξεις των α.ν. 89/1967, 378/1968 και του άρθρου 25 του ν. 27/1975...Κατά το μήνα Μάιο του έτους 2011, το ... πλοίο "...", πλαγιοδέτησε στην προβλήτα του μόλου της Δ.Ε.Η. στον ..., προκειμένου να υποβληθεί σε προγραμματισμένες εργασίες επισκευής. Πράγματι, μεταξύ των μηνών Μαΐου και Ιουνίου του έτους 2011, εκτελέσθηκαν ναυπηγοεπισκευαστικές εργασίες επί του εν λόγω πλοίου από συνεργεία δέκα (10) συνολικά εργολάβων, διαφόρων ειδικοτήτων και συγκεκριμένα, από το συνεργείο της εταιρείας με την επωνυμία "...

Ε.Ε." ... Σε. εκτέλεση της προαναφερόμενης σύμβασης έργου και των υποχρεώσεων που απέρρεαν απ' αυτή, η εργολάβος εταιρεία προσέλαβε, μεταξύ άλλων, και τον μετέπειτα αποβιώσαντα Β. Β., προκειμένου να απασχοληθεί στο ως άνω πλοίο με την ειδικότητα του ηλεκτροσυγκολλητή... Μεταξύ των ελασματουργικών εργασιών, που πραγματοποιούνταν από την εργολάβο εταιρεία ήταν και αυτή της αντικατάστασης των φθαρμένων ελασμάτων στο χώρο των αλύσεων (chainlocker) και στο χώρο της πρωραίας δεξαμενής ζυγοσταθμίσεως (forepeak).

Ο συγκεκριμένος χώρος συνορεύει και έχει κοινό έλασμα ... με το χώρο όπου συνέβη το ένδικο ατύχημα, δηλαδή με το χώρο όπου βρίσκεται ο μηχανισμός ηλεκτροκίνησης της πρωραίας έλικας του πλοίου (bowthrust room)... Περί ώρα 09:00' έως 09:15' της ίδιας ημέρας, ο Β. Β. κατήλθε με τον έτερο ηλεκτροσυγκολλητή Γ. Λ. στο χώρο του bowthrust room, μεταφέροντας τα απαραίτητα εργαλεία, προκειμένου να του υποδείξει, ως εργοδηγός, τις εργασίες που έπρεπε να εκτελέσει ο τελευταίος...

Ενώ ο Α. Κ. χειριζόταν το εργαλείο οξυγονοκοπής, άκουσε τον Β. Β., ο οποίος εκείνη τη στιγμή δεν χειριζόταν κανένα εργαλείο, να φωνάζει ότι "καίγεται" και να καλεί σε βοήθεια. Στρέφοντας το βλέμμα του προς αυτόν, τον είδε να τρέχει προς την κλίμακα ανόδου έχοντας ζωστεί με φωτιά στο κάτω μέρος της φόρμας εργασίας του...

Από όλα τα προαναφερόμενα αποδεικτικά μέσα αποδείχθηκε ότι, το θανατηφόρο ατύχημα προκλήθηκε κατά τη διάρκεια εκτέλεσης ελασματουργικών εργασιών εντός του χώρου όπου βρισκόταν ο μηχανισμός ηλεκτροκίνησης της πρωραίας έλικας (bowthrust room) του πλοίου, σε χρόνο κατά τον οποίο είτε ο θανών είτε ο ελασματουργός Α.

Κ. χειριζόταν το εργαλείο φλογοκοπής (εργαλείο οξυγονοκοπής ή σαλμό)...

Συνεπώς, η μόνη αιτία στην οποία μπορεί να αποδοθεί η ανάφλεξη του ρουχισμού του θανόντος, είναι ο εμποτισμός αυτού με οξυγόνο η ο εγκλωβισμός του οξυγόνου εντός αυτού, κατά το χρονικό διάστημα κατά το οποίο κρατούσε με τα χέρια του τον ελαστικό σωλήνα παροχής οξυγόνου του εργαλείου οξυγονοκοπής προκειμένου να εντοπίσει το σημείο διαρροής και στη συνέχεια να περιορίσει τη διαρροή, κρατώντας τον ελαστικό σωλήνα τσακισμένο κοντά στο σώμα του, μέχρι να διακοπεί η παροχή του ως άνω αερίου από το διανομέα του καταστρώματος.

Δηλαδή, κατά το χρόνο που κρατούσε με τα χέρια του τον ελαστικό σωλήνα, το διαρρέον οξυγόνο, επικάθησε επί του ρουχισμού του ή εγκλωβίστηκε εντός αυτού, πριν προλάβει να διαχυθεί στην ατμόσφαιρα. Με τον ίδιο τρόπο είχε εμποτισθεί με οξυγόνο και το μαδέρι που κάηκε, καθώς αυτό βρισκόταν σε άμεση επαφή με την οπή του ελαστικού σωλήνα, από την οποία διέρρεε οξυγόνο μέχρι να τον ανασηκώσει ο Β.

Β..... Εν όψει των ανωτέρω αποδείχθηκε ότι: ...3) Αντιθέτως, η πρόκληση του ένδικου ατυχήματος συνδέεται αιτιωδώς με την κακή κατάσταση του εξοπλισμού εργασίας, που είχε τεθεί στη διάθεση των μελών του συνεργείου της εργολάβου εταιρείας. Συγκεκριμένα, όπως διαπίστωσε ο πραγματογνώμονας Η. Δ., κατά την αυτοψία που διενήργησε για τις συνθήκες του ατυχήματος, την ίδια ημέρα, ο ελαστικός σωλήνας παροχής οξυγόνου του εργαλείου φλογοκοπής που χρησιμοποιήθηκε κατά το ένδικο ατύχημα έφερε εμφανείς φθορές, ήτοι σχισίματα, μικρορωγμές και καψίματα, ακόμα δε μετά από σχετική δοκιμή, στο σημείο σύνδεσης του σωλήνα με το σαλμό, παρατηρήθηκε διαρροή οξυγόνου.

Σημειωτέον ότι κατά τον έλεγχο που διενεργήθηκε από τα μέλη της προβλεπόμενης από τις διατάξεις του ν. 3850/2010 μικτής επιτροπής ελέγχου ... για την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων στις 26-5-2011 στους χώρους του πλοίου, όπου εκτελούνταν επισκευαστικές εργασίες από το συνεργείο της εργολάβου εταιρείας, δεν διαπιστώθηκε καμία παράβαση ή παράλειψη ως προς την τήρηση των απαιτούμενων μέτρων ασφαλείας ...

και επομένως και ως προς την κατάσταση του εξοπλισμού εργασίας που είχε διαθέσει η εργολάβος εταιρεία στα μέλη του συνεργείου της. Ωστόσο, κατά το χρονικό διάστημα των πέντε ημερών που μεσολάβησε μεταξύ του ως άνω ελέγχου και του ένδικου ατυχήματος, ο ελαστικός σωλήνας του εργαλείου οξυγονοκοπής, υπέστη λόγω της χρήσης του στις ελασματουργικές εργασίες, φθορές και βλάβες, με αποτέλεσμα να καταστεί ακατάλληλος για την εκτέλεση εργασιών και να μην πληροί τους κανόνες ασφαλείας.

Και τούτο διότι, από τα σχισίματα, μικρορωγμές και καψίματα που αυτός έφερε σε όλο το μήκος του, υπήρχε κίνδυνος διαρροής οξυγόνο απ' αυτόν, όπως και πράγματι συνέβη. Επομένως, όφειλε η εργολάβος εταιρεία, διά του αρμοδίου προστηθέντος οργάνου της, να προβεί στην έγκαιρη αντικατάστασή του ως άνω φθαρμένου ελαστικού σωλήνα με καινούργιο, όπως είχε υποχρέωση σύμφωνα με το νόμο ...

Από όλα τα προεκτεθέντα αποδείχθηκε ότι η πρόκληση του ένδικου ατυχήματος και ο θανάσιμος τραυματισμός του Β. Β., οφείλεται στη, συγκλίνουσα. παράνομη και υπαίτια (αμελή) συμπεριφορά των πρώτης, δεύτερης, τέταρτου και πέμπτου των κυρίως εναγομένων, ..., οι οποίοι δεν επέδειξαν (η πρώτη και η δεύτερη των κυρίως εναγομένων διά των προστηθέντων τους δεύτερης και πέμπτου των κυρίως εναγομένων) την προσοχή και επιμέλεια που απαιτείται από το μέσο συνετό και σώφρονα συναλλασσόμενο κατά την εκτέλεση των συναφών με το επάγγελμά τους καθηκόντων, με αποτέλεσμα να μην προβλέπουν, αν και μπορούσαν, το προαναφερόμενο αποτέλεσμα...

Συγκεκριμένα: ...2) η πρώτη των κυρίως εναγομένων, κυρία του έργου,( πρώτη των αναιρεσειόντων) που είχε αναθέσει την εκτέλεση των επιμέρους ναυπηγοεπισκευαστικών εργασιών σε περισσότερους του ενός εργολάβους, παρέλειψε να επιβλέπει και επιθεωρεί την εκτέλεση των ανωτέρω εργασιών σε κάθε φάση, ώστε να εξασφαλίζεται η ύπαρξη ασφαλών συνθηκών εργασίας (άρθρ. 5 παρ.

Β σε συνδ. με 4 παρ. 1 π.δ. 70/19990). Συγκεκριμένα, είχε υποχρέωση να ελέγχει την καταλληλότητα και την ασφάλεια του εξοπλισμού εργασίας των συνεργείων των ανωτέρω εργολάβων, μεταξύ των οποίων και αυτού της πρώτης των προσεπικαλούμενων - παρεμπιπτόντως εναγομένων - προσθέτως παρεμβαινόντων( τέταρτης αναιρεσίβλητης), διά της εκπροσώπου αυτής και δαχειρίστριας του ως άνω πλοίου, δεύτερης των κυρίως εναγομένων-νυν αναιρεσειόντων- η οποία είχε αναλάβει την εποπτεία των εκτελούμενων εργασιών κατ' εντολή και για λογαριασμό της πρώτης.

Η τελευταία είχε αναθέσει με τη σειρά της στον αρχιμηχανικό της (Ν. Κ.), πέμπτο των κυρίως εναγομένων (τρίτο των αναιρεσειόντων) την επίβλεψη των ως άνω εργασιών, άρα και την υποχρέωση του έλεγχου της τήρησης των μέτρων ασφαλείας εκ μέρους των εργολάβων, συνακόλουθα δε και τον έλεγχο της καταλληλότητας του εξοπλισμού...''.

Ακολούθως το Εφετείο απέρριψε, μεταξύ άλλων, την από 23-10-2015 έφεση των νυν αναιρεσειόντων κατά των νυν αναιρεσιβλήτων και κατά της πρωτόδικης αποφάσεως ως κατ' ουσία αβάσιμη.

Υπό τις ανωτέρω παραδοχές το Εφετείο εσφαλμένως εφάρμοσε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις, των άρθρων 5Β, 4 παρ. 1 και 8 του ΠΔ 70/1990 και του άρθρου 914 ΑΚ. Τούτο δε διότι : 1) ενώ, συμφώνως προς το άρθρο 5Β του ΠΔ 70/1990, μεταξύ των υποχρεώσεων του εργολάβου ολόκληρου του έργου, για την τήρηση των οποίων καθίσταται υπεύθυνος ο κύριος του έργου, δεν προβλέπεται η υποχρέωση ελέγχου του εξοπλισμού του εργολάβου κατά την παράγραφο 8 του άρθρου 4 (στην οποία δεν παραπέμπει το άρθρο 5Β), εν τούτοις δέχθηκε ότι οι αναιρεσείοντες ευθύνονται αιτιωδώς για την επέλευση του θανάτου του ανωτέρω εργαζομένου Β.

Β. - και δη οι εξ αυτών δεύτερη και τρίτος ως διαδοχικώς προστηθέντες από την πρώτη τούτων - καθ' όσον, εντός του πλαισίου της εποπτείας των εκτελουμένων εργασιών δεν έλεγξαν την καταλληλότητα του εξοπλισμού της εταιρείας υπό την επωνυμία "... Ε.Ε." (τέταρτης αναιρεσίβλητης) τον οποίο χρησιμοποιούσε ο αποβιώσας σύζυγος και πατέρας των αναιρεσιβλήτων.

Ειδικότερα, το ΠΔ 70/1990, που αφορά στην υγιεινή και ασφάλεια εργαζομένων σε ναυπηγεία, περιέχει τρεις ομάδες διατάξεων ως προς τις υποχρεώσεις σχετικώς με τη λήψη μέτρων υγιεινής και ασφάλειας των εργαζομένων, ήτοι: (ι) Το άρθρο 5Α, που περιγράφει τις υποχρεώσεις του κυρίου του έργου ανεξαρτήτως του εάν αναθέτει την εκτέλεση του έργου σε ένα ή περισσότερους εργολάβους , (ιι) Το άρθρο 4 που περιγράφει τις υποχρεώσεις του εργολάβου ολοκλήρου του έργου. (ιιι) Το άρθρο 5Β το οποίο προβλέπει τις πρόσθετες υποχρεώσεις που αναλαμβάνει ο κύριος του έργου, όταν δεν αναθέτει την εκτέλεση του έργου σε ένα εργολάβο ολοκλήρου του έργου αλλά σε περισσότερους εργολάβους.

Μεταξύ των τελευταίων τούτων υποχρεώσεων, που ο κύριος του έργου έχει λόγω μη υπάρχοντος εργολάβου ολόκληρου του έργου, δεν περιλαμβάνεται η υποχρέωση ελέγχου του εξοπλισμού των επί μέρους εργολάβων που προβλέπεται στην παράγραφο 8 του άρθρου 4 και στην οποία δεν παραπέμπει το άρθρο 5Β.

Συνεπώς, το Εφετείο εφάρμοσε την ανωτέρω διάταξη, ενώ δεν τυγχάνει εφαρμογής στην περίπτωση του κυρίου του έργου, ακόμα και εάν δεν έχει ορίσει εργολάβου ολόκληρου του έργου. Δηλαδή, εφάρμοσε διάταξη νόμου χωρίς να συντρέχουν οι προϋποθέσεις του ως προς τα υποκειμενικά όρια της εφαρμογής του (εφ' όσον η διάταξη εφαρμόζεται μόνο σε εργολάβους και όχι στον κύριο του έργου, ακόμη και στην περίπτωση του άρθρου 5Β).

Αντιστοίχως, το Εφετείο εφάρμοσε εσφαλμένως και το άρθρο 5Β του ΠΔ 70/1990 (το οποίο δεν παραπέμπει στην παράγραφο 8 του άρθρου 4). Επίσης, το Εφετείο εσφαλμένως εφάρμοσε την παράγραφο 1 του άρθρου 4, η οποία δεν εφαρμόζεται για τον έλεγχο των εργαλείων των εργολάβων, α) επειδή αφορά στην επίβλεψη της εκτελέσεως και συντονισμού των εργασιών και συντονισμό εργασιών (πρόκειται για υποχρέωση εργολάβου ολοκλήρου του έργου, που συντονίζει τους λοιπούς εργολάβους), β) υπάρχει υπερισχύουσα ειδική ρύθμιση περί του ελέγχου των εργαλείων των εργολάβων στην παράγραφο 8 του άρθρου και γ) η προβλεπομένη στη διάταξη αυτή ύπαρξη ασφαλών συνθηκών εργασίας επιτυγχάνεται με την επίβλεψη και επιθεώρηση των εργασιών κατά την εκτέλεσή τους και όχι στον έλεγχο των εργαλείων των επιμέρους εργολάβων, ο οποίος (έλεγχος) προβλέπεται στην παράγραφο 8 του άρθρου 4, που δεν έχει έδαφος εφαρμογής στον κύριο του έργου.

Περαιτέρω, η αναιρεσιβαλλομένη απόφαση εφάρμοσε εσφαλμένως το άρθρο 914 του ΑΚ, καθ' όσον απέδωσε στους αναιρεσείοντες παράλειψη υποχρεώσεως εκ του νόμου την οποία δεν είχαν, κατά τα προεκτεθέντα, εντεύθεν δεν υπάρχει παράνομη πράξη, ώστε να δικαιολογείται εφαρμογή αυτής της διατάξεως και η θεμελίωση της ευθύνης των αναιρεσειόντων.

Κατά ταύτα, τα Εφετείο, δεχθέν προς σχηματισμό της ελάσσονος προτάσεως στο αιτιολογικό της αποφάσεως του πραγματικά περιστατικά, τα οποία δεν ταυτίζονται ούτε ερμηνευτικώς εξομοιώνονται με τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του λόγου των εφαρμοσθεισών διατάξεων, ως μείζονος προτάσεως, οδηγήθηκε σε ουσιαστικώς εσφαλμένο συμπέρασμα, εντεύθεν υπέπεσε στην αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ.

Επομένως, ο ως άνω πρώτος λόγος αναιρέσεως είναι βάσιμος.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, και επειδή παρέλκει η έρευνα των λοιπών λόγων αναιρέσεως, που καλύπτονται από την αναιρετική εμβέλεια του ως άνω δεκτού γενομένου, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση - μόνο ως προς τις διατάξεις της που αφορούν στην ευθύνη των αναιρεσειόντων - να κρατηθεί δε η υπόθεση και να εκδικασθεί από το Δικαστήριο τούτο, σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 580 παρ. 3 του ΚΠολΔ., αφού δεν χρειάζεται άλλη διευκρίνιση, εν όψει δε της δεσμευτικής για το Εφετείο ενεργείας της παρούσης αποφάσεως, δεν υπάρχει δικονομικό έδαφος προς περαιτέρω εκδίκαση της υποθέσεως, αλλά υπολείπεται μόνον η κατά το περιεχόμενο της αποφάσεως αυτής διατύπωση του διατακτικού τής εκδοθησομένης αποφάσεως, βάσει της εκτάσεως της αναιρέσεως (ΑΠ 1101/2018).

Επομένως, δεκτής καθισταμένης κατ' ουσίαν της από 23-10-2015 εφέσεως των εκκαλούντων-νυν αναιρεσειόντων, πρέπει να εξαφανισθεί εν μέρει η εκκαλουμένη υπ' αριθμ. υπ' αριθ. 3139/2015 οριστική απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς - και δη καθ' ο μέρος υποχρέωσε τους πρώτη, δευτέρα και πέμπτο των ( κυρίως) εναγομένων-νυν αναιρεσειόντων να καταβάλουν εις ολόκληρον ο καθένας το ποσόν των 70.000 ευρώ σε καθένα των (κυρίως) εναγόντων, με το νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής μέχρι την εξόφληση, καθώς και μέρος της δικαστικής δαπάνης των(κυρίως) εναγόντων εξ 8.700 ευρώ - να κρατηθεί και να δικασθεί κατ' ουσίαν η από 16-6-2014 αγωγή, και να απορριφθεί αυτή, καθ' ο μέρος στρέφεται κατά των πρώτης, δευτέρας και πέμπτου των ( κυρίως) εναγομένων, ως μη νόμιμη.

Επίσης, πρέπει να διαταχθεί η απόδοση στους αναιρεσείοντες του υπ' αυτών κατατεθέντος παραβόλου και να συμψηφισθούν εν όλω τα δικαστικά έξοδα μεταξύ των διαδίκων, αμφοτέρων των βαθμών δικαιοδοσίας και της προκειμένης δίκης, καθ' όσον η ερμηνεία των εφαρμοσθεισών διατάξεων ήταν ιδιαιτέρως δυσχερής ( άρθρο 179 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Θεωρεί καταργημένη τη δίκη ως προς τους τέταρτη και πέμπτο των αναιρεσίβλητων.

Αναιρεί την υπ' αριθ. 151/2017 απόφαση του Εφετείου Πειραιώς, ως προς τους πρώτη, δεύτερη και τρίτο των αναιρεσειόντων.

Κρατεί και δικάζει την υπόθεση, ως προς αυτούς.

Δέχεται κατ' ουσίαν την από 23-10-2015 έφεση τούτων. Εξαφανίζει εν μέρει την εκκαλουμένη υπ' αριθ. 3139/2015 οριστική απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς. Κρατεί και δικάζει κατ' ουσίαν την από 16-6-2014 αγωγή.

Απορρίπτει αυτήν, ως προς τους πρώτη, δευτέρα και πέμπτο των εναγομένων.

Διατάσσει την επιστροφή στους αναιρεσείοντες του κατατεθέντος παραβόλου.

Συμψηφίζει εν όλω τα δικαστικά έξοδα μεταξύ των διαδίκων, αμφοτέρων των βαθμών δικαιοδοσίας και της προκειμένης δίκης.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 11 Ιουνίου 2019.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 11 Σεπτεμβρίου 2019.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ και νυν Πρόεδρος του Αρείου Πάγου

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ