1111/2008 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1111 / 2008 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1111/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Φώσκολο, Αντιπρόεδρο, Ελισάβετ Μουγάκου - Μπρίλλη, Μίμη Γραμματικούδη, Λεωνίδα Ζερβομπεάκο και Χαράλαμπο Παπαηλιού, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 19 Μαρτίου 2008, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιό του Δημήτριο Καμάρη, Πάρεδρο Ν.Σ.Κ., με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Των αναιρεσίβλητων: 1. ....., 2. ..... και 3. ........ Η πρώτη δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο, ενώ οι 2ος και 3ος εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ιωάννη Αντωνιάδη, ο οποίος δήλωσε, ότι η πρώτη αναιρεσίβλητη απεβίωσε την 4-2-2007 και κληρονομήθηκε από τους 2ο και 3ο, οι οποίοι συνεχίζουν τη βιαίως διακοπείσα δίκη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 30-3-1977 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 696/1978, 103/1987, 16884/1997 προδικαστικές, 7609/1999 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1367/01 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησε το αναιρεσείον με την από 6-6-2001 αίτησή του, επί της οποίας εκδόθηκε η 1572/2002 απόφαση του Αρείου Πάγου η οποία αναίρεσε την απόφαση αυτή και παρέπεμψε την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο Εφετείο Θεσσαλονίκης. Το Εφετείο εξέδωσε τη 1149/2006 απόφαση. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 10-10-2006 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ελισάβετ Μουγάκου- Μπρίλλη, ανέγνωσε την από 28-2-2008 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των παραστάντων αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντίδικου τους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Μετά την άσκηση της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης και, ειδικότερα, στις 4-2-2007 επήλθε στη Θεσσαλονίκη αθάνατος της πρώτης αναιρεσίβλητης, η οποία, με βάση την από 3-7-2005 ιδιόγραφη διαθήκη της, που νόμιμα δημοσιεύθηκε με τα με αριθμό 69/2007 πρακτικά δημόσιας συνεδρίασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χαλκιδικής, εγκαλέστηκε κληρονόμους της στην ακίνητη κληρονομιαία περιουσία της τους λοιπούς αναιρεσίβλητους, γιούς της. Οι τελευταίοι, με προφορική δήλωση του πληρεξούσιου δικηγόρου τους, που καταχωρίστηκε στα ταυτάριθμα με την παρούσα απόφαση πρακτικά, γνωστοποίησαν νόμιμα το θάνατο της πιο πάνω άμεσης δικαιοπαρόχου τους και την εκούσια στο όνομά τους επανάληψη της δίκης που διακόπηκε βίαια, η οποία πλέον συνεχίζεται νόμιμα.

Παραδεκτά φέρονται για συζήτηση οι πρώτος, κατά το δεύτερο μέρος του και δεύτερος, αντίστοιχα, λόγοι της από 10-10-2006 αίτησης αναίρεσης του Ελληνικού Δημοσίου κατά της 1149/2006 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης μετά την έκδοση και εμπρόθεσμη κατάθεση στη γραμματεία του τελευταίου αντιγράφου της 1733/2006 θετικής γνωμοδότησης του αρμόδιου (Β') Τμήματος του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους για το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων αυτών (άρθρο 12 §§ 1,2 του ν. 2298/1995, όπως αντικαταστάθηκε αρχικά μεν με το άρθρο 28 του ν. 2579/1998 και στη συνέχεια με το άρθρο 42 του ν. 2721/1999).

Με τον πρώτο, κατά το δεύτερο μέρος του, λόγο της αναίρεσης προβάλλεται η από τον αριθμό 14 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ πλημμέλεια, γιατί το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση, απέρριψε ως αβάσιμη την έφεση του αναιρεσείοντος κατά της εκκαλούμενης 7609/1999 οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης ως προς τον τέταρτο λόγο αυτής, με το να δεχθεί ότι ορθά απορρίφθηκε ως αόριστη, με την αμέσως πιο πάνω απόφαση, η ένσταση ίδιας κυριότητας αυτού σε τμήματα των επίδικων ακινήτων, εμβαδού 1114 και 2600 τετρ.

μέτρων, αντίστοιχα. Το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, δέχθηκε, κατά τα κρίσιμα σημεία, τα ακόλουθα: "Για την ένσταση αυτή ίδιας κυριότητας του εναγομένου, που προεχόντως ήταν απορριπτέα ως αόριστη κατ' άρθ. 262 § 1 Κ.Πολ.Δ σε συνδυασμό με το άρθ. 1094 του ΑΚ και τις προαναφερθείσες διατάξεις διεθνών συνθηκών κλπ που ρυθμίζουν την κτήση της κυριότητας υπό του Ελληνικού Δημοσίου των ακινήτων που ανήκαν σε ανταλλαγέντες Μουσουλμάνους καθόσον δεν προσδιοριζόταν ποια τμήματα των επιδίκων ακινήτων κατά θέση-όρια και έκταση εμπίπτουν στα τμήματα που το εναγόμενο προβάλλει ίδια κυριότητα, μη αποδεικνυομένης της βασιμότητάς της κατ' ουσία από τα έγγραφα και τα λοιπά αποδεικτικά μέσα που προσκόμισαν οι διάδικοι, διατάχθηκε με την 1825/2004 απόφαση του Δικαστηρίου αυτού συμπληρωματική πραγματογνωμοσύνη για το αν τα πωληθέντα με τους 21 από Φεβρουάριο 1296 (=1881) και 288 από Σεπτέμβριο 1318 (=1902) τίτλους του Τουρκικού κτηματολογίου στους προαναφερθέντες ανταλλαγέντες Μουσουλμάνους ακίνητα εμπίπτουν στα επίδικα ακίνητα και σε ποια συγκεκριμένα τμήματα αυτών κατά θέση, όρια και έκταση, επιφυλάχθηκε δε για την κατ' ουσία παραδοχή των κρινόμενων λόγων της έφεσης μετά τη διενέργειά της".

Ακολούθως, το Εφετείο, μετά την επανεκτίμηση όλων των αποδεικτικών μέσων, σε συνδυασμό και με την εκτίμηση του περιεχομένου της έκθεσης συμπληρωματικής πραγματογνωμοσύνης των πραγματογνωμόνων .... και ....., καθώς και της έκθεσης σχολιασμού της τεχνικής συμβούλου του αναιρεσείοντος, απέρριψε ως και κατ' ουσίαν αβάσιμη την, προεχόντως απορριπτέα ως αόριστη, ένσταση ίδιας κυριότητας του τελευταίου σε τμήματα των επίδικων ακινήτων, εμβαδού 1114 και 2600 τετρ.

μέτρων, αντίστοιχα και, στη συνέχεια, απέρριψε ως ουσιαστικά αβάσιμη, επίσης, την έφεση του ίδιου -αναιρεσείοντος -ως προς τους σχετικούς ως προς την εν λόγω ένσταση λόγους αυτής, οι οποίοι και μόνο ερευνήθηκαν απ' αυτό (Εφετείο) μετά την αναίρεση της προηγούμενης, 1367/2001, απόφασής του με τη 1572/2002 απόφαση του Αρείου Πάγου.

Ο ερευνώμενος, επομένως, αναιρετικός λόγος είναι απορριπτέος ως αλυσιτελής, αφού η μη πληττόμενη επιτυχώς με λόγο αναίρεσης επάλληλη αιτιολογία της προσβαλλόμενης απόφασης περί της απόρριψης της αμέσως πιο πάνω ένστασης ως ουσιαστικά αβάσιμης στηρίζει αυτοτελώς και επαρκώς την απορριπτική διάταξη της εν λόγω απόφασης ως προς την ένσταση αυτή.

Ο λόγος αναίρεσης από τον αριθμό 11 περίπτ. γ' του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., κατά τον οποίο επιτρέπεται αναίρεση αν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν, ελέγχεται ουσιαστικά αβάσιμος, αν αποδεικνύεται από την προσβαλλόμενη απόφαση, ότι το δικαστήριο της ουσίας έλαβε υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα που επικαλέστηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι προς απόδειξη των ισχυρισμών τους.

Προς τούτο αρκεί η γενική αναφορά του είδους του αποδεικτικού μέσου (μάρτυρες, έγγραφα κλπ), που έλαβε υπόψη του το δικαστήριο, χωρίς την ανάγκη ειδικής μνείας και αξιολόγησης εκάστου και χωρίς διάκριση από ποια αποδεικτικά μέσα προκύπτει άμεση και από ποια έμμεση απόδειξη. Στην προκείμενη περίπτωση, με το δεύτερο λόγο της αναίρεσης αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από τον αριθμό 11 περίπτ.

γ' του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ πλημμέλεια, γιατί το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη και δεν συνεκτίμησε με τις λοιπές αποδείξεις τα παρακάτω μνημονευόμενα έγγραφα, δηλαδή την από το έτος 1935 έκθεση των ....-....., που συντάχθηκε για την απαλλοτρίωση, με βάση την 92.446/1927 απόφαση των Υπουργών Γεωργίας και Υγιεινής, έκτασης, συνολικού εμβαδού 286.000 τετρ.

μέτρων, για την αποκατάσταση των προσφύγων Ν. Κρήνης, σύμφωνα με την οποία η έκταση των γηπέδων τέθηκε κατά μέσο όρο με αντιστοιχία 1 τουρκικό στρέμμα=1850 μέτρα, "προκύψαντος μετά την τελικήν εφαρμογήν όλων των κτημάτων της περιοχής αυτής", την 126/1936 απόφαση του Προέδρου Πρωτοδικών Θεσσαλονίκης, με την οποία αναγνωρίστηκαν οι δικαιούχοι της αποζημίωσης λόγω της απαλλοτρίωσης, η οποία, επίσης, υιοθέτησε την ίδια πιο πάνω αντιστοιχία για την επίδικη περιοχή (1 τουρκικό στρέμμα=1850 τετρ.

μέτρα) και την από .... έκθεση του ......, η οποία για την έκταση ......, που απαλλοτριώθηκε, καθόρισε το "παλαιόν στρέμμα εις 1800 τ.μ. περίπου", αντίστοιχα, τα οποία το αναιρεσείον επικαλέστηκε και προσκόμισε ενώπιόν του, προς απόδειξη του ουσιώδους ισχυρισμού του, ότι οι .... και ......, κατά τη σύνταξη, με βάση την 128/453/1956 απόφαση του Νομάρχη Θεσσαλονίκης, του από ....

κτηματολογικού διαγράμματος και αντίστοιχου πίνακα για την αναγνώριση των δικαιούχων αποζημίωσης των ακινήτων που απαλλοτριώθηκαν το έτος 1926 για την ανέγερση του προσφυγικού συνοικισμού, ".... - ....", έλαβαν ως βάση την αντιστοιχία του τουρκικού στρέμματος στην περιοχή (1 τουρκικό στρέμμα=1800 τετρ. μέτρα) και ότι στα εν λόγω έγγραφα - κτηματολογικό διάγραμμα και αντίστοιχο πίνακα - εμπίπτουν τα τμήματα των επίδικων ακινήτων που αποτελούν τα με αριθμούς ....

και .... κτήματα, των οποίων η κυριότητα, ως ανηκόντων σε ανταλλαγέντες μουσουλμάνους, περιήλθε με πρωτότυπο τρόπο σ' αυτό (αναιρεσείον). Ο αναιρετικός αυτός λόγος είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, αφού, από την υπάρχουσα στην προσβαλλόμενη απόφαση βεβαίωση, κατά την οποία τα περιστατικά που έγιναν δεκτά από το πιό πάνω Δικαστήριο ως αποδεικνυόμενα αναφορικά με τους ισχυρισμούς των διαδίκων αποδείχθηκαν, μεταξύ άλλων "από όλα τα έγγραφα που νόμιμα με επίκληση προσκόμισαν οι διάδικοι, τα οποία χρησιμεύουν για άμεση απόδειξη ή εκτιμώνται ως δικαστικά τεκμήρια", σε συνδυασμό και με το γεγονός ότι στο αιτιολογικό της απόφασης δεν υπάρχει κανένα απολύτως στοιχείο από το οποίο να μπορεί να δημιουργηθεί αμφιβολία για το αν το Εφετείο έλαβε υπόψη του και τα παραπάνω έγγραφα, δεν καταλείπεται καμιά αμφιβολία, ότι το εν λόγω Δικαστήριο, προκειμένου να καταλήξει στο αποδεικτικό του πόρισμα, ως προς τους κρίσιμους ισχυρισμούς των διαδίκων, έλαβε μεν υπόψη και τα προμνημονευόμενα έγγραφα, κατέληξε, όμως, στην κρίση, ότι στην περιοχή της ....., όπου βρίσκονται τα επίδικα ακίνητα - ειδικότερη περιοχή του "... - ....", - για τον προσδιορισμό της έκτασης των δημόσιων γαιών, το τουρκικό στρέμμα υπολογιζόταν σε 1600 τετρ.

μέτρα και όχι σε 1800 - 1900 τετρ. μέτρα, χωρίς να είναι υποχρεωμένο να κάνει ειδική μνεία ή χωριστή αξιολόγηση του καθενός από τα πιο πάνω έγγραφα.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 10-10-2006 αίτηση για αναίρεση της 1149/2006 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Καταδικάζει το αναιρεσείον στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των παρόντων αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε τριακόσια (300) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 15 Απριλίου 2008.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 29 Μαΐου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ