1111/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1111 / 2011 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1111/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

B1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ηλία Γιαννακάκη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Ανδρέα Δουλγεράκη, Nικόλαο Πάσσο, Δημήτριο Κόμη και Ασπασία Καρέλλου (κωλυομένου του Αρεοπαγίτη Παναγιώτη Κομνηνάκη), Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 5 Απριλίου 2011, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΝΑΟΥΣΑ ΝΑΥΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΕ", που εδρεύει στον Πειραιά και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Παυλή.

Της αναιρεσίβλητης: Κ. χας Β. Σ., κατοίκου .... Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Βασίλειο Σαξώνη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20-10-2008 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιώς. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2732/2009 του ίδιου Δικαστηρίου και 409/2010 του Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 26-7-2010 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Δημήτριος Κόμης διάβασε την από 28-3-2011 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά την έννοια του άρθρου 1 του Ν. 551/1915, που κωδικοποιήθηκε με το Β.Δ. 24-7/25-8-1920 και εφαρμόζεται, κατά το άρθρο 66 του Ν. 3816/1958 "περί κυρώσεως του Κώδικος Ιδιωτικού Ναυτικού Δικαίου", και σε περίπτωση ατυχήματος ναυτικού, ως ατύχημα από βίαιο συμβάν, το οποίο επήλθε κατά την εκτέλεση της εργασίας ή εξ αφορμής της, για το οποίο παρέχεται αποζημίωση κατά τις διατάξεις του ανωτέρω νόμου, θεωρείται και ο θάνατος ή ο τραυματισμός του εργαζομένου όταν είναι αποτέλεσμα βίαιης και αιφνίδιας επενέργειας εξωτερικού αιτίου, μη αναγομένου αποκλειστικά σε οργανική ή παθολογική προδιάθεση του παθόντος, το οποίο δεν θα συνέβαινε εάν δεν υπήρχε η σχέση παροχής των υπηρεσιών και η υπό συγκεκριμένες περιστάσεις προσφορά τους.

Από την ανωτέρω διάταξη, σε συνδυασμό με το άρθρο 16 παρ. 4 του ίδιου ως άνω Ν. 551/1915, προκύπτει ότι ατύχημα από βίαιο συμβάν, κατά την προεκτεθείσα έννοια, είναι και εκείνο το οποίο επέρχεται ακόμη και εκτός του τόπου και του χρόνου της εργασίας, συνδέεται όμως με αυτή με σχέση αιτίου και αποτελέσματος, όταν λόγω της εργασίας δημιουργήθηκαν οι ιδιαίτερες εκείνες πραγματικές συνθήκες και περιστάσεις που ήταν αναγκαίες για την επέλευση του ατυχήματος και οι οποίες δεν θα υπήρχαν χωρίς την εργασία.

Εξάλλου, κατά την διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 1 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται μόνο αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοσθεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή.

Κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθμός 19 του ΚΠολΔ λόγος για αναίρεση απόφασης επειδή δεν έχει νόμιμη βάση ιδρύεται, όταν δεν προκύπτουν επαρκώς από τις παραδοχές της τα περιστατικά που είναι αναγκαία, στη συγκεκριμένη περίπτωση, για την κρίση του δικαστηρίου περί της συνδρομής των νόμιμων όρων και προϋποθέσεων της διάταξης που εφαρμόστηκε ή περί της μη συνδρομής τούτων, η οποία αποκλείει την εφαρμογή της, καθώς και όταν η απόφαση έχει ανεπαρκείς ή αντιφατικές αιτιολογίες σχετικά με τον χαρακτηρισμό των περιστατικών που έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, όχι δε και όταν υπάρχουν ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και γενικότερα στην αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, το οποίο όμως διατυπώνεται σαφώς.

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, το Εφετείο δέχθηκε τα ακόλουθα: Ο Β. Σ., σύζυγος εν ζωή της ενάγουσας και ήδη αναιρεσίβλητης, είχε ναυτολογηθεί στις 6-6-1992, ως ναύτης, στο υπό ελληνική σημαία πλοίο "Ν...", πλοιοκτησίας της εναγομένης και ήδη αναιρεσείουσας ανώνυμης εταιρείας.

Στο παραπάνω πλοίο εργάσθηκε, ως ναύτης, έως και τις 8-12-2003. Την ημερομηνία αυτή και περί ώρα 18.30 το εν λόγω πλοίο της εναγομένης ήταν πλαγιοδετημένο στην προβλήτα φορτοεκφόρτωσης πετρελαιοειδών στο ..., παραπλεύρως στο δεξαμενόπλοιο "Μ... Ε...", κατά τρόπο ώστε η επιβίβαση από την προβλήτα στο πλοίο "Ν..." και η αποβίβαση από αυτό στην προβλήτα να γίνεται μέσω του παραπάνω δεξαμενόπλοιου "Μ...

Ε...". Μετά το πέρας των εργασιών, ο Β. Σ. μαζί με τα λοιπά μέλη του πληρώματος αποβιβάστηκαν από το πλοίο "Ν...", προκειμένου να επιστρέψουν στις οικίες τους. Ο σύζυγος της ενάγουσας, μετά την αποβίβασή του από το ως άνω πλοίο, κατευθύνθηκε και κάθισε σε μια δέστρα (μπίντα) της προβλήτας κοντά στη θάλασσα, όπου και ανέμενε τον πλοίαρχο Π.

Β., για να αναχωρήσουν μαζί για τις οικίες τους στο ..., με το αυτοκίνητό του, όπως συνήθως συνέβαινε μετά το πέρας των εργασιών τους στο πλοίο. Περί ώρα 18.40, όταν ο πλοίαρχος αποβιβάσθηκε από το πλοίο αναζήτησε, χωρίς αποτέλεσμα, τον Β. Σ., αρχικά στο σημείο στάθμευσης του αυτοκινήτου του τελευταίου και στη συνέχεια, μέσω τηλεφωνικής επικοινωνίας με τον μηχανικό Ν.

Μ. και με τους υπηρετούντες, ως ναύτες, στο ίδιο πλοίο Π. Β. και Κ. Θ.. Τελικά, ύστερα από έρευνα στη γύρω περιοχή από τους ανωτέρω, αλλά και από εργαζόμενους στο λιμένα του ..., περί ώρα 19.15 της ίδιας ημέρας ( 8-12-2003 ), βρέθηκε το πτώμα του Β. Σ. να επιπλέει στο θαλάσσιο χώρο, ανάμεσα στο δεξαμενόπλοιο "Μ... Ε..." και στην προβλήτα.

Περαιτέρω, το Εφετείο δέχθηκε ότι, σύμφωνα με την υπ' αριθμ. 837/14-1-2004 ιατροδικαστική έκθεση νεκροψίας - νεκροτομής του ιατροδικαστή Β. Δ., ο θάνατος του Β. Σ. επήλθε "συνεπεία πνιγμού σε θαλάσσιο ύδωρ σε έδαφος ισχαιμικού τύπου αλλοιώσεων του μυοκαρδίου" και ότι στην ίδια έκθεση αναφέρεται ακόμη ότι "Στην ανιούσα αορτή 3 εκατ.

άνωθεν της αορτικής βαλβίδας διαπιστώθηκαν τρεις (3) αορτοστεφανιαίες παρακάμψεις by-pass lege artis. Κατά τις διατομές του μυοκαρδίου ανευρίσκεται λευκάζουσα περιοχή ινώδους συστάσεως (εικόνα παλαιού εμφράγματος) κατά το οπίσθιο τοίχωμα της δεξιάς κοιλίας της καρδιάς, καθώς και αλλοιώσεις ισχαιμικού τύπου κατά το μεσοκοιλιακό διάφραγμα της καρδιάς".

Και συνεχίζει το Εφετείο ότι, στην υπ' αριθμ. πρωτ. 2907/8-1-2004 έκθεση τοξικολογικής εξέτασης της επίκουρης καθηγήτριας στο Εργαστήριο Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, ουδέν καταγράφηκε σχετικά με την παρουσία οινοπνεύματος στο αίμα του θανόντος, ενώ στην από 25-5-2005 ένορκη κατάθεση, που έδωσε στα πλαίσια της διενεργηθείσας προκαταρκτικής εξέτασης, η οποία διατάχθηκε από τον Εισαγγελέα Πειραιά, ο παραπάνω ιατροδικαστής Β.

Δ., διευκρινίζει ότι η πιθανότερη εκδοχή θανάτου του Β. Σ. είναι η απώλεια των αισθήσεών του από προηγηθέν καρδιακό επεισόδιο - εξαιτίας και του προϋπάρχοντος του συμβάντος ιστορικού καρδιακού νοσήματος - που είχε σαν συνέπεια την πτώση του στη θάλασσα, όπου, όντας αναίσθητος, πνίγηκε μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.

Συμπεραίνοντας το Εφετείο δέχθηκε ότι, ο θάνατος του παθόντος ναυτικού, που επήλθε κάτω από τις προαναφερόμενες συνθήκες, συνιστά εργατικό ατύχημα, το οποίο δεν συνέβη μεν κατά την εργασία του παθόντος, πλην όμως εξ αφορμής αυτής και ειδικότερα, κατά την ώρα που αυτός ετοιμαζόταν να επιστρέψει, κατά τον μη αμφισβητούμενο συνήθη ως άνω τρόπο, από τον χώρο της εργασίας του, δηλαδή από το πλοίο όπου εργαζόταν, στην οικία του.

Αποκρούοντας δε το Εφετείο την άποψη της αναιρεσείουσας ότι δεν υπάρχει εργατικό ατύχημα, διότι ο πνιγμός του συζύγου της αναιρεσίβλητης οφείλεται στην απώλεια των αισθήσεών του λόγω προηγηθέντος καρδιακού επεισοδίου, εξαιτίας της οποίας (απώλειας των αισθήσεών του) έπεσε αυτός στη θάλασσα και πνίγηκε, το δε καρδιακό επεισόδιο ήταν άσχετο με την εργασία του θανόντος επί του πλοίου της και δεν οφειλόταν σ' αυτήν, αλλά σε παθολογικά αίτια, δέχθηκε (το Εφετείο) ότι, το προηγηθέν καρδιακό επεισόδιο του ήδη βεβαρημένου με καρδιακή νόσο Β.

Σ., συνιστούσε μεν, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, σημαντικότατο παράγοντα κινδύνου για την ζωή του, που μπορούσε να επιφέρει αυτοτελώς το θάνατό του, πλην όμως ο θανών, κατά τον χρόνο που υπέστη το καρδιακό επεισόδιο, απώλεσε μεν, εξαιτίας αυτού, τις αισθήσεις του, όχι όμως ακαριαίως και την ζωή του, την οποία απώλεσε λόγω πνιγμού μετά την πτώση του στον θαλάσσιο χώρο πλαγιοδέτησης του πλοίου, στο οποίο ήταν ναυτολογημένος.

Μετά από αυτά το Εφετείο αποφάνθηκε, ότι στη προκείμενη περίπτωση υφίσταται αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ του ατυχήματος και της ναυτικής εργασίας, καθόσον το συγκεκριμένο ατύχημα δεν θα είχε συμβεί, αν ο παθών δεν εργαζόταν στο δεξαμενόπλοιο "Ν..." και ότι πρόκειται τελικά για εργατικό ατύχημα και έτσι επικύρωσε την ομοίως αποφανθείσα πρωτόδικη απόφαση.

Με την κρίση του αυτή το Εφετείο δεν παραβίασε τις διατάξεις του άρθρου 1 (σε συνδυασμό με άρθρ. 16) του Ν. 551/1914, διότι πράγματι, υπό τα γενόμενα ανελέγκτως δεκτά πραγματικά περιστατικά, ο θάνατος του ρηθέντος ναυτικού οφείλεται σε βίαιο συμβάν (πνιγμό), που επήλθε με αφορμή την εργασία του και δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στην κατάσταση της υγείας αυτού (ιστορικό καρδιακού νοσήματος).

Εξάλλου, το Εφετείο διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφασή του, πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, που επιτρέπουν τον αναιρετικό έλεγχο της ορθής ή μη εφαρμογής των ως άνω ουσιαστικού δικαίου διατάξεων. Επομένως, οι αντίθετοι από το άρθρο 559 αριθμ. 1 και 19 ΚΠολΔ πρώτος και δεύτερος λόγοι της αναιρέσεως είναι αβάσιμοι και πρέπει να απορριφθούν.

Κατά την σαφή έννοια του άρθρου 6 του Ν. 551/1914, σε συνδυασμό με τα άρθρα 1 και 3 παρ. 5 του ίδιου νόμου, σε περίπτωση θανάτου του παθόντος η υπό του νόμου τούτου οριζομένη αποζημίωση περιέρχεται εξ ολοκλήρου στον επιζώντα σύζυγο, εάν ο παθών δεν κατέλειπε 1) κατιόντες, που ζούσαν εις βάρος εκείνου, αγάμους και, προκειμένου περί αρρένων, ηλικίας κατώτερης των 21 ετών, 2) ανιόντες, που ζούσαν εις βάρος εκείνου και 3) αδελφούς αγάμους και ηλικίας κατώτερης των 18 ετών προκειμένου περί αρρένων, κατώτερης δε των 21 ετών προκειμένου περί θηλέων.

Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο δέχθηκε με την προσβαλλόμενη απόφασή του ότι, σύμφωνα με το παραδεκτά προσκομιζόμενο με επίκληση υπ' αριθμ. πρωτ. 29007/17-3-2004 πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών του Δήμου ..., ο θανών Β. Σ. κατέλειπε ως πλησιέστερους συγγενείς του, την ενάγουσα, εν ζωή σύζυγό του, και τα τέκνα του Μ., γεννηθείσα το έτος 1976, η οποία είναι έγγαμη και τον ενήλικο Π., γεννηθέντα το έτος 1982 και ότι επομένως την αποζημίωση του άρθρου 3 παρ. 5 του Ν. 551/1914 δικαιούται εξ ολοκλήρου η ενάγουσα, σύζυγος του θανόντος. Κρίνοντας έτσι το Εφετείο, δεν παραβίασε, ούτε ευθέως ούτε εκ πλαγίου (με ανεπαρκή αιτιολογία) τις παραπάνω διατάξεις του άρθρου 6 (σε συνδυασμό με άρθρ. 1 και 3 παρ. 5) του Ν. 551/1914 και ο αντίθετος από το άρθρο 559 αριθμ. 1 και 19 ΚΠολΔ τρίτος και τελευταίος λόγος της αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

Ενόψει όλων αυτών και δεδομένου ότι δεν υπάρχει άλλος λόγος αναιρέσεως προς έρευνα, πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως στο σύνολό της και να καταδικασθεί η αναιρεσείουσα, ως ηττηθείσα, στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 176 και 183 ΚΠολΔ .

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 26-7-2010 αίτηση της ανώνυμης εταιρείας, με την επωνυμία "ΝΑΟΥΣΑ ΝΑΥΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Α.Ε.", για αναίρεση της υπ' αριθμ. 409/2010 αποφάσεως του Εφετείου Πειραιά. Και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, την οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ .

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 3 Μαΐου 2011 . Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 28 Ιουνίου 2011.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ