Supreme Court allows appeal against appellate court failure to consider sworn affidavit as distinct evidence.

Απόφαση 1117 / 2020 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Γ.Β Αριθμός 1117/2020

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Πηνελόπη Ζωντανού, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Νικόλαο Πιπιλίγκα, Όλγα Σχετάκη - Μπονάτου, Θεόδωρο Μαντούβαλο και Πελαγία Ακάσογλου - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο Κατάστημά του, την 11η Φεβρουαρίου 2020, με την παρουσία και της Γραμματέως Αγγελικής Ανυφαντή, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου με την επωνυμία "Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο", που εδρεύει στην Καλλιθέα Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Αλεξάνδρα Κωνσταντινίδου, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ., η οποία κατέθεσε προτάσεις. Της αναιρεσίβλητης: Ε. Χ. του Ν., κατοίκου …, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ευτύχιο - Δημήτριο Καλαμίδα, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ., η οποία κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 8/3/2013 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1138/2016 του ίδιου Δικαστηρίου και 3083/2018 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον νομικό πρόσωπο με την από 5/9/2018 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Υπόκειται προς κρίση, ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου, η από 5.9.2018 [Γ.Α.Κ. 7790 / Ε.Α.Κ. 661 / 6.9.2018 - Εφετείο Αθηνών] αίτηση αναιρέσεως του αναιρεσείοντος ν.π.ι.δ. υπό την επωνυμία ΏΝΑΣΕΙΟ ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ', που εδρεύει στην Καλλιθέα Αττικής και νομίμως εκπροσωπείται, κατά της αναιρεσίβλητης Ε. Χ.του Ν., φέρεται δε, νομίμως προς συζήτηση, με την από 23.7.2019 κλήση του αναιρεσείοντος, μετά από ματαίωση στη νόμιμη δικάσιμο της 28.5.2019 [άρθρα 260, 230 παρ.2, 573 παρ.1, 568 παρ.4 εδ. (α) ΚΠολΔ].

Προσβάλλεται η 3083/2018 οριστική απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, η οποία εκδόθηκε, την 21.6.2018, αντιμωλία των διαδίκων, κατά τη συζήτηση, την 13.2.2018, επί της από 12.7.2016 εφέσεως της εκκαλούσης και ήδη αναιρεσίβλητης κατά του εφεσίβλητου και ήδη αναιρεσείοντος. Εκκαλούμενη ήταν η 1138/2016 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, η οποία εκδόθηκε, την 10.6.2016, αντιμωλία των διαδίκων, κατά τη συζήτηση, την 26.5.2015, επί της από 8.3.2013 αγωγής της εναγούσης και ήδη αναιρεσίβλητης κατά του εναγομένου και ήδη αναιρεσείοντος.

Η αγωγή αφορά απαιτήσεις της εναγούσης από σύμβαση ιδιωτικού δικαίου εξηρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου. Με την 1138/2016 πρωτόδικη απόφαση, η αγωγή απορρίφθηκε στο σύνολο της, ενώ, με την 3083/2018 απόφαση, που προσβάλλεται, η έφεση έγινε δεκτή τυπικά και "εν μέρει" στην ουσία και, τελικώς, η αγωγή έγινε μερικώς δεκτή στην ουσία.

Στους πρώτο και δεύτερο βαθμούς δικαιοδοσίας, η υπόθεση εκδικάσθηκε κατά την ειδική διαδικασία των εργατικών διαφορών [άρθρα 663 - 676 ΚΠολΔ, όπως ίσχυσαν πριν από το άρθρο 1 - άρθρο τέταρτο ν. 4335/2015 (ΦΕΚ Α. 87/23.7.2015), ισχύον για την ειδική αυτή διαδικασία από 1.1.2016, κατά το άρθρο 1 - άρθρο ένατο ν. 4335/2015 και ήδη ισχύοντα άρθρα 614 παρ.3, 621, 591 ΚΠολΔ].

Η αίτηση αναιρέσεως ασκήθηκε, ως άνω, την 6.9.2018, νομίμως και

ητοι στη νόμιμη προθεσμία των δύο (2) ετών, από την 21.6.2018 [άρθρα 552, 553, 556 παρ. 1, 558, 566 αρ.1, 144 παρ.1, 145 παρ.1 ΚΠολΔ], δεδομένου ότι από τα στοιχεία της δικογραφίας δεν προκύπτει επίδοση της 3083/2018 αποφάσεως, που προσβάλλεται ούτε οι διάδικοι επικαλούνται επίδοση της. Μετά ταύτα, η αίτηση αναιρέσεως είναι παραδεκτή και πρέπει να ερευνηθεί, ως προς το παραδεκτό και το βάσιμο των τριών (3) συνολικά λόγων της [άρθρα 577 παράγραφοι 1 και 3, 591 παρ.7 ΚΠολΔ].

Η εκτίμηση του περιεχομένου διαδικαστικών εγγράφων της ίδιας ή άλλης δίκης, ιδίως, αγωγών, παρεμβάσεων, ενδίκων μέσων, προτάσεων ή δικαστικών αποφάσεων, ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο, κατά το άρθρο 561 παρ.2 ΚΠολΔ, όταν η πλημμέλεια, που αποδίδεται στα έγγραφα αυτά, δημιουργεί λόγο αναιρέσεως από τους λόγους, που αναφέρονται, περιοριστικώς, στο άρθρο 559 ΚΠολΔ.

Για τη διαπίστωση της πλημμέλειας, πρέπει να προσκομίζονται τα επίμαχα διαδικαστικά έγγραφα προς έλεγχο. Το άρθρο 561 παρ.2 ΚΠολΔ αναφέρεται σε όλους τους λόγους του άρθρου 559 ΚΠολΔ και δεν εισάγει άλλο ειδικό λόγο αναιρέσεως. Λόγος αναιρέσεως είναι βάσιμος, όταν τα πραγματικά περιστατικά, που αναφέρονται στο δικόγραφο της αιτήσεως αναιρέσεως, πληρούν το πραγματικό λόγου του άρθρου 559 ΚΠολΔ (ΑΠ 345/2015, ΑΠ 201/1999, ΑΠ 756/1996 δημοσίευση ΝΟΜΟΣ).

Το δικαστήριο της ουσίας για να διαγνώσει την αλήθεια, όσων πραγματικών ισχυρισμών ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, υποχρεούται να λάβει υπ' όψη του όλα τα υποστατά και έγκυρα αποδεικτικά μέσα, που οι διάδικοι νομίμως επικαλούνται και προσκομίζουν [άρθρα 106, 335, 338, 339, 340, 346, 240 ΚΠολΔ]. Η παράβαση της υποχρεώσεως αυτής, ιδρύει τον λόγο αναιρέσεως του άρθρου 559 αριθμός 11 περίπτωση (γ) ΚΠολΔ, που ορίζει ότι αναίρεση επιτρέπεται (και) αν το δικαστήριο της ουσίας δεν έλαβε υπ' όψη αποδεικτικά μέσα, τα οποία οι διάδικοι νομίμως επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν.

Αβάσιμος είναι ο λόγος αυτός αναιρέσεως, εφ' όσον από την απόφαση αποδεικνύεται ότι έχουν ληφθεί υπ' όψη όλα τα αποδεικτικά μέσα, που νομίμως προσκομίσθηκαν, με επίκληση, από τους διαδίκους. Αρκεί η γενική αναφορά στην απόφαση του είδους των αποδεικτικών μέσων. Ειδική μνεία ή ξεχωριστή αξιολόγησή τους ή/και διάκριση από ποια αποδεικτικά μέσα προκύπτει άμεση ή έμμεση (δια τεκμηρίων) απόδειξη δεν είναι αναγκαία, εφ' όσον από το όλο περιεχόμενο της αποφάσεως δεν αφήνεται αμφιβολία περί του ότι λήφθηκε υπ' όψη συγκεκριμένο αποδεικτικό μέσο δηλ.

για τον αναιρετικό έλεγχο αρκεί να προκύπτει, με βεβαιότητα ότι συνεκτιμήθηκαν όλα τα αποδεικτικά μέσα, όσα υποβλήθηκαν στην κρίση του δικαστηρίου της ουσίας. Δεν αποκλείεται, όμως, το δικαστήριο της ουσίας να μνημονεύσει και να εξάρει μερικά από τα αποδεικτικά μέσα, που, κατά την ελεύθερη κρίση του, έχουν μεγαλύτερη σημασία.

Ειδικότερα, οι ένορκες βεβαιώσεις αποτελούν ιδιαίτερο και αυτοτελές αποδεικτικό μέσο, σε σχέση με τους μάρτυρες και τα έγγραφα [άρθρα 339, 432 επ., 393 επ. ΚΠολΔ], επομένως, πρέπει στην απόφαση του δικαστηρίου της ουσίας να γίνεται ειδική μνεία ότι λήφθηκαν υπ' όψη και ότι έχουν τηρηθεί οι νόμιμες προϋποθέσεις για τη λήψη τους, χωρίς να απαιτείται χωριστή αξιολόγησή τους.

Η έλλειψη της ειδικής μνείας από το δικαστήριο της ουσίας ένορκης βεβαιώσεως δεικνύει ότι αυτή δεν έχει ληφθεί υπ' όψη (ΑΠ 702/2019, ΑΠ 800/2015 δημοσίευση ΝΟΜΟΣ).

Στην ειδική διαδικασία των εργατικών διαφορών, το άρθρο 671 παρ.1 εδ. (β) ΚΠολΔ - όπως ίσχυσε, ως άνω, πριν από το ν. 4335/2015 - ορίζει ότι "ένορκες βεβαιώσεις, ενώπιον ειρηνοδίκη ή συμβολαιογράφου, λαμβάνονται υπ' όφη, μόνο, αν έγιναν, ύστερα από προηγούμενη κλήτευση του αντιδίκου πριν από είκοσι τέσσερις (24) τουλάχιστον ώρες".

Έτσι, στην πρωτόδικη δίκη, κατά την ειδική διαδικασία των εργατικών διαφορών, είναι παραδεκτή, ως αποδεικτικό μέσο, ένορκη βεβαίωση, ενώπιον ειρηνοδίκη ή συμβολαιογράφου, εφ' όσον έχει ληφθεί, ύστερα από νόμιμη κλήτευση, (24) ώρες τουλάχιστον πριν από την ένορκη βεβαίωση, του αντιδίκου του διαδίκου, που την επικαλείται και την προσκομίζει, εκτός αν ο αντίδικος, κατά τη λήψη της ένορκης βεβαιώσεως, παραστάθηκε? διαφορετικά, η ένορκη βεβαίωση, ως αποδεικτικό μέσο, είναι ανύπαρκτη (ΑΠ 1251/2002 δημοσίευση ΝΟΜΟΣ).

Η βεβαίωση του δικαστηρίου της ουσίας περί προσκομίσεως (ή μη) αποδεικτικού μέσου ανάγεται σε πράγματα, συνεπώς, δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου [άρθρο 561 παρ.1 ΚΠολΔ]? ενώ η βεβαίωση απλώς του δικαστηρίου της ουσίας ότι έλαβε υπ' όψη όλα τα έγγραφα, που οι διάδικοι προσκομίζουν και επικαλούνται, αφορά τα έγγραφα, που προσκομίσθηκαν, με επίκληση είτε ως αυτοτελή αποδεικτικά μέσα [άρθρα 432 επ.

ΚΠολΔ] είτε για να χρησιμεύσουν προς συναγωγή δικασπκών τεκμηρίων [άρθρο 336 παρ.3 ΚΠολΔ] και δεν αφορά τις ένορκες βεβαιώσεις, που αποτελούν, ως άνω, ιδιαίτερο και αυτοτελές αποδεικτικό μέσο, σε σχέση με τα έγγραφα (ΑΠ ολ. 2/2008, ΑΠ 201/2002 δημοσίευση ΝΟΜΟΣ). Για να είναι ορισμένος (παραδεκτός) ο λόγος αναιρέσεως του άρθρου 559 αριθμός 11 περίπτωση (γ) ΚΠολΔ και, συνεπώς, εφικτός ο αναιρετικός έλεγχος, πρέπει, στο δικόγραφο της αιτήσεως αναιρέσεως [άρθρα 495 παρ.1, 118 αριθμός 4, 566 παρ.1, 577 παρ.3, 562 ΚΠολΔ], να εξειδικεύονται τα νόμιμα αποδεικτικά μέσα, τα οποία το δικαστήριο της ουσίας δεν έλαβε υπ' όψη, να προσδιορίζεται το περιεχόμενό τους και το παραδεκτό της προσκομίσεώς τους, να αναφέρεται ότι έγινε νόμιμη επίκλησή τους στο δικαστήριο της ουσίας, να καθορίζεται ο ισχυρισμός, το βάσιμο ή αβάσιμο του οποίου θα αποδεικνύονταν, με το αποδεικτικό μέσο και οι λόγοι για τους οποίους ο ισχυρισμός ασκεί ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, δηλ.

ότι ο ισχυρισμός είναι λυσιτελής, που επιδρά στο διατακτικό (ΑΠ ολ. 2/2008, ΑΠ ολ. 42/2002, ΑΠ 702/2019, ΑΠ 466/2019, ΑΠ 319/2017, ΑΠ 516/2016, ΑΠ 1185/2010 δημοσίευση ΝΟΜΟΣ).

Με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως, κατά το πρώτο σκέλος του, το αναιρεσείον αποδίδει στην 3083/2018 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, που προσβάλλεται, την πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθμός 11 περίπτωση (γ) ΚΠολΔ, ισχυριζόμενο ότι το Μονομελές Εφετείο Αθηνών δεν έλαβε υπ' όψη νόμιμο αποδεικτικό μέσο, το οποίο προσδιορίζει κατά το περιεχόμενο, αν και το είχε επικαλεσθεί και προσκομίσει, κατά νόμο, με τις έγγραφες προτάσεις του, πρωτοδίκως και κατ' έφεση, προς απόκρουση της από 8.3.2013 ένδικης αγωγής, στην ουσία. Ειδικότερα, δεν έλαβε υπ' όψη την … ένορκη βεβαίωση της Ζ. Γ., διευθύντριας της Οικονομικής Υπηρεσίας του (αναιρεσείοντος), ενώπιον της συμβολαιογράφου …Α. Τ., ενώ η ένορκη βεβαίωση είχε ληφθεί νομίμως, μετά από προηγούμενη, πριν από (24) ώρες τουλάχιστον, της αντιδίκου ήδη αναιρεσίβλητης.

Από την 3083/2018 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών καθώς και από τις με ημερομηνία … και … νόμιμες έγγραφες προτάσεις του αναιρεσείοντος, στην πρωτοβάθμια δίκη και στη δευτεροβάθμια δίκη, αντιστοίχως, τις οποίες ο Άρειος Πάγος παραδεκτώς επισκοπεί, χάριν της εξετάσεως της βασιμότητας του παραδεκτού πρώτου λόγου αναιρέσεως [άρθρο 561 παρ.2 ΚΠολΔ], αποδεικνύονται τα εξής:

Το δικαστήριο της ουσίας, στην 3083/2018 απόφασή του, βεβαιώνει ότι για τον σχηματισμό της κρίσεώς του, ως προς το κατ' ουσία βάσιμο της από 8.3.2013 ένδικης αγωγής της εναγούσης (ήδη αναιρεσίβλητης) έλαβε υπ' όφη του "τις καταθέσεις των μαρτύρων των διαδίκων, οι οποίες περιέχονται στα πρακτικά της με αριθμό 1138/2016 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών και όλα ανεξαιρέτως τα έγγραφα, που οι διάδικοι προσκομίζουν και επικαλούνται"? ενώ, δεν γίνεται αναφορά της … ένορκης βεβαιώσεως της Ζ.

Γ., διευθύντριας της Οικονομικής Υπηρεσίας του εναγομένου (ήδη αναιρεσείοντος), ενώπιον της συμβολαιογράφου … Α. Τ., που είχε ληφθεί, κατά νόμο, την …, ύστερα από νόμιμη κλήτευση, (24) ώρες τουλάχιστον πριν από την …, της αναίρεσε ίου σας, σύμφωνα με την 2276 … έκθεση επιδόσεως του αρμοδίου δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Αθηνών Α.

Γ. Δ.. Την … ένορκη βεβαίωση και την … έκθεση επιδόσεως, το αναιρεσείον, κατά νόμο, επικαλέσθηκε, με τις νόμιμες έγγραφες προτάσεις του, (i).- με ημερομηνία …, ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών και (ii).- με ημερομηνία …, ενώπιον του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, ενώ στην 3083/2018 απόφαση δεν βεβαιώνεται η μη προσκόμισή τους.

Η έλλειψη της ειδικής μνείας της … ένορκης βεβαίωσης, δεικνύει ότι το Μονομελές Εφετείο Αθηνών δεν την έλαβε υπ' όψη. Εξ άλλου, η … ένορκη βεβαίωση αποτελεί ιδιαίτερο και αυτοτελές αποδεικτικό μέσο, σε σχέση με τους μάρτυρες. Έτσι, είναι αβάσιμα, όσα η αναιρεσίβλητη υποστηρίζει, με τις από … έγγραφες προτάσεις στο παρόν Δικαστήριο? ότι δηλ. "ο πρώτος λόγος αναιρέσεως, κατά το πρώτο σκέλος του, που αφορά τη μη αναφορά της … ένορκης βεβαιώσεως, είναι αλυσιτελής και απορριπτέος/ διότι η Ζ.

Γ. ενόρκως κατέθεσε, ως μάρτυς, στο ακροατήριο του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, ό,τι βεβαίωσε στην … ένορκη βεβαίωση, επομένως, το Μονομελές Εφετείο Αθηνών, που βεβαιώνει πως έλαβε υπ' όψη την ένορκη κατάθεση της Ζ.Γ. στο ακροατήριο, πρωτοδίκως, έλαβε υπ' όψη του, αυτονόητα και την ένορκη βεβαίωση, που το περιεχόμενο της διαλαμβάνεται εξ ολοκλήρου στην κατάθεση της Ζ.

Γ. στο ακροατήριο του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών".

Μετά ταύτα και κατά τα γενόμενα δεκτά στη μείζονα σκέψη, πρέπει να γίνει δεκτός, ως βάσιμος, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως (κατά το πρώτο σκέλος του), ενώ, συνεπεία της αναιρετικής εμβέλειας του πρώτου λόγου αναιρέσεως (κατά το πρώτο σκέλος του), παρέλκει η έρευνα του πρώτου λόγου και κατά τα δεύτερο σκέλος του καθώς και των λοιπών δύο (2) λόγων αναιρέσεως. Στη συνέχεια, να αναιρεθεί η 3083/2018 απόφαση, στο σύνολο της και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο (Μονομελές Εφετείο Αθηνών), που θα συγκροτηθεί από άλλο δικαστή [άρθρο 580 παρ.3 ΚΠολΔ].

Η αναιρεσίβλητη, ως ηττηθείσα, πρέπει να καταδικασθεί στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, που ορίζεται στο ποσό των δύο χιλιάδων τριακοσίων (2.300) ευρώ (άρθρα 106, 176, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ ΑΝΑΙΡΕΙ την 3083/2018 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών στο σύνολό της.

ΠΑΡΑΠΕΜΠΕΙ την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο (Μονομελές Εφετείο Αθηνών), που θα συγκροτηθεί από άλλο δικαστή.

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ την αναιρεσίβλητη στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, που ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων τριακοσίων (2.300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 26 Μαΐου 2020.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 4 Νοεμβρίου 2020.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ