Supreme Court dismisses appeal against appellate court's rejection of life annuity contract as invalid due to lack of notary form.

Απόφαση 1124 / 2023 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1124/2023

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

B2' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ζαμπέττα Στράτα, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ιωάννη Δουρουκλάκη, Γεώργιο Αυγέρη, Μαρία Σιμιτσή - Βετούλα και Νικόλαο Πουλάκη - Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο Κατάστημά του, στις 28 Μαρτίου 2023, με την παρουσία και της Γραμματέως Αγγελικής Ανυφαντή, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Των καλούντων: 1.Α. Φ., χήρας Ι. Φ. του Μ., το γένος Ν. Μ., κατοίκου ..., 2.Μ. Φ. του Ι., κατοίκου ..., 3.Ν. Φ. του Ι., κατοίκου ... και 4. Ι. - Μ. Φ. του Μ., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Γεώργιο - Μιλτιάδη Ασπιώτη.

Της καθ' ης η κλήση - αναιρεσίβλητης: αστικής εταιρείας με την επωνυμία "..." που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Παναγιώτη Νικολόπουλο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 21-7-2015 αγωγή του ήδη αποβιώσαντος αναιρεσείοντος Ι. Φ., δικαιοπαρόχου των καλούντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 86/2017 του ίδιου Δικαστηρίου και 5721/2018 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησε ο αναιρεσείων με την από 16-4-2019 αίτησή του, η οποία συζητήθηκε στις 28-1-2020 ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου, χωρίς να εκδοθεί απόφαση, λόγω της αποχώρησης από την Υπηρεσία της ορισθείσας εισηγήτριας Αρεοπαγίτου Κωνσταντίνας Αλεβιζοπούλου. Κατά τη δικάσιμο αυτή αμφότεροι οι πληρεξούσιοι των διαδίκων κατέθεσαν προτάσεις. Η υπόθεση εισήχθη για επανασυζήτηση, κατ' άρθρο 307 Κ.Πολ.Δ. με την 175/2022 πράξη του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Νικολάου Πιπιλίγκα και ορίσθηκε η 8η Νοεμβρίου 2022 νέα δικάσιμος. Κατά τη δικάσιμο αυτή ο ως άνω πληρεξούσιος δικηγόρος των καλούντων δήλωσε το θάνατο του αναιρεσείοντος (Ι. Φ.), όπως αναφέρεται στο 53/2022 πρακτικό του Δικαστηρίου τούτου. Με την από 7-12-2022 κλήση των καλούντων η υπόθεση επαναφέρεται προς συζήτηση. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος των καλούντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη του.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1.-Με την από 7.12.2022 κλήση των εκ διαθήκης κληρονόμων του αναιρεσείοντος Ι. Φ. του Μάρκου, νόμιμα φέρεται προς περαιτέρω συζήτηση η από 16.4.2019 και με αριθ. κατάθ. 4181/369/25.4.2019 αίτηση αναίρεσης αυτού, κατά της με αριθ. 5721/21.11.2018 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, μετά τη γνωστοποίηση του θανάτου του αναιρεσείοντος, που επήλθε στις 13/9/2021 εκ μέρους του πληρεξουσίου δικηγόρου Γεωργίου Ασπιώτη με προφορική δήλωση στο ακροατήριο του παρόντος Δικαστηρίου, κατά την εκφώνηση της υπόθεσης στη δικάσιμο της 8-11-2022 και της επελθούσας εξ αυτού βιαίας διακοπής της δίκης, συνταχθέντος προς τούτο του υπ' αριθμ. 53/2022 πρακτικού του παρόντος Δικαστηρίου.

Ήδη, οι εκ της υπ' αριθμ. .../23.7.2019 δημόσιας διαθήκης της συμβολαιογράφου Αθηνών Δ. Κ., που δημοσιεύθηκε με το υπ' αριθμ. .../11.3.2022 Πρακτικό Δημοσίευσης Δημόσιας Διαθήκης του Ειρηνοδικείου Αθηνών, κληρονόμοι του ανωτέρω (σύζυγος η πρώτη, τέκνα οι δεύτερος και τρίτος και εγγονός ο τέταρτος των καλούντων), με την από 7.12.2022 κλήση τους, επισπεύδουν τη συζήτηση της ανωτέρω αίτησης αναίρεσης του Ι.

Φ.. 2.-Με την από 16.4.2019 και με αριθμό κατ. 4181/369/25.4.2019 αίτηση αναίρεσης, προσβάλλεται η εκδοθείσα, αντιμωλία των διαδίκων, κατά την ειδική διαδικασία των εργατικών διαφορών, υπ` αριθ. 5721/21.11.2018 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, που αποφάνθηκε επί των εξής εφέσεων: 1) της από 9.3.2017 και με αριθμό κατ. 514376//500887/9.3.2017 έφεσης του ενάγοντος Ι.

Φ. κατά των εναγομένων ι) Αγγλικής Εταιρίας με την επωνυμία "..." και ιι) Αστικής μη κερδοσκοπικής εταιρίας με την επωνυμία "..." και 2) της από 15.1.2018 και με αριθμό κατ. 3537/269/15.1.2018 έφεσης της δεύτερης εναγομένης Αστικής μη κερδοσκοπικής εταιρίας με την επωνυμία "..." κατά του ενάγοντος Ι. Φ. και της δεύτερης εναγομένης εταιρίας με την επωνυμία "...".

Με την προσβαλλόμενη απόφαση του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου έγιναν τυπικά δεκτές και οι δύο εφέσεις, και ι) απορρίφθηκε η από 15.1.2018 έφεση και ιι) έγινε δεκτή κατ' ουσία η από 9.3.2017 έφεση, εξαφανίσθηκε η υπ' αριθμ. 86/18.1.2017 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία είχε απορριφθεί η αγωγή ως κατ' ουσίαν αβάσιμη, κρατήθηκε η υπόθεση και στη συνέχεια το δευτεροβάθμιο δικαστήριο δικάζοντας επί της αγωγής α) κήρυξε καταργημένη τη δίκη ως προς την πρώτη εναγομένη - εφεσίβλητη εταιρία με την επωνυμία "..." και β) απέρριψε την αγωγή ως μη νόμιμη, ως προς τη δεύτερη εναγομένη.

Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα, εφόσον αυτή κατατέθηκε στη γραμματεία του εκδώσαντος την προσβαλλόμενη απόφαση δικαστηρίου στις 25.4.2019, ενώ, κατά διαλαμβανόμενα στο αναιρετήριο, που δεν αμφισβητούνται από την αναιρεσίβλητη, η αναιρεσιβαλλομένη απόφαση, που δημοσιεύθηκε στις 21.11.2018, δεν επιδόθηκε στον αναιρεσείοντα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564 παρ. 3, 566 παρ.1 και 144 του ΚΠολΔ).

Είναι συνεπώς παραδεκτή (άρθρο 577 παρ.1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο του μοναδικού λόγου αναίρεσης (άρθρο 577 παρ.3 ΚΠολΔ). 3.-Από τη διάταξη του άρθρου 840 ΑΚ, προκύπτει ότι ισόβια πρόσοδος είναι το ενοχικό δικαίωμα, του οποίου αντικείμενο είναι η αυτοτελής υποχρέωση κάποιου προσώπου φυσικού ή νομικού να παρέχει σε κάποιο άλλο (φυσικό) πρόσωπο σε περιοδικές δόσεις, ορισμένη ποσότητα χρημάτων ή άλλων αντικαταστατών πραγμάτων "εφόρου ζωής" στον τελευταίο.

Πρόκειται για μια ιδιόρρυθμη (sui generis) "τυχερή" σύμβαση (ΑΠ 252/2004), που παρουσιάζει μερικές ομοιότητες με ορισμένες άλλες συμβάσεις (π.χ. ανταλλαγή, διατροφή κλπ), χωρίς όμως, να ταυτίζεται με αυτές. Τούτο, δε, απορρέει από τη δικαιοπολιτική φύση της σύμβασης, κατά την οποία κάποιο πρόσωπο δίνει τα περιουσιακά του στοιχεία, όπως στην περίπτωση του φορέα κάποιας ατομικής επιχείρησης (ή εταίρου σε προσωπική εταιρία), η οποία, στη συνέχεια, μετατράπηκε σε ανώνυμη εταιρία, σε άλλο πρόσωπο, το οποίο, με τη σειρά του, αναλαμβάνει την υποχρέωση να του παρέχει ορισμένο χρηματικό ποσό για όλη τη διάρκεια της ζωής του, χωρίς να είναι αναγκαίο ν` αναφέρεται, με σαφήνεια, το κριτήριο, κατά το οποίο θα καθορισθεί ο χρόνος διάρκειας της προσόδου, εφόσον σε περίπτωση αμφιβολίας, λογίζεται ότι έχει συσταθεί για ολόκληρη τη ζωή του δικαιούχου.

Περαιτέρω, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 842 ΑΚ, στον τύπο του συμβολαιογραφικού εγγράφου υπόκειται, τόσο η υπόσχεση ισόβιας προσόδου, όσο και η αποδοχή της άσχετα αν γίνονται, ταυτόχρονα, ή όχι (ΑΠ 625/1971), απαιτούμενου του ίδιου τύπου και για τις τροποποιήσεις της σύμβασης (ΑΠ 765/1971). Η έλλειψη αυτή δεν αναπληρώνεται από την αναφορά σε συμβολαιογραφικό έγγραφο, της ύπαρξης ιδιωτικού εγγράφου, που περιέχει συμφωνία ισόβιας προσόδου (ΑΠ 664/1975).

Έτσι, η έλλειψη συμβολαιογραφικού τύπου επιφέρει την απόλυτη ακυρότητα της σύμβασης (ΑΠ 1479/2017, ΑΠ 1633/2006, ΑΠ 1389/2000, ΑΠ 664/1975, ΑΠ 765/1971), η οποία λαμβάνεται αυτεπαγγέλτως υπόψη από το δικαστήριο, χωρίς να θεραπεύεται η ακυρότητα αυτή από τυχόν εκτέλεση της σύμβασης.

Συνεπώς, παραγωγικό του δικαιώματος του ενάγοντος περιστατικό συνιστά, προφανώς, και η τήρηση του συμβολαιογραφικού τύπου, το οποίο πρέπει να ισχυρισθεί αυτός και ν` αποδείξει, περαιτέρω, προκειμένου να του επιδικασθούν περιοδικές παροχές για ορισμένο χρονικό διάστημα, διαφορετικά, η αγωγή απορρίπτεται ως μη νόμιμη (ΑΠ 1479/2017).

Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 παρ.1 εδ. α του ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται μόνο, αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή εάν εφαρμοσθεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και εάν εφαρμοσθεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε ως ψευδής ερμηνεία του κανόνα δικαίου, δηλαδή όταν το δικαστήριο της ουσίας προσέδωσε σε αυτόν έννοια διαφορετική από την αληθινή, είτε ως κακή εφαρμογή, ήτοι εσφαλμένη υπαγωγή σε αυτόν των περιστατικών της ατομικής περίπτωσης που καταλήγει σε εσφαλμένο συμπέρασμα με τη μορφή του διατακτικού (ΟλΑΠ 1/2016, ΟλΑΠ 2/2013, ΟλΑΠ 7/2006).

Με τον παραπάνω λόγο αναίρεσης ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου της ουσίας κατά την εκτίμηση της νομικής βασιμότητας της αγωγής και των ισχυρισμών (ενστάσεων) των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα του ανωτέρω δικαστηρίου κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς. Ελέγχεται, δηλαδή, αν η αγωγή, ένσταση κ.λπ.

ορθώς απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν, κατά παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου, έγινε δεκτή ως νόμιμη ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ` ουσία (ΑΠ 58/2015). Στην τελευταία δε περίπτωση, η παραβίαση του κανόνα αυτού ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο αποκλειστικώς και μόνο με βάση τα πραγματικά περιστατικά που δέχεται το δικαστήριο της ουσίας ότι αποδείχθηκαν ή ότι δεν αποδείχθηκαν (ΑΠ 130/2016, ΑΠ 1420/2013).

4.-Στη συγκεκριμένη περίπτωση, από την επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ), προκύπτουν τα ακόλουθα: Ο ενάγων Ι. Φ. (εκκαλών - εφεσίβλητος - δικαιοπάροχος των ήδη αναιρεσειόντων) με την από 21.7.2015 αγωγή του, την οποία απηύθυνε ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών κατά των δυο εναγομένων εταιρειών, ισχυρίσθηκε, ότι η πρώτη εναγομένη είναι αλλοδαπό νομικό πρόσωπο που έχει ως σκοπό την μετάφραση, έκδοση, προμήθεια και διάδοση της Αγίας Γραφής σε όλες τις γλώσσες των χωρών της Ευρώπης και της Μέσης Ανατολής, η δε δεύτερη εναγομένη είναι αστική εταιρεία μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, ιδίου η παρόμοιου σκοπού, που συστήθηκε το έτος 1992.

Ότι δυνάμει συμβάσεως εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου που καταρτίστηκε μεταξύ αυτού και της πρώτης εναγόμενης εταιρείας την 1.5.1963, προσλήφθηκε από την τελευταία προκειμένου να παρέχει τις υπηρεσίες του ως εκτελεστικός υποδιευθυντής στο ελληνικό υποκατάστημα αυτής, στην Αθήνα. Ότι εργαζόμενος από το έτος 1963 στο ανωτέρω υποκατάστημα της πρώτης εναγόμενης στην Αθήνα, κατέλαβε τη θέση του εκτελεστικού διευθυντή, όπου και παρέμεινε επί είκοσι πέντε (25) έτη και μέχρι τις 2.2.1989, οπότε και αποχώρησε αναγκαστικά από την εργασία του, λόγω συνταξιοδότησής του, σε ηλικία 60 ετών.

Ότι πέραν του μηνιαίου μισθού που η πρώτη εναγόμενη του κατέβαλε έναντι της προσφερόμενης εργασίας του, η ίδια ανέλαβε την υποχρέωση δυνάμει συμβάσεως παρεπόμενης της (κύριας) συμβάσεως εργασίας, να του καταβάλει ισόβια πρόσοδο μετά τη συνταξιοδότηση και αποχώρησή του από την εργασία του, σύμφωνα με τους όρους και τις προϋποθέσεις ενός εσωτερικού κανονισμού που αναφερόταν ως "..." (Συνταξιοδοτικό Πρόγραμμα της "...") και αφορούσε στην παροχή ισόβιας μηνιαίας προσόδου (υπό την μορφή μηνιαίας συντάξεως) σε όλους τους υπαλλήλους της πρώτης εναγόμενης και της μητρικής αυτής εταιρείας "...''-στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή μετά την συνταξιοδότησή τους.

Ότι πράγματι μετά την συνταξιοδότησή του η πρώτη εναγόμενη άρχισε να του καταβάλλει αρχικά το συμφωνημένο μεταξύ τους ποσό των 63.860 δρχ. σε τραπεζικό λογαριασμό του στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος κατά την πρώτη ημέρα κάθε μήνα. Ότι το ποσό αυτό στη συνέχεια μετά από διάφορες αναπροσαρμογές διαμορφώθηκε σταδιακά στο ποσό των 776,90 € το μήνα, το οποίο η πρώτη εναγόμενη συνέχισε να του καταβάλλει στο σχετικό λογαριασμό του στην ως άνω Τράπεζα μέχρι και τον Ιούλιο του έτους 2013.

Ότι η ανωτέρω ισόβια πρόσοδος καταβάλλονταν σ' αυτόν εκ μέρους της πρώτης εναγομένης εταιρείας συνεχώς μέχρι και το έτος 1992. Ότι εξαιτίας της μεταβίβασης εκ μέρους της πρώτης εναγομένης του συνόλου των δραστηριοτήτων της στην Ελλάδα στη δεύτερη εναγόμενη το έτος 1992, η τελευταία υπεισήλθε στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις της πρώτης εναγομένης και εξ αυτού του λόγου από το έτος 1993 η δεύτερη εναγομένη κατέβαλε ανελλιπώς την ανωτέρω ισόβια πρόσοδο στον ενάγοντα.

Ότι από τον Μάρτιο του έτους 2002, η δεύτερη εναγομένη έπαυσε να του καταβάλει την ως άνω ισόβια πρόσοδο και κατόπιν συμφωνίας αυτής και της μητρικής της πρώτης εναγόμενης εταιρείας με την επωνυμία "..." που εδρεύει ομοίως στο ... της ..., η τελευταία συνέχισε τις πληρωμές. Ότι από τον Αύγουστο του έτους 2013 αιφνιδίως και αντισυμβατικά έπαυσε η καταβολή προς αυτόν της ανωτέρω ισόβιας προσόδου.

Ότι η πρώτη εναγομένη είναι υπόχρεη να του καταβάλλει κάθε μήνα την παραπάνω ισόβια πρόσοδο δυνάμει της μεταξύ τους καταρτισθείσης συμβάσεως ισόβιας προσόδου. Ότι η δεύτερη εναγομένη ευθύνεται και αυτή αλληλεγγύως και εις ολόκληρον μαζί με την πρώτη εναγομένη σε καταβολή της παραπάνω ισόβιας προσόδου, αφενός σύμφωνα με το άρθ. 479 ΑΚ λόγω του ότι δυνάμει συμβάσεως μεταβιβάσεως επιχειρήσεως, η πρώτη εναγομένη μεταβίβασε στη δεύτερη εναγομένη το σύνολο των δραστηριοτήτων και υποχρεώσεων του υποκαταστήματός της στην Ελλάδα, η δε δεύτερη εναγομένη τελούσε σε γνώση του γεγονότος αυτού, επιπρόσθετα δε διότι με σωρευτική αναδοχή χρέους με την πρώτη εναγομένη και με την δική του συναίνεση, η δεύτερη εναγόμενη ανέλαβε την προς αυτόν εκπλήρωση της παραπάνω υποχρεώσεως της πρώτης εναγόμενης.

Ότι οι εναγόμενες, ως ευθυνόμενες εις ολόκληρο απέναντί του, οφείλουν για το χρονικό διάστημα από τον Αύγουστο του έτους 2013 έως και τον Ιούλιο του έτους 2015 τα ποσά των σχετικών ισοβίων προσόδων, ανερχόμενα συνολικά στο ποσό των 18.645,60 €. Με βάση τα περιστατικά αυτά, ζήτησε να υποχρεωθούν οι εναγόμενες εταιρείες, ευθυνόμενες εις ολόκληρον η καθεμία, να του καταβάλουν το ανωτέρω ποσό με τον νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής.

Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο με την υπ' αριθμ. 86/18.1.2017 οριστική απόφασή του, απέρριψε την αγωγή ως ουσιαστικά αβάσιμη. Την απόφαση αυτή προσέβαλαν με τις από 9.3.2017 και 15.1.2018 εφέσεις τους, τόσο ο ενάγων όσο και η δεύτερη εναγομένη, ενώπιον του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Το Δικαστήριο αυτό με την προσβαλλόμενη απόφασή του και όπως από αυτή προκύπτει, αφού δέχθηκε κατ' ουσίαν την από 9/3/2017 έφεση και εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση έκρινε μη νόμιμη την αγωγή, κατά το μέρος που ενδιαφέρει τον αναιρετικό έλεγχο, με το ακόλουθο σκεπτικό: "Στην προκειμένη περίπτωση, η αγωγή, όπως το περιεχόμενό της αναλυτικά ανωτέρω εκτέθηκε, παρίσταται ως μη νόμιμη ως προς τη δεύτερη εναγομένη εταιρεία (ως προς την πρώτη εναγομένη για τον λόγο που εκτέθηκε ανωτέρω θεωρείται ως προς αυτή καταργημένη η δίκη), καθόσον κατά τα εκτιθέμενα σε αυτήν περιστατικά, η σύμβαση ισόβιας προσόδου δεν περιεβλήθη τον συμβολαιογραφικό τύπο με συνέπεια να είναι απολύτως άκυρη.

Η δε μεταγενέστερη της χωρίς συμβολαιογραφικό τύπο καταρτίσεως της συμβάσεως εκτέλεση της συμβάσεως από την οφειλέτιδα, η καταβολή δηλαδή των περιοδικών δόσεων μέχρι τον Αύγουστο του έτους 2013, δεν θεραπεύει την ακυρότητα της ισόβιας προσόδου, σύμφωνα με τα εκτενώς εκτεθέντα στη μείζονα σκέψη της παρούσας.

Ο ενάγων - εκκαλών προβάλλει τον ισχυρισμό δια του μοναδικού λόγου εφέσεως α) ότι η καταρτισθείσα σύμβαση έχει παρεπόμενο και παρακολουθηματικό χαρακτήρα έναντι της συναφθείσας κυρίας συμβάσεως εργασίας αφού αυτή καταρτίσθηκε λόγω της συναφθείσας κυρίας σύμβασης εργασίας και κατά την βούληση των συμβαλλομένων μερών αποτελεί ενιαία με αυτή σύμβαση, αφού αποτελεί συμπλήρωμα αυτής, και β) ότι η συμφωνηθείσα ισόβιος πρόσοδος απώλεσε την αυτοτέλειά της και προσέλαβε μισθολογικό χαρακτήρα, αποτελούσα αντάλλαγμα της παρασχεθείσας εργασίας του προς την πρώτη εναγομένη.

Ο λόγος αυτός, ο οποίος βρίσκει έρεισμα σε ελάχιστο μόνο μέρος της Ελληνικής νομικής θεωρίας [. . .] και ιδίως της Γερμανικής, και υποστηρίζει ότι δεν απαιτείται ο συμβολαιογραφικός τύπος κατά την κατάρτιση της συμβάσεως της ισόβιας προσόδου ως παρεπόμενη σύμβαση, όταν για την κύρια, όπως εν προκειμένω για τη σύμβαση εξαρτημένης εργασίας, δεν απαιτείται, ήτοι ότι θα μπορούσε να συσταθεί έγκυρα προφορικά η σύμβαση της ισόβιας προσόδου ως παρεπόμενη σύμβαση, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

Και τούτο διότι δεν βρίσκει κάποιο έρεισμα στο νόμο, ενώ αν αντίθετα γίνει δεκτός οδηγεί σε contra legem ερμηνεία της διάταξης του άρθρου 842 ΑΚ, ενώ δεν διαφαίνεται τέτοιος σκοπός του νομοθέτη από τις διατάξεις περί ισοβίου προσόδου (άρθ. 840 επ. ΑΚ). Αντίθετα στην ελληνική νομολογία δεν υπάρχει κάποιο έρεισμα όσον αφορά την ως άνω γνώμη, κρατούσα δε άποψη είναι αυτή που αποδέχεται και το Δικαστήριο τούτο [. . .].

Ήτοι, ότι η διάταξη του άρθ. 842 ΑΚ είναι ρύθμιση αναγκαστικού δικαίου και αποτελεί υποχρεωτικό συστατικό τύπο για την κατάρτιση της σύμβασης ισόβιας προσόδου με συμβολαιογραφικό έγγραφο. Ανεξάρτητα από το είδος της παροχής του οφειλέτη και της αιτίας της συμβάσεως, αν είναι επαχθής ή χαριστική, τα μέρη οφείλουν να καταρτίσουν τη σύμβαση ενώπιον συμβολαιογράφου, μάλιστα στην περίπτωση που η σύμβαση περιλαμβάνει ως αντιπαροχή από το δικαιούχο μεταβίβαση ακινήτου ή εμπράγματου δικαιώματος σε ακίνητο, απαιτείται και μεταγραφή της σύμβασης ή μονομερούς δικαιοπραξίας (άρθ. 1192 ΑΚ), πράξη που δεν ιστορείται στην αγωγή ότι έλαβε χώρα.

Έσφαλε επομένως το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, που με την εκκαλουμένη απόφαση δέχθηκε ως νόμιμη την αγωγή, αντί να απορρίψει αυτήν ως μη νόμιμη και θα πρέπει να εξαφανισθεί, όπως στην ανωτέρω μείζονα σκέψη εκτέθηκε, δοθέντος περαιτέρω ότι η απόφαση αυτή δεν είναι επιβλαβέστερη για τον εκκαλούντα - ενάγοντα από την εκκαλούμενη, ώστε κατά τα άρθρα 68 και 536 §1 ΚΠολΔ να μην μπορεί να εκδοθεί.

Έτσι αφού κρατηθεί η αγωγή και δικασθεί πρέπει να απορριφθεί ως μη νόμιμη". Με την κρίση του αυτή το δευτεροβάθμιο δικαστήριο, απορρίπτοντας ως μη νόμιμη την αγωγή, ορθώς ερμήνευσε τη διάταξη του άρθρου 842 ΑΚ, καθόσον από τη διάταξη αυτή προκύπτει, με βάση τα όσα αναλυτικά εκτίθενται παραπάνω στη μείζονα σκέψη, στο κεφάλαιο 3 της παρούσας, ότι σύμφωνα με τα στην αγωγή εκτιθέμενα δεν μπορεί να υπάρξει έγκυρη σύμβαση ισόβιας προσόδου, χωρίς την τήρηση συμβολαιογραφικού τύπου, ο οποίος είναι συστατικός, λόγω της μακροχρόνιας υποχρέωσης που αναλαμβάνει ο οφειλέτης και της αδυναμίας επακριβούς προσδιορισμού εκ των προτέρων των σχετικών συνεπειών.

Στο συστατικό αυτό τύπο του συμβολαιογραφικού εγγράφου υπόκειται οποιαδήποτε σύμβαση ισόβιας προσόδου, είτε αυτή αφορά κύρια ή παρεπόμενη σύμβαση, είτε αφορά επαχθή ή χαριστική σύμβαση, είτε αφορά ενοχική ή εμπράγματη αξίωση. Επομένως, είναι αβάσιμα τα όσα αντιθέτως υποστηρίζει ο αναιρεσείων (και ήδη οι νόμιμοι εκ διαθήκης κληρονόμοι του), με το μοναδικό από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγο αναίρεσης, με τον οποίο προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια ότι εσφαλμένα ερμήνευσε τη διάταξη του άρθρου 842 ΑΚ, δεχθέν ότι για την κατάρτιση της επίδικης σύμβασης ισοβίας προσόδου απαιτείται συμβολαιογραφικός τύπος, μολονότι αυτή τελούσε σε σχέση παρεπομένου προς την κύρια παροχή, δηλαδή τη σύμβασή του εξαρτημένης εργασίας, για την οποία δεν απαιτείται ο έγγραφος τύπος. 5.-Κατ' ακολουθία των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης και να καταδικασθούν οι καλούντες - νόμιμοι εκ διαθήκης κληρονόμοι του αναιρεσείοντος Ι.

Φ., λόγω της ήττας τους, στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσίβλητης, που παρέστη και κατέθεσε προτάσεις, κατά το βάσιμο περί τούτου αίτημα αυτής (άρθ. 176, 183 του ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 16.4.2019 και με αριθμό κατάθ. 4181/369/25.4.2019 αίτηση αναίρεσης της υπ' αριθ. 5721/21.11.2018 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.- ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τους καλούντες - νόμιμους εκ διαθήκης κληρονόμους του αναιρεσείοντος Ι. Φ., στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1800) ευρώ.-

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 9 Μαΐου 2023.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

και ταύτης αποχωρήσασας, ο

αρχαιότερος της συνθέσεως

Αρεοπαγίτης

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 14 Ιουλίου 2023.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ