1124/2010 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1124 / 2010 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1124/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές:Δημήτριο Δαλιάνη, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Χαράλαμπο Ζώη και Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 8 Φεβρουαρίου 2010, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ, κατοίκου ..., ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο..

Των αναιρεσιβλήτων: 1.Ψ1 και 2. Ψ2, κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Άγγελο Βρεττό.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25-2-2003 ανακοπή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αιγίου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 42/2005 του ίδιου Δικαστηρίου και 57/2008 του Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 18-3-2008 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκαν μόνο οι αναίρεσίβλητοι, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ρένα Ασημακοπούλου ανέγνωσε την από 28-1-2010 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου τους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 576 § 2 Κ.Πολ.Δικ. αν ο αντίδικος εκείνου που επισπεύδει τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί, αλλά δεν λάβει μέρος σ'αυτή με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Αρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα. Αν η κλήση επιδόθηκε νομότυπα προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί. Στην προκειμένη περίπτωση, κατά την εκφώνηση της υποθέσεως από το οικείο πινάκιο στη σειρά της δεν εμφανίσθηκε ο αναιρεσείων, ο οποίος όμως όπως προκύπτει από την υπ' αριθ ... έκθεση της αρμόδιας δικαστικής επιμελήτριας του πρωτοδικείου Αιγίου ..., κλητεύθηκε νομοτύπως και εμπροθέσμως με επιμέλεια των αναιρεσιβλήτων για να παραστεί κατά την παρούσα συζήτηση. Επομένως, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία του σύμφωνα με την προαναφερθείσα διάταξη του άρθρου 576 § 2 Κ.Πολ.Δ.

Από τις διατάξεις των άρθρων 915 εδ. α' και β', 918 παρ. 4 και 924 εδ. α' του ΚΠολΔικ προκύπτει ότι αν η απαίτηση τελεί υπό προθεσμία, για το έγκυρο της αναγκαστικής εκτέλεσης και ειδικότερα για την έκδοση απογράφου και την κοινοποίηση αυτού στον οφειλέτη με επιταγή προς εκτέλεση απαιτείται να αποδεικνύεται η πάροδος της προθεσμίας με δημόσιο ή ιδιωτικό έγγραφο που έχει αποδεικτική δύναμη και το οποίο πρέπει να συγκοινοποιείται στον καθ'ού η εκτέλεση, εκτός αν η πάροδος της προθεσμίας βρίσκεται ημερολογιακά, οπότε δεν χρειάζεται τέτοια συγκοινοποίηση.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση το Εφετείο δέχθηκε τα ακόλουθα: Με το ... προσύμφωνο και εργολαβικό συμβόλαιο του Συμβολαιογράφου Αιγίου Αθανάσιου Παναγόπουλου, που καταρτίσθηκε μεταξύ του ανακόπτοντος και ήδη αναιρεσείοντος, αρχιτέκτονος, μηχανικού και εργολάβου οικοδομών, και των συνιδιοκτητών του επί της οδού ...

αριθ.... της πόλης ... οικοπέδου, ο αναιρεσείων ανέλαβε έναντι αυτών (οικοπεδούχων) την υποχρέωση να κατασκευάσει επί του οικοπέδου τους πολυώροφη οικοδομή με το σύστημα της αντιπαροχής. Στο εργολαβικό αντάλλαγμα, περιλαμβάνοντο και τα υπό στοιχεία ΔΙ και Δ2 διαμερίσματα του τέταρτου πάνω από το ισόγειο ορόφου, των οποίων με τροποποίηση του συμβολαίου σύστασης οριζόντιας ιδιοκτησίας έγινε συνένωση σε ένα, εμβαδού 150 τ.μ., κατ' απαίτηση των αναιρεσιβλήτων (αγοραστριών), όπως επίσης περιλαμβάνετο και το δικαίωμα της αποκλειστικής χρήσης της θέσης στάθμευσης αυτοκινήτου στην πυλωτή ("θέση 2" γκαράζ).

Την 11 Ιουλίου 2001 και ενώ η πολυκατοικία βρισκόταν στο στάδιο των σκελετών του τρίτου (3ου) πάνω από το ισόγειο ορόφου, οι αναιρεσίβλητες αδελφές (καθηγήτριες συνταξιούχοι), υπέγραψαν με τον αναιρεσείοντα (και με τη σύμπραξη των οικοπεδούχων) το ... προσύμφωνο πώλησης οριζόντιας ιδιοκτησίας και δικαιώματος αποκλειστικής χρήσης θέσης στάθμευσης του Συμβολαιογράφου Αιγίου Αθανάσιου Παναγόπουλου.

Με το συμβόλαιο αυτό, ο αναιρεσείων ανέλαβε την υποχρέωση να καταρτίσει το οριστικό συμβόλαιο αγοράς, για το ενιαίο διαμέρισμα του 4ου ορόφου και τη θέση του γκαράζ (εργολαβικό του αντάλλαγμα), το αργότερο μέχρι την 30 Μαΐου 2002, οπότε και θα παρέδιδε στις αναιρεσίβλητες το διαμέρισμα με τους κοινόχρηστους και κοινόκτητους χώρους της πολυκατοικίας, πλήρως αποπερατωμένο προς χρήση και οίκηση ("με το κλειδί"), συγχρόνως δε συμφωνήθηκε για την περίπτωση αθέτησης της υποχρέωσης αυτής του αναιρεσείοντος εργολάβου και ποινική ρήτρα ποσού 6.000 δραχμών για κάθε ημέρα καθυστέρησης της παράδοσης του διαμερίσματος κλπ και 2.000 δραχμών για κάθε ημέρα καθυστέρησης της παράδοσης των κοινόχρηστων χωρών.

Ο αναιρεσείων δεν εκπλήρωσε τις συμβατικές υποχρεώσεις που είχε αναλάβει με το άνω προσύμφωνο, ενώ εξάλλου οι αναιρεσίβλητες δεν άσκησαν τα δικαιώματά τους λ.χ. από την ποινική ρήτρα, που απέρρεαν από αυτό. Αντ' αυτού, οι διάδικοι, με τη σύμπραξη και των οικοπεδούχων, προχώρησαν, αναφορικά με το ίδιο διαμέρισμα του Δ'ορόφου και τη θέση του γκαράζ, στην υπογραφή του (νομίμως μεταγραφέντος) οριστικού πωλητηρίου συμβολαίου του Συμβολαιογράφου Αιγίου Αθανάσιου Παναγόπουλου με αριθμό ...

την 24 Ιουλίου 2002, όταν δηλαδή ο αναιρεσείων είχε ήδη δώσει σοβαρή ένδειξη αντισυμβατικής έναντι των αναιρεσιβλήτων συμπεριφοράς, δοθέντος ότι αυτός είχε ήδη αθετήσει προηγουμένως τις υποχρεώσεις του από το ως άνω υπ' αριθ. ... προσύμφωνο. Με το οριστικό αυτό συμβόλαιο ... 1) ο αναιρεσείων εργολάβος ανέλαβε την υποχρέωση να παραδώσει στις αναιρεσίβλητες πλήρως αποπερατωμένο (με το κλειδί στο χέρι) το διαμέρισμα του τετάρτου ορόφου, τα κοινόχρηστα και κοινόκτητα μέρη της πολυκατοικίας και κατά χρήση τη θέση γκαράζ στην πυλωτή ("θέση 2") μέχρι και την 30 Σεπτεμβρίου 2002 και 2) για κάθε ημέρα καθυστέρησης της παράδοσης του διαμερίσματος, των κοινόχρηστων και κοινόκτητων χώρων και της χρήσης της θέσης στάθμευσης του αυτοκινήτου, συμφωνήθηκε ποινική ρήτρα 73,37 €.

Το συμβόλαιο κηρύχθηκε επίσης από τους διαδίκους τίτλος εκτελεστός, που περιέχει βεβαία και εκκαθαρισμένη απαίτηση (άρθρα .915, 916 ΚΠολΔικ), αν οι αναιρεσίβλητες ήθελαν ασκήσει τις αξιώσεις τους από τη συμφωνηθείσα ποινική ρήτρα, σε περίπτωση που ο αναιρεσείων αθετούσε την υποχρέωση του για έγκαιρη εκπλήρωση μέχρι την 30 Σεπτεμβρίου 2002.

Την 24 Ιουλίου 2002 που οι διάδικοι υπέγραψαν το ως άνω οριστικό πωλητήριο συμβόλαιο ..., το διαμέρισμα των αναιρεσιβλήτων ευρίσκετο στο στάδιο της έναρξης των ελαιοχρωματισμών, στο ίδιο δε στάδιο ευρίσκετο και όλη η πολυκατοικία. Από 24 Ιουλίου 2002 μέχρι και την 30 Σεπτεμβρίου 2002, ο αναιρεσείων εργολάβος όφειλε 1) να αποπερατώσει τους ελαιοχρωματισμούς σε ολόκληρο τον 4° όροφο 2) να τοποθετήσει όλα τα εξωτερικά κουφώματα από αλουμίνιο (5 παράθυρα και 6 πόρτες από τις οποίες οι τρεις με ρολά), 3) να τοποθετήσει τα γύψινα, 4) να τοποθετήσει όλα τα σώματα καλοριφέρ και τα κάγκελα στις βεράντες, 5) να κατασκευάσει το χαγιάτι, 6) να τοποθετήσει και να θέσει σε λειτουργία τον ανελκυστήρα με όλες του τις εγκαταστάσεις (μηχανολογικές, ηλεκτρολογικές κλπ), χωρίς τον οποίο (ανελκυστήρα) το διαμέρισμα του 4ου ορόφου ήταν παντελώς άχρηστο, 7) να αποπερατώσει τους κοινόκτητους και κοινόχρηστους χώρους της πολυκατοικίας, μηχανοστάσιο, λεβητοστάσιο, δεξαμενή καυσίμων, καπνοδόχο και καπνοσυλλέκτη χωρίς τα οποία δεν θα ήταν δυνατή η λειτουργία των καλοριφέρ, είσοδο, σκάλες, διαδρόμους και εγκαταστάσεις για το νερό και το ρεύμα και 8) να κατασκευάσε κάθε άλλο έργο, πράγμα ή εγκατάσταση που έχει σαν προορισμό την εξυπηρέτηση περισσότερων από μια οριζόντιων ιδιοκτησιών.

Στο χρονικό όμως αυτό διάστημα (24 Ιουλίου 2002 έως 30 Σεπτεμβρίου 2002), ο αναιρεσείων δεν εξετέλεσε καμία σχεδόν από τις προαναφερόμενες εργασίες, γι' αυτό και οι αναιρεσίβλητες, βλέποντας την απραξία του, λίγο πριν περάσει η συμβατική προθεσμία παράδοσης, κοινοποίησαν σ' αυτόν την 23 Σεπτεμβρίου 2002 εξώδικο έγγραφο, με το οποίο του υπενθύμιζαν τη συμβατική του δέσμευση και τις συνέπειες από την καθυστέρηση (κατάπτωση ποινικής ρήτρας).

Μέχρι και την 18 Φεβρουαρίου 2004, που οι αναιρεσίβλητες, προκειμένου να εισπράξουν από τον αναιρεσείοντα την καταπεσούσα σε βάρος του ποινική ρήτρα των 73,37 € ημερησίως λόγω της υπερημερίας του, κοινοποίησαν σ' αυτόν επιταγή προς πληρωμή συνταχθείσα παρά πόδας αντιγράφου από το πρώτο απόγραφο εκτελεστό του ...

πωλητηρίου συμβολαίου του Συμβολαιογράφου Αιγίου Αθανασίου Παναγόπουλου, ο αναιρεσείων δεν είχε εκπληρώσει έναντι των αναιρεσιβλήτων τη συμβατική του υποχρέωση για παράδοση του διαμερίσματος έτοιμου για χρήση και οίκηση και των κοινόχρηστων και κοινόκτητων χώρων της οικοδομής, καταστάς έτσι από 1 Οκτωβρίου 2002 και μέχρι την επίδοση σ' αυτόν της επιταγής για εκτέλεση (18-2-2004), ήτοι για χρονικό διάστημα 505 ημερών, υπερήμερος οφειλέτης, με αποτέλεσμα να καταπέσει σε βάρος του η συμφωνηθείσα ποινική ρήτρα των 73,37 € ημερησίως, που ανέρχεται συνολικά σε 37.051,85 € (505 ημέρες Χ 73,37 € ημερησίως).

Πρωτόκολλο παράδοσης και παραλαβής του διαμερίσματος και των λοιπών κοινοχρήστων χώρων υπεγράφη από τους διαδίκους λίγο αργότερα και συγκεκριμένα την 24 Μαΐου 2004, δηλαδή μια ημέρα πριν από τη συζήτηση στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο της ανακοπής του αναιρεσείοντος κατά της επισπευθείσας κατά τα άνω σε βάρος του αναγκαστικής εκτέλεσης για την είσπραξη από τις αναιρεσίβλητες της ποινικής ρήτρας.

Στο πρωτόκολλο και από τα δύο μέρη (διαδίκους), έχουν διατυπωθεί δηλώσεις με επιφύλαξη, έτσι ώστε να μη μπορεί το Δικαστήριο να συναγάγει εξώδικη ομολογία του αναιρεσείοντος εργολάβου για μη έγκαιρη εκπλήρωση της παροχής του από 1 Οκτωβρίου 2002 έως και 18 Φεβρουαρίου 2004 (χρόνος έναρξης της αναγκαστικής εκτέλεσης).

Ειδικότερα, στο έγγραφο αυτό περιέχεται 1) η δήλωση των αναιρεσιβλήτων ότι για πρώτη φορά παραδίδεται σ' αυτές το πωληθέν διαμέρισμα κλπ και 2) η δήλωση του αναιρεσείοντος ότι το διαμέρισμα προσφέρθηκε στις αναιρεσίβλητες από τον μήνα Δεκέμβριο του έτους 2002, πλην όμως αυτές αρνήθηκαν να το παραλάβουν (επίκληση υπερημερίας δανειστή που αίρει τη δική του υπερημερία ως οφειλέτη από Ιανουάριο του έτους 2003).

Με την ανακοπή κατά της εκτελέσεως, ο αναιρεσείων ισχυρίσθηκε ότι το διαμέρισμα με τους κοινόχρηστους χώρους και εγκαταστάσεις μέχρι και τον Δεκέμβριο του έτους 2002 είχε αποπερατωθεί πλήρως και ήταν έτοιμο προς χρήση, προσφερθέν από τότε (Δεκέμβριος 2002) στις αναιρεσίβλητες, οι οποίες και αρνήθηκαν να το παραλάβουν, με το πρόσχημα ότι θα ήθελαν να επιμεληθούν προσωπικώς με δικά τους συνεργεία των εργασιών για την τοποθέτηση των ντουλαπιών, των πλακιδίων και των ειδών υγιεινής στο εσωτερικό του διαμερίσματος, εργασίες οι οποίες, με αδικαιολόγητη καθυστέρηση οφειλόμενη αποκλειστικά και μόνο στο συνεργείο των αναιρεσιβλήτων, περατώθηκαν μόλις κατά το μήνα Δεκέμβριο του έτους 2003, δηλαδή μετά πάροδο έτους από την ατελέσφορη πλην όμως πραγματική και προσήκουσα προσφορά της παροχής του, (διαμερίσματος κλπ).

Ισχυρίσθηκε δηλαδή ο αναιρεσείων ότι η καθυστέρηση στην εκπλήρωση της παροχής του (παράδοση του διαμερίσματος και των κοινόκτητων εγκαταστάσεων) μετά το μήνα Δεκέμβριο του έτους 2002 δεν οφείλεται σε δική του υπαιτιότητα και ως εκ τούτου η υπερημερία του ως οφειλέτη άρθηκε έκτοτε, όπως επίσης και η υποχρέωση του για καταβολή ποινικής ρήτρας (άρθρα 342, 349, 405 ΑΚ) για το χρονικό διάστημα από τον μήνα Ιανουάριο 2003 έως και 18 Φεβρουαρίου 2004, που άρχισε σε βάρος του η διαδικασία της αναγκαστικής εκτέλεσης.

Ο ισχυρισμός αυτός ορθώς απορρίφθηκε ως κατ' ουσίαν αβάσιμος με την εκκαλουμένη (πρωτόδικη) απόφαση. Αντίθετα (συνεχίζει το Εφετείο) επιβεβαιώνεται πλήρως ο ισχυρισμός των αναιρεσιβλήτων ότι η υπαίτια καθυστέρηση του αναιρεσείοντος στην παράδοση του διαμερίσματος και των κοινόχρηστων χώρων και εγκαταστάσεων εξακολούθησε υφιστάμενη και κατά την 18 Φεβρουαρίου 2004, όταν άρχισε σε βάρος του η διαδικασία της αναγκαστικής εκτέλεσης για την είσπραξη της ποινικής ρήτρας με αφετηρία την 1ην Οκτωβρίου 2002, που άρχισε να τρέχει η υπερημερία του και οι συνέπειές της.

Είναι σαφές από τις άνω παραδοχές του Εφετείου ότι σύμφωνα με το περιεχόμενο του παραπάνω οριστικού συμβολαίου, η απαίτηση των αναιρεσιβλήτων προς παράδοση σε αυτές από τον αναιρεσείοντα του επιδίκου διαμερίσματος, τελούσε υπό την (καθαρή) προθεσμία της δήλης ημέρας εκπλήρωσης της παροχής (30.5.2002), υπό προθεσμία δε τελούσε και η απαίτηση τους για την καταβολή της ποινικής ρήτρας, αφού η τελευταία συμφωνήθηκε, κατά την ενδοτικού δικαίου διάταξη του άρθρου 405 ΑΚ, με μόνη την καθυστέρηση παράδοσης, ανεξαρτήτως υπερημερίας του οφειλέτη.

Εφόσον όμως η απαίτηση για την καταβολή της ποινικής ρήτρας τελούσε υπό προθεσμία, η πάροδος της οποίας προκύπτει από το ημερολόγιο, για το έγκυρο της επισπευδόμενης αναγκαστικής εκτέλεσης δεν ήταν αναγκαία η συγκοινοποίηση στον αναιρεσείοντα δημοσίου ή ιδιωτικού εγγράφου από το οποίο να προκύπτει η πάροδος της προθεσμίας.

Επομένως, το Εφετείο, που απέρριψε τους σχετικούς λόγους της ανακοπής και της έφεσης του αναιρεσείοντος κατά της ομοίως κρίνασας πρωτόδικης αποφάσεως, δεν παρέλειψε παρά το νόμο να κηρύξει ακυρότητα της κρίσιμης επιταγής προς εκτέλεση και της επισπευδομένης από τις αναιρεσίβλητες αναγκαστικής εκτέλεσης του προαναφερομένου με αριθ. ...

συμβολαίου, ούτε στέρησε την προσβαλλόμενη απόφασή του από νόμιμη βάση με ανεπαρκείς αιτιολογίες. Δεν συνιστούν δε ανεπαρκή, κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολ.Δικ., αιτιολογία,, η μη εξήγηση από το Εφετείο "τι το αναληθές διαλαμβάνουν οι επίμαχοι λόγοι ανακοπής και έφεσης και ποιά η συνάρτηση της υπαιτιότητας της καθυστέρησης εκπλήρωσης της κυρίας παροχής παράδοσης του διαμερίσματος με την κοινοποίηση πρόσθετης απόδειξης αυτής ως όρου της εκτέλεσης".

Και τούτο, γιατί η προβαλλόμενη έλλειψη ανάγεται στην εκτίμηση των αποδείξεων και στην αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, το οποίο διατυπώνεται με σαφήνεια. Επομένως, ο περί του αντιθέτου από το άρθρο 559 αριθ. 14 και 19 ΚΠολ.Δικ. πρώτος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως είναι αβάσιμος. Κατά το άρθρο 916 ΚΠολ.Δικ.

η αναγκαστική εκτέλεση δεν μπορεί να γίνει αν από τον εκτελεστό τίτλο δεν προκύπτει η ποσότητα και η ποιότητα της παροχής. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής η απαίτηση του δανειστή, ως προϋπόθεση παροχής έννομης προστασίας με τη μορφή της αναγκαστικής υπέρ αυτού εκτέλεσης, πρέπει να είναι όχι μόνο βεβαία, όπως επιβάλλεται από το άρθρο 915 ΚΠολ.Δικ., αλλά και εκκαθαρισμένη.

Η διάταξη έχει τεθεί κυρίως για την προστασία των συμφερόντων του οφειλέτη, ο οποίος πρέπει κατά την έκδοση ή την κατάρτιση του τίτλου να τελεί σε γνώση του ποσού και του ποιού της παροχής για την οποία μπορεί να γίνει σε βάρος του αναγκαστική εκτέλεση. Αυτά ισχύουν και για τα συμβολαιογραφικά έγγραφα, από τα οποία πρέπει να προκύπτει το ποσό και το ποιόν της παροχής, γιατί αν δεν προκύπτουν τα στοιχεία αυτά, δεν αποτελούν (τα συμβολαιογραφικά έγγραφα) τίτλο εκτελεστό, με επακόλουθο την ακυρότητα της στηριζομένης σε αυτά επιταγής και της επακολουθούσας διαδικασίας εκτέλεσης, χωρίς την ανάγκη επίκλησης και απόδειξης βλάβης.

Είναι δε εκκαθαρισμένη η απαίτηση, αν μπορεί να καθορισθεί κατά ποσό με αριθμητικό υπολογισμό, ή σύμφωνα με τα περιλαμβανόμενα στον τίτλο στοιχεία. Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, κρίνοντας τον λόγο της ανακοπής του αναιρεσείοντος, περί ακυρότητας της διαδικασίας της αναγκαστικής εκτέλεσης που επισπεύδεται σε βάρος του με τίτλο το προαναφερθέν υπ' αριθ. ...

πωλητήριο συμβόλαιο, στο οποίο περιέχεται η ειρημένη ποινική ρήτρα, ως εκ του ότι η σχετική απαίτηση δεν είναι εκκαθαρισμένη, απέρριψε τον λόγο αυτό ως αβάσιμο, με την αιτιολογία, ότι από το παραπάνω συμβόλαιο προκύπτει με σαφήνεια το ορισμένο της απαίτησης (ποινικής ρήτρας) των αναιρεσιβλήτων, δηλαδή το είδος (ως χρηματικής παροχής) και η ποσότητα της οφειλής αυτής, αφού για την εξεύρεση του ύψους της καθορίζεται με ακρίβεια στον εκτελεστό τίτλο, τόσο το μέγεθος της ημερήσιας χρηματικής ποινής, όσο και η χρονική αφετηρία του υπολογισμού, που είναι η 1.10.2002.

Με το να κρίνει έτσι, το Εφετείο δεν παραβίασε τη διάταξη του άρθρου 916 ΚΠολ.Δικ. με εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρογή, ούτε παρέλειψε παρά τον νόμο να κηρύξει ακυρότητα της επίμαχης επιταγής προς εκτέλεση και της διαδικασίας εκτέλεσης για την ικανοποίηση της προαναφερόμενης απαίτησης ποινικής ρήτρας και ο περί του αντιθέτου δεύτερος από το άρθρο 559 αριθ. 1 και 14 ΚΠολ.Δικ. (όπως εκτιμάται) λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως είναι αβάσιμος.

Περαιτέρω, από την ίδια διάταξη του άρθρου 916 ΚΠολ.Δικ., σε συνδυασμό με τη διάταξη του άρθρου 181 ΑΚ, προκύπτει ότι, αν η απαίτηση για την ικανοποίηση της οποίας επισπεύδεται εκτέλεση είναι εν μέρει μόνο βεβαία και εκκαθαρισμένη, η εκτέλεση είναι μερικά μόνο έγκυρη ως προς το μέρος αυτό της απαίτησης.

Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από την επισκόπηση της υπ'αριθ. 42/2005 απόφασης του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου (Μονομελές Πρωτοδικείο Αιγαίου) έγινε δεκτό, χωρίς κατά τούτο η απόφαση αυτή να έχει προσβληθεί με κάποιο ένδικο μέσο, ότι οι αναιρεσίβλητες, με δήλωσή τους που καταχωρήθηκε στα πρακτικά συνεδρίασης και τις προτάσεις τους στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο, παραιτήθηκαν από την επίδικη επιταγή, κατά το μέρος της που αφορά την αξίωσή τους για καταβολή ποσού 470 ευρώ για έκδοση τελών απογράφου, εξόδων έκδοσης αντιγράφου και σύνταξη και κοινοποίηση επιταγής, και κατά συνέπεια πρέπει να θεωρηθεί ότι η εν λόγω επιταγή ουδέποτε έλαβε χώρα όσον αφορά το προαναφερόμενο ποσό.

Επομένως, το Εφετείο, που απέρριψε τον σχετικό λόγο της ανακοπής και της έφεσης του αναιρεσείοντος για κήρυξη ακυρότητας της επιταγής και της εκτέλεσης για το κονδύλιο αυτό, δεν παρέλειψε παρά το νόμο την κήρυξη ακυρότητας, ούτε άφησε τον λόγο αυτό αδίκαστο και ο περί του αντιθέτου δεύτερος (κατά το δεύτερο μέρος του) από το άρθρο 559 αριθ. 9 και 14 ΚΠολ.Δικ.

λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως είναι αβάσιμος. Κατά το άρθρο 409 του ΑΚ, αν η ποινή που συμφωνήθηκε είναι δυσανάλογα μεγάλη, μειώνεται από το δικαστήριο ύστερα από αίτηση του οφειλέτη στο μέτρο που αρμόζει. Από τη διάταξη αυτή συνάγεται ότι το δικαστήριο της ουσίας, κατά τη διαμόρφωση της κρίσης του για τον χαρακτήρα της ποινής ως δυσανάλογα μεγάλης και στη συνέχεια για το μέτρο που πρέπει να μειωθεί, λαμβάνει υπόψη τα περιστατικά που συντρέχουν κατά περίπτωση, ιδίως δε τη φύση της ενοχικής σχέσης, την έκταση κατά την οποία παραβιάσθηκε η συμβατική υποχρέωση του οφειλέτη, τον βαθμό του πταίσματός του, το γενικότερο περιουσιακό συμφέρον του δανειστή, το μέγεθος της ηθικής του βλάβης, την ωφέλεια που αποκόμισε ο οφειλέτης από την μη έγκαιρη εκπλήρωση, την εν γένει οικονομική και κοινωνική θέση δανειστού και οφειλέτη και, τέλος, το μέγεθος της συμφωνηθείσας ποινικής ρήτρας σε σχέση με την αξία της αντιπαροχής του δανειστή.

Στην προκειμένη περίπτωση έκρινε το Εφετείο ότι, αν ληφθούν υπόψη 1) η εμπορική αξία του επίδικου οροφοδιαμερίσματος, εμβαδού 150 τ.μ., που καταλάμβανε ολόκληρο τον 4° όροφο της πολυκατοικίας, τον Ιούλιο του έτους 2001 που υπεγράφη μεταξύ των διαδίκων το αρχικό προσύμφωνο ..., η οποία δεν ήταν μικρότερη των 53.000.000 δραχμών (στο προσύμφωνο αναγράφεται τίμημα 46.000.000 δραχμών), 2) η προέχουσα σημασία που είχε για τις αναιρεσίβλητες η έγκαιρη παράδοση του διαμερίσματος μετά των κοινοκτήτων εγκαταστάσεων, δοθέντος ότι η πρώτη από αυτές αντιμετώπιζε και εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα αρθροπάθειας και κινητικότητας, διέμεναν δε αυτές μέχρι να εγκατασταθούν στο διαμέρισμα (μετά το μήνα Μάϊο του έτους 2004) σε διαμέρισμα του αδελφού τους Ζ στην ..., όπου η πολυκατοικία εκ κατασκευής έχει υπερυψωμένο το ισόγειο και κάθε ένοικος είναι αναγκασμένος για να φθάσει στον ανελκυστήρα (ασανσέρ) να ανεβαίνει 17 σκαλοπάτια, λόγος για τον οποίο άλλωστε, αποφάσισαν οι αναιρεσίβλητες να αγοράσουν από τον αναιρεσείοντα, που εγνώριζε το σοβαρό πρόβλημα υγείας της πρώτης αναιρεσίβλητης, το διαμέρισμα στο ..., επειγόμενες για την όσο το δυνατόν συντομότερη εγκατάσταση σ' αυτό προς αποφυγή της καθημερινής σχεδόν δοκιμασίας που συνεπαγόταν για την πρώτη αναιρεσίβλητη η διαμονή της στην ..., 3) ο χρόνος της καθυστέρησης στην παράδοση του διαμερίσματος, που ξεπέρασε τους 20 μήνες, γεγονός που επέτεινε την ψυχική δοκιμασία των αναιρεσιβλήτων και κυρίως της πρώτης που ήταν αναγκασμένη να παρατείνει εξαιτίας της αντισυμβατικής συμπεριφοράς του ανακόπτοντος για 20 μήνες τη διαμονή της στην ...

με κίνδυνο επιδείνωσης της υγείας της (οροθετική ρευματοειδής αρθρίτιδα βαριάς μορφής), 4) ο βαθμός και η ένταση του πταίσματος του αναιρεσείοντος, ο οποίος, ενώ εγνώριζε, όπως προαναφέρθηκε, το σοβαρό κινητικό πρόβλημα της πρώτης εφεσίβλητης, αδιαφόρησε για την έγκαιρη εκπλήρωση της παροχής του, τελώντας σε κατάσταση υπερημερίας επί 20μηνο περίπου, πέραν του ότι το διαμέρισμα, όταν παραδόθηκε στις αναιρεσίβλητες την 24 Μαΐου 2004 με το προαναφερθέν πρωτόκολλο είχε και ουσιώδεις κακοτεχνίες, που το καθιστούσαν μη κατοικήσιμο, όπως προκύπτει από την έκθεση πραγματογνωμοσύνης του Αρχιτέκτονα μηχανικού Κ, που προσκομίζουν με επίκληση οι αναιρεσίβλητες, 5) το γεγονός ότι εξαιτίας της αντισυμβατικής συμπεριφοράς του αναιρεσείοντα οι εφεσίβλητες χρειάσθηκε να υποβληθούν σε πρόσθετες δαπάνες αφ' ενός μεν για την αποκατάσταση των κακοτεχνιών, αφ' ετέρου δε για την εξόφληση χρεών που εβάρυναν τον αναιρεσείοντα εργολάβο (όπως πληρωμές του ξυλουργού για να αποπερατωθούν οι ξυλουργικές εργασίες στο εσωτερικό του διαμερίσματος), συνολικού ύψους 7.080 €, 6) η οικονομική θέση των διαδίκων και ειδικότερα το γεγονός ότι α) ο αναιρεσείων ως εργολάβος οικοδομών έχει ευρύ κύκλο εργασιών, έχοντας επεκτείνει την επαγγελματική του δραστηριότητα σε όλη την περιφέρεια της Επαρχίας ... (όταν κατασκεύαζε στο ...

τη συγκεκριμένη πολυκατοικία είχε συγχρόνως αναλάβει την κατασκευή βίλας στην περιοχή των ...), την εμπορική του δε αυτή δραστηριότητα ασκεί επικερδώς, αν μάλιστα ληφθεί υπόψη ότι το εργολαβικό του αντάλλαγμα στη συγκεκριμένη πολυκατοικία ήταν επτά (7) διαμερίσματα με αντίστοιχο ποσοστό συνιδιοκτησίας στο οικόπεδο 709/1000 και β) οι αναιρεσίβλητες σε αντίθεση με αυτόν (αναιρεσείοντα), είναι καθηγήτριες μέσης εκπαίδευσης, οι οποίες για την αγορά του συγκεκριμένου διαμερίσματος διέθεσαν τις οικονομίες που είχαν, προσθέτοντας σ' αυτές και το εφάπαξ που έλαβαν κατά την αποχώρηση τους λόγω συνταξιοδότησης και 7) το γεγονός ότι οι οικοπεδούχοι για τρία (3) διαμερίσματα της αντιπαροχής τους συνολικού εμβαδού 195 τ.μ.

και δύο (2) θέσεις στάθμευσης αυτοκινήτου συνομολόγησαν με τον αναιρεσείοντα κατά το έτος 1998 (20 Νοεμβρίου) ποινική ρήτρα για την καθυστέρηση εκπλήρωσης 45.000 δρχ. την ημέρα (ή 132,06 €), όπως τούτο προκύπτει από το υπ' αριθ. ... προσύμφωνο συμβόλαιο του Συμβολαιογράφου Αιγίου Αθανάσιου Παναγόπουλου, που προσκομίζουν με επίκληση οι αναιρεσίβλητες, πρέπει να γίνει δεκτό ότι το ποσό των 73,37 € την ήμερα, που συνομολογήθηκε από τους διαδίκους ως ποινική ρήτρα για την μη έγκαιρη παράδοση του ανωτέρω διαμερίσματος, δεν είναι δυσανάλογα μεγάλο, ώστε να συντρέχει λόγος μείωσής του, αλλά δίκαιο και εύλογο, συναρτώμενο απολύτως με τα ως άνω κρίσιμα για τον καθορισμό του ύψους του μεγέθη.

Με το να κρίνει έτσι και να απορρίψει τους λόγους της ανακοπής και της έφεσης για υπέμετρη ποινική ρήτρα και μείωση αυτής στο προσήκον μέτρο, το Εφετείο δεν παραβίασε το άρθρο 409 ΑΚ, ούτε παρέλειψε παρά το νόμο να λάβει υπόψη τα προταθέντα από τον αναιρεσείοντα περιστατικά υπέρμετρης ποινικής ρήτρας και μείωσης αυτής στο προσήκον μέτρο, αλλ'ούτε και στέρησε την προσβαλλόμενη απόφασή του από νόμιμη βάση, με ανεπαρκείς ως προς τα θέματα αυτά (του υπέρμετρου της ποινικής ρήτρας και μείωσης αυτής στο προσήκον μέτρο) αιτιολογίες.

Δεν συνιστούν δε συναφώς ανεπαρκή αιτιολογία η μη αναφορά του συνδέσμου της αξίας του επιδίκου διαμερίσματος με το ποσόν της γενόμενης δεκτής ποινικής ρήτρας, η μη δικαιολόγηση της διαφοράς του ποσού της ποινικής ρήτρας στο προσύμφωνο με το ποσό αυτής στο οριστικό συμβόλαιο και της συμφωνηθείσας με τους οικοπεδούχους και η μη αναφορά προσωπικών προβλημάτων, της δεύτερης αναιρεσίβλητης από τη μη έγκαιρη εγκατάστασή της στο επίδικο διαμέρισμα.

Και τούτο, γιατί οι ελλείψεις αυτές ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων και την αιτιολόγηση του παραπάνω αποδεικτικού πορίσματος, το οποίο διατυπώνεται με σαφήνεια). Επομένως, ο περί του αντιθέτου από το άρθρο 559 αριθ. 1, 8, και 19 ΚΠολ.Δικ. τρίτος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως είναι αβάσιμος. Κατ' ακολουθίαν, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 18-3-2009 αίτηση του Χ για αναίρεση της υπ' αριθ. 57/2008 απόφασης του Εφετείου Πατρών.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1800) ευρώ.

Κρίθηκε, αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 23 Μαρτίου 2010 και

Δημοσιεύθηκε, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο του στην Αθήνα στις 15 Ιουνίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ