Supreme Court dismisses appeal against deceased heir's standing while overturning lower court on traffic accident liability.

Απόφαση 1115 / 2006 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1115/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Βούλγαρη, Δημήτριο Κυριτσάκη, Αχιλλέα Νταφούλη και Ανδρέα Μαρκάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 7 Απριλίου 2006, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Των καλούντων - αναιρεσειόντων: 1. ...... 2. Ψ2, 3. ....., 4. ..... 5. Χ1 , 6. Ψ1 συζ. Χ1 , 7. Ψ3, το γένος Χ1, 8. Ψ4 το γένος Χ1, 9. Ψ5 του Χ1 και 10. Ψ6 του Χ1, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Παναγιώτη Κοστρίβα, ο οποίος δήλωσε ότι η 6η ως άνω αναιρεσείουσα Ψ1 απεβίωσε πριν την άσκηση της αναίρεσης στις 22 Μαϊου 1997, σύμφωνα με την προσκομισθείσα υπ΄αριθ. ..... ληξ. πράξη θανάτου (σε φωτοαντίγραφο) του Ληξιάρχου ...., αφήνοντας νόμιμους κληρονόμους της με την από 25-7-1995 ιδιόγραφη διαθήκη της, τους: α. Χ1 (σύζυγο) ήδη 5ο αναιρεσείοντα και ήδη αποβιώσαντα, σύμφωνα με την προσκομισθείσα υπ΄αριθ. .... ληξ. πράξη θανάτου του Ληξιάρχου ....(σε φωτοαντίγραφο) και τους 2η, 7η, 8η, 9ο και 10ο ως άνω καλούντες (τέκνα), οι οποίοι παραιτούνται του δικογράφου της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης ως προς την φερόμενη ως μητέρα τους Ψ1 συζ. Χ1.

Των καθών η κλήση - αναιρεσιβλήτων: 1. Φ1 και 2. ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία «ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ», που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Σπυρίδωνα Δερμιτζάκη, χωρίς να καταθέσει προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 22 Σεπτεμβρίου 1997 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1150/2001 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 296/2002 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησαν οι αρχικώς αναιρεσείοντες με την από 26 Μαρτίου 2002 αίτησή τους, επί της οποίας εκδόθηκε η 276/2003 απόφαση, με την οποία κηρύχθηκε απαράδεκτη η συζήτηση της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Η υπόθεση επανέρχεται και πάλι για συζήτηση με την από 16 Δεκεμβρίου 2004 κλήση.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Βούλγαρης ανέγνωσε την από 16 Ιανουαρίου 2003 έκθεση του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του Δικαστηρίου τούτου Αρεοπαγίτη Ανάργυρου Πλατή, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των καλούντων - αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι.- Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 62 εδαφ.α', 73, 159 παρ.2, 160 παρ.1 και 556 παρ.1 ΚΠολΔ σαφώς προκύπτει ότι αναίρεση, η οποία ασκήθηκε επ' ονόματι προσώπου που είχε αποβιώσει κατά το χρόνο της ασκήσεώς της είναι απορριπτέα ως άκυρη για έλλειψη απαραίτητης διαδικαστικής προϋποθέσεως, η ακυρότητα δε αυτή λαμβάνεται υπόψη και αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο. Στην προκειμένη περίπτωση η φερόμενη στην υπό κρίση αίτηση ως αναιρεσείουσα Ψ1(συζ. Χ1 ) δεν ήταν υπαρκτό πρόσωπο κατά το χρόνο της ασκήσεώς της (26-3-02), διότι αυτή είχε αποβιώσει στις 22-5-1997, όπως αποδεικνύεται από το προσκομιζόμενο απόσπασμα της οικείας υπ' αριθμ. ..... ληξιαρχικής πράξεως του ληξιάρχου ..... Επομένως ως προς τη διάδικο αυτή πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη (λόγω ακυρότητας του δικογράφου) η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως.

ΙΙ.- Επειδή από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 286 εδαφ.α' 287 παρ.1 και 290 του ΚΠολΔ, τα οποία εφαρμόζονται και στην κατ' αναίρεση δίκη (537 παρ.1 ΚΠολΔ) προκύπτει, ότι η βίαιη διακοπή της δίκης, που επέρχεται από το θάνατο του διαδίκου, καθώς και η εκούσια επανάληψη αυτής από τους κληρονόμους του, μπορούν να γνωστοποιηθούν διαδοχικά με ενιαία δήλωση στο ακροατήριο κατά την εκφώνηση της υποθέσεως προς συζήτηση, εφόσον δεν υπάρξει αμφισβήτηση της ιδιότητάς τους ως κληρονόμων.

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως αποδεικνύεται από την προσκομιζόμενη υπ' αριθμ. ..... ληξιαρχική πράξη του ληξιάρχου ....., απεβίωσε την 1-4-2003 (μετά την άσκηση της αιτήσεως αναιρέσεως) ο εκ των αναιρεσειόντων Χ1, του οποίου μόνοι εξ αδιαθέτου κληρονόμοι είναι τα τέκνα του Ψ2 (2η αναιρεσείουσα) Ψ3, Ψ4, Ψ5 και Ψ6. Οι εκ τούτων Ψ2, Ψ3, Ψ4 και Ψ5 απεποιήθησαν την κληρονομίαν του πατρός τους (καθώς και τα τέκνα αυτών), όπως προκύπτει εκ των προσκομιζομένων υπ' αριθμ. ....

εκθέσεων αποποιήσεως κληρονομιάς ενώπιον του Γραμματέως του Πρωτοδικείου Καλαβρύτων. Ο μόνος δε εξ αδιαθέτου κληρονόμος του ως άνω αποβιώσαντος Χ1 υιός του Ψ6 εδήλωσε δια του πληρεξουσίου του δικηγόρου Παναγιώτου Κατρίβα (βλ. υπ' αριθ. ..... πληρεξουσίου συμβολαίου της συμβολ.Αθηνών ..... ενώπιον του ακροατηρίου εμφανισθέντος ότι επαναλαμβάνει την βιαίως λόγω θανάτου του πατρός του διακοπείσα δίκη και περαιτέρω εδήλωσε έχων την προς τούτο εξουσία βάσει του ανωτέρω συμβολαίου ότι παραιτείται του δικογράφου της κρινομένης αιτήσεως αναιρέσεως (ως κληρονόμος του πατρός του).

Συνεπώς ως προς τον διαδίκον αυτόν (μόνον κληρονόμον) του Χ1 , Ψ6 η ένδικη αίτηση αναιρέσεως πρέπει να θεωρηθεί ως μη ασκηθείσα. Σημειώνεται ότι ως προς τους λοιπούς ως άνω κληρονόμους του Χ1 , δηλαδή τα τέκνα του Ψ2 (μόνον όμως ως κληρονόμον αυτού-αφού αυτή υπήρξε και ατομικώς αρχηθέν αναιρεσείουσα και παραμένει τοιαύτη) Ψ3, Ψ4 και Ψ5 οι οποίοι αποποιηθέντες την κληρονομία του πατρός τους, ουδέποτε κατέστησαν διάδικοι είναι μη νόμιμη η δηλωθείσα από αυτούς παραίτηση (ως κληρονόμων) της ένδικης αναιρέσεως.

ΙΙΙ.- Επειδή κατά τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Έλλειψη δε ή ανεπάρκεια ή αντιφατικότητα της αιτιολογίας, κατά την έννοια της διατάξεως αυτής υπάρχει όταν στο αιτιολογικό, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν αναφέρονται διόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης.

Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο εν σχέσει προς τις συνθήκες επέλευσης του θανατηφόρου τραυματισμού στο επίδικο αυτοκινητικό ατύχημα του Ζ1, συγγενούς των αναιρεσιβλήτων, δέχθηκε ανελέγκτως τα εξής πραγματικά περιστατικά: Ότι την 1-4-97 και ώρα 00.30 νυχτερινή ο Ζ1, οδηγώντας, χωρίς άδεια οδήγησης, την ανασφάλιστη ......

δίκυκλη μοτοσυκλέτα του εκινείτο επί της Επαρχιακής οδού .... με κατεύθυνση προς ..... Ότι η οδός αυτή είναι διπλής κατευθύνσεως, στο ύψος του 2ου χιλιομέτρου, όπου έλαβε χώρα το θανατηφόρο τροχαίο ατύχημα, το συνολικό πλάτος του οδοστρώματος είναι οκτώ (8) μέτρα, είναι άσφαλτος, δεν διαθέτει πεζοδρόμιο, και είναι ευθεία σε μήκος 500 μέτρων.

Ότι την νύχτα του ατυχήματος το οδόστρωμα ήταν ολισθηρό υπήρχε δε και λειτουργούσε την ώρα εκείνη τεχνητός-δημοτικός φωτισμός από κολώνες της Δ.Ε.Η., ο οποίος, ήταν πλήρης. Ότι η περιοχή αυτή στην παραπάνω χιλιομετρική θέση είναι πλήρως κατοικημένη, υπάρχουν δηλαδή εκατέρωθεν της οδού κατοικίες, το βράδυ δε εκείνο του συμβάντος ο αναιρεσίβλητος είχε σταθμεύσει το ....

Ι.Χ.Φ. αυτοκίνητό του, στο άκρο δεξιό του οδοστρώματος, καταλαμβάνοντας δύο μέτρα από το συνολικό πλάτος αυτού, που είναι 8 μέτρα, και είχε αφήσει ανοικτή την πόρτα της καρότσας αυτού, σε οριζόντια θέση. Ότι στη θέση αυτή η ανοιγμένη πόρτα της καρότσας, η οποία μάλιστα συγκρατείτο εκατέρωθεν με αλυσίδες από τα πλαϊνά του αυτοκινήτου, δεν εμπόδιζε καθόλου την ορατότητα των οπισθίων αντανακλαστικών φώτων (δεξιού και αριστερού), αλλά ούτε και την ορατότητα της δίγραμμης οριζόντιας μεταλλικής αντανακλαστικής πινακίδας, στα χρώματα κιτρίνου-πορτοκαλί, που έφερε το αυτοκίνητο, επάνω ακριβώς από τον αριθμό κυκλοφορίας αυτού.

Ότι όταν ο προαναφερθείς οδηγός της .... δίκυκλης μοτοσυκλέτας (600 c.c.), πλησίαζε στο ύψος του 2ου χιλιομέτρου της ως άνω επαρχιακής οδού, όπου στο άκρο δεξιό αυτής ήταν σταθμευμένο το .... ΙΧΦ αυτοκίνητο, από αμέλειά του, συνισταμένη στο ότι δεν οδηγούσε με σύνεση και διαρκώς τεταμένη την προσοχή του στον έμπροσθέν αυτού χώρο, ούτε ασκούσε τον έλεγχο και την εποπτεία του οχήματός του, ώστε να δύναται σε κάθε στιγμή να εκτελέσει τους απαιτούμενους ελιγμούς, προσέτι αυτός δεν είχε ρυθμίσει την ταχύτητα της μοτοσυκλέτας του ανάλογα με τις επικρατούσες συνθήκες (νύχτα, ολισθηρό οδόστρωμα λόγω βροχής), σε συνδυασμό και με την απειρία του περί την οδήγηση, καθόσον εστερείτο αδείας ικανότητος οδήγησης, δεν αντελήφθη την επί του οδοστρώματος ύπαρξη του παραπάνω Ι.Χ.Φ.

αυτοκινήτου, και έτσι προσέκρουσε με την μοτοσυκλέτα του, στο αριστερό οπίσθιο τμήμα του, με αποτέλεσμα να υποστεί βαρύτατες κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, και να επέλθει ο θάνατός του ακαριαία. Ότι ο οδηγός αυτός αν κατέβαλε την προσοχή και επιμέλεια, που θα κατέβαλε κάθε μέσος συνετός οδηγός κάτω από ανάλογες περιπτώσεις, θα αντελαμβάνετο την ύπαρξη του Ι.Χ.Φ.

αυτοκινήτου από απόσταση τουλάχιστον 100 μέτρων, αφού η ορατότητα δεν περιορίζετο από τεχνητά ή φυσικά εμπόδια, σε μήκος 500 μέτρων, και θα απέφευγε αυτό με κατάλληλο ελιγμό προς τα αριστερά, στο εναπομένον τμήμα του οδοστρώματος, πλάτους 6 μέτρων, ακινδύνως, δεδομένου ότι αυτό ήταν απολύτως ελεύθερο ελλείψει παντελούς κινήσεως τροχοφόρων, θα αντελαμβάνετο δε αυτό (Ι.Χ.Φ.

αυτοκίνητο) τόσο από την ύπαρξη πλήρους δημοτικού τεχνητού φωτισμού, αφού το εν λόγω αυτοκίνητο ήταν σταθμευμένο κάτω ακριβώς από την κολώνα φωτισμού της ΔΕΗ, αλλά και από τα αντανακλαστικά φώτα, και επί πλέον και από την οριζόντια-δίγραμμη αντανακλαστική πινακίδα, η ορατότητα των οποίων δεν περιοριζόταν καθόλου από την πόρτα της καρότσας, η οποία ήταν ανοιγμένη σε οριζόντια θέση.

Ότι απεναντίας από τα ίδια ως άνω αποδεικτικά στοιχεία, αποδείχτηκε ότι ουδεμία ευθύνη βαρύνει τον ιδιοκτήτη του Ι.Χ.Φ. αυτοκινήτου για το επελθόν αποτέλεσμα, αφού στο σημείο που αυτός στάθμευσε το αυτοκίνητό του δεν υπάρχει πινακίδα που να απαγορεύει τη στάθμευση, η οδός έχει πλάτος οδοστρώματος 8 μέτρων, υπήρχε πλήρης δημοτικός φωτισμός, η ορατότητα δεν περιορίζετο από φυσικά ή τεχνητά εμπόδια σε μήκος τουλάχιστον 500 μέτρων, η παρουσία δε εκεί του εν λόγω αυτοκινήτου δεν δημιουργούσε κανένα κίνδυνο για τα κινούμενα οχήματα, αφού το εναπομένον τμήμα του οδοστρώματος, πλάτους 6 μέτρων, επέτρεπε την ακίνδυνη διέλευση των οχημάτων.

Τέλος το Εφετείο, με βάση τις παραδοχές αυτές έκρινε ότι αποκλειστικώς υπαίτιος του ατυχήματος και του εντεύθεν επελθόντος θανάτου του είναι ο Ζ1 και ότι ο πρώτος αναιρεσίβλητος (Φ1) ουδεμία υπέχει υπαιτιότητα για το επελθόν ως άνω αποτέλεσμα και ακολούθως κατά παραδοχή της εφέσεως των αναιρεσιβλήτων εξαφάνισε την εκκαλουμένη απόφαση η οποία είχε αποφανθεί αντιθέτως, και απέρριψε κατ' ουσία την αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων.

Με την κρίση του αυτή το Εφετείο υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 παρ.19 ΚΠολΔ διαλαβόν ως προς την υπαιτιότητα του αναιρεσιβλήτου οδηγού ανεπαρκείς αιτιολογίες καθ' όσον ειδικώτερα δεν διευκρινίζει στην προσβαλλόμενη απόφασή του: 1) εάν στη λωρίδα κυκλοφορίας και δη στο μέρος όπου ήταν σταθμευμένο το όχημα του πρώτου αναιρεσιβλήτου υπήρχε πέραν του οδοστρώματος χώρος κατάλληλος, έστω χωματόδρομος (αφού η προσβαλλόμενη δέχεται ότι δεν υπήρχε πεζοδρόμιο) επί του οποίου ήταν δυνατό να σταθμεύσει εν όλω, η μερικώς το άνω αυτοκίνητο καταλαμβάνον στην δεύτερη αυτή περίπτωση και τμήμα του οδοστρώματος, ούτως ώστε να απομένει οπωσδήποτε σε αυτή τη λωρίδα κυκλοφορίας όπου εκινείτο ο θανών Ζ1 με την μοτοσυκλέττα του ελεύθερος χώρος τριών μέτρων (άρθρ. 34 παρ.2 περίπτωση η' του ΚΟΚ), εν όψει του ότι όπως δέχεται το Εφετείο, η ως άνω οδός είχε δύο λωρίδες κυκλοφορίας και κάθε μία από αυτές είχε πλάτος 4 μέτρα. 2) εάν είχε τοποθετηθεί όπισθεν του σταθμευμένου ως άνω αυτοκινήτου κατάλληλη σήμανση (τρίγωνο) από το οποίο όπλησιάζων τούτο (αυτοκίνητο) οδηγός άλλου οχήματος θα αντιλαμβανόταν αυτό και θα μπορούσε να αποφύγει την επ' αυτού πρόσκρουση και 3) ποια ήταν η ταχύτητα της μοτοσυκλέττας την οποία οδηγούσε ο θανών (Ζ1) πριν και κατά την πρόσκρουση αυτής (μοτοσικλέτας) επί του μνησθέντος φορτηγού αυτοκινήτου.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Ι.- α) Θεωρεί ως μη ασκηθείσα την από 26-3-2002 αίτηση των .....κλπ για αναίρεση της 296/2002 απόφασης του Εφετείου Αθηνών ως προς τον Ψ6 κληρονόμο του αναιρεσείοντος Χ1 .

β) Απορρίπτει την ως άνω αίτηση αναιρέσεως ως προς την έκτη αναιρεσείουσα Ψ1.

ΙΙ.- Αναιρεί την 296/2002 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

ΙΙΙ.- Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω έρευνα ενώπιον του ίδιου εφετείου που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές. Και

IV.- Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στην δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων (μόνον των πρώτου έως τετάρτου) την οποία ορίζει σε χίλια πεντακόσια (1500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 3 Μαϊου 2006. Και

Δημοσιεύθηκε, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 31 Μαϊου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ