1121/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1121 / 2017 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1121/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Σακκά, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, ο οποίος ορίστηκε με την υπ' αριθμ. 98/2017 Πράξη της Προέδρου του Αρείου Πάγου, κωλυομένης της Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Δήμητρας Παπαντωνοπούλου, Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Γεώργιο Κοντό, Αβροκόμη Θούα και Γεώργιο Αποστολάκη - Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 29 Μαΐου 2017, με την παρουσία και της γραμματέως, Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Γ. Λ. του Ν., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Σαββόπουλο, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.

Του αναιρεσιβλήτου: Π. Β. του Π., κατοίκου ... Κύπρου, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεράσιμο Απέργη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 20-11-2007 και 8-7-2010 αγωγές του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Λασιθίου και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 245/2012 του ίδιου Δικαστηρίου και 29/2016 του Μονομελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 8-7-2016 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την υπ' αριθ. 245/2012 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λασιθίου έγιναν εν μέρει δεκτές οι δύο συνεδικασθείσες αγωγές του αναιρεσιβλήτου κατά του αναιρεσείοντος περί αποδόσεως ωφελημάτων κοινού πράγματος. Ακολούθως, με την υπ' αριθ. 29/2016 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης, που εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων, η έφεση του εναγομένου απορρίφθηκε από ουσιαστική άποψη. Κατά της απόφασης αυτής ο τελευταίος άσκησε την υπό κρίση αίτηση αναίρεσης η οποία είναι παραδεκτή (άρθρα 577§1 ΚΠολΔ) διότι ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566§1 ΚΠολΔ). Πρέπει επομένως να ερευνηθούν οι λόγοι της (άρθρο 577§3 ΚΠολΔ).

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 785, 786, 787, 792§2, 961, 962 & 1113 ΑΚ προκύπτει ότι, σε περίπτωση αποκλειστικής χρήσης του κοινού πράγματος από έναν από τους κοινωνούς, δικαιούνται οι υπόλοιποι, και αν δεν πρόβαλαν αξίωση σύγχρησης, να απαιτήσουν απ' αυτόν, που έκανε αποκλειστική χρήση του κοινού, ανάλογη προς το ποσοστό του δικαιώματός τους μερίδα από το όφελος (καρπούς και γενικότερα ωφελήματα) που αυτός αποκόμισε ή εξοικονόμησε και το οποίο συνίσταται στην αξία της επιπλέον της ιδανικής του μερίδας χρήσης του κοινού (ΑΠ 554/1998, 1480/2000, 2191/2007).

Η σχετική αξίωση γεννιέται από μόνο το γεγονός της αποκλειστικής χρήσης του κοινού πράγματος από έναν εκ των κοινωνών, δεν αποκλείεται όμως να ανακύπτει παράλληλα και ευθύνη του ως κακόπιστου νομέα κατά το άρθρο 1098 ΑΚ ή και αδικοπρακτική ευθύνη του κατά τα άρθρα 914 ή και 1099 ΑΚ, αν παράνομα και υπαίτια εμπόδισε τη σύγχρηση του κοινού πράγματος από τους λοιπούς κοινωνούς (ΑΠ 362/2010) ή πολύ περισσότερο αν τους απέβαλε από τη συννομή του κοινού.

Κατά τα λοιπά ο τρόπος, που ο κοινωνός χρησιμοποίησε αποκλειστικά για λογαριασμό του το κοινό πράγμα, είναι κατ' αρχήν αδιάφορος, όπως είναι αδιάφορο αν η χρήση του κοινού γίνεται από τον ίδιο τον κοινωνό ή διαμέσου τρίτου προσώπου. Μπορεί αυτός να το έχει εκμισθώσει ή να το έχει χρησιδανείσει σε άλλον ή να το έχει ιδιοχρησιμοποιήσει με οποιονδήποτε τρόπο, δηλαδή έστω και διατηρώντας αυτό αδρανές ή προκειμένου για ακίνητο διατηρώντας το κλειστό και ανεκμετάλλευτο, εφόσον με τον τρόπο αυτό αποκλείει στην πράξη τη σύγχρηση των λοιπών κοινωνών και ο ίδιος έχει οποτεδήποτε την ευχέρεια να το εκμεταλλευτεί κατά την κρίση και το συμφέρον του (ΑΠ 767/2014, ΑΠ 583/1960).

Εξάλλου, κατά το άρθρο 106 ΚΠολΔ το δικαστήριο ενεργεί μόνο ύστερα από αίτηση διαδίκου και αποφασίζει με βάση τους πραγματικούς ισχυρισμούς, που προτείνουν και αποδεικνύουν οι διάδικοι και τις αιτήσεις, που υποβάλλουν, εκτός αν ο νόμος ορίζει διαφορετικά. Κατά δε το άρθρο 216 παρ. 1 εδ. α του ίδιου κώδικα, ιστορική βάση της αγωγής είναι το σύνολο των γεγονότων που θεμελιώνουν την αγωγή, χωρίς την επίκληση των οποίων δεν είναι εφικτή ή διάγνωση της επίδικης σχέσεως.

Αν λοιπόν με το δικόγραφο της αγωγής γίνεται επίκληση ότι ο εναγόμενος κοινωνός έκανε αποκλειστική χρήση του κοινού πράγματος, είναι επιτρεπτή η συγκεκριμενοποίηση του τρόπου της αποκλειστικής χρήσης (δηλαδή αν η χρήση του κοινού έγινε από τον ίδιο τον κοινωνό ή διαμέσου τρίτου προσώπου) με βάση τα ειδικότερα περιστατικά, που προκύπτουν από την αποδεικτική διαδικασία, έστω και αν τα τελευταία δεν συμπίπτουν πλήρως με τα εκτιθέμενα στην αγωγή (ΑΠ 954/2011, ΑΠ 329/2007).

Τέλος, κατά το άρθρο 559 αριθ. 8 περ. α του ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναίρεσης και αν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν. "Πράγματα", κατά την έννοια της διάταξης αυτής, είναι οι αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί των διαδίκων, που συγκροτούν την ιστορική βάση και, επομένως, θεμελιώνουν το αίτημα της αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης και όχι οι ισχυρισμοί, που αποτελούν άρνηση της αγωγής ή της ένστασης ή τα επιχειρήματα νομικά ή πραγματικά, τα οποία αντλούνται από το νόμο ή την εκτίμηση των αποδείξεων.

Δεν στοιχειοθετείται, όμως, ο λόγος αυτός αναίρεσης αν το δικαστήριο της ουσίας έλαβε υπόψη διευκρινιστικά της αγωγής ή της ένστασης περιστατικά, που βεβαιώθηκαν από τους μάρτυρες, μολονότι δεν είχαν περιληφθεί στην ιστορική της βάση (ΑΠ 1530/2008, ΑΠ 656/1989).

Εν προκειμένω, ο αναιρεσείων με τον πρώτο λόγο αναίρεσης προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 8 περ. α (σε συνδυασμό με αριθ. 14) ΚΠολΔ, δηλαδή της λήψης υπόψη πραγμάτων που προτάθηκαν απαράδεκτα κατά μεταβολή της βάσεως της αγωγής, ισχυριζόμενος ότι το Εφετείο, με το να δεχτεί ότι την αποκλειστική χρήση του κοινού ακινήτου (καταστήματος) έκανε όχι αυτός (εναγόμενος) προσωπικά αλλά κατόπιν παραχωρήσεως ο πατέρας του, δέχθηκε πράγματα μη προταθέντα από τον αναιρεσίβλητο ενάγοντα και μη περιληφθέντα στις ένδικες αγωγές του, στις οποίες αναφέρεται ότι αποκλειστική χρήση του κοινού καταστήματος έκανε ο ίδιος ο εναγόμενος.

Ο λόγος αυτός αναίρεσης, σύμφωνα και με τα προαναφερόμενα, είναι ως προς όλα τα σκέλη του απαράδεκτος και πρέπει να απορριφθεί, διότι τα ως άνω γενόμενα δεκτά από το Εφετείο περιστατικά (ότι την αποκλειστική χρήση έκανε ο εναγόμενος μέσω τρίτου προσώπου και όχι ο ίδιος προσωπικά) είναι διευκρινιστικά του κρίσιμου -για τη θεμελίωση της βάσης της αγωγής- ισχυρισμού του αναιρεσιβλήτου ότι χρήση το κοινού έκανε αποκλειστικά ο εναγόμενος, όπως τούτο διευκρινίσθηκε αποδεικτικά από τις μαρτυρικές καταθέσεις και τις λοιπές αποδείξεις.

Και τούτο διότι, όπως προαναφέρθηκε, για τη θεμελίωση της ένδικης αξίωσης κρίσιμο ήταν ότι ο εναγόμενος κοινωνός χρησιμοποίησε αποκλειστικά για λογαριασμό του το κοινό πράγμα, ενώ ήταν κατ' αρχήν αδιάφορος ο τρόπος χρήσης, όπως επίσης είναι αδιάφορο αν η χρήση του κοινού γίνεται από τον ίδιο τον κοινωνό ή δια μέσου τρίτου προσώπου.

Τέλος, η αιτίασή του από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ (τρίτο σκέλος του ίδιου λόγου) ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη του σχετικό λόγο της έφεσής του στον οποίο παρέλειψε να απαντήσει, είναι επίσης απαράδεκτη, αφού ο λόγος αυτός της εφέσεως δεν ήταν νόμιμος και άρα δεν ήταν ουσιώδης. Επομένως, δεν ιδρύεται ο προβαλλόμενος λόγος αναίρεσης (ΟλομΑΠ 14/2004) κι γι' αυτό πρέπει να απορριφθεί.

Από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης προκύπτει ότι το Εφετείο, αναφορικά με τα κρίσιμα ζητήματα α) της παραχωρήσεως του κοινού καταστήματος από τον εναγόμενο στον πατέρα του και β) του τρόπου χρήσεως του κοινού από τον τελευταίο, διέλαβε τις εξής παραδοχές: "Με την εν μέρει οριστική απόφαση με αριθμό 9/2006 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Λασιθίου, που εκδόθηκε μεταξύ του (και τώρα) ενάγοντος και του (και τώρα) εναγομένου ...

καθορίστηκε η μισθωτική αξία του ακινήτου στο ποσό των 400 ευρώ μηνιαίως και υποχρεώθηκε ο εναγόμενος να καταβάλει στον ενάγοντα το ποσό των 400 ευρώ ως ωφέλεια, που αποκόμισε και αντιστοιχεί στο ποσοστό του 1/2 εξ αδιαιρέτου της συγκυριότητάς του, από την παραχώρηση κατά τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο του έτους 2004 της χρήσης του στον πατέρα του Ν.

Λ. του Ε., ο οποίος το χρησιμοποιούσε ως έκθεση εμπορίας αυτοκινήτων, ανταλλακτικών και συναφών ειδών και ως αποθήκη. Ο ανωτέρω πατέρας του εναγομένου εξακολούθησε να λειτουργεί το κατάστημα, κατόπιν παραχωρήσεως από τον εναγόμενο και κατά το επίδικο μεταγενέστερο χρονικό διάστημα, γι' αυτό και στις φωτογραφίες, που έχουν ληφθεί κατά τον κρίσιμο χρόνο και προσκομίζονται σε φωτοτυπία με μεγέθυνση, διακρίνονται στο εσωτερικό του, από τις πόρτες του, που είναι με τζαμαρία, ράφια με διάφορα αντικείμενα πάνω σ' αυτά, καθώς και έπιπλα.

Επίσης εξακολουθούσαν να υπάρχουν από το έτος 2004, αφότου ο εναγόμενος απέκτησε την συγκυριότητα του 1/2 εξ αδιαιρέτου του ακινήτου από τον παππού του, οι διαφημιστικές πινακίδες των αυτοκινήτων εργοστασίου κατασκευής Mitsubish και HONDA, τόσο στην πρόσοψη όσο και στην στέγη του. Εξάλλου, στις πρόσφατες, με ημερομηνία λήψης την 25-11-2015, φωτογραφίες όπου επίσης απεικονίζεται το επίδικο κατάστημα, σ' αυτό οφαίνεται ότι εξακολουθούν να υπάρχουν οι διαφημιστικές πινακίδες της αντιπροσωπείας των αυτοκινήτων στην πρόσοψή του, οι οποίες αφαιρέθηκαν μόνο από την οροφή του.

Επίσης, στις φωτογραφίες φαίνονται καλυμμένες οι τζαμαρίες του καταστήματος με αδιαφανή φύλλα από χαρτί και από εφημερίδες, χωρίς ωστόσο να διασαφηνιστεί η σκοπιμότητα και ο χρόνος, αλλά ούτε το πρόσωπο, από το οποίο προήλθε η ενέργεια αυτή. Ο πατέρας του ενάγοντος (ορθό: του εναγομένου) εξακολουθούσε να χρησιμοποιεί κατά το επίδικο χρονικό διάστημα το επίκοινο κατά παραχώρηση του εναγομένου, ενώ ο ίδιος μαζί με τον αδελφό του (ενόρκως βεβαιούντα από την πλευρά του), Ι.

Λ. του Ν., άρχισαν να λειτουργούν ξεχωριστή δική τους επιχείρηση. Έτσι από το έτος 2006 συνέστησαν μαζί την ομόρρυθμη εταιρία με την επωνυμία … ΟΕ με έδρα το …ο χιλιόμετρο της εθνικής οδού …, όπου βρίσκεται και το μισθωμένο κατάστημα της επιχείρησής τους, με έναρξη της εμπορικής τους δραστηριότητας την 4-10-2006 και αντικείμενο την εμπορία, συντήρηση και επισκευή αυτοκινήτων και την πώληση μερών και εξαρτημάτων αυτοκινήτων (βλ.

από 1-11-2006 βεβαίωση έναρξης εργασιών ΔΟΥ …)..." Ενόψει των παραδοχών αυτών ο από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ προβαλλόμενος δεύτερος λόγος αναιρέσεως είναι αβάσιμος και πρέπει να απορριφθεί διότι, έτσι που έκρινε και με αυτά που δέχτηκε το Εφετείο, του οποίου το αποδεικτικό πόρισμα εκτίθεται συνοπτικά μεν πλην όμως με σαφήνεια, δεν παραβίασε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 785, 786 και 787 ΑΚ τις οποίες ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε και δεν στέρησε την απόφασή του νόμιμης βάσης, αφού από το αιτιολογικό αυτής προκύπτουν σαφώς όλα τα περιστατικά, τα οποία είναι αναγκαία για την κρίση του δικαστηρίου στη συγκεκριμένη περίπτωση περί της συνδρομής των νομίμων όρων και προϋποθέσεων των διατάξεων που εφαρμόσθηκαν, ενώ έχει τις αναγκαίες αιτιολογίες, οι οποίες είναι σαφείς και πλήρεις ως προς το νομικό χαρακτηρισμό των περιστατικών που έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, δηλαδή της αποκλειστικής χρήσης του κοινού καταστήματος από τον εναγόμενο δια της παραχωρήσεως αυτού στον πατέρα του και του τρόπου χρήσεως του κοινού από τον τελευταίο "ως έκθεση εμπορίας αυτοκινήτων, ανταλλακτικών και συναφών ειδών και ως αποθήκη".

Κατόπιν τούτων, η ένδικη αίτηση αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί και να επιβληθούν τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου που κατέθεσε προτάσεις σε βάρος του αναιρεσείοντος λόγω της ήττας του, όπως στο ειδικότερα διατακτικό αναφέρεται (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ). Τέλος, πρέπει να διαταχθεί η εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του κατατεθέντος για την άσκηση της αίτησης αναιρέσεως παραβόλου (άρθρο 495 παρ. 4 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 8 Ιουλίου 2016 αίτηση του Γ. Λ. για αναίρεση της υπ' αριθ. 29/2016 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης.

Επιβάλλει στον αναιρεσείοντα τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία προσδιορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

Διατάσσει την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του κατατεθέντος, για την άσκηση της ένδικης αίτησης αναιρέσεως, παραβόλου.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 21 Ιουνίου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 23 Ιουνίου 2017.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ