Supreme Court quashes lower court ruling on will invalidity due to lack of mental capacity findings.

Απόφαση 1110 / 2008 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1110/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Φώσκολο, Αντιπρόεδρο, Ελισάβετ Μουγάκου - Μπρίλλη, Μίμη Γραμματικούδη, Λεωνίδα Ζερβομπεάκο και Χαράλαμπο Παπαηλιού, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 5 Μαρτίου 2008, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Χ1, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Λωρίτη.

Των αναιρεσίβλητων: 1. ...., 2. ......, 3. ...... και 4. ......, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Παύλο Καπρέλη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15-6-2003 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Κέρκυρας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 137/2004 του ίδιου Δικαστηρίου και 229/2006 του Εφετείου Κέρκυρας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 26-9-2006 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη ανέγνωσε την από 14-2-2008 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσίβλητων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά μεν τη διάταξη του άρθρου 1718 ΑΚ, διαθήκη για την οποία δεν τηρήθηκαν οι διατάξεις των άρθρων 1719 έως 1757, είναι άκυρη, εφόσον ο νόμος δεν ορίζει διαφορετικά, κατά δε τη διάταξη του άρθρου 1719 αριθ. 3 του ίδιου Κώδικα, όπως ήδη ισχύει μετά την τροποποίησή της με τη διάταξη του άρθρου 30 του ν.2447/1996, ανίκανοι να συντάσσουν διαθήκη είναι ....

όσοι κατά το χρόνο της σύνταξης της διαθήκης δεν έχουν συνείδηση των πράξεών τους ή βρίσκονται σε ψυχική ή διανοητική διαταραχή που περιορίζει αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησής τους. Στην αμέσως πιο πάνω διάταξη προβλέπονται δύο περιπτώσεις ανικανότητας προς σύνταξη διαθήκης, δηλαδή α) η έλλειψη συνείδησης των πράξεων, η οποία υπάρχει όταν το πρόσωπο από αίτιο νοσηρό ή μη (όπως λ.χ.

μέθη, ύπνωση κ.λ.π.) δεν έχει τη δύναμη να διαγνώσει την ουσία και το περιεχόμενο της διαθήκης που συντάσσει, καθώς και την ικανότητα να συλλάβει τη σημασία των επί μέρους διατάξεως της διαθήκης, χωρίς να απαιτείται γενική και πλήρης έλλειψη συνείδησης του εξωτερικού κόσμου ή πλήρης έλλειψη λειτουργίας του νού και β) η ψυχική ή διανοητική διαταραχή που περιορίζει αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησης του διαθέτη.

Σε αντίθετη, δηλαδή, με την αρχική διάταξη του άρθρου 1719 αριθ. 4 ΑΚ, όπως ίσχυε πριν από την τροποποίησή της με τη διάταξη του άρθρου 30 του ν.2447/1996, που προπαρατέθηκε, η οποία, ως ανικανότητα προς σύνταξη διαθήκης, απαιτούσε, επίσης, τη στέρηση της χρήσης του λογικού από πνευματική ασθένεια, δηλαδή, διανοητική ή ψυχική διαταραχή οφειλόμενη σε ασθένεια, επιφέρουσα, κατά το χρόνο σύνταξης της διαθήκης, αδυναμία λογικής στάθμισης και ελεύθερου προσδιορισμού της βούλησης του διαθέτη, ο οποίος μπορούσε μεν να έχει επαρκή αντίληψη για το τί έπραττε συντάσσοντας τη διαθήκη του, αλλά, εξαιτίας ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής δεν ήταν η βούλησή του ελεύθερη στο βαθμό που είναι του ομαλά ψυχικά ανθρώπου, δηλαδή δεν μπορούσε αυτός να προσδιορίσει με λογικούς υπολογισμούς ελεύθερα τη βούλησή του και να αντισταθεί, έτσι, σε υποβολή προερχόμενη από άλλους, η ήδη ισχύουσα διάταξη απαιτεί απλά ψυχική ή διανοητική διαταραχή περιορίζουσα αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησης του διαθέτη, εξαιτίας προφανώς του ότι η στέρηση της χρήσης του λογικού λόγω πνευματικής ασθένειας αποτελεί νομικό όρο που δεν χρησιμοποιείται στην ιατρική, δηλαδή, όρο, ο οποίος με δυσχέρεια μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια, αφού ως πνευματική ασθένεια δεν νοείται μόνο η πάθηση της νόησης του πνεύματος, αλλά γενικά κάθε ψυχική διαταραχή.

Ως ψυχική ή διανοητική διαταραχή που περιορίζει αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησης του διαθέτη νοείται, ειδικότερα, κάθε διαταραχή που μειώνει σημαντικά την ικανότητα για αντικειμενικό έλεγχο της πραγματικότητας, όταν, δηλαδή, εξαιτίας της διαταραχής αυτής αποκλείεται, κατά το χρόνο σύνταξης της διαθήκης, ο ελεύθερος προσδιορισμός της βούλησης του διαθέτη με λογικούς υπολογισμούς, καθόσον ο τελευταίος κυριαρχείται από παραστάσεις, αισθήματα, ορμές ή επιρροές τρίτων.

Οι ασθένειες που μπορούν να οδηγήσουν στην πιο πάνω διαταραχή είναι οι ίδιες, οι οποίες, σύμφωνα με τη ρύθμιση της προϊσχύσασας διάταξης του άρθρου 1719 αριθ. 4 ΑΚ, προκαλούσαν έλλειψη της χρήσης του λογικού λόγω πνευματικής ασθένειας, δηλαδή, οι γνήσιες ψυχώσεις, όπως λ.χ. η μανιοκατάθλιψη, η σχιζοφρένεια, οι παράνοιες, αλλά και οργανικοψυχικές παθήσεις, όπως λ.χ.

η γεροντική άνοια, όταν απ' αυτή προκαλείται μόνιμη διαταραχή της λειτουργίας του νου, σε βαθμό που αποκλείει την ύπαρξη λογικής κρίσης η ολιγοφρένεια κ.ά. Η διακρίβωση πότε σε συγκεκριμένη περίπτωση αποκλείεται ο ελεύθερος προσδιορισμός της βούλησης του διαθέτη με λογικούς υπολογισμούς, είναι έργο ιδιαίτερα λεπτό και δυσχερές, ενόψει και του ότι μια εξελικτική οργανική ασθένεια του εγκεφάλου καθιστά, κατά την εξέλιξή της, ανίκανο τον πάσχοντα για σύνταξη διαθήκης.

Παρέπεται ότι δεν αποκλείεται κατά νόμο ή συνύπαρξη στο πρόσωπο του διαθέτη και των δύο περιπτώσεων ανικανότητας, που προβλέπονται στη διάταξη του άρθρου 1719 αριθ. 3 ΑΚ, δηλαδή, τόσο της έλλειψης συνείδησης των πράξεών του, όσο και της ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής του που περιορίζει αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησής του.

Τέλος, όπως προκύπτει από τη διάταξη του άρθρου 1719 αριθ. 3 ΑΚ, προς σύνταξη έγκυρης διαθήκης ο διαθέτης πρέπει να έχει ικανότητα προς τούτο, υπάρχουσα κατά το χρόνο σύνταξης της διαθήκης και καθόλη τη διάρκειά της. Αν όμως πρόκειται για πάθηση μη ιάσιμη ή για βαρειά ψυχική ή διανοητική διαταραχή του διαθέτη, τότε δεν είναι αναγκαίο η απόδειξη της κατά το χρόνο της σύνταξης της διαθήκης, αφού τεκμαίρεται αυτή λόγω της διάρκειάς της.

Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, δέχθηκε τα ακόλουθα: "Ο Ψ, αδελφός των εναγόντων και ήδη αναιρεσιβλήτων, απεβίωσε στην Κέρκυρα, στις 14-12-2000 σε ηλικία 79 ετών. Από το 1941 ήταν νυμφευμένος με την ......., η οποία απεβίωσε το 1997, χωρίς να αποκτήσουν τέκνα. Μετά το θάνατο της συζύγου του και λόγω εντόνων προβλημάτων υγείας του και λόγω της προχωρημένης ηλικίας του είχε ανάγκη οικιακής βοηθού.

Γνωρίζοντας την εναγομένη και ήδη αναιρεσείουσα Χ1 της πρότεινε να την αναλάβει ως οικιακή βοηθό, πλην όμως η τελευταία, κατά 25 χρόνια νεότερή του, επιθυμούσε να συνάψει μαζί του γάμο, τρίτο για την ίδια, ο οποίος και πράγματι τελέστηκε μεταξύ τους δύο περίπου χρόνια προ του θανάτου του, χωρίς ο γάμος αυτός να κοινολογηθεί στους φίλους και συγγενείς του θανόντος, με τους οποίους ο ίδιος κατά παραδοχή και των δύο διαδίκων μερών, διατηρούσε εν ζωή άριστες σχέσεις.

Στις 30-6-2000, ήτοι δεκαέξι περίπου μήνες μετ' αυτόν (γάμο) συνετάχθη ενώπιον της Συμβ/φου Κέρκυρας Ιω. Ζωχιού η με την ίδια ημεροχρονολογία και με αριθμ. ..... δημόσια διαθήκη του προαναφερομένου, κηρυχθείσα κυρία με το 20/17-1-2001 πρακτικό του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κέρκυρας με την οποία ο διαθέτης - θανών κατέλιπε ως μοναδική κληρονόμο της ικανής περιουσίας του την εναγομένη - σύζυγο του και την ύπαρξη της οποίας οι ενάγοντες πληροφορήθηκαν λίγους μήνες μετά το θάνατο του (21-12-2000).

Περί τον Ιούλιο μάλιστα του ίδιου έτους η εναγομένη με τον θανόντα μετακόμισαν από το σπίτι στο οποίο διέμεναν (πατρικό του διαθέτη) χωρίς και το γεγονός τούτο να κοινολογηθεί στους συγγενείς και φίλους του. Ο Ψ εν ζωή έπασχε από νεφρική ανεπάρκεια η οποία κατά τον τελευταίο χρόνο της ζωής του παρουσίασε έντονη επιδείνωση.

Στο από 1-12-1999 μέχρι του θανάτου του χρονικό διάστημα νοσηλεύτηκε επανειλημμένα στο Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Κέρκυρας. Ειδικότερα και σύμφωνα με το ιστορικό του ίδιου νοσοκομείου. "Στην περίοδο από 14-3-2000 έως 17-3-2000 παρουσίασε επιδείνωση της ήδη υπάρχουσας νεφρικής ανεπάρκειας προκειμένου να αποφασιστεί και προγραμματιστεί η διενέργεια αρτηριοφλεβικής επικοινωνίας έτσι ώστε να προετοιμαστεί έγκαιρα για την ένταξή του σε αιμοκάθαρση.

Από 26-3-2000 έως 31-3-2000 παρουσίασε σπασμούς που θεωρήθηκαν ως πιθανή κρίση επιληψίας. Υποβλήθηκε σε νευρολογική εξέταση η οποία έδειξε δυσκινησία βραδυκινητικού τύπου με εξωπυραμιδική υπερτονία, τρόμο των άκρων εξωπυραμιδικού τύπου. Η χθεσινή κρίση πιθανώς ήταν επιληψία. Έγινε ΗΕΓ- φημα το οποίο έδειξε διάχυτα δυσρυθμικό με ελαφρά αριστερή ημισφαιρική επικράτηση των καταγραφομένων βραδυρυθμιών θ και δ οι οποίες σπάνια κατά την υπέρπνοια τείνουν να καταγραφούν και παροξυντικά.

Κατά τη διάρκεια της εν λόγω νοσηλείας διενεργήθηκε επιτυχώς αρτηριοφλεβική επικοινωνία στο αριστερό αντιβράχιο. Κατά την περίοδο από 11-4-2000 έως 17-4-2000 νοσηλεύτηκε στην παθολογική κλινική λόγω επιδείνωσης της νεφρικής λειτουργίας. Εξήλθε με βελτιωμένη νεφρική λειτουργία. Από 23-5-2000 έως 30-5-2000 νοσηλεύτηκε στην παθολογική κλινική λόγω δύσπνοιας.

Διαπιστώθηκε ότι ο ασθενής ήταν στο τελικό πλέον στάδιο νεφρικής ανεπάρκειας και στις 27-5-2000 ξεκίνησε η εφαρμογή εξωνεφρικής κάθαρσης. Κατά την περίοδο από 6-12-2000 έως 16-12-2000 νοσηλεύτηκε επειδή παρουσίαζε έντονο πρόβλημα υποτροπής από την αρτηριοφλεβική επικοινωνία του αριστερού αντιβραχίου με παράλληλη θρόμβωση των επί πολλής φλεβών του σύστοιχου αντιβραχίου.

Τοποθετήθηκε υποκλείδιος καθετήρας διπλού αυλού αριστερά από τον οποίο υποβάλλονταν πλέον σε αιμοκάθαρση με παράλληλο προγραμματισμό για απολίνωση της αρτηριοφλεβικής επικοινωνίας του αριστερού αντιβραχίου και τοποθέτηση αρτηριοφλεβικού μοσχεύματος στο δεξιό άνω άκρο. Επειδή από τις επανειλημμένες νοσηλείες του ο άρρωστος παρουσίαζε συμπτώματα άνοιας και γνωστού όντος ότι πρόκειται για άρρωστο με βαρεία γενικευμένη αρτηριοσκληριντική αγγειοπάθεια.

Προγραμματίστηκε αξονική τομογραφία εγκεφάλου, η οποία έγινε την 19-12-2000 και έδειξε ευρήματα μικροαγγειακού τύπου, λευκό- εγκεφαλοπάθειας μετωποβρεγματικά περικοιλιακά. Κατά την περίοδο από 20-12-2000 έως 24-12-2000 νοσηλεύτηκε στη χειρουργική κλινική του νοσοκομείου για προγραμματισμένη τοποθέτηση αρτηριοφλεβικού μοσχεύματος στο δεξιό άνω άκρο.

Το μόσχευμα τοποθετήθηκε επιτυχώς την 21-12-2000. Στις 24-12-2000, νοσηλευόμενος παρουσίασε αιφνιδίως υπερτασική κρίση η οποία αντιμετωπίστηκε επιτυχώς, πλην όμως περί ώρα23.15' παρουσίασε αιφνιδίως καρδιακή ανακοπή. Συμπερασματικά επρόκειτο για άρρωστο, ο οποίος έπασχε από αρτηριακή υπέρταση, στεφανιαία νόσο,βαρεία γενικευμένη αρτηριοσκλήρυνση, αρτηριοσκληρυντική εγκεφαλοπάθεια και τελικό στάδιο νεφρικής ανεπάρκειας υπό αιμοκάθαρση".

Εξ άλλου απότην από .... ιατρική γνωμάτευση του νευρολόγου ..... με βάση την οποία, την ημεροχρονολογία αυτή, ο διαθέτης παραπέμφθηκε στον ίδιο γιατρό επειδή παρουσίασε επεισόδιο διαταραχής επιπέδου συνειδήσεως με κλονικούς σπασμούς βεβαιώνεται ότι ο ΗΕ γραφικός έλεγχος εμφάνισε εικόνα διάχυτης δυσρυθμίας και σπάνιας παροξυντικού τύπου διαταραχής δηλαδή ευρήματα συμβατά με εγκεφαλοπάθεια στο έδαφος, της οποίας είναι δυνατόν να συνέβησαν επιληπτικές κρίσεις.

Ο ίδιος γιατρός βεβαιώνει ότι ο ασθενής δεν εξετάστηκε κλινικά απ' αυτόν και τέλος ότι από τον ΗΕ γραφικό έλεγχο τα ευρήματα δεν είναι ειδικά ανοϊκού τύπου συνδρομής, πολύ δε περισσότεροαπ' αυτά δεν μπορεί να καθοριστεί η ικανότητά του ή όχι για δικαιοπραξία. Τέλος από το ιατρικό σημείωμα της νευρολόγου - ψυχιάτρου .....

βεβαιώνεται ότι με βάση το ήδη προαναφερθέν ιστορικό νοσηλείας του Κρατικού Νοσοκομείου Κέρκυραςπου έλαβε υπόψη της, τα ευρήματα της αξονικής τομογραφίας που διενεργήθηκε στον ασθενή - διαθέτη πέντε ημέρες προς του θανάτου του, ήτοι_

νεκρωμένες περιοχές του εγκεφάλου έχουν την έννοια ότι αυτές δεν είναι αποτέλεσμα "εν μια νυχτί" όπως επί λέξει αναφέρει εξελικτικής πορείας από την οποία η τρομακτική έκπτωση της νοημοσύνης, της συγκέντρωσης, της κρίσεως και κριτικής και πάνω απ' όλα της διαταραχής πρόσφατης μνήμης. Η ίδια γιατρός βεβαιώνει ότι τα παραπάνω ιατρικά δεδομένα συνδυαζόμενα με την κατά το έγγραφο του νοσοκομείου ιστορική πορεία του ασθενούς- διαθέτη δεικνύουν ότι η νοητική του κατάσταση θα ήταν πολύ κακή έως πλήρως αποδιοργανωμένη.

Με βάση τα παραπάνω ιατρικά έγγραφα, συνδυαζόμενα μεταξύ τους, προκύπτει ότι ο Ψ κατά τον χρόνο σύνταξης της επίμαχης διαθήκης (30-6-2000) συνεπεία της κυρίας αιτίας από την οποία έπασχε, ήτοι νεφρική υπό αιμοκάθαρση ανεπάρκεια οδηγούμενη στο τελικό της στάδιο παρουσίαζε ήδη από τον Απρίλιο ίδιου έτους συμπτώματα επιληψίας, αρτηριοσκληρυντικής εγκεφαλοπάθειας, αρτηριακής υπέρτασης και εικόνα διάχυτης δυσρυθμίας και σπάνιας παροξυντικού τύπου διαταραχής, καταστάσεις που μετά παρέλευση εξαμήνου οδήγησαν και στο θάνατό του (24-12-2000).

Συνεπεία αυτών δεν καταλείπεται αμφιβολία ότι ίδιος στον επίμαχο χρόνο αδυνατούσε να διαγνώσει την ουσία και το περιεχόμενο των δια της διαθήκης του διατάξεων της, αφού είχε περιέλθει σε αδυναμία λογικής στάθμισης και ελεύθερου προσδιορισμού της βουλήσεώς του, καταστάς υπό την ειδική αυτή ψυχοσωματική κατάσταση της υγείας του υποχείριο της κατά 25 χρόνια νεότερης εναγομένης συζύγου του, η οποία, όπως και προαναφέρθηκε, τέλεσε τον τρίτο γάμο της μ' εκείνον δεκαέξι μήνες πριν τη σύνταξη της διαθήκης, μετά δε το γεγονός τούτο μετακόμισε τον ασθενή από το πατρικό του σπίτι χωρίς οι φίλοι και συγγενείς, με τους οποίους ο θανών είχε άριστες εν ζωή σχέσεις και συνεπώς δεν είχε λόγους να τους αποξενώσει της ικανής περιουσίας του, να γνωρίζουν τη νέα διεύθυνση κατοικίας τους.

Τα παραπάνω δεν αναιρούνται από τη στη διαθήκη βεβαίωση της Συμβ/φου για τη λογική του διαθέτη, η οποία δεν είναι ειδική για τη διάγνωση ψυχοδιανοητικών καταστάσεων, πλην έκδηλων συμπτωμάτων μιας ορισμένης παθολογικής καταστάσεως". Περαιτέρω, δέχθηκε το Εφετείο, ότι ο διαθέτης, όπως αποδείχθηκε, είχε περιπέσει, πριν από το χρόνο σύνταξης της επίμαχης διαθήκης, σε αποδιοργάνωση και της νοητικής του κατάστασης, μη δυνάμενος να αντιληφθεί ορισμένες φορές και βάσιμα θέματα της καθημερινής ζωής όπως "να βαστά ομπρέλα, έχοντας την αίσθηση ότι βρέχει υπό ξάστερες καιρικές συνθήκες, να μη θυμάται αν πλήρωσε σε εξόδους ψυχαγωγίας, να διατυπώνει επιθυμίες ότι σχεδιάζει να ασχοληθεί με το εμπόριο, ενώ διήγε το 79ο έτος της ηλικίας του" και αντιμετώπιζε, επίσης, έντονα προβλήματα υγείας που δικαιολογούν τις επανειλημμένες νοσηλείες του στο νοσοκομείο.

Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο δέχθηκε ως και κατ' ουσίαν βάσιμη την ένδικη αγωγή των αναιρεσιβλήτων κατά την κύρια βάση της περί κήρυξης της ακυρότητας της ..... δημόσια διαθήκη του διαθέτη Ψ, που συντάχθηκε ενώπιον της συμβολαιογράφου Κέρκυρας Ιωάννας Ζωχιού και κηρύχθηκε κύρια με το με αριθμό 20/17.1.2001 πρακτικό του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κέρκυρας, εξαφανίζοντας την εκκαλούμενη απόφαση, που είχε απορρίψει την ένδικη αγωγή ως αβάσιμη κατ' ουσίαν, στο σύνολό της.

Κρίνοντας, έτσι, το Εφετείο διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφαση ελλιπείς και αντιφατικές αιτιολογίες, οι οποίες καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο. Ειδικότερα, μολονότι δέχθηκε το Εφετείο, ενσωματώνοντας στην προσβαλλόμενη απόφαση το περιεχόμενο τόσο της από ..... βεβαίωσης του Γενικού Νομαρχιακού Νοσοκομείου Κέρκυρας περί της νοσηλείας του διαθέτη κατά το από ....

και μέχρι το θάνατό του χρονικό διάστημα, όσο και της από .... ιατρικής γνωμάτευσης του νευρολόγου ιατρού ...., καθώς και του χωρίς χρονολογία ιατρικού σημειώματος της νευρολόγου-ψυχιάτρου ......, ότι, εξαιτίας της μη ιάσιμης πάθησης από την οποία έπασχε ο διαθέτης, δηλαδή της νεφρικής υπό αιμοκάθαρση ανεπάρκειας, οδηγουμένης στο τελικό της στάδιο, παρουσίαζε ήδη από το μήνα Απρίλιο του έτους 2000 συμπτώματα επιληψίας, αρτηριοσκληρυντικής εγκεφαλοπάθειας, αρτηριακής υπέρτασης και εικόνα διάχυτης δυσρυθμίας και σπάνιας παροξυντικού τύπου διαταραχής, τα οποία επέφεραν μετά παρέλευση εξαμήνου (στις 24.12.2000), το θάνατό του, ότι από τον ΗΕγραφικό έλεγχο στον οποίο υποβλήθηκε ο ίδιος, δεν διαπιστώθηκαν "ευρήματα ειδικά ανοϊκού τύπου", ώστε απ' αυτά να μπορεί να καθοριστεί η ικανότητά του για δικαιοπραξία και ότι με βάση το πιο πάνω ιστορικό νοσηλείας του και τα ιατρικά δεδομένα "η νοητική του κατάσταση θα ήταν πολύ κακή έως πλήρως αποδιοργανωμένη", περαιτέρω εντελώς αντιφατικά, δέχθηκε, ότι, κατά το χρόνο σύνταξης της επίμαχης δημόσιας διαθήκης (30.6.2000), "αδυνατούσε ο διαθέτης να διαγνώσει την ουσία και το περιεχόμενο των δια της διαθήκης του διατάξεών της, αφού είχε περιέλθει σε αδυναμία λογικής στάθμισης και ελεύθερου προσδιορισμού της βουλήσεώς του, καταστάς υπό την ειδική αυτή ψυχοσωματική κατάσταση της υγείας του υποχείριο της κατά 25 χρόνια νεότερης εναγομένης συζύγου του....".

Μολονότι, επίσης, δεν βεβαιώνεται στο πιο πάνω ιατρικό σημείωμα της νευρολόγου ψυχιάτρου ...., πότε άρχισε η κακή νοητική κατάσταση του διαθέτη και πότε αυτή μετατράπηκε σε "πλήρως αποδιοργανωμένη", το Εφετείο, εντελώς αντιφατικά και με ελλιπή αιτιολογία δέχθηκε, ότι ο διαθέτης ήδη πριν από το χρόνο σύνταξης της πιο πάνω διαθήκης "είχε περιπέσει σε αποδιοργάνωση και της νοητικής του κατάστασης μη δυνάμενος να αντιληφθεί ορισμένες φορές και βάσιμα θέματα της καθημερινής ζωής όπως...".

Εξάλλου, δέχθηκε, το Εφετείο, ότι η αδυναμία λογικής στάθμισης και ελεύθερου προσδιορισμού της βούλησης του διαθέτη είναι άμεσο επακόλουθο της αδυναμίας διάγνωσης από μέρους του της ουσίας και του περιεχομένου των διατάξεων της διαθήκης του. Έτσι, όμως, δεν διευκρινίζει το Εφετείο, εάν η ανικανότητα του διαθέτη προς σύνταξη της ...

δημόσιας διαθήκης του οφείλεται σε έλλειψη συνείδησης των πράξεών του η σε υπάρχουσα, κατά το χρόνο σύνταξης της εν λόγω διαθήκης, ψυχική ή διανοητική διαταραχή του ίδιου περιορίζουσα αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησής του, όπως απαιτεί η διάταξη του άρθρου 1719 αριθ. 3 ΑΚ, που προμνημονεύθηκε ή εάν η ανικανότητα αυτή του διαθέτη οφείλεται και στις δύο πιο πάνω περιπτώσεις, ενόψει και του ότι ενώ δέχεται το Εφετείο την ύπαρξη της αδυναμίας λογικής στάθμισης και ελεύθερου προσδιορισμού της βούλησης του διαθέτη, δηλαδή την ύπαρξη μόνιμης και διαρκούς αδυναμίας του, περαιτέρω, εντελώς αντιφατικά, δέχεται την περιστασιακή αδυναμία του ίδιου, με την παραδοχή ότι πριν από το χρόνο σύνταξης της διαθήκης "είχε περιπέσει σε αποδιοργάνωση και της νοητικής του κατάστασης, μη δυνάμενος να αντιληφθεί ορισμένες φορές και βάσιμα θέματα της καθημερινής ζωής".

Οι συναφείς, επομένως, πρώτος και δεύτερος, αντίστοιχα, λόγοι της αναίρεσης, με τους οποίους αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια, γιατί το Εφετείο, με ελλιπείς και αντιφατικές αιτιολογίες δέχθηκε την ανικανότητα του διαθέτη κατά το χρόνο σύνταξης της δημόσιας διαθήκης του και, έτσι, στέρησε την απόφασή του από τη νόμιμη βάση της, είναι βάσιμοι και πρέπει ως τέτοιοι να γίνουν δεκτοί να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο, όμως, από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την προσβαλλόμενη απόφαση.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί τη 229/2006 απόφαση του Εφετείου Κέρκυρας.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο πιο πάνω Εφετείο, συντιθέμενο, όμως, από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την προσβαλλόμενη απόφαση.

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 15 Απριλίου 2008.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 29 Μαΐου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ