Supreme Court dismisses appeal against lower court's recognition of property ownership based on long-term possession.

Απόφαση 1121 / 2008 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1121/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Φώσκολο, Αντιπρόεδρο, Ελισάβετ Μουγάκου - Μπρίλλη, Μίμη Γραμματικούδη, Λεωνίδα Ζερβομπεάκο και Χαράλαμπο Παπαηλιού, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 2 Απριλίου 2008, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό των Οικονομικών, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Ελένη Λευθεριώτου Πάρεδρο Ν.Σ.Κ. με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Του αναιρεσίβλητου: ......., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Βασιλική Δραγούμη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 10-10-2003 αγωγή του ήδη αναιρεσίβλητου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Έδεσσας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 270/2004 του ίδιου Δικαστηρίου και 848/2006 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείων με την από 29-9-2006 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Λεωνίδας Ζερβομπεάκος ανέγνωσε την από 24-3-2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Παραδεκτά φέρονται για συζήτηση αμφότεροι οι λόγοι της κρινόμενης από 29-9-2006 αίτησης αναίρεσης του Ελληνικού Δημοσίου κατά της 848/2006 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης, μετά την έκδοση και εμπρόθεσμη κατάθεση στη γραμματεία του ως άνω Εφετείου της 1661/2006 θετικής γνωμοδότησης του αρμόδιου Ε' τμήματος του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους για το παραδεκτό και το βάσιμο των λόγων αυτών (άρθρο 12 ν. 2298/1995, όπως αντικ. με 28 παρ. 3 ν. 2579/1998 και στη συνέχεια με 42 του ν. 2721/1999).

Με το άρθρο 4 παρ. 1 και 2 του Ν. 3127/2003 ορίζονται τα εξής: "1. Σε ακίνητο που βρίσκεται μέσα σε σχέδιο πόλεως ή μέσα σε οικισμό που προϋφίσταται του έτους 1923 ή μέσα σε οικισμό κάτω των 2.000 κατοίκων, που έχει οριοθετηθεί, ο νομέας του θεωρείται κύριος έναντι του Δημοσίου εφόσον α) νέμεται, μέχρι την έναρξη ισχύος του νόμου αυτού, αδιαταράκτως για δέκα (10) έτη το ακίνητο, με νόμιμο τίτλο από επαχθή αιτία, υπέρ του ιδίου ή του δικαιοπαρόχου του, που έχει καταρτισθεί και μεταγραφεί μετά την 23-2-1945, εκτός εάν κατά την κτήση της νομής βρισκόταν σε κακή πίστη, ή β) νέμεται μέχρι την έναρξη ισχύος του νόμου αυτού, το ακίνητο αδιαταράκτως για χρονικό διάστημα τριάντα (30) ετών, εκτός εάν κατά την κτήση της νομής βρισκόταν σε κακή πίστη.

Στο χρόνο νομής που ορίζεται στις περιπτώσεις α' και β' προσμετράται και ο χρόνος νομής των δικαιοπάροχων που διανύθηκε με τις ίδιες προϋποθέσεις. Σε κακή πίστη βρίσκεται ο νομέας, εφόσον δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 1042 του ΑΚ 2. Οι διατάξεις της προηγούμενης παραγράφου εφαρμόζονται για ακίνητο εμβαδού μέχρι 2.000 τ.μ.

Για ενιαίο ακίνητο εμβαδού μεγαλύτερου των 2.000 τ.μ. οι διατάξεις της προηγούμενης παραγράφου εφαρμόζονται μόνο εφόσον στο ακίνητο υφίσταται κατά την 31-12-2002 κτίσμα που καλύπτει ποσοστό τουλάχιστον τριάντα τοις εκατό (30%) του ισχύοντος συντελεστή δόμησης στην περιοχή". Από την ως άνω σαφή διατύπωση των προπαρατεθεισών διατάξεων προκύπτει ότι οι απαιτούμενες προϋποθέσεις εφαρμογής του είναι αθροιστικώς, οι ακόλουθες:

Α) Να πρόκειται για ακίνητο που βρίσκεται εντός σχεδίου πόλεως ή εντός προϋφισταμένου του έτους 1923 οικισμού ή εντός οριοθετηθέντος οικισμού, ο πληθυσμός του οποίου συμφώνως με την τελευταία (προ της ενάρξεως εφαρμογής του ως άνω νόμου) απογραφή δεν υπερβαίνει τους 2.000 κατοίκους. Β) Να πρόκειται για ακίνητο εμβαδού α) μέχρι 2.000 τετρ.

μέτρων ή β) μείζονος των 2.000 τετρ. μέτρων, εφόσον στο ακίνητο αυτό υπήρχε στις 31-12-2002 κτίσμα που καλύπτει ποσοστό τουλάχιστον 30% του ισχύοντος στην περιοχή συντελεστή δόμησης, Γ) Να έχει καταστεί το ακίνητο αντικείμενο αδιατάρακτης νομής μέχρις ενάρξεως ισχύος του ως άνω νόμου α) επί δέκα έτη με νόμιμο τίτλο από επαχθή αιτία υπέρ του ιδίου του νεμομένου ή νεμηθέντος ή υπέρ των δικαιοπαρόχων του, εφόσον ο νόμιμος αυτός τίτλος έχει καταρτισθεί και μεταγραφεί μετά την 28-2-1945, εκτός εάν κατά την κτήση της νομής ο επικαλούμενος κυριότητα ή οιοσδήποτε από τους δικαιοπαρόχους του ήταν κακής πίστεως, ή β) επί τριάντα έτη, εκτός εάν κατά την κτήση της νομής ο επιληφθείς της νομής του ακινήτου ήταν κακής πίστεως, δηλαδή εφόσον δεν συνέτρεχαν κατά τον χρόνο κτήσεως της νομής οι προϋποθέσεις του άρθρου 1042 ΑΚ.

Εξάλλου, στο χρόνο νομής των ως άνω περιπτώσεων α' και β' προσμετράται και ο χρόνος νομής των δικαιοπαρόχων που διανύθηκε με τις ίδιες προϋποθέσεις. Περαιτέρω, για την άσκηση αναγνωριστικής αγωγής ερειδομένης στις παραπάνω διατάξεις δεν απαιτείται, για το παραδεκτό αυτής, η τήρηση της προδικασίας ενώπιον της Επιτροπής Απαλλοτριώσεων που προβλέπεται από το άρθρο 246 του Αγροτικού Κώδικα αφού τέτοια προδικασία από καμία διάταξη νόμου δεν προβλέπεται.

Εν προκειμένω, το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του δέχθηκε ανελέγκτως τα ακόλουθα: Το επίδικο ακίνητο βρίσκεται στο 6ο οικοδομικό τετράγωνο του οικισμού ..... του ομώνυμου Δήμου, έχει εμβαδό 547 τ.μ. και το νέμονταν αδιατάρακτα, ασκώντας τις αναφερόμενες σ' αυτήν (απόφαση) πράξεις νομής, 1) ο δικαιοπάροχος-πατέρας του ενάγοντος από το έτος 1935, οπότε εγκαταστάθηκε σ' αυτό ως ακτήμων πρόσφυγας από τη Μικρά Ασία, εγγραφείς στους πίνακες οριστικής διανομής του προαναφερθέντος Συνοικισμού, που κυρώθηκε με το ΝΔ 2535/1953, ως μη κληρούχος δικαιούχος τούτου (επίδικου), μέχρι το έτος 1962 και 2) ο ενάγων από το έτος 1962, οπότε ατύπως μεταβιβάστηκε σ' αυτόν από τον πατέρα του η νομή επί του επιδίκου, μέχρι την άσκηση της ένδικης από 10-10-2003 αγωγής του και ότι αμφότεροι κατά την κτήση της νομής του επιδίκου είχαν την πεποίθηση, χωρίς αυτή να οφείλεται σε βαριά αμέλειά τους, ότι απέκτησαν την κυριότητά του, την κτήση της οποίας αμφισβητεί το εναγόμενο Ελληνικό Δημόσιο.

Με βάση τα παραπάνω περιστατικά και επικυρώνοντας με την απόρριψη της εφέσεως του αναιρεσείοντος την πρωτόδικη απόφαση, το Εφετείο δέχθηκε την ένδικη αγωγή του αναιρεσιβλήτου και αναγνώρισε τον τελευταίο κύριο του επιδίκου ακινήτου, απορρίπτοντας συγχρόνως τον περί απαραδέκτου της αγωγής, λόγω μη τηρήσεως της προβλεπόμενης από το άρθρο 246 του Αγροτικού Κώδικα προδικασίας, ισχυρισμό του αναιρεσείοντος.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο ούτε παρά το νόμο δεν κήρυξε απαράδεκτη την ένδικη αγωγή ούτε παραβίασε ευθέως με εσφαλμένη εφαρμογή ή εκ πλαγίου τις προεκτεθείσες διατάξεις του άρθρου 4 του Ν.31273/2003 και πρέπει να απορριφθούν, ως αβάσιμοι, οι περί του αντιθέτου από τους αριθμούς 14 και 1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πρώτος και δεύτερος λόγοι αναιρέσεως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 29.9.2006 αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου περί αναιρέσεως της 848/2006 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Καταδικάζει το αναιρεσείον στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει σε τριακόσια (300) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 6 Μαΐου 2008.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 29 Μαΐου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ