Supreme Court allows appeal against insurance company's refusal to pay third-party damages caused by insured vehicle in a garage. The court held that the exclusion clause in the insurance policy does not bind the insured if they did not sign the policy. The court ruled that the exclusion clause in the insurance policy does not bind the insured if they did not sign the policy. The court ruled that the exclusion clause in the insurance policy does not bind the insured if they did not sign the policy.

Απόφαση 1118 / 2006 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1118/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Αχιλλέα Νταφούλη, Ανδρέα Μαρκάκη, Ελένη Μαραμαθά και Δημήτριο Δαλιάνη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 5 Μαϊου 2006, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία «ΑΣΠΙΣ ΠΡΟΝΟΙΑ Α.Ε.», που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ηλία Σύριο.

Του αναιρεσιβλήτου: ........, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αναστάσιο Αναστασίου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 17-5-1999 και 14-9-1999 αγωγές, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Λαμίας και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 257/2001 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 128/2002 οριστική του Εφετείου Λαμίας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 3 Φεβρουαρίου 2005 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αχιλλέας Νταφούλης, ανέγνωσε την από 18 Απριλίου 2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την εν μέρει παραδοχή της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 6 παρ.7, 11 παρ.1 του ν.489/1976, 25 περ.14 της Κ4/585/1978 ΑΥΕ και 361 ΑΚ προκύπτει ότι ο ασφαλιστής δεν μπορεί να αντιτάξει κατά του παθόντος τρίτου, ότι το ατύχημα έχει συμβεί μέσα σε φυλασσόμενο χώρο στάθμευσης ή συνεργείου επισκευής οχημάτων ή έκθεσης αυτοκινήτων. Όμως επιτρέπεται να συμφωνηθεί μεταξύ ασφαλιστή και αντισυμβαλλομένου, ότι στην περίπτωση αυτή δικαιούται να στραφεί κατά του αντισυμβαλλομένου και του ασφαλισμένου του και να αξιώσει απ'αυτούς να του καταβάλουν κάθε ποσό που θα υποχρεωθεί να καταβάλει στον παθόντα τρίτο.

Για να είναι δεσμευτικός ένας τέτοιος όρος αποκλεισμού της ευθύνης του ασφαλιστή για τα μέρη της ασφαλιστικής σύμβασης πρέπει να έχει καταστεί περιεχόμενο της σύμβασης ασφάλισης. Αυτό μπορεί να γίνει, είτε με ενσωμάτωση αυτούσιου του όρου στη σύμβαση ασφάλισης, είτε με παραπομπή της σύμβασης στους όρους της Κ$/585/1978 ΑΥΕ.

Αρκεί και παραπομπή απευθείας στο ΦΕΚ που περιέχει την άνω υπουργική απόφαση. Εξάλλου για τη δέσμευση του ασφαλισμένου κατά τους όρους της ασφαλιστικής σύμβασης δεν είναι αναγκαίο να υπογράφεται το ασφαλιστήριο και από τον αντισυμβαλλόμενο-ασφαλισμένο, γιατί η αποδοχή των όρων αυτών μπορεί να γίνει και σιωπηρά.

Το τελευταίο μπορεί να συμβεί και με την καταβολή του ασφαλίστρου, την παραλαβή του ασφαλιστηρίου συμβολαίου, με τη χρήση της ασφάλισης δια της θέσεως του σχετικού ειδικού σήματος ασφάλισης στο «παρ-μπριζ» του αυτοκινήτου, με την υποβολή στον ασφαλιστή υπεύθυνης δήλωσης ατυχήματος και ακόμη με την επίκληση και προσκόμιση του ασφαλιστηρίου στο δικαστήριο για στήριξη των αξιώσεών του.

Τέλος, οι γενικοί όροι της ασφάλισης υπάγονται στην ευρύτερη κατηγορία των γενικών όρων των συναλλαγών. Στην ουσία πρόκειται για όρους που επιβάλλονται από τον ασφαλιστή στον αντισυμβαλλόμενο και ισχύουν σε όλες τις ασφαλιστικές συμβάσεις ορισμένου τύπου. Ειδικά στα αυτοκινητικά ατυχήματα οι γενικοί όροι διατυπώνονται μεν στην άνω Κ4/585/1978 ΑΥΕ όμως για να ισχύσουν μεταξύ των μερών πρέπει να καταστούν περιεχόμενο της ασφαλιστικής συμβάσεως κατά τον προδιαληφθέντα τρόπο.

Δεν δικαιολογείται άγνοια των όρων από τα συμβαλλόμενα μέρη εφόσον καταστούν περιεχόμενο της ασφαλιστικής συμβάσεως και δεν επιτρέπεται τροποποίησή τους με συμφωνία των μερών ή μονομερώς από τον ασφαλιστή. Στην προκείμενη περίπτωση, σε σχέση με την από 14-9-1999 παρεμπίπτουσα αγωγή της αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρίας κατά του αναιρεσίβλητου ασφαλισμένου της για να αναγνωριστεί η υποχρέωση του τελευταίου να της καταβάλει κάθε ποσό που υποχρεώθηκε εκείνη να καταβάλει στους ενάγοντες (συγγενείς θανόντος σε αυτοκινητικό ατύχημα) της κύριας από 9-11-1998 αγωγής τους, λόγω ύπαρξης δεσμευτικού συμβατικού όρου αποκλεισμού της ευθύνης της για ατύχημα που προξένησε ο αναιρεσίβλητος οδηγός με το ζημιογόνο και ασφαλισμένο σ' αυτή .....

ΔΧΦ αυτοκίνητό του σε χώρο συνεργείου επισκευής του, το Εφετείο, ύστερα από εκτίμηση των αποδείξεων, δέχτηκε ανέλεγκτα τα παρακάτω πραγματικά περιστατικά: Στις 9-11-1998 το ..... ΔΧΦ αυτοκίνητο βρισκόταν για επισκευή στο συνεργείο αυτοκινήτων «..... Ο.Ε.» στη ...... Περί ώρα 10.00 ο εναγόμενος (αναιρεσίβλητος) μπήκε στο αυτοκίνητο κυριότητάς του και άρχισε να το οδηγεί με οπισθοπορεία, προκειμένου να το βγάλει από το εσωτερικό του συνεργείου στον εξωτερικό (προαύλιο) χώρο αυτού και στη συνέχεια στο δρόμο. 'Όμως δεν πρόσεξε και δεν έκανε έλεγχο στο χώρο πίσω από το αυτοκίνητό του, ούτε χρησιμοποίησε άλλον, για να τον καθοδηγεί στην οπισθοπορεία του αυτή, ώστε να κινείται με ασφάλεια. 'Ετσι χτύπησε και τραυμάτισε θανάσιμα τον ....., που ήταν πεζός και εκινείτο με ίδια με το φορτηγό κατεύθυνση, πίσω απ'αυτό, κατευθυνόμενος προς τον εργαζόμενο στο συνεργείο .......

Υπαίτιος αποκλειστικά του ατυχήματος είναι ο αναιρεσίβλητος, λόγω μη καταβολής της προσήκουσας σε ανάλογες περιπτώσεις επιμέλειας και προσοχής του μέσου συνετού οδηγού, γιατί, ενώ δεν είχε από τη θέση του οδηγού πλήρη ορατότητα, δεν ανέθεσε σε ένα άλλο άτομο να ελέγχει τον πίσω από το αυτοκίνητο χώρο και να τον καθοδηγεί στην κίνηση αυτή, ώστε να εξέλθει από το συνεργείο με ασφάλεια.

Δεν αποδείχθηκε αμέλεια του θανόντος πεζού, που βάδιζε με στραμμένη την πλάτη του στο αυτοκίνητο. Οι ενάγοντες (σύζυγος και τέκνα) δικαιούνται χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης. Γι'αυτό, αφού ληφθούν υπόψη τα κατά νόμο στοιχεία (άρθρο 932 ΑΚ), πρέπει να επιδικαστεί σε καθένα ενάγοντα το ποσό των 10.000.000 δραχμών.

Περαιτέρω, δέχτηκε το Εφετείο, ότι ο αναιρεσίβλητος κατάρτισε με την ασφαλιστική εταιρία «Ηνίοχος ανώνυμη εταιρία ασφαλίσεως ζημιών» η οποία συγχωνεύθηκε με την αναιρεσείουσα, δυνάμει του 78507 ασφαλιστηρίου συμβολαίου, ασφαλιστική σύμβαση με την οποία ασφάλισε το ζημιογόνο αυτοκίνητο για σωματικές βλάβες και υλικές ζημίες.

Όπως προκύπτει από το σε φωτοτυπία προσκομιζόμενο ασφαλιστήριο συμβόλαιο και το ανανεωτήριό του που προσκομίζει και επικαλείται η ασφαλιστική εταιρεία, το τελευταίο παραπέμπει μεν στις διατάξεις της Κ4-585/1978 ΑΥΕ, η οποία στο άρθρο 25 αρ.14 προβλέπει ότι αποκλείονται της ασφαλίσεως ζημία προξενούμεναι εντός φυλαττομένων χώρων σταθμεύσεως ή συνεργείων επισκευής, πλην όμως το ασφαλιστήριο αυτό δεν φέρει υπογραφή του πρώτου εναγομένου (αναιρεσίβλητου).

Αυτός δεν επικαλείται, ούτε προσκομίζει στο δικαστήριο το πιο πάνω συμβόλαιο για να στηρίξει τυχόν αξιώσεις του, επομένως ο ανωτέρω όρος δεν τον δεσμεύει.

Συνεπώς η παρεμπίπτουσα αγωγή πρέπει να απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμη και υποχρεωθούν οι εναγόμενοι, καθένας σε ολόκληρο, να καταβάλουν σε καθένα από τους ενάγοντες (της κύριας αγωγής) 10.000.000 δρχ., με τον νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής. Κρίνοντας έτσι το Εφετείο και ειδικότερα με το να δεχτεί, ότι ο αναιρεσίβλητος ναι μεν κατάρτισε με την αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρία σύμβαση ασφάλισης, δυνάμει του άνω ασφαλιστηρίου συμβολαίου, που παραπέμπει και στις διατάξεις της Κ4/585/1978 ΑΥΕ, η οποία στο άρθρο 25 περ.14 προβλέπει περίπτωση αποκλεισμού ευθύνης της ασφαλιστικής εταιρείας για ζημίες σε τρίτους από το ασφαλισμένο και ζημιογόνου πιο πάνω ΔΧΦ αυτοκίνητο που προκαλούνται σε χώρο συνεργείου επισκευής του, όμως παρά ταύτα ο όρος αυτός δεν δεσμεύει τον ασφαλισμένο (αναιρεσίβλητο) γιατί το ασφαλιστήριο δεν το έχει υπογράψει, παραβίασε, με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή, τις ως άνω διατάξεις ουσιαστικού δικαίου και υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 εδ.1 ΚΠολΔ.

Συνεπώς είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός ο σχετικός πρώτος λόγος του αναιρετηρίου, όπως παραδεκτά διευκρινίζεται και συμπληρώνεται από τον Εισηγητή (άρθρο 562 παρ.4 ΚΠολΔ). Μετά από αυτά πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση κατά ένα μέρος, δηλαδή κατά τις διατάξεις της με τις οποίες απέρριψε την από 14-9-1999 παρεμπίπτουσα αγωγή, καθώς και την από 16-10-2001 έφεση της αναιρεσείουσας κατά της 251/2001 πρωτόδικης απόφασης του μονομελούς Πρωτοδικείου Λαμίας, που έτσι επικύρωσε. Στη συνέχεια πρέπει να παραπεμφθεί η υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος, για περαιτέρω εκδίκασή της στο ίδιο Εφετείο που την εξέδωσε, διότι είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ.3 ΚΠολΔικ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 128/2002 απόφαση του Εφετείου Λαμίας, κατά ένα μέρος, όπως αναφέρεται στο σκεπτικό, μεταξύ των εδώ διαδίκων μερών.

Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος της, στο ίδιο Εφετείο Λαμίας για περαιτέρω εκδίκασή της από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, που ορίζει σε χίλια πεντακόσια (1500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 22 Μαϊου 2006. Και

Δημοσιεύθηκε, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 31 Μαϊου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ